Provided by: manpages-pl_20051117-1_all bug

NAZWA

       gpm - narzędzie kopiowania i wklejania oraz serwer myszy

SKŁADNIA

       gpm [ opcje ]

OPIS

       Ten  program  stara  się  być  użytecznym  serwerem myszy dla aplikacji
       uruchamianych na konsoli linuksowej. Bazuje on na pakiecie  "selection"
       i  część  jego  kodu  pochodzi  właśnie z selection.  Ten pakiet ma być
       zamiennikiem  programu  "selection"  jako   mechanizmu   kopiowania   i
       wklejania,   a  także  zapewnia  dodatkowe  usługi.   "Selection"  było
       pierwszą implementacją mechanizmu kopiowania i  wklejania  w  Linuksie,
       używającą  dwóch  przycisków myszy. Zaznaczony tekst będzie dalej w tym
       dokumencie nazywany zaznaczeniem (ang. selection). Poniższe  informacje
       zostały  wzięte  z  pliku  texinfo,  który nadal jest polecanym źródłem
       informacji.

       Plik wykonywalny gpm ma działać jako demon (tak więc  gpmd  byłoby  dla
       niego  lepszą  nazwą).  Ta  część  opisuje opcje w linii poleceń gpm, a
       funkcje programu opisuje kolejna część.

       Z powodu ograniczeń wywołania systemowego "ioctl(TIOCLINUX)", gpm  musi
       być  uruchamiany  przez  administratora.  Ograniczenia zostały dodane w
       ostatnich jądrach 1.1, w celu  usunięcia  błędu  ochrony  związanego  z
       zaznaczaniem i robieniem zrzutów ekranowych.

       Serwer  może  być  ustawiony,  tak  by  pasował  do gustu użytkownika i
       dowolne aplikacje używające myszy odziedziczą te ustawienia. W wersjach
       od  1.02  aż  do  1.19.2,  właściwości  myszy mogły być zmieniane przez
       każdego użytkownika logującego się na konsoli systemowej.  Ze  względów
       bezpieczeństwa ta opcja nie jest już dostępna.

       Od wersji 0.97 serwer sam umieszcza się w tle. Aby usunąć gpm z pamięci
       wywołaj go jeszcze raz z opcją `-k', chociaż  `killall  gpm'  może  być
       lepszym wyjściem.

POLECENIA SPECJALNE

       Wersja   1.10   dodała  możliwość  wykonywania  poleceń  specjalnych  w
       odpowiednich warunkach. Standardowo  jest  to  reboot  lub  zatrzymanie
       systemu,  ale  użytkownik  może  ustawić  własne. Możliwość wywoływania
       poleceń  jest  ciekawa  dla  programistów,  gdyż  pozwala   na   czyste
       wyłączenie  komputera,  kiedy klawiatura jest zablokowana i niedostępna
       jest sieć, w celu przywrócenia systemu do stanu używalności.

       Polecenia specjalne są  włączane  przez  potrójne  kliknięcie  lewym  i
       prawym  przyciskiem  -- bardzo nietypowe przy normalnym używaniu myszy.
       Najprościej jest je wykonać  trzymając  jeden  przycisk  i  trzykrotnie
       klikając   drugim.    Kiedy  wykonywanie  specjalnych  komend  zostanie
       uruchomione,  na  konsoli  pojawi  się  wiadomość  (i  dwa  dźwięki   z
       głośniczka  jeśli  go  posiadasz);  jeśli  użytkownik  puści  wszystkie
       przyciski i wciśnie znowu jeden z nich w  ciągu  trzech  sekund,  wtedy
       wykonane zostanie polecenie przypisane do tego przycisku.

       Standardowe polecenia specjalne to:

       lewy przycisk
              Reboot systemu, przez zasygnalizowanie procesu inicjującego.

       środkowy przycisk (jeśli jest)
              Wykonuje `/sbin/shutdown -h now'

       prawy przycisk
              Wykonuje `/sbin/shutdown -r now'

       Opcja  `-S'  włącza wykonywanie poleceń specjalnych i pozwala na zmianę
       trzech specjalnych poleceń. Aby zaakceptować standardowe polecenia użyj
       `-S ""' (podaje pusty argument). Aby podać swoje własne polecenia, użyj
       listy rozdzielonej dwukropkami podając polecenia dla lewego, środkowego
       i  prawego  przycisku.  Jeśli  jakieś  polecenie  jest  puste, zostanie
       zinterpretowane jako `wyślij sygnał do procesu inicjującego (init)'. Ta
       szczególna  operacja  jest  udostępniana  w  połączeniu  z wykonywaniem
       poleceń  zewnętrznych,  ponieważ  czasem  błąd  programu   uniemożliwia
       forkowanie; w takim rzadkim przypadku programista powinien być w stanie
       wyłączyć system pomimo tego,  a  zabicie  procesu  `init'  jest  jedyną
       możliwością zrobienia tego.

       Jako  przykład: `-S ":telinit 1:/sbin/halt"', przypisuje zabicie `init'
       lewemu  przyciskowi,  uruchomienie   w   trybie   jednego   użytkownika
       środkowemu i zatrzymanie systemu prawemu przyciskowi.

       Administratorzy  systemu powinni oczywiście postępować bardzo ostrożnie
       z  tymi   poleceniami,   ponieważ   gpm   uruchamia   się   z   prawami
       administratora.   Polecenia  specjalne  są  dobre  tylko w komputerach,
       gdzie fizyczny dostęp do myszy jest możliwy tylko dla zaufanych osób.

OPCJE LINII POLECEŃ

       Opcje w linii poleceń są następujące:

       -a accel
              Ustawia przyspieszenie myszy kiedy pojedynczy  ruch  myszą  jest
              dłuższy niż delta (zobacz -d).

       -A [limit]
              Uruchamia  z  wyłączonym mechanizmem wklejania. Jest to pomyślna
              jako  środek   bezpieczeństwa   -   prawdopodobny   wydaje   się
              następujący  atak  na  system:  ktoś  wkleja  do bufora selekcji
              złośliwe polecenie powłoki (`rm -rf  /')  włączając  znak  końca
              linii,  a  ofiara  naciska  środkowy przycisk myszy...  W wersji
              1.17.2 został wprowadzony bardziej ogólny mechanizm  timeoutu  -
              serwer  gpm  może  samoczynnie  wyłączyć  mechanizm wklejania po
              pewnym czasie nieaktywności. Aby włączyć ten tryb pracy,  należy
              podać  opcjonalny parametr limit, który zostanie zinterpretowany
              jako czas w sekundach, w którym bufor zaznaczenia  jest  uważany
              za  poprawny  i  możliwy  do  wklejania.  W wersji 1.15.7 został
              dodany   prosty   program   `disable-paste'.     Jeżeli    wiele
              użytkowników  może  pracować  na  konsoli  systemowej, to dobrym
              dodatkiem do pliku `/etc/profile' mogą być następujące linie:

       `case $( /usr/bin/tty ) in
       /dev/tty[0-9]*) /usr/bin/disable-paste ;;
       esac'

       -b baud
              Ustawia prędkość (baud rate).

       -B sekwencja
              Ustawia   kolejność   przycisków.   ``123''    jest    normalnym
              ustawieniem,  ``321'' może być używane przez osoby leworęczne, a
              ``132'' może być użyteczne przy myszy dwuprzyciskowej (zwłaszcza
              w emacsie). Wszystkie kombinacje są dozwolone.

       -d delta
              Ustawia  wartość delty. Kiedy pojedynczy ruch myszą jest dłuższy
              niż delta, accel jest używane jako mnożnik.  (Musi  być  większe
              lub równe 2).

       -D     Przy  uruchamianiu  nie  uruchamia  się  automatycznie  w  tle i
              wypisuje wiadomości  do  standardowego  wyjścia  błędów,  a  nie
              poprzez   mechanizm   syslog.   Jest   to   użyteczne   w   celu
              odpluskiwania; w poprzednich wersjach było to robione za  pomocą
              opcji kompilacji.

       -g numer
              Używany   z  urządzeniami  typu  glidepoint,  emuluje  określony
              przycisk przez stukanie w tabliczkę. numer musi wynosić `1', `2'
              lub  `3' i określa numer przycisku przed zmianą ustawień w opcji
              `-B'. Ta opcja wiąże się z dekodowaniem mman i ps2.  Standardowo
              żaden  przycisk  nie  jest  emulowany,  ponieważ stukanie w tych
              urządzeniach jest niekompatybilne z normalnymi myszkami ps2.

       -h     Pokazuje streszczenie opcji w linii poleceń.

       -i interwa
              Ustawia górny limit  czasowy  przy  wielokrotnych  kliknięciach.
              Jeśli  czas  pomiędzy  puszczeniem  i wciśnięciem przycisku jest
              mniejszy niż ten limit, uważane jest za  podwójne  lub  potrójne
              kliknięcie. Czas jest w milisekundach.

       -k     Usuwa  działający gpm. Może być używane przez użytkowników myszy
              typu `bus' w celu usunięcia gpm, przed uruchamianiem X-ów (chyba
              że  użyją  opcji  `-R'  lub  ograniczenie  pojedynczego otwarcia
              zostanie usunięte z jądra).

       -l charset
              Wybiera tablicę (LUT)  dla  `inword()'.  Argument  charset  jest
              listą  znaków.  `-'  jest  używane do podania zakresu, a `\ ' do
              `eskejpowania' następnego znaku lub zapewnienia kodu ósemkowego.
              Tylko  widoczne znaki mogą pojawić się w charset, ponieważ znaki
              specjalne  nie  mogą  pojawić  się  w  pamięci  video  w  trybie
              tekstowym podczas kopiowania zaznaczenia.

       -m filename
              Wybiera urządzenie myszy. Standardowo jest to `/dev/mouse'.

       -M     Włącza  tryb  wielu  urządzeń.  Deamon  będzie  czytał dwa różne
              urządzenia myszy.  Każda następna opcja odnosi się  do  drugiego
              urządzenia,   a  każda  wcześniejsza  do  pierwszego.  Ta  opcja
              automatycznie uruchamia ``powielacz'' (opcja `-R').

       -o lista-opcji-dodatkowych
              Opcja ta działa podobnie  do  opcji  ``-o''  polecenia  mount  -
              pozwala  określić listę ``dodatkowych opcji'', specyficznych dla
              danego typu myszy. Lista ta jest rozdzielona przecinkami.  Opcje
              `dtr', `rts' lub `both' są używane przy inicjalizacji myszy typu
              serial  do  włączenia  linii  modemu;  opcje  te  są  zgodne  ze
              wcześniejszymi   wersjami   gpm,  jednakże  używanie  -o  dtr  z
              urządzeniami  myszy  nie  będącymi  typu  serial,   może   teraz
              generować błąd.

       -p     Włącza  widoczny wskaźnik podczas zaznaczania. Tak zachowuje się
              selection-1.7, lecz czasem  jest  to  denerwujące.   Standardowo
              wskaźnik nie jest pokazywany, co może być równie denerwujące.

       -r numer
              Ustawia  czułość. Wyższa czułość jest używana do szybszego ruchu
              kursora.

       -Rnazwa
              Zmienia gpm, aby działał jako powielacz: wszystkie dane od myszy
              w   trybie   graficznym   zostaną  przekazane  do  kolejki  fifo
              /dev/gpmdata w protokole nazwa.  W szczególności można użyć tych
              samych nazw, jak dla opcji `-t', aczkolwiek tryb powtarzania dla
              pewnych  protokołów  może  jeszcze  nie  być   zaimplementowany.
              Dodatkowo, można podać `raw' jako nazwa, aby uzyskać powtarzanie
              bajt po bajcie bez jakiejkolwiek translacji protokołów.   Jeżeli
              nie  podano  nazwy,  to wartością domyślną jest `msc'.  Używając
              gpm  w  trybie  powtarzania  można  skonfigurować  serwer  X  do
              używania  jego  kolejki  jako  urządzenia  myszy.  Ta opcja jest
              przydatna dla  właścicieli  myszy  typu  bus  w  celu  ominięcia
              ograniczeń  pojedynczego  otwarcia.   To pozwala w prosty sposób
              poradzić sobie z  głupimi  myszami,  mogącymi  działać  w  dwóch
              trybach,  co  zmusza  cię  do  trzymania  środkowego przycisku w
              czasie zmiany trybu graficznego. Ta opcja  jest  włączana  przez
              opcję `-M'.

       -s numer
              Ustawia częstotliwość próbkowania dla urządzenia myszy.

       -S polecenia
              Włącza  przetwarzanie  poleceń specjalnych i opcjonalnie ustawia
              polecenia specjalne (przez listę oddzieloną dwukropkami). Zobacz
              wyżej na dokładniejszy opis poleceń specjalnych.

       -t nazwa
              Ustawia  typ  myszy. Użyj `-t help', aby uzyskać listę możliwych
              typów.   Od  wersji  1.18.1  lista  ta  pokazuje  także,   które
              protokoły  są  dostępne  jako  `powielniki' (patrz opis opcji -R
              powyżej), oznaczając je gwiazdką (``*'').

       -v     Pokazuje informację o wersji i kończy działanie.

       -V verbosity increment
              Zwiększa lub zmniejsza maksymalny poziom wiadomości, które  będą
              zapisywane   w   logu   systemu.  Podanie  argumentu  dodatniego
              spowoduje zwiększenie liczby komunikatów.  Można  również  podać
              argument  ujemny  w  celu wyciszenia programu; jednakże z powodu
              zasad getopt(3) argument ujemny musi być sklejony z  opcją,  tj.
              nie może być spacji między opcją a argumentem (`-V-1', a nie `-V
              -1'). Argument tej opcji jest opcjonalny i wynosi  domyślnie  1.
              Domyślnym poziomem logowania 5 (`LOG_NOTICE').

       -2     Wymusza  dwa  przyciski. To oznacza, że środkowy przycisk (jeśli
              istnieje) będzie działał jakby był prawym.

       -3     Wymusza  trzy  przyciski.  Standardowo  mysz  jest  uważana   za
              dwuprzyciskową, dopóki środkowy przycisk nie zostanie wciśnięty.
              Jeżeli są trzy przyciski, prawy  jest  używany  do  rozszerzenia
              zaznaczenie,  a  środkowy  do  wklejenia.   Uwaga: jeśli użyjesz
              opcji -3  z  myszką  dwuprzyciskową  nie  będziesz  mógł  wkleić
              zaznaczenia.

DZIAŁANIE

       Aby  zaznaczyć  tekst  wciśnij  lewy przycisk i przeciągnij myszą.  Aby
       wkleić tekst na tej samej lub innej konsoli wciśnij środkowy  przycisk.
       Prawy  przycisk  jest używany do zmiany rozmiaru zaznaczenia (tak jak w
       `xterm').

       Myszy dwuprzyciskowe używają prawego przycisku do wklejania,

       Podwójne i potrójne kliknięcia zaznaczają cały wyraz  lub  całą  linię.
       Użycie opcji `-p' jest polecane w celu uzyskania lepszej widoczności.

       Jeśli  po  zawartości linii zaznaczona jest kończąca spacja i jeśli nie
       ma  w  tej  linii  więcej  tekstu,  reszta  linii  zostanie  zaznaczona
       automatycznie.  Jeśli zaznaczone jest kilka linii, zaznaczone spacje na
       końcach każdej z nich zostaną usunięte z bufora zaznaczenia.

       Cokolwiek pokazane na wirtualnej konsoli w zaznaczonym  miejscu  usunie
       podświetlone   zaznaczenie   z   ekranu,   aby   zachować  integralność
       wyświetlania, ale zawartość bufora zostanie nienaruszona.

       Mechanizm zaznaczania jest wyłączony jeśli wirtualna  konsola  zostanie
       ustawiona  w  tryb graficzny, np. w czasie uruchamiania X11, i zostanie
       przywrócona przy powrocie do  trybu  tekstowego.  (Zobacz  część  BŁĘDY
       poniżej).

BŁĘDY

       Serwer  gpm  może  mieć problemy w czasie współdziałania z X-ami: jeśli
       Twoja mysz jest urządzeniem z możliwością  pojedynczego  otwarcia  (np.
       myszy  typu bus), powinieneś wyłączyć gpm przed uruchamianiem X-ów, lub
       użyć opcji `-R' (zobacz wyżej). Aby wyłączyć gpm, użyj  `gpm  -k'.  Ten
       problem nie dotyczy myszy typu serial.

       Dwie  instancje  gpm nie mogą zostać uruchomione na tym samym systemie.
       Jeśli masz dwie myszki użyj opcji `-M' (zobacz wyżej).

       Podczas gdy aktualna konsola jest w trybie graficznym, gpm jest uśpiony
       dopóki  nie powróci do trybu tekstowego (chyba że zostanie użyte `-R').
       Przez to  nie  będzie  zwracał  odpowiedzi  klientom.  Jednak  jest  to
       nietypowe,  aby programy wykorzystujące mysz, odczytywały ją na ukrytej
       konsoli.

AUTORZY

       Andrew Haylett <ajh@gec-mrc.co.uk> (oryginalny kod selection)
       Alessandro Rubini <rubini@linux.it> (stary maintainer (wciąż bardzo pomaga))
       Ian Zimmerman <itz@speakeasy.org> (stary maintainer)
       Nico Schottelius <nico@schottelius.org> (maintainer)

       A także bardzo wiele innych osób, które pomogły tworzyć selection i gpm.

OPIEKUNOWIE

       Obecnym opiekunem jest Nico Schottelius. Jednak bez  pomocy  Alessandra
       Rubiniego  i  członków  listy  emailowej,  on sam nie podołałby zadaniu
       opiekowania  się  gpm.  Adres  lista  emailowej  dla   developerów   to
       gpm@lists.linux.it.  Więcej  informacji  o  liście znajduje się w pliku
       README, w części poświęconej dystrybucji źródeł gpm.

PLIKI

       /var/run/gpm.pid PID uruchomionego gpm
       /dev/gpmctl      Gniazdko kontrolne dla klientów
       /dev/gpmdata     Kolejka fifo zapisywana przez powielacz (opcja `-R').

ZOBACZ TAKŻE

        mev(1)      Prosty klient serwera gpm.
        gpm-root(1) Program do obsługi komunikatów kontrolnych myszy.

       Plik info o `gpm', który zawiera kompletne informacje  i  wyjaśnia  jak
       napisać klienta gpm.