Provided by:
manpages-pl_20060617-1_all 
NAZWA
intro - wprowadzenie do poleceń użytkownika
OPIS
Linux jest odmianÄ… systemu Unix i w zasadzie wszystkie uniksowe
polecenia użytkownika działają dokładnie tak samo pod Linuksem (oraz
pod FreeBSD i na wielu innych systemach uniksopodobnych).
Pod Linuksem są dostępne różne graficzne środowiska użytkownika (GUI --
graphical user interface), w których można zaznaczać myszką i klikać i
zacząć pracę bez wcześniejszego przebijania się przez tony
dokumentacji. Jednakże tradycyjnym środowiskiem Uniksa jest interfejs
linii poleceń (CLI -- command line interface), w którym wpisuje się
polecenia, aby powiedzieć komputerowi, co ma zrobić. Jest to szybsze i
ma większe możliwości, ale wymaga sprawdzenia, jakie te komendy są.
Poniżej przedstawiono podstawowe minimum, tak na początek.
Login
Aby zacząć pracę, najprawdopodobniej musisz poznać swój login, to jest
nazwę użytkownika i hasło. Patrz także login(1). Program login
uruchamia powłokę (interpreter poleceń). W przypadku środowiska
graficznego, wyświetlony zostanie ekran z menu lub ikonkami i powłokę
będzie można uruchomić kliknięciem myszy. Patrz także xterm(1).
Powłoka (shell)
Polecenia są wydawane powłoce, czyli interpreterowi poleceń. Jest to
zwykły program i możesz go zmienić. Każdy ma swoją ulubioną powłokę. Ta
standardowa nazywa się sh. Patrz także: ash(1), bash(1), csh(1),
zsh(1), chsh(1).
Przykładowa sesja może wyglądać tak:
knuth login: aeb
Password: ********
% date
wto sie 6 23:50:44 CEST 2002
% cal
sierpień 2002
ni po wt śr cz pi so
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
% ls
bin tel
% ls -l
razem 2
drwxrwxr-x 2 aeb 1024 2002-08-06 23:51 bin
-rw-rw-r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:52 tel
% cat tel
maja 0501-1136285
peter 0136-7399214
% cp tel tel2
% ls -l
razem 3
drwxr-xr-x 2 aeb 1024 2002-08-06 23:51 bin
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:52 tel
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:53 tel2
% mv tel tel1
% ls -l
razem 3
drwxr-xr-x 2 aeb 1024 2002-08-06 23:51 bin
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:52 tel1
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:53 tel2
% diff tel1 tel2
% rm tel1
% grep maja tel2
maja 0501-1136285
%
i tutaj wprowadzenie Control-D zakończyło sesję. Znak % był znakiem
zachęty -- jest to sposób oznajmiania przez powłokę, że jest gotowa na
przyjęcie kolejnego polecenia. Znak zachęty może być skonfigurowany na
wiele sposobów, można w nim umieścić takie rzeczy, jak nazwa
użytkownika, nazwa komputera, bieżący katalog, czas, itd. Przypisanie
PS1="Co dalej, mistrzu? " zmieni znak zachęty na właśnie taki, jak
podano.
Widzieliśmy, że istnieją polecenia date (wyświetla datę i czas) oraz
cal (pokazuje kalendarz).
Polecenie ls listuje zawartość bieżącego katalogu -- mówi, jakie masz
pliki. Z opcją -l wyświetla długą listę, która zawiera właściciela,
rozmiar i datÄ™ pliku oraz uprawnienia do czytania i/lub zmieniania
pliku. Na przykład plik "tel" ma 37 bajtów, jego właścicielem jest aeb
i właściciel może czytać z pliku i do niego zapisywać, inni mogą tylko
czytać. Właściciela i uprawnienia można zmienić poleceniami chown i
chmod.
Polecenie cat wyświetla zawartość pliku. (Nazwa pochodzi od
"concatenate and print" ("scal i wydrukuj"): wszystkie pliki podane
jako parametry są łączone a następnie wysyłane na "standardowe
wyjście", w tym przypadku ekran terminalu).
Polecenie cp (od "copy" -- "kopiuj") skopiuje plik. Z drugiej strony,
polecenie mv (od "move" -- "przenieÅ›") tylko zmieni mu nazwÄ™.
Polecenie diff wyświetla różnice między dwoma plikami. Tutaj nie było
żadnego wyjścia, ponieważ nie było różnic.
Polecenie rm (od "remove" -- "usuń") usuwa plik i -- bądź ostrożny! --
plik nieodwołalnie znika. Nie ma kosza ani nic w tym rodzaju. Usunięcie
oznacza utracenie pliku.
Polecenie grep (od "g/re/p") szuka wystąpień podanego łańcucha znaków w
jednym lub więcej plikach. Tutaj znalazło numer telefonu Mai.
Ścieżki i katalog bieżący
Pliki znajdują się w rozległym drzewie, hierarchii plików. Każda ma
nazwę ścieżki, opisującą ścieżkę z korzenia drzewa (który jest nazywany
/) do pliku. Na przykład taką pełną ścieżką mogłoby być /home/aeb/tel.
Ponieważ podawanie pełnych ścieżek za każdym razem nie byłoby zbyt
wygodne, więc dla plików znajdujących się w bieżącym katalogu można
podać tylko ostatni komponent ścieżki. To dlatego "/home/eb/tel" można
skrócić do "tel", jeżeli bieżącym katalogiem jest "/home/aeb".
Polecenie pwd wyświetla nazwę bieżącego katalogu.
Polecenie cd zmienia bieżący katalog. Wypróbuj: "cd /" i "pwd" oraz
"cd" i "pwd".
Katalogi
Polecenie mkdir tworzy nowy katalog.
Polecenie rmdir usuwa katalog, jeżeli jest pusty lub zgłasza błąd w
przeciwnym wypadku.
Polecenie find (z raczej rozbudowaną składnią) wyszuka pliki o danej
nazwie lub innej właściwości. Na przykład "find . -name tel" znalazłoby
wszystkie pliki "tel", zaczynajÄ…c wyszukiwanie od obecnego katalogu
(który jest nazywany "."). A "find / -name tel" zrobiłoby to samo, ale
zaczęłoby wyszukiwanie od korzenia drzewa. Ponieważ przeszukiwanie
wielogigabajtowego dysku może zająć sporo czasu, czasami lepszym
pomysłem może być użycie polecenia locate(1).
Dyski i systemy plików
Polecenie mount dołącza system plików znaleziony na jakimś dysku (lub
dyskietce, CDROM-ie itp.) do hierarchii systemu plików. A umount z
powrotem go odłącza. Polecenie df mówi, jak wiele wolnego miejsca
pozostało na dysku.
Procesy
W systemach uniksowych może jednocześnie działać wiele procesów,
zarówno uruchomionych przez użytkownika, jak i systemowych. Procesy
uruchamiane z konsoli są procesami pierwszoplanowymi, a pozostałe są
procesami działającymi w tle. Polecenie ps pokazuje, jakie procesy są
aktywne i jakie numery zostały przypisane tym procesom. Polecenie kill
pozwala na pozbycie się procesów. Bez żadnej opcji wysyła tylko
przyjacielskie żądanie: proszę się zakończyć. A "kill -9", po którym
następuje numer procesu, natychmiast zabije proces. Procesy
pierwszoplanowe mogą często zostać zabite przez naciśnięcie Control-C.
Wyszukiwanie informacji
Istnieją tysiące poleceń, każde mające wiele opcji. Tradycyjnie
polecenia są udokumentowane w stronach podręcznika ekranowego (takich,
jak ta), tak więc polecenie "man kill" dokumentuje sposób użycia
polecenia "kill" (a "man man" wyświetla dokumentację programu "man").
Program man wyświetla tekst za pomocą pagera, którym zazwyczaj jest
less. Naciśnij klawisz spacji, aby wyświetlić kolejną stronę, naciśnij
q, aby zakończyć.
Wszelka dokumentacja zwyczajowo odwołuje się do stron podręcznika
ekranowego przez podanie nazwy i numeru sekcji, jak na przykład man(1).
Strony podręcznika są zwięzłe i pozwalają na szybkie wyszukanie
jakiegoś zapomnianego szczegółu. Dla nowych użytkowników użyteczny jest
tekst wprowadzenia z większą liczbą przykładów i wyjaśnień.
Z wieloma programami GNU/FSF sÄ… dostarczane pliki info. Polecenie
"info info" wyświetli wprowadzenie na temat użycia programu "info".
Specjalne tematy są często omawiane w dokumentach HOWTO. Sprawdź
zawartość katalogu /usr/share/doc/howto/pl lub /usr/share/doc/howto/en
i użyj przeglądarki www, jeżeli znajdziesz tam pliki HTML.