Provided by: manpages-pl_20060617-1_all bug

NAZWA

       intro - wprowadzenie do poleceń użytkownika

OPIS

       Linux  jest  odmianą  systemu  Unix  i  w  zasadzie  wszystkie uniksowe
       polecenia użytkownika działają dokładnie tak samo  pod  Linuksem  (oraz
       pod FreeBSD i na wielu innych systemach uniksopodobnych).

       Pod Linuksem są dostępne różne graficzne środowiska użytkownika (GUI --
       graphical user interface), w których można zaznaczać myszką i klikać  i
       zacząć   pracę   bez   wcześniejszego   przebijania   się   przez  tony
       dokumentacji. Jednakże tradycyjnym środowiskiem Uniksa  jest  interfejs
       linii  poleceń  (CLI  --  command line interface), w którym wpisuje się
       polecenia, aby powiedzieć komputerowi, co ma zrobić. Jest to szybsze  i
       ma  większe  możliwości,  ale  wymaga sprawdzenia, jakie te komendy są.
       Poniżej przedstawiono podstawowe minimum, tak na początek.

   Login
       Aby zacząć pracę, najprawdopodobniej musisz poznać swój login, to  jest
       nazwę   użytkownika  i  hasło.  Patrz  także  login(1).  Program  login
       uruchamia  powok  (interpreter  poleceń).  W   przypadku   środowiska
       graficznego,  wyświetlony  zostanie ekran z menu lub ikonkami i powłokę
       będzie można uruchomić kliknięciem myszy. Patrz także xterm(1).

   Powłoka (shell)
       Polecenia są wydawane powoce, czyli interpreterowi  poleceń.  Jest  to
       zwykły program i możesz go zmienić. Każdy ma swoją ulubioną powłokę. Ta
       standardowa nazywa  się  sh.  Patrz  także:  ash(1),  bash(1),  csh(1),
       zsh(1), chsh(1).

       Przykładowa sesja może wyglądać tak:

              knuth login: aeb
              Password: ********
              % date
              wto sie  6 23:50:44 CEST 2002
              % cal
                  sierpień 2002
              ni po wt śr cz pi so
                           1  2  3
               4  5  6  7  8  9 10
              11 12 13 14 15 16 17
              18 19 20 21 22 23 24
              25 26 27 28 29 30 31

              % ls
              bin  tel
              % ls -l
              razem 2
              drwxrwxr-x   2 aeb       1024 2002-08-06 23:51 bin
              -rw-rw-r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:52 tel
              % cat tel
              maja    0501-1136285
              peter   0136-7399214
              % cp tel tel2
              % ls -l
              razem 3
              drwxr-xr-x   2 aeb       1024 2002-08-06 23:51 bin
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:52 tel
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:53 tel2
              % mv tel tel1
              % ls -l
              razem 3
              drwxr-xr-x   2 aeb       1024 2002-08-06 23:51 bin
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:52 tel1
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:53 tel2
              % diff tel1 tel2
              % rm tel1
              % grep maja tel2
              maja    0501-1136285
              %
       i  tutaj  wprowadzenie Control-D zakończyło sesję.  Znak %  był znakiem
       zachęty -- jest to sposób oznajmiania przez powłokę, że jest gotowa  na
       przyjęcie  kolejnego polecenia. Znak zachęty może być skonfigurowany na
       wiele  sposobów,  można  w  nim  umieścić  takie  rzeczy,   jak   nazwa
       użytkownika,  nazwa  komputera, bieżący katalog, czas, itd. Przypisanie
       PS1="Co dalej, mistrzu? " zmieni znak  zachęty  na  właśnie  taki,  jak
       podano.

       Widzieliśmy,  że  istnieją  polecenia date (wyświetla datę i czas) oraz
       cal (pokazuje kalendarz).

       Polecenie ls listuje zawartość bieżącego katalogu -- mówi,  jakie  masz
       pliki.  Z  opcją  -l  wyświetla długą listę, która zawiera właściciela,
       rozmiar i datę pliku oraz  uprawnienia  do  czytania  i/lub  zmieniania
       pliku.  Na przykład plik "tel" ma 37 bajtów, jego właścicielem jest aeb
       i właściciel może czytać z pliku i do niego zapisywać, inni mogą  tylko
       czytać.   Właściciela  i  uprawnienia można zmienić poleceniami chown i
       chmod.

       Polecenie  cat  wyświetla   zawartość   pliku.   (Nazwa   pochodzi   od
       "concatenate  and  print"  ("scal  i wydrukuj"): wszystkie pliki podane
       jako  parametry  są  łączone  a  następnie  wysyłane  na   "standardowe
       wyjście", w tym przypadku ekran terminalu).

       Polecenie  cp  (od "copy" -- "kopiuj") skopiuje plik. Z drugiej strony,
       polecenie mv (od "move" -- "przenieś") tylko zmieni mu nazwę.

       Polecenie diff wyświetla różnice między dwoma plikami. Tutaj  nie  było
       żadnego wyjścia, ponieważ nie było różnic.

       Polecenie rm (od "remove" -- "usuń") usuwa plik i -- bądź ostrożny!  --
       plik nieodwołalnie znika. Nie ma kosza ani nic w tym rodzaju. Usunięcie
       oznacza utracenie pliku.

       Polecenie grep (od "g/re/p") szuka wystąpień podanego łańcucha znaków w
       jednym lub więcej plikach.  Tutaj znalazło numer telefonu Mai.

   Ścieżki i katalog bieżący
       Pliki znajdują się w rozległym drzewie, hierarchii  plików.   Każda  ma
       nazw cieki, opisującą ścieżkę z korzenia drzewa (który jest nazywany
       /) do pliku. Na przykład taką pełną ścieżką mogłoby być  /home/aeb/tel.
       Ponieważ  podawanie  pełnych  ścieżek  za  każdym razem nie byłoby zbyt
       wygodne, więc dla plików znajdujących się  w  bieżącym  katalogu  można
       podać  tylko ostatni komponent ścieżki. To dlatego "/home/eb/tel" można
       skrócić do "tel", jeżeli bieżącym katalogiem jest "/home/aeb".

       Polecenie pwd wyświetla nazwę bieżącego katalogu.

       Polecenie cd zmienia bieżący katalog.  Wypróbuj: "cd /"  i  "pwd"  oraz
       "cd" i "pwd".

   Katalogi
       Polecenie mkdir tworzy nowy katalog.

       Polecenie  rmdir  usuwa  katalog,  jeżeli jest pusty lub zgłasza błąd w
       przeciwnym wypadku.

       Polecenie find (z raczej rozbudowaną składnią) wyszuka  pliki  o  danej
       nazwie lub innej właściwości. Na przykład "find . -name tel" znalazłoby
       wszystkie pliki "tel", zaczynając  wyszukiwanie  od  obecnego  katalogu
       (który  jest nazywany "."). A "find / -name tel" zrobiłoby to samo, ale
       zaczęłoby wyszukiwanie  od  korzenia  drzewa.  Ponieważ  przeszukiwanie
       wielogigabajtowego  dysku  może  zająć  sporo  czasu,  czasami  lepszym
       pomysłem może być użycie polecenia locate(1).

   Dyski i systemy plików
       Polecenie mount dołącza system plików znaleziony na jakimś  dysku  (lub
       dyskietce,  CDROM-ie  itp.)  do  hierarchii  systemu plików. A umount z
       powrotem go odłącza. Polecenie  df  mówi,  jak  wiele  wolnego  miejsca
       pozostało na dysku.

   Procesy
       W  systemach  uniksowych  może  jednocześnie  działać  wiele  procesów,
       zarówno uruchomionych przez użytkownika,  jak  i  systemowych.  Procesy
       uruchamiane  z  konsoli  są procesami pierwszoplanowymi, a pozostałe są
       procesami dziaajcymi w tle.  Polecenie ps pokazuje, jakie procesy  są
       aktywne  i jakie numery zostały przypisane tym procesom. Polecenie kill
       pozwala na  pozbycie  się  procesów.  Bez  żadnej  opcji  wysyła  tylko
       przyjacielskie  żądanie:  proszę  się zakończyć. A "kill -9", po którym
       następuje   numer   procesu,   natychmiast   zabije   proces.   Procesy
       pierwszoplanowe  mogą często zostać zabite przez naciśnięcie Control-C.

   Wyszukiwanie informacji
       Istnieją  tysiące  poleceń,  każde  mające  wiele  opcji.   Tradycyjnie
       polecenia  są udokumentowane w stronach podrcznika ekranowego (takich,
       jak ta), tak  więc  polecenie  "man  kill"  dokumentuje  sposób  użycia
       polecenia  "kill"  (a "man man" wyświetla dokumentację programu "man").
       Program man wyświetla tekst za pomocą  pagera,  którym  zazwyczaj  jest
       less.  Naciśnij klawisz spacji, aby wyświetlić kolejną stronę, naciśnij
       q, aby zakończyć.

       Wszelka dokumentacja  zwyczajowo  odwołuje  się  do  stron  podręcznika
       ekranowego przez podanie nazwy i numeru sekcji, jak na przykład man(1).
       Strony  podręcznika  są  zwięzłe  i  pozwalają  na  szybkie  wyszukanie
       jakiegoś zapomnianego szczegółu. Dla nowych użytkowników użyteczny jest
       tekst wprowadzenia z większą liczbą przykładów i wyjaśnień.

       Z wieloma programami GNU/FSF  są  dostarczane  pliki  info.   Polecenie
       "info info" wyświetli wprowadzenie na temat użycia programu "info".

       Specjalne  tematy  są  często  omawiane  w  dokumentach  HOWTO. Sprawdź
       zawartość katalogu /usr/share/doc/howto/pl lub  /usr/share/doc/howto/en
       i użyj przeglądarki www, jeżeli znajdziesz tam pliki HTML.