Ubuntu Manpage: ksh - Publiczna implementacja powłoki Korna

Provided by: manpages-pl_20060617-1_all

NAZWA

       ksh - Publiczna implementacja powłoki Korna

WYWOŁANIE

       ksh [+-abCefhikmnprsuvxX] [+-o opcja] [ [ -c ��a��cuch_komend
       [nazwa_komendy]|-s|plik ] [argument ...] ]

OPIS

ksh to interpreter komend zaprojektowany zarówno do interakcyjnej pracy
z systemem, jak i do wykonywania skryptów. Jego język komend jest
nadzbiorem (superset) języka powłoki sh(1).

Uruchamianie powłoki
Następujące opcje mogą być użyte wyłącznie w linii komend:

-c ��a��cuch_komend
powłoka wykonuje komendę(y) zawartą(e) w ��a��cuchu_komend

-i tryb interakcyjny -- patrz poniżej

-l powłoka zameldowania -- patrz poniżej tryb interakcyjny -- patrz
poniżej

-s powłoka wczytuje komendy ze standardowego wejścia; wszelkie
argumenty nie będące opcjami są argumentami pozycyjnymi

-r tryb ograniczony -- patrz poniżej

Ponadto wszelkie opcje, opisane w omówieniu wbudowanej komendą set,
mogą również zostać użyte w linii poleceń.

Jeśli nie została podana ani opcja -c, ani opcja -s, wówczas pierwszy
argument nie będący opcją, określa plik, z którego zostaną wczytane
komendy. Jeśli brak jest argumentów nie będących opcjami, to powłoka
wczytuje komendy ze standardowego wejścia. Nazwa powłoki (tj.
zawartość parametru $0) jest ustalana jak następuje: jeśli użyto opcji
-c i podano argument nie będący opcją, to jest on nazwą; jeśli komendy
są wczytywane z pliku, wówczas nazwa tego pliku zostaje użyta jako
nazwa powłoki; w każdym innym przypadku zostaje użyta nazwa, pod którą
powłoka została wywołana (tzn. wartość argv[0]).

Powłoka jest interakcyjna, jeśli użyto opcji -i lub jeśli zarówno
standardowe wejście, jak i standardowe wyjście błędów, jest skojarzone
z jakimś terminalem. W interakcyjnej powłoce kontrola zadań (jeśli
takowa jest dostępna w danym systemie) jest włączona oraz ignorowane są
następujące sygnały: INT, QUIT oraz TERM. Ponadto powłoka wyświetla
zachętę przed odczytywaniem poleceń (patrz parametry PS1 i PS2). Dla
nieinterakcyjnych powłok, uaktywnia się domyślnie opcja trackall (patrz
poniżej: komenda set).

Powłoka jest ograniczona, jeśli zastosowano opcję -r lub gdy albo
główna część nazwy (basename), pod jaką wywołano powłokę, albo parametr
SHELL, pasują do wzorca *r*sh (na przykład: rsh, rksh, rpdksh itp.).
Po przetworzeniu przez powłokę wszystkich plików profili i $ENV
włączane są następujące ograniczenia:
o niedostępna jest komenda cd
o nie mogą być zmieniane parametry: SHELL, ENV i PATH.
o nazwy poleceń nie mogą być podawane z użyciem ścieżek
bezwzględnych lub względnych [tłum.: tj. dostępne są tylko przez
nazwę bez ścieżki]
o niedostępna jest opcja -p wbudowanego polecenia command
o nie mogą być używane przekierowania tworzące pliki (np.: >, >|,
>>, <>)

Powłoka jest uprzywilejowana, jeśli zastosowano opcję -p lub jeśli
rzeczywisty identyfikator użytkownika lub jego grupy nie jest zgodny z
efektywnym identyfikatorem użytkownika czy grupy (patrz: getuid(2),
getgid(2)). Uprzywilejowana powłoka nie przetwarza ani $HOME/.profile,
ani parametru ENV (patrz poniżej), przetwarza za to plik
/etc/suid_profile. Wykasowanie opcji uprzywilejowania powoduje, że
powłoka ustawia swój efektywny identyfikator użytkownika i grupy na
wartości faktycznego identyfikatora użytkownika (user-id) i jego grupy
(group-id).

Jeśli główna część nazwy, pod jaką dana powłoka została wywołana (tzn.
argv[0]) zaczyna się od - lub użyto opcji -l, to zakłada się, że
powłoka ma być powłoką zgłoszeniową i wczytywana jest zawartość plików
/etc/profile i $HOME/.profile, jeśli takie istnieją i można je
odczytać.

Jeżeli parametr ENV jest ustawiony podczas uruchamiania powłoki (albo w
wypadku powłok zgłoszeniowych - po przetworzeniu dowolnych plików
profilowych), to jego zawartość zostaje poddana zastępowaniu.
Zastępowane są parametry, komendy, wyrażenia arytmetyczne oraz tylda.
Następnie wynikająca z tej operacji nazwa jest interpretowana jako
nazwa pliku, podlegającego wczytaniu i wykonaniu. Jeśli parametr ENV
jest pusty (i niezerowy), a pdksh został skompilowany ze zdefiniowanym
makrem DEFAULT_ENV, to po wykonaniu wszelkich już wyżej wymienionych
podstawień, zostaje wczytany plik określony tym makrem.

Kod wyjścia powłoki wynosi 127, jeśli plik komend podany we linii
wywołania nie mógł zostać otwarty, lub kod wyjścia jest niezerowy,
jeśli wystąpił krytyczny błąd składni podczas wykonywania tego skryptu.
W razie braku błędów krytycznych, kod wyjścia jest równy kodowi
ostatnio wykonanej komendy lub zeru, jeśli nie wykonano żadnej komendy.

Składnia poleceń
Powłoka rozpoczyna analizę składniową wejścia od podziału go na
poszczególne słowa word. Słowa, stanowiące ciągi znaków, ograniczane
są niecytowanymi białymi znakami whitespace (spacja, tabulator i nowa
linia) lub metaznakami (<, >, |, ;, &, ( i )). Poza ograniczaniem słów
spacje i tabulatory są ignorowane. Natomiast znaki zmiany linii zwykle
rozgraniczają komendy. Metaznaki stosowane są do tworzenia
następujących symboli: <, <&, <<, >, >&, >>, itd., służących do
określania przekierowań (patrz: "Przekierowywanie wejścia/wyjścia"
poniżej); | służy do tworzenia potoków; |& służy do tworzenia
koprocesów (patrz: "Koprocesy" poniżej); ; służy do oddzielania komend;
& służy do tworzenia potoków asynchronicznych; && i || służą do
określenia wykonania warunkowego; ;; jest używany w poleceniach case;
(( .. )) są używane w wyrażeniach arytmetycznych; i w końcu, ( .. )
służą do tworzenia podpowłok.

Białe znaki lub metaznaki można zacytowywać pojedynczo przy użyciu
znaku odwrotnego ukośnika (\) lub grupami w podwójnych (") lub
pojedynczych (') cudzysłowach. Zauważ, iż następujące znaki podlegają
również specjalnej interpretacji przez powłokę i muszą być cytowane,
jeśli mają być użyte dosłownie: \, ", ', #, $, `, ~, {, }, *, ? i [.
Pierwsze trzy to wyżej wspomniane symbole cytowania (patrz: "Cytowanie"
poniżej); #, na początku słowa rozpoczyna komentarz -- wszystko po
znaku #, aż do końca linii jest ignorowane; $ służy do wprowadzenia
podstawienia parametru, komendy lub wyrażenia arytmetycznego (patrz:
"Podstawienia" poniżej); ` rozpoczyna podstawienia komendy w starym
stylu (patrz: "Podstawienia" poniżej); ~ rozpoczyna rozwinięcie
katalogu (patrz: "Rozwijanie tyld" poniżej); { i } obejmują alternacje
w stylu csh(1) (patrz: "Rozwijanie nawiasów" poniżej); i na koniec, *,
? oraz [ są stosowane przy tworzeniu nazw plików (patrz: "Wzorce nazw
plików" poniżej).

W trakcie analizy słów i symboli, powłoka tworzy komendy, których
wyróżnia się dwa rodzaje: komendy proste, zwykle programy do wykonania,
oraz komendy z��o��one, takie jak dyrektywy for i if, struktury grupujące
i definicje funkcji.

Polecenie proste składa się z kombinacji przyporządkowań wartości
parametrom (patrz: "Parametry"), przekierowań wejścia/wyjścia (patrz:
"Przekierowania wejścia/wyjścia") i słów komend; Jedynym ograniczeniem
jest to, że wszelkie podstawienia wartości parametrów muszą występować
przed słowami komend. Słowa komend, jeśli zostały podane, określają
polecenie, które należy wykonać, wraz z jego argumentami. Komenda może
być komendą wbudowaną powłoki, funkcją lub komend�� zewn��trzn��, tzn.
oddzielnym plikiem wykonywalnym, który jest odnajdowany przy użyciu
wartości parametru PATH (patrz: "Wykonywanie komend" poniżej). Trzeba
zauważyć, że wszystkie komendy mają swój kod zako��czenia: dla poleceń
zewnętrznych jest on powiązany z kodem zwracanym przez wait(2) (jeśli
komenda nie została odnaleziona, wówczas kod wynosi 127, natomiast
jeśli nie można było jej wykonać, to kod wynosi 126). Kody zwracane
przez inne polecenia (komendy wbudowane, funkcje, potoki, listy, itp.)
są precyzyjnie określone, a ich opis towarzyszy opisowi danego
konstruktu. Kod wyjścia komendy zawierającej jedynie przyporządkowania
wartości parametrom, odpowiada kodowi ostatniego wykonanego podczas
tego podstawienia lub zeru, jeśli żadne podstawienia nie miały miejsca.

Przy pomocy symbolu | komendy mogą zostać powiązane w potoki. W
potokach standardowe wyjście wszystkich komend poza ostatnim, zostaje
wyprowadzone (patrz pipe(2)) na standardowe wejście następnej komendy.
Kod wyjścia potoku jest równy kodowi zwróconemu przez ostatnią komendę
potoku. Potok może zostać poprzedzony zarezerwowanym słowem !,
powodującym zmianę kodu wyjścia na jego logiczne przeciwieństwo. Tzn.
jeśli pierwotnie kod wyjścia wynosił 0, to będzie on miał wartość 1,
natomiast jeśli pierwotną wartością nie było 0, to kodem przeciwstawnym
jest 0.

List�� komend tworzymy rozdzielając potoki jednym z następujących
symboli: &&, ||, &, |& i ;. Pierwsze dwa oznaczają warunkowe
wykonanie: cmd1 && cmd2 wykonuje cmd2 tylko wtedy, jeżeli kod wyjścia
cmd1 był zerowy. Natomiast || zachowuje się dokładnie odwrotnie. --
cmd2 zostaje wykonane jedynie, jeśli kod wyjścia cmd1 był różny od
zera. && i || wiążą równoważnie, a zarazem mocniej niż &, |& i ;,
które z kolei również posiadają tę samą siłę wiązania. Symbol &
powoduje, że poprzedzająca go komenda zostanie wykonana
asynchronicznie, tzn. powłoka uruchamia daną komendę, jednak nie czeka
na jej zakończenie (powłoka śledzi dokładnie wszystkie asynchroniczne
komendy -- patrz: "Kontrola zadań" poniżej). Jeśli komenda
asynchroniczna jest uruchomiona przy wyłączonej kontroli zadań (tj. w
większości skryptów), wówczas jest ona uruchamiana z wyłączonymi
sygnałami INT i QUIT oraz przekierowanym wejściem do /dev/null
(aczkolwiek przekierowania, ustalone w samej komendzie asynchronicznej
mają tu pierwszeństwo). Operator |& rozpoczyna koproces, stanowiący
specjalnego rodzaju komendę asynchroniczną (patrz: "Koprocesy"
poniżej). Zauważ, że po operatorach && i || musi występować komenda,
podczas gdy nie jest to konieczne po &, |& i ;. Kodem wyjścia listy
komend jest kod ostatniego wykonanego w niej polecenia, z wyjątkiem
list asynchronicznych, dla których kod wynosi 0.

Komendy złożone tworzymy przy pomocy następujących słów zarezerwowanych
-- słowa te są rozpoznane tylko wtedy, gdy nie są zacytowane i
występują jako pierwsze wyrazy w komendzie (tj. nie są poprzedzone
żadnymi przyporządkowywaniami wartości parametrom czy
przekierowaniami):

case else function then !
do esac if time [[
done fi in until {
elif for select while }
Uwaga: Niektóre powłoki (lecz nie nasza) wykonują polecenia sterujące w
podpowłoce, gdy przekierowano jeden lub więcej z ich deskryptorów
plików, tak więc wszelkiego rodzaju zmiany otoczenia w nich mogą nie
działać. Aby zachować przenośność należy stosować polecenie exec do
przekierowań deskryptorów plików przed poleceniem sterującym.

W poniższym opisie poleceń złożonych, listy komend (zaznaczone przez
lista), po których następuje słowo zarezerwowane, muszą kończyć się
średnikiem, przełamaniem wiersza lub (poprawnym gramatycznie) słowem
zarezerwowanym. Przykładowo,
{ echo foo; echo bar; }
{ echo foo; echo bar<newline>}
{ { echo foo; echo bar; } }
są poprawne, natomiast
{ echo foo; echo bar }
nie.

( lista )
Wykonaj list�� w podpowłoce. Nie ma bezpośredniej możliwości
przekazania wartości parametrów podpowłoki z powrotem do jej
powłoki macierzystej.

{ lista }
Konstrukcja złożona; lista zostaje wykonana, lecz nie w
podpowłoce. Zauważ, że { i } to zarezerwowane słowa, a nie
metaznaki.

case s��owo in [ [(] wzorzec [| wzorzec] ... ) lista ;; ] ... esac
Wyrażenie case stara się dopasować s��owo do jednego z danych
wzorc��w; wykonywana jest lista powiązana z pierwszym poprawnie
dopasowanym wzorcem. Wzorce stosowane w wyrażeniach case
odpowiadają wzorcom stosowanym do specyfikacji nazw plików z
wyjątkiem tego, że nie obowiązują ograniczenia związane z . i /.
Proszę zwrócić uwagę na to, że wszelkie niecytowane białe znaki
przed wzorcem i po nim zostają usunięte; wszelkie spacje we
wzorcu muszą być cytowane. Zarówno słowa, jak i wzorce
podlegają podstawieniom parametrów, rozwinięciom arytmetycznym
oraz podstawieniu tyldy. Ze względów historycznych, możemy
zastosować nawiasy otwierający i zamykający zamiast in i esac (w
szczególności więc, case $foo { *) echo bar; }). Kodem wyjścia
wyrażenia case jest kod wykonanej listy; jeśli nie została
wykonana żadna lista, wówczas kod wyjścia wynosi zero.

for nazwa [ in s��owo ... zako��czenie ] do lista done
gdzie zako��czenie jest albo znakiem końca linii, albo ;. Dla
każdego s��owa w podanej liście słów, parametr nazwa zostaje
ustawiony na to słowo i lista zostaje wykonana. Jeżeli nie
będzie użyte in do specyfikacji listy słów, to zamiast tego
zostaną użyte parametry pozycyjne ("$1", "$2", itp.). Ze
względów historycznych, możemy zastosować nawiasy otwierający i
zamykający zamiast do i done (w szczeg��lno��ci, for i; { echo $i;
}). Kodem wyjścia wyrażenia for jest ostatni kod wyjścia danej
listy; jeśli lista nie została w ogóle wykonana, wówczas kod
wynosi zero.

if lista then lista [elif lista then lista] ... [else lista] fi
Jeśli kod wyjścia pierwszej listy jest zerowy, to zostaje
wykonana druga lista; w przeciwnym razie, jeśli mamy takową,
zostaje wykonana lista po elif, z podobnymi konsekwencjami.
Jeśli wszystkie listy po if i elif wykażą błąd (tzn. zwrócą
niezerowy kod), to zostanie wykonana lista po else. Kodem
wyjścia wyrażenia if jest kod wykonanej listy, niestanowiącej
warunku. Jeśli żadna nieokreślająca warunku lista nie zostanie
wykonana, wówczas kod wyjścia wynosi zero.

select nazwa [ in s��owo ... zako��czenie ] do lista done
gdzie zako��czenie jest albo przełamaniem wiersza, albo ;.
Wyrażenie select umożliwia automatyczną prezentację
użytkownikowi menu, wraz z możliwością wyboru z niego.
Przeliczona lista wykazanych s����w zostaje wypisana na
standardowym wyjściu błędów, po czym zostaje wyświetlony symbol
zachęty (PS3, czyli domyślnie `#? '). Następnie zostaje
wczytana liczba odpowiadająca danemu punktowi menu ze
standardowego wejścia, po czym nazwie zostaje przyporządkowane w
ten sposób wybrane słowo (lub wartość pusta, jeżeli wybór był
niewłaściwy), zmiennej REPLY zostaje przyporządkowane to, co
zostało wczytane (po usunięciu początkowych i końcowych białych
znaków), i lista zostaje wykonana. Jeśli wprowadzono pustą
linię (dokładniej: zero lub więcej znaczków IFS), wówczas menu
zostaje ponownie wyświetlone, bez wykonywania listy. Gdy
wykonanie listy zostaje zakończone, wówczas przeliczona lista
wyborów zostaje wyświetlona ponownie, jeśli REPLY jest zerowe,
ponownie wyświetlany jest symbol zachęty i tak dalej. Proces
ten się powtarza, aż do wczytania znaku końca pliku, otrzymania
sygnału przerwania lub wykonania polecenia przerwania (break) w
środku pętli. Jeśli opuszczono in s��owo ..., wówczas użyte
zostają parametry pozycyjne (tzn., "$1", "$2", itp.). Ze
względów historycznych, możemy zastosować nawiasy otwierający i
zamykający zamiast do i done (w szczeg��lno��ci, select i; { echo
$i; }). Kodem wyjścia wyrażenia select jest zero, jeśli użyto
polecenia przerwania do wyjścia z pętli albo niezero w
przeciwnym wypadku.

until lista do lista done
Działa dokładnie jak while, z wyjątkiem tego, że zawartość pętli
jest wykonywana jedynie wtedy, gdy kod wyjścia pierwszej listy
jest niezerowy.

while lista do lista done
Wyrażenie while określa pętlę o warunku sprawdzanym przed
wykonaniem. Zawartość pętli jest wykonywana dopóki, dopóty kod
wyjścia pierwszej listy jest zerowy. Kodem wyjścia wyrażenia
while jest ostatni kod wyjścia listy w zawartości tej pętli; gdy
zawartość nie zostanie w ogóle wykonana, wówczas kod wynosi
zero.

function nazwa { lista }
Definiuje funkcję o nazwie nazwa. Patrz: "Funkcje" poniżej.
Proszę zwrócić uwagę, że przekierowania tuż po definicji funkcji
zostają zastosowane podczas wykonywania jej zawartości, a nie
podczas przetwarzania jej definicji.

nazwa () polecenie
Niemal dokładnie to samo co w function. Patrz: "Funkcje"
poniżej.

(( wyra��enie ))
Wartość wyrażenia arytmetycznego wyra��enie zostaje przeliczona;
równoważne do let "wyra��enie". patrz: "Wyrażenia arytmetyczne"
i opis polecenia let poniżej..

[[ expression ]]
Podobne do komend test i [ ... ] (które opisujemy później), z
następującymi różnicami:
o Rozdzielanie pól i generacja nazw plików nie są
wykonywane na argumentach.
o Operatory -a (i) oraz -o (lub) zostają zastąpione
odpowiednio przez && i ||.
o Operatory (dok��adniej: -f, =, !, itp.) nie mogą być
cytowane.
o Drugi operand dla != i = jest traktowany jako wzorzec (w
szczeg��lno��ci, porównanie
[[ foobar = f*r ]]
jest sukcesem).
o Mamy do dyspozycji dwa dodatkowe operatory binarne: < i
>, które zwracają prawdę, gdy pierwszy łańcuchowy operand
jest odpowiednio mniejszy lub większy od drugiego
operandu łańcuchowego.
o Jednoargumentowa postać operacji test, która sprawdza,
czy jedyny operand jest długości zerowej, jest
niedozwolona - operatory zawsze muszę być wykazywane
jawnie, w szczeg��lno��ci, zamiast
[ ci��g ]
należy użyć
[[ -n ci��g ]]
o Podstawienia parametrów, komend i arytmetyczne zostają
wykonane w trakcie wyliczania wyrażenia. Do operatorów &&
i || stosowana jest metoda uproszczonego określania ich
wartości. To znaczy, że w wyrażeniu
[[ -r foo && $(< foo) = b*r ]]
wartość $(< foo) zostaje wyliczona wtedy i tylko wtedy,
gdy plik o nazwie foo istnieje i jest czytelny.

Cytowanie
Cytowanie stosuje się do zapobiegania traktowaniu przez powłokę pewnych
znaków czy słów w specjalny sposób. Istnieją trzy metody cytowania: Po
pierwsze, \ cytuje następny znak, chyba że mieści się on na końcu
wiersza, wówczas zarówno \ jak i znak nowej linii zostają usunięte. Po
drugie pojedynczy cudzysłów (') wycytowywuje wszystko, aż po następny
pojedynczy cudzysłów (wraz ze zmianami linii włącznie). Po trzecie,
podwójny cudzysłów (") wycytowywuje wszystkie znaki, poza $, ` i \, aż
po następny niecytowany podwójny cudzysłów. $ i ` wewnątrz podwójnych
cudzysłowów zachowują zwykłe znaczenie (tzn. oznaczają podstawienie
wartości parametru, komendy lub wyrażenia arytmetycznego), jeśli tylko
nie zostanie wykonany jakikolwiek podział pól na wyniku podwójnymi
cudzysłowami wycytowanych podstawień. Jeśli po \, wewnątrz ciągu
znaków cytowanego podwójnymi cudzysłowami następuje \, $, ` lub ", to
zostaje on zastąpiony drugim z tych znaków. Jeśli po nim następuje
znak nowej linii, wówczas zarówno \, jak i znak zmiany linii zostają
usunięte; w przeciwnym razie zarówno znak \, jak i następujący po nim
znak nie podlegają żadnej zamianie.

Uwaga: patrz "Tryb POSIX" poniżej pod względem szczególnych reguł
obowiązujących sekwencje znaków postaci "...`...\"...`..".

Aliasy
Istnieją dwa rodzaje aliasów: normalne aliasy komend i aliasy śledzone.
Aliasy komend stosowane są zwykle jako skróty dla długich a często
stosowanych komend. Powłoka rozwija aliasy komend (tzn. podstawia pod
nazwę aliasu jego zawartość), gdy wczytuje pierwsze słowo komendy.
Rozwinięty alias zostaje ponownie przetworzony, aby uwzględnić
ewentualne występowanie dalszych aliasów. Jeśli alias komendy kończy
się spacją lub tabulatorem, to wówczas następne słowo zostaje również
sprawdzone pod względem rozwinięcia aliasów. Proces rozwijania aliasów
kończy się przy napotkaniu słowa, które nie jest aliasem, gdy napotka
się wycytowane słowo, lub gdy napotka się alias, który jest właśnie
eksportowany.

Następujące aliasy są definiowane domyślnie przez powłokę:
autoload='typeset -fu'
functions='typeset -f'
hash='alias -t'
history='fc -l'
integer='typeset -i'
local='typeset'
login='exec login'
newgrp='exec newgrp'
nohup='nohup '
r='fc -e -'
stop='kill -STOP'
suspend='kill -STOP $$'
type='whence -v'

Śledzone aliasy pozwalają powłoce na zapamiętanie, gdzie odnalazła ona
konkretną komendę. Gdy powłoka po raz pierwszy szuka w ścieżce pocenia
oznaczonego jako alias śledzony, to zapamiętuje sobie pełną ścieżkę tej
komendy. Gdy powłoka następnie wykonuje daną komendę po raz drugi,
wówczas sprawdza, czy ta ścieżka jest nadal aktualna i jeśli tak jest,
to nie przegląda już więcej pełnej ścieżki w poszukiwaniu danej
komendy. Śledzone aliasy można wyświetlić lub stworzyć stosując alias
-t. Zauważ, że zmieniając wartość parametru PATH czyścimy również
ścieżki dla wszelkich śledzonych aliasów. Jeśli została włączona opcja
trackall (tzn., set -o trackall lub set -h), wówczas powłoka śledzi
wszelkie komendy. Ta opcja zostaje włączona domyślnie dla wszelkich
nieinterakcyjnych powłok. Dla powłok interakcyjnych jedynie
następujące komendy są śledzone domyślnie: cat, cc, chmod, cp, date,
ed, emacs, grep, ls, mail, make, mv, pr, rm, sed, sh, vi i who.

Podstawienia
Pierwszym krokiem, jaki wykonuje powłoka podczas wykonywania prostej
komendy, jest przeprowadzenia podstawień na słowach tej komendy.
Istnieją trzy rodzaje podstawień: parametrów, komend i arytmetyczne.
Podstawienia parametrów, które dokładniej opiszemy w następnej sekcji,
mają postać $name lub ${...}; podstawienia komend mają postać
$(command) lub `command`; a podstawienia arytmetyczne: $((expression)).

Jeśli podstawienie występuje poza podwójnymi cudzysłowami, wówczas
wynik tego podstawienia podlega zwykle podziałowi słów lub pól, w
zależności od bieżącej wartości parametru IFS. Parametr IFS określa
listę znaków, służących jako separatory w podziale łańcuchów znakowych
na pojedyncze wyrazy. Wszelkie znaki z tego zestawu oraz tabulator,
spacja i nowa linia włącznie, nazywane są bia��ymi znakami IFS. Ciągi
jednego lub wielu białych znaków z IFS w powiązaniu z zerem oraz jednym
lub więcej białych znaków nie wymienionych w IFS, rozgraniczają pola.
Wyjątkowo początkowe i końcowe białe znaki IFS są usuwane (tzn. nie są
przez nie tworzone żadne początkowe czy końcowe puste pola); natomiast
początkowe lub końcowe białe znaki spoza IFS tworzą puste pola.
Przykładowo: jeśli IFS zawiera `<spacja>:', to ciąg znaków
`<spacja>A<spacja>:<spacja><spacja>B::D' zawiera cztery pola: `A', `B',
`' i `D'. Proszę zauważyć, że jeśli parametr IFS jest ustawiony na
pusty ciąg znaków, to wówczas żaden podział pól nie ma miejsca; gdy
parametr ten nie jest ustawiony w ogóle, wówczas stosuje się domyślnie
jako rozgraniczniki spacji, tabulatora i nowej linii.

Jeśli nie podajemy inaczej, to wynik podstawienia podlega również
rozwijaniu nawiasów i nazw plików (patrz odpowiednie akapity poniżej).

Podstawienie komendy zostaje zastąpione wyjściem, wygenerowanym podczas
wykonania danej komendy przez podpowłokę. Dla podstawienia $(komenda)
zachodzą normalne reguły cytowania podczas analizy komendy, choć jednak
dla postaci `komenda`, znak \ z jednym z $, ` lub \ tuż po nim, zostaje
usunięty (znak \ z następstwem jakiegokolwiek innego znaku zostaje
niezmieniony). Jako przypadek wyjątkowy podczas podstawiania komend,
komenda postaci < plik zostaje zinterpretowana, jako oznaczająca
podstawienie zawartości pliku plik ($(< foo) ma więc ten sam efekt co
$(cat foo), jest jednak bardziej efektywne albowiem nie zostaje
odpalony żaden dodatkowy proces).
UWAGA: Wyrażenia $(komenda) są analizowane obecnie poprzez odnajdywanie
zaległego nawiasu, niezależnie od wycytowań. Miejmy nadzieję, że
zostanie to możliwie szybko poprawione.

Podstawienia arytmetyczne zostają zastąpione wartością wyniku danego
wyrażenia. Przykładowo więc, komenda echo $((2+3*4)) wyświetla 14.
Patrz: "Wyrażenia arytmetyczne", aby odnaleźć opis wyra��e��.

Parametry
Parametry to zmienne w powłoce; można im przyporządkowywać wartości
oraz wyczytywać je przez podstawienia parametrów. Nazwa parametru jest
albo jednym ze znaków interpunkcyjnych o specjalnym znaczeniu lub
cyfrą, jakie opisujemy poniżej, lub literą z następstwem jednej lub
więcej liter albo cyfr (`_' zalicza się to liter). Podstawienia
parametrów mają postać $nazwa lub ${nazwa}, gdzie nazwa jest nazwą
danego parametru. Gdy podstawienie zostanie wykonane na parametrze,
który nie został ustalony, wówczas zerowy ciąg znaków jest jego
wynikiem, chyba że została włączona opcja nounset (set -o nounset lub
set -u), co oznacza, że występuje wówczas błąd.

Wartości można przyporządkowywać parametrom na wiele różnych sposobów.
Po pierwsze, powłoka domyślnie ustala pewne parametry, takie jak #,
PWD, itp.; to jedyny sposób, w jaki są ustawiane specjalnymi parametry
o długości jednego znaku. Po drugie, parametry zostają importowane z
otocznia powłoki podczas jej uruchamiania. Po trzecie, parametrom można
przypisać wartości w wierszu poleceń, tak jak np. `FOO=bar' przypisuje
parametrowi FOO wartość bar; wielokrotne przypisania wartości są
możliwe w jednym wierszu komendy i może po nich występować prosta
komenda, co powoduje, że przypisania te są wówczas jedynie aktualne
podczas wykonywania danej komendy (tego rodzaju przypisania zostają
również wyeksportowane, patrz poniżej, co do tego konsekwencji).
Proszę zwrócić uwagę, iż aby powłoka rozpoznała je jako przypisanie
wartości parametrowi, zarówno nazwa parametru jak i = nie mogą być
cytowane. Czwartym sposobem ustawiania parametrów jest zastosowanie
jednej z komend: export, readonly lub typeset; patrz ich opisy w
rozdziale "Wykonywanie komend". Po czwarte, pętle for i select
ustawiają parametry, tak jak i również komendy getopts, read i set -A.
Na zakończenie, parametrom można przyporządkowywać wartości stosując
operatory nadania wartości wewnątrz wyrażeń arytmetycznych (patrz:
"Wyrażenia arytmetyczne" poniżej) lub stosując postać ${nazwa=warto����}
podstawienia parametru (patrz poniżej).

Parametry opatrzone atrybutem eksportowania (ustawianego przy pomocy
komendy export lub typeset -x albo przez przyporządkowanie wartości
parametru z następującą prostą komendą) zostają umieszczone w otoczeniu
(patrz environ(5)) poleceń wykonywanych przez powłokę jako pary
nazwa=warto����. Kolejność, w jakiej parametry występują w otoczeniu
komendy jest bliżej nieustalona. Podczas uruchamiania powłoka
pozyskuje parametry ze swojego otoczenia i automatycznie ustawia na
tych parametrach atrybut eksportowania.

Można stosować modyfikatory do postaci ${nazwa} podstawienia parametru:

${nazwa:-s��owo}
jeżeli parametrnazwa jest ustawiony i niezerowy, wówczas zostaje
podstawiona jego własna wartość, w przeciwnym razie zostaje
podstawione s��owo.

${nazwa:+s��owo}
jeśli parametr nazwa jest ustawiony i niezerowy, wówczas zostaje
podstawione s��owo, inaczej nic nie zostaje podstawione.

${nazwa:=s��owo}
jeśli parametr nazwa jest ustawiony i niezerowy, wówczas zostaje
podstawiony on sam, w przeciwnym razie zostaje mu
przyporządkowana wartość s��owo i wartość wynikająca ze s��owa
zostaje podstawiona.

${nazwa:?s��owo}
jeżeli parametr nazwa jest ustawiony i niezerowy, wówczas
zostaje podstawiona jego własna wartość, w przeciwnym razie
s��owo zostaje wyświetlone na standardowym wyjściu błędów (tuż po
nazwa:) i zachodzi błąd (powodujący normalnie zakończenie całego
skryptu powłoki, funkcji lub .-skryptu). Jeśli słowo zostało
pominięte, wówczas zamiast niego zostaje użyty łańcuch
`parameter null or not set'.

W powyższych modyfikatorach możemy ominąć :, czego skutkiem będzie, że
warunki będą jedynie wymagać, aby nazwa był ustawiony lub nie (a nie
żeby był ustawiony i niezerowy). Jeśli potrzebna jest wartość s��owo,
wówczas zostają na nim wykonane podstawienia parametrów, komend,
arytmetyczne i tyldy; natomiast, jeśli s��owo okaże się niepotrzebne,
wówczas jego wartość nie zostanie obliczana.

Można stosować, również podstawienia parametrów o następującej postaci:

${#nazwa}
Liczba parametrów pozycyjnych, jeśli nazw�� jest *, @ lub nie
jest podana albo długość ciągu będącego wartością parametru
nazwa.

${#nazwa[*]}, ${#nazwa[@]}
Liczba elementów w tablicy nazwa.

${nazwa#wzorzec}, ${nazwa##wzorzec}
Gdy wzorzec nakłada się na początek wartości parametru nazwa,
wówczas pasujący tekst zostaje pominięty w wynikającym z tego
podstawieniu. Pojedynczy # oznacza najkrótsze możliwe
dopasowanie do wzorca, a dwa # oznaczają jak najdłuższe
dopasowanie.

${nazwa%wzorzec}, ${nazwa%%wzorzec}
Podobnie jak w podstawieniu ${..#..}, tylko że dotyczy końca
wartości.

Następujące specjalne parametry zostają ustawione domyślnie przez
powłokę i nie można przyporządkowywać jawnie wartości nadanych:

! Id ostatniego uruchomionego w tle procesu. Jeśli nie ma
aktualnie procesów uruchomionych w tle, wówczas parametr ten
jest nieustawiony.

# Liczba parametrów pozycyjnych (tzn., $1, $2, itp.).

$ ID procesu odpowiadającego danej powłoce lub PID pierwotnej
powłoki, jeśli mamy do czynienia z podpowłoką.

- Konkatenacja bieżących opcji jednoliterowych (patrz komenda set
poniżej, aby poznać dostępne opcje).

? Kod wyjścia ostatniej wykonanej komendy nieasynchronicznej.
Jeśli ostatnia komenda została zabita sygnałem, wówczas $?
przyjmuje wartość 128 plus numer danego sygnału.

0 Nazwa, pod jaką dana powłoka została wywołana (tzn., argv[0]),
lub nazwa komendy, która została wywołana przy użyciu opcji -c i
nazwa komendy została podana, lub argument plik, jeśli taki
został podany. Jeśli opcja posix nie jest ustawiona, to $0
zawiera nazwę bieżącej funkcji lub skryptu.

1 ... 9
Pierwszych dziewięć parametrów pozycyjnych podanych powłoce czy
funkcji lub .-skryptowi. Dostęp do dalszych parametrów
pozycyjnych odbywa się przy pomocy ${liczba}.

* Wszystkie parametry pozycyjne (z wyjątkiem parametru 0), tzn.,
$1 $2 $3.... Gdy użyte poza podwójnymi cudzysłowami, wówczas
parametry zostają rozgraniczone w pojedyncze słowa (podlegające
rozgraniczaniu słów); jeśli użyte pomiędzy podwójnymi
cudzysłowami, wówczas parametry zostają rozgraniczone pierwszym
znakiem podanym przez parametr IFS (albo pustymi ciągami znaków,
jeśli IFS jest zerowy).

@ Tak jak $*, z wyjątkiem zastosowania w podwójnych cudzysłowach,
gdzie oddzielne słowo zostaje wygenerowane dla każdego parametru
pozycyjnego z osobna - jeśli brak parametrów pozycyjnych,
wówczas nie generowane jest żadne słowo ("$@" może być użyte aby
otrzymać dostęp bezpośredni do argumentów bez utraty argumentów
zerowych lub rozgraniczania ich przerwami).

Następujące parametry są ustawiane przez powłokę:

_ (podkre��lenie)
Gdy jakaś komenda zostaje wykonywana przez powłokę, ten parametr
przyjmuje w otoczeniu odpowiedniego nowego procesu wartość
ścieżki tej komendy. W interakcyjnym trybie pracy, ten parametr
przyjmuje w pierwotnej powłoce ponadto wartość ostatniego słowa
poprzedniej komendy Podczas wartościowania wiadomości typu
MAILPATH, parametr ten zawiera więc nazwę pliku, który się
zmienił (patrz parametr MAILPATH poniżej).

CDPATH Ścieżka przeszukiwania dla wbudowanej komendy cd. Działa tak
samo jak PATH dla katalogów nierozpoczynających się od / w
komendach cd. Proszę zwrócić uwagę, że jeśli CDPATH jest
ustawiony i nie zawiera ani . ani ścieżki pustej, to wówczas
katalog bieżący nie jest przeszukiwany.

COLUMNS
Liczba kolumn terminala lub okienka. Obecnie ustawiany
wartością cols zwracaną przez komendę stty(1), jeśli ta wartość
nie jest równa zeru. Parametr ten ma znaczenie w interakcyjnym
trybie edycji wiersza komendy i dla komend select, set -o oraz
kill -l, w celu właściwego formatowania zwracanych informacji.

EDITOR Jeśli nie został ustawiony parametr VISUAL, wówczas kontroluje
on tryb edycji wiersza komendy w powłokach interakcyjnych.
Patrz parametr VISUAL poniżej, aby się dowiedzieć, jak to
działa.

ENV Jeśli parametr ten okaże się być ustawionym po przetworzeniu
wszelkich plików profilowych, wówczas jego rozwinięta wartość
zostaje wykorzystana jako nazwa pliku zawierającego dalsze
komendy inicjujące powłoki. Zwykle zawiera definicje funkcji i
aliasów.

ERRNO Całkowita wartość odpowiadająca zmiennej errno powłoki --
wskazuje przyczynę wystąpienia błędu, gdy ostatnie wywołanie
systemowe nie powiodło się.

Jak dotychczas niezaimplementowane.

EXECSHELL
Jeśli ustawiono, to wówczas zawiera powłokę, jakiej należy użyć
do wykonywania komend, których nie zdołał wykonać execve(2), a
które nie zaczynają się od ciągu `#! pow��oka'.

FCEDIT Edytor używany przez komendę fc (patrz poniżej).

FPATH Podobnie jak PATH, jeśli powłoka natrafi na niezdefiniowaną
funkcję podczas pracy, stosowane do lokalizacji pliku
zawierającego definicję tej funkcji. Również przeszukiwane, gdy
komenda nie została odnaleziona przy użyciu PATH. Patrz
"Funkcje" poniżej co do dalszych informacji.

HISTFILE
Nazwa pliku używanego do zapisu historii komend. Jeśli wartość
została ustalona, wówczas historia zostaje załadowana z danego
pliku. Podobnie wielokrotne wcielenia powłoki będą korzystały z
jednej historii, jeśli dla nich wartości parametru HISTFILE
wskazuje na jeden i ten sam plik.
UWAGA: jeśli HISTFILE nie zostało ustawione, wówczas żaden plik
historii nie zostaje użyty. W oryginalnej wersji powłoki Korna
natomiast, przyjmuje się domyślnie $HOME/.sh_history; w
przyszłości może pdksh, będzie również stosował domyślny plik
historii.

HISTSIZE
Liczba komend zapamiętywana w historii, domyślnie 128.

HOME Domyślna wartość dla komendy cd oraz podstawiana pod
niewycytowane ~ (patrz: "Rozwijanie tyldy" poniżej).

IFS Wewnętrzny separator pól, stosowany podczas podstawień i
wykonywania komendy read, do rozdzielania wartości na oddzielne
argumenty; domyślnie spacja, tabulator i przełamanie wiersza.
Szczegóły zostały opisane w punkcie "Podstawienia" powyżej.
Uwaga: ten parametr nie jest importowany z otoczenia, podczas
uruchamiania powłoki.

KSH_VERSION
Wersja i data kompilacji powłoki (tylko do odczytu). Patrz
również na komendy wersji w "Interakcyjnej edycji wiersza
poleceń w trybie emacs" i "Edycji wiersza poleceń vi" poniżej.

LINENO Numer wiersza w funkcji lub aktualnie wykonywanym skrypcie.

LINES Ilość wierszy terminala lub okienka pracy.

Jeszcze niezaimplementowane.

MAIL Jeśli ustawiony, to użytkownik jest informowany o nadejściu
nowej poczty do wymienionego w tej opcji pliku docelowego. Ten
parametr jest ignorowany, jeśli został ustawiony parametr
MAILPATH.

MAILCHECK
Jak często powłoka ma sprawdzać, czy pojawiła się nowa poczta w
plikach podanych przez MAIL lub MAILPATH. Jeśli 0, to powłoka
sprawdza przed każdą nową zachętą. Wartością domyślną jest 600
(10 minut).

MAILPATH
Lista plików sprawdzanych w poszukiwaniu nowej poczty. Lista ta
rozdzielana jest dwukropkami, ponadto po nazwie każdego z plików
można podać ? i wiadomość, która ma być wyświetlona, jeśli
nadeszła nowa poczta. Dla danej wiadomości zostaną wykonane
podstawienia komend, parametrów i arytmetyczne. Podczas
podstawień parametr $_ zawiera nazwę tego pliku. Domyślnym
zawiadomieniem o nowej poczcie jest you have mail in $_ (masz
pocztę w $_).

OLDPWD Poprzedni katalog roboczy. Nieustalony, jeśli cd nie zmieniło z
powodzeniem katalogu od czasu uruchomienia powłoki lub jeśli
powłoka nie wie, gdzie się aktualnie znajduje.

OPTARG Podczas używania getopts zawiera argument dla aktualnie
rozpoznawanej opcji, jeśli jest on oczekiwany.

OPTIND Indeks ostatniego przetworzonego argumentu podczas używania
getopts. Przyporządkowanie 1 temu parametrowi spowoduje, że
ponownie wywołane getopts przetworzy argumenty od początku.

PATH Lista rozdzielonych dwukropkiem katalogów, które są
przeszukiwane podczas odnajdywania jakiejś komendy lub plików
typu .. Pusty łańcuch wynikający z początkowego lub końcowego
dwukropka, albo dwóch sąsiednich dwukropków jest traktowany jako
`.', czyli katalog bieżący.

POSIXLY_CORRECT
Ustawienie tego parametru powoduje włączenie opcji posix.
Patrz: "Tryb POSIX" poniżej.

PPID Identyfikator ID procesu rodzicielskiego powłoki (tylko do
odczytu).

PS1 PS1 to podstawowy symbol zachęty dla powłok interakcyjnych.
Podlega podstawieniom parametrów, komend i arytmetycznym,
ponadto ! zostaje zastąpione kolejnym numerem polecenia (patrz
komenda fc poniżej). Sam znak ! może zostać umieszczony w
zachęcie używając !! w PS1. Zauważ, że ponieważ edytory wiersza
komendy starają się obliczyć, jak długi jest symbol zachęty (aby
móc ustalić, ile miejsca pozostaje wolnego do prawego brzegu
ekranu), sekwencje wyjściowe w zachęcie zwykle wprowadzają
pewien bałagan. Istnieje możliwość podpowiedzenia powłoce, żeby
nie uwzględniała pewnych ciągów znaków (takich jak kody wyjścia)
przez podanie przedrostka na początku symbolu zachęty będącego
niewyświetlalnym znakiem (takim jak np. control-A) z następstwem
przełamania wiersza oraz odgraniczając następnie kody wyjścia
przy pomocy tego niewyświetlalnego znaku. Gdy brak
niewyświetlalnych znaków, to nie ma żadnej rady... Nawiasem
mówiąc, nie ja jestem odpowiedzialny za ten hack. To pochodzi z
oryginalnego ksh. Domyślną wartością jest `$ ' dla
nieuprzywilejowanych użytkowników, a `# ' dla roota..

PS2 Drugorzędna zachęta, o domyślnej wartości `> ', która jest
stosowana, gdy wymagane są dalsze wprowadzenia w celu
dokończenia komendy.

PS3 Zachęta stosowana przez wyrażenie select podczas wczytywania
wyboru z menu. Domyślnie `#? '.

PS4 Stosowany jako przedrostek komend, które zostają wyświetlone
podczas śledzenia toku pracy (patrz polecenie set -x poniżej).
Domyślnie `+ '.

PWD Obecny katalog roboczy. Może być nieustawiony lub zerowy, jeśli
powłoka nie wie, gdzie się znajduje.

RANDOM Prosty generator liczb pseudolosowych. Za każdym razem, gdy
odnosimy się do RANDOM, jego wartości zostaje przyporządkowana
następna liczba z przypadkowego ciągu liczb. Miejsce w danym
ciągu może zostać ustawione nadając wartość RANDOM (patrz
rand(3)).

REPLY Domyślny parametr komendy read, jeśli nie pozostaną podane jej
żadne nazwy. Stosowany również w pętlach select do zapisu
wartości wczytywanej ze standardowego wejścia.

SECONDS
Liczba sekund, które upłynęły od czasu uruchomienia powłoki lub
jeśli parametrowi została nadana wartość całkowita, liczba
sekund od czasu nadania tej wartości plus ta wartość.

TMOUT Gdy ustawiony na pozytywną wartość całkowitą, większą od zera,
wówczas ustala w interakcyjnej powłoce czas w sekundach, przez
jaki będzie ona czekała na wprowadzenie jakiegoś polecenia po
wyświetleniu podstawowego symbolu zachęty (PS1). Po
przekroczeniu tego czasu powłoka zakończy swoje działanie.

TMPDIR Katalog, w którym umieszczane są tymczasowe pliki powłoki.
Jeśli parametr ten nie jest ustawiony lub gdy nie zawiera pełnej
ścieżki do zapisywalnego katalogu, wówczas domyślnie tymczasowe
pliki mieszczą się w /tmp.

VISUAL Jeśli został ustawiony, ustala tryb edycji wiersza komend w
powłokach interakcyjnych. Jeśli ostatni element ścieżki podanej
w tym parametrze zawiera ciąg znaków vi, emacs lub gmacs, to
odpowiednio zostaje uaktywniony tryb edycji: vi, emacs lub gmacs
(Gosling emacs).

Rozwijanie tyldy
Rozwijanie znaków tyldy, które ma miejsce równolegle do podstawień
parametrów, zostaje wykonane na słowach rozpoczynających się
niecytowanym ~. Znaki po tyldzie do pierwszego /, jeśli taki występuje,
są domyślnie traktowane jako nazwa użytkownika. Jeśli nazwa
użytkownika jest pusta lub ma wartość + albo -, to zostaje podstawiona
wartość parametrów odpowiednioHOME, PWD lub OLDPWD. W przeciwnym razie
zostaje przeszukany plik haseł (plik passwd) w celu odnalezienia danej
nazwy użytkownika i w miejscu wystąpienia tyldy zostaje podstawiony
katalog domowy danego użytkownika. Jeśli nazwa użytkownika nie
zostanie odnaleziona w pliku haseł lub gdy w nazwie użytkownika
występuje jakiekolwiek cytowanie albo podstawienie parametru, wówczas
nie zostaje wykonane żadne podstawienie.

W ustawieniach parametrów (tych poprzedzających proste komendy lub tych
występujących w argumentach dla alias, export, readonly, i typeset),
rozwijanie znaków tyld zostaje wykonywane po jakimkolwiek
niewycytowanym (:) i nazwy użytkowników zostają ujęte w dwukropki.

Katalogi domowe poprzednio rozwiniętych nazw użytkowników zostają
umieszczone w pamięci podręcznej i przy ponownym użyciu zostają stamtąd
pobierane. Komenda alias -d może być użyta do wylistowania, zmiany i
dodania do tej pamięci podręcznej (w szczeg��lno��ci, `alias -d
fac=/usr/local/facilities; cd ~fac/bin').

Rozwijanie nawiasów (przemiany)
Rozwinięcia nawiasów przyjmujące postać
prefiks{ci��g1,...,ci��gN}sufiks
zostają rozwinięte w N wyrazów, z których każdy zawiera konkatenację
prefiks, ci��gn i sufiks (w szczeg��lno��ci., `a{c,b{X,Y},d}e' zostaje
rozwinięte do czterech wyrazów: ace, abXe, abYe i ade). Jak już wyżej
wspomniano, rozwinięcia nawiasów mogą być nakładane na siebie, a
wynikające słowa nie są sortowane. Wyrażenia nawiasowe muszą zawierać
niecytowany przecinek (,), aby nastąpiło rozwijanie (tak wi��c {} i
{foo} nie zostają rozwinięte). Rozwinięcie nawiasów następuje po
podstawieniach parametrów i przed generowaniem nazw plików.

Wzorce nazw plików
Wzorcem nazwy pliku jest słowo zwierające jeden lub więcej z
niecytowanych symboli ? lub * lub sekwencji [..]. Po wykonaniu
rozwinięcia nawiasów, powłoka zamienia wzorce nazw plików na
uporządkowane nazwy plików, które pasują do tego wzorca (jeśli żadne
pliki nie pasują, wówczas dane słowo zostaje pozostawione bez zmian).
Elementy wzorców mają następujące znaczenia:

? oznacza dowolny pojedynczy znak.

* oznacza dowolną sekwencję znaków.

[..] oznacza każdy ze znaków pomiędzy klamrami. Można podać zakresy
znaków używając - pomiędzy dwoma ograniczającymi zakres znakami,
tzn. [a0-9] oznacza literę a lub dowolną cyfrę. Aby
przedstawić sam znak - należy go albo zacytować albo musi być to
pierwszy lub ostatni znak w liście znaków. Podobnie ] musi albo
być wycytowywane, albo być pierwszym lub ostatnim znakiem w
liście, jeśli ma oznaczać samego siebie, a nie zakończenie
listy. Również ! występujący na początku listy ma specjalne
znaczenie (patrz poniżej), tak więc aby reprezentował samego
siebie musi zostać wycytowany lub występować dalej w liście.

[!..] podobnie jak [..], tylko że oznacza dowolny znak niewystępujący
pomiędzy klamrami.

*(wzorzec| ... |wzorzec)
oznacza każdy ciąg zawierający zero lub więcej wystąpień
podanych wzorców. Przykładowo: wzorzec *(foo|bar) obejmuje
ciągi `', `foo', `bar', `foobarfoo', itp..

+(wzorzec| ... |wzorzec)
obejmuje każdy ciąg znaków obejmujący jedno lub więcej wystąpień
danych wzorców. Przykładowo: wzorzec +(foo|bar) obejmuje ciągi
`foo', `bar', `foobarfoo', itp..

?(wzorzec| ... |wzorzec)
oznacza ciąg pusty lub ciąg obejmujący jeden z danych wzorców.
Przykładowo: wzorzec ?(foo|bar) obejmuje jedynie ciągi `', `foo'
i `bar'.

@(wzorzec| ... |wzorzec)
obejmuje ciąg obejmujący jeden z podanych wzorców. Przykładowo:
wzorzec @(foo|bar) obejmuje wyłącznie ciągi `foo' i `bar'.

!(wzorzec| ... |wzorzec)
obejmuje dowolny ciąg nie obejmujący żadnego z danych wzorców.
Przykładowo: wzorzec !(foo|bar) obejmuje wszystkie ciągi poza
`foo' i `bar'; wzorzec !(*) nie obejmuje żadnego ciągu; wzorzec
!(?)* obejmuje wszystkie ciągi (proszę się nad tym zastanowić).

Proszę zauważyć, że wzorce w pdksh obecnie nigdy nie obejmują . i .., w
przeciwieństwie do oryginalnej powłoki ksh, Bourne'a sh i basha, tak
więc to będzie musiało się ewentualnie zmienić (na złe).

Proszę zauważyć, że powyższe elementy wzorców nigdy nie obejmują kropki
(.) na początku nazwy pliku ani ukośnika (/), nawet gdy zostały one
podane jawnie w sekwencji [..]; ponadto nazwy . i .. nigdy nie są
obejmowane, nawet poprzez wzorzec .*.

Jeśli została ustawiona opcja markdirs, wówczas, wszelkie katalogi
wynikające z generacji nazw plików zostają oznaczone kończącym /.

POSIX-owe klasy znaków (tzn., [:nazwa_klasy:] wewnątrz wyrażenia typu
[..]) jak na razie nie zostały zaimplementowane.

Przekierowanie wejścia/wyjścia
Podczas wykonywania komendy, jej standardowe wejście, standardowe
wyjście i standardowe wyjście błędów (odpowiednio deskryptory plików 0,
1 i 2) są zwykle dziedziczone po powłoce. Trzema wyjątkami od tej
reguły są komendy w potokach, dla których standardowe wejście i/lub
standardowe wyjście odpowiadają tym, ustalonym przez potok, komendy
asychroniczne, tworzone jeśli kontrola prac została wyłączona, których
standardowe wejście zostaje ustawione na /dev/null, oraz komendy, dla
których zostało ustawione jedno lub kilka z następujących przekierowań:

> plik Standardowe wyjście zostaje przekierowane do plik-u. Jeśli plik
nie istnieje, wówczas zostaje utworzony; jeśli istnieje i jest
to regularny plik oraz została ustawiona opcja noclobber,
wówczas występuje błąd, w przeciwnym razie dany plik zostaje
ucięty do początku. Proszę zwrócić uwagę, iż oznacza to, że
komenda jaka��_komenda < foo > foo otworzy plik foo do odczytu, a
następnie skasuje jego zawartość, gdy otworzy go do zapisu,
zanim jaka��_komenda otrzyma szansę przeczytania czegokolwiek z
foo.

>| plik
tak jak dla >, tylko że zawartość pliku zostanie skasowana
niezależnie od ustawienia opcji noclobber.

>> plik
tak jak dla >, tylko że jeśli dany plik już istnieje, to nowe
dane będą dopisywane do niego, zamiast kasowania poprzedniej
jego zawartości. Ponadto plik ten zostaje otwarty w trybie
dopisywania, tak więc wszelkiego rodzaju operacje zapisu na nim
dotyczą jego aktualnego końca. (patrz open(2)).

< plik standardowe wejście zostaje przekierowane do pliku, który jest
otwierany w trybie do odczytu.

<> plik
tak jak dla <, tylko że plik zostaje otworzony w trybie zapisu i
czytania.

<< znacznik
po wczytaniu wiersza komendy zawierającego tego rodzaju
przekierowanie (zwane tu-dokumentem), powłoka kopiuje wiersze z
komendy do tymczasowego pliku, aż do natrafienia na wiersz
odpowiadający znacznikowi. Podczas wykonywania polecenia jego
standardowe wejście jest przekierowane do pewnego pliku
tymczasowego. Jeśli znacznik nie zawiera wycytowanych znaków,
zawartość danego pliku tymczasowego zostaje przetworzona tak,
jakby zawierała się w podwójnych cudzysłowach za każdym razem,
gdy dana komenda jest wykonywana. Tak więc zostaną na nim
wykonane podstawienia parametrów, komend i arytmetyczne wraz z
interpretacją odwrotnego ukośnika (\) i znaków wyjść dla $, `, \
i \nowa_linia. Jeśli wiele tu-dokumentów zostanie zastosowanych
w jednym i tym samym wierszy komendy, to są one zachowane w
podanej kolejności.

<<- znacznik
tak jak dla <<, tylko że początkowe tabulatory zostają usunięte
z tu-dokumentu.

<& fd standardowe wejście zostaje powielone z deskryptora pliku fd.
fd może być pojedynczą cyfrą, wskazującą na numer istniejącego
deskryptora pliku, literą p, wskazującą na plik powiązany w
wyjściem obecnego koprocesu, lub znakiem -, wskazującym, że
standardowe wejście powinno zostać zamknięte.

>& fd tak jak dla <&, tylko że operacja dotyczy standardowego wyjścia.

W każdym z powyższych przekierowań, można podać jawnie deskryptor
pliku, którego ma ono dotyczyć, (tzn. standardowego wejścia lub
standardowego wyjścia) przez poprzedzającą odpowiednią pojedynczą
cyfrę. Podstawienia parametrów komend, arytmetyczne, tyld, tak jak i
(gdy powłoka jest interakcyjna) generacje nazw plików - zostaną
wykonane na argumentach przekierowań plik, znacznik i fd. Trzeba
jednak zauważyć, że wyniki wszelkiego rodzaju generowania nazw plików
zostaną użyte tylko wtedy, gdy określają nazwę jednego pliku; jeśli
natomiast obejmują one wiele plików, wówczas zostaje zastosowane dane
słowo bez rozwinięć wynikających z generacji nazw plików. Proszę
zwrócić uwagę, że w powłokach ograniczonych, przekierowania tworzące
nowe pliki nie mogą być stosowane.

Dla prostych poleceń, przekierowania mogą występować w dowolnym miejscu
komendy, w komendach złożonych (wyrażeniach if, itp.), wszelkie
przekierowania muszą znajdować się na końcu. Przekierowania są
przetwarzane po tworzeniu potoków i w kolejności, w jakiej zostały
podane, tak więc
cat /foo/bar 2>&1 > /dev/null | cat -n
wyświetli błąd z numerem linii wiersza poprzedzającym go.

Wyrażenia arytmetyczne
Całkowite wyrażenia arytmetyczne mogą być stosowane przy pomocy komendy
let, wewnątrz wyrażeń $((..)), wewnątrz odwołań do tablic (w
szczeg��lno��ci, nazwa[wyra��enie]), jako numeryczne argumenty komendy
test, i jako wartości w przyporządkowywaniach do całkowitych
parametrów.

Wyrażenia mogą zawierać alfanumeryczne identyfikatory parametrów,
odwołania do tablic i całkowite stałe. Mogą zostać również połączone
następującymi operatorami języka C: (wymienione i zgrupowane w
kolejności rosnącego priorytetu).

Operatory unarne:
+ - ! ~ ++ --

Operatory binarne:
,
= *= /= %= += -= <<= >>= &= ^= |=
||
&&
|
^
&
== !=
< <= >= >
<< >>
+ -
* / %

Operator trinarny:
?: (priorytet jest bezpośrednio wyższy od przyporządkowania)

Operatory grupujące:
( )

Stałe całkowite mogą być podane w dowolnej bazie, stosując notację
baza#liczba, gdzie baza jest dziesiętną liczbą całkowitą specyfikującą
bazę, a liczba jest liczbą zapisaną w danej bazie.

Operatory są wyliczane w następujący sposób:

unarny +
wynikiem jest argument (podane wyłącznie dla pełności
opisu).

unary -
negacja.

! logiczna negacja; wynikiem jest 1 jeśli argument jest
zerowy, a 0 jeśli nie.

~ arytmetyczna negacja (bit-w-bit).

++ inkrement; musi być zastosowanym do parametru (a nie
literału lub innego wyrażenia) - parametr zostaje
powiększony o 1. Jeśli został zastosowany jako operator
przedrostkowy, wówczas wynikiem jest inkrementowana
wartość parametru, a jeśli został zastosowany jako
operator przyrostkowy, to wynikiem jest pierwotna wartość
parametru.

-- podobnie do ++, tylko że wynikiem jest zmniejszenie
parametru o 1.

, Rozdziela dwa wyrażenia arytmetyczne; lewa strona zostaje
wyliczona jako pierwsza, a następnie prawa strona.
Wynikiem jest wartość wyrażenia po prawej stronie.

= przyporządkowanie; zmiennej po lewej zostaje nadana
wartość po prawej.

*= /= %= += -= <<= >>= &= ^= |=
operatory przyporządkowania; <var> <op>= <expr> jest tym
samym co <var> = <var> <op> ( <expr> ).

|| logiczna alternatywa; wynikiem jest 1 jeśli przynajmniej
jeden z argumentów jest niezerowy, 0 gdy nie. Argument
po prawej zostaje wyliczony jedynie, gdy argument po
lewej jest zerowy.

&& logiczna koniunkcja; wynikiem jest 1 jeśli obydwa
argumenty są niezerowe, 0 gdy nie. Prawy argument
zostaje wyliczony jedynie, gdy lewy jest niezerowy.

| arytmetyczna alternatywa (bit-w-bit).

^ arytmetyczne albo (bit-w-bit).

& arytmetyczna koniunkcja (bit-w-bit).

== równość; wynikiem jest 1, jeśli obydwa argumenty są sobie
równe, 0 gdy nie.

!= nierówność; wynikiem jest 0, jeśli obydwa argumenty są
sobie równe, 1 gdy nie.

< mniejsze od; wynikiem jest 1, jeśli lewy argument jest
mniejszy od prawego, 0 gdy nie.

<= >= >
mniejsze lub równe, większe lub równe, większe od. Patrz
<.

<< >> przesuń w lewo (prawo); wynikiem jest lewy argument z
bitami przesuniętymi na lewo (prawo) o liczbę pól podaną
w prawym argumencie.

+ - * /
suma, różnica, iloczyn i iloraz.

% reszta; wynikiem jest reszta z dzielenia lewego argumentu
przez prawy. Znak wyniku jest nieustalony, jeśli któryś
z argumentów jest ujemny.

<arg1> ? <arg2> : <arg3>
jeśli <arg1> jest niezerowy, to wynikiem jest <arg2>, w
przeciwnym razie <arg3>.

Koprocesy
Koproces to potok stworzony poprzez operator |&, który jest procesem
asynchronicznym, do którego powłoka może zarówno pisać (używając print
-p), jak i czytać (używając read -p). Wejściem i wyjściem koprocesu
można również manipulować przy pomocy przekierowań >&p i odpowiednio
<&p. Po uruchomieniu koprocesu, następne nie mogą być uruchomione
dopóki dany koproces nie zakończy pracy lub dopóki wejście koprocesu
nie zostanie przekierowane przez exec n>&p. Jeśli wejście koprocesu
zostanie przekierowane w ten sposób, to następny w kolejce do
uruchomienia koproces będzie współdzielił wyjście z pierwszym
koprocesem, chyba że wyjście pierwszego koprocesu zostało przekierowane
przy pomocy exec n<&p.

Pewne uwagi dotyczące koprocesów:
o jedyną możliwością zamknięcia wejścia koprocesu (tak aby
koproces wczytał zakończenie pliku) jest przekierowanie wejścia
na numerowany deskryptor pliku, a następnie zamknięcie tego
deskryptora (w szczególności, exec 3>&p;exec 3>&-).
o aby koprocesy mogły współdzielić jedno wyjście, powłoka musi
zachować otwartą część wpisową danego potoku wyjściowego.
Oznacza to, że zakończenie pliku nie zostanie wykryte do czasu,
aż wszystkie koprocesy współdzielące wyjście zostaną zakończone
(gdy zostaną one zakończone, wówczas powłoka zamyka swoją kopię
potoku). Można temu zapobiec przekierowując wyjście na
numerowany deskryptor pliku (ponieważ powoduje to również
zamknięcie przez powłokę swojej kopii). Proszę zwrócić uwagę,
iż to zachowanie jest nieco odmienne od oryginalnej powłoki
Korna, która zamyka część zapisową swojej kopii wyjścia
koprocesu, gdy ostatnio uruchomiony koproces (zamiast gdy
wszystkie współdzielące koprocesy) zostanie zakończony.
o print -p ignoruje sygnał SIGPIPE podczas zapisu, jeśli dany
sygnał nie został przechwycony lub zignorowany; nie zachodzi to
jednak, gdy wejście koprocesu zostało powielone na inny
deskryptor pliku i stosowane jest print -un.

Funkcje
Funkcje definiuje się albo przy pomocy syntaktyki powłoki Korna
function name, albo syntaktyki powłoki Bourne'a/POSIX-owej: name()
(patrz poniżej, co do różnic zachodzących pomiędzy tymi dwiema
formami). Funkcje, tak jak i .-skrypty, są wykonywane w bieżącym
otoczeniu, aczkolwiek, w przeciwieństwie do .-skryptów, argumenty
powłoki (tzn. argumenty pozycyjne, $1, itd.) nigdy nie są widoczne
wewnątrz nich. Podczas ustalania położenia komendy, funkcje są
przeszukiwane po przeszukaniu specjalnych komend wbudowanych, zaś przed
regularnymi oraz nieregularnymi komendami wbudowanymi i przed
przeszukaniem PATH.

Istniejąca funkcja może zostać usunięta poprzez unset -f nazwa-funkcji.
Listę funkcji można otrzymać poprzez typeset +f, a definicje funkcji
można otrzymać poprzez typeset -f. autoload (co jest aliasem dla
typeset -fu) może zostać użyte do tworzenia niezdefiniowanych funkcji.
Jeśli ma być wykonana niezdefiniowana funkcja, wówczas powłoka
przeszukuje ścieżkę podaną w parametrze FPATH szukając pliku o nazwie
identycznej z nazwą danej funkcji. Jeśli plik taki zostanie
odnaleziony, to będzie wczytany i wykonany. Jeśli po wykonaniu tego
pliku dana funkcja będzie zdefiniowana, wówczas zostanie ona wykonana,
w przeciwnym razie zostanie wykonane zwykłe odnajdywanie komend (tzn.,
powłoka przeszukuje tablicę zwykłych komend wbudowanych i PATH).
Proszę zwrócić uwagę, że jeśli komenda nie zostanie odnaleziona na
podstawie PATH, wówczas zostaje podjęta próba odnalezienia funkcji
przez FPATH (jest to nieudokumentowanym zachowaniem się oryginalnej
powłoki Korna).

Funkcje mogą mieć dwa atrybuty - śledzenia i eksportowania, które mogą
być ustawiane przez typeset -ft i odpowiednio typeset -fx. Podczas
wykonywania funkcji śledzonej, opcja xtrace powłoki zostaje włączona na
czas danej funkcji, w przeciwnym razie opcja xtrace pozostaje
wyłączona. Atrybut eksportowania nie jest obecnie używany. W
oryginalnej powłoce Korna, wyeksportowane funkcje są widoczne dla
skryptów powłoki, gdy są one wykonywane.

Ponieważ funkcje są wykonywane w obecnym kontekście powłoki,
przyporządkowania parametrów wykonane wewnątrz funkcji pozostają
widoczne po zakończeniu danej funkcji. Jeśli jest to niepożądane,
wówczas komenda typeset może być zastosowana wewnątrz funkcji do
tworzenia lokalnych parametrów. Proszę zwrócić uwagę, iż w żaden
sposób nie można ograniczyć widoczności parametrów specjalnych (tzn.
$$, $!).

Kodem wyjścia funkcji jest kod wyjścia ostatniej wykonanej w niej
komendy. Funkcję można przerwać bezpośrednio przy pomocy komendy
return; można to również zastosować do jawnego określenia kodu wyjścia.

Funkcje zdefiniowane przy pomocy zarezerwowanego słowa function, są
traktowane odmiennie w następujących punktach od funkcji zdefiniowanych
poprzez notację ():
o parametr $0 zostaje ustawiony na nazwę funkcji (funkcje w stylu
Bourne'a nie dotykają $0).
o przyporządkowania wartości parametrom poprzedzające wywołanie
funkcji nie zostają zachowane w bieżącym kontekście powłoki
(wykonywanie funkcji w stylu Bourne'a zachowuje te
przyporządkowania).
o OPTIND zostanie zachowany i skasowany na początku oraz następnie
odtworzony na zakończenie funkcji, tak więc getopts może być
poprawnie stosowane zarówno wewnątrz funkcji, jak i poza nimi
(funkcje w stylu Bourne'a nie dotykają OPTIND, tak więc
stosowanie getopts wewnątrz funkcji jest niezgodne ze
stosowaniem getopts poza funkcjami).
W przyszłości zostaną dodane również następujące różnice:
o Podczas wykonywania funkcji będzie stosowany oddzielny kontekst
śledzenia/sygnałów. Tak więc śledzenia ustawione wewnątrz
funkcji nie będą miały wpływu na śledzenia i sygnały powłoki,
nieignorowane przez nią (które mogą być przechwytywane), i będą
miały domyślne ich znaczenie wewnątrz funkcji.
o Śledzenie EXIT-a, jeśli zostanie ustawione wewnątrz funkcji,
zostanie wykonane po zakończeniu funkcji.

Tryb POSIX-owy
Dana powłoka ma być w zasadzie zgodna ze standardem POSIX, jednak, w
niektórych przypadkach, zachowanie zgodne ze standardem POSIX jest albo
sprzeczne z zachowaniem oryginalnej powłoki Korna, albo z wygodą
użytkownika. To, jak powłoka zachowuje się w takich wypadkach, jest
ustalane stanem opcji posix (set -o posix) -- jeśli jest ona włączona,
to zachowuje się zgodnie z POSIX-em, a w przeciwnym razie - nie. Opcja
posix zostaje automatycznie ustawiona, jeśli powłoka startuje w
otoczeniu zawierającym ustawiony parametr POSIXLY_CORRECT. (Powłokę
można również skompilować tak, aby zachowanie zgodne z POSIX-em było
domyślnie ustawione, ale jest to zwykle niepożądane).

A oto lista wpływów ustawienia opcji posix:
o \" wewnątrz cytowanych podwójnymi cudzysłowami `..` podstawień
komend: w trybie POSIX-owym, \" jest interpretowany podczas
interpretacji komendy; w trybie nie-POSIX-owym, odwrotny ukośnik
zostaje usunięty przed interpretacją podstawienia komendy. Na
przykładecho "`echo \"hi\"`" produkuje `"hi"' w trybie POSIX-
owym, `hi' a w trybie nie-POSIX-owym. W celu uniknięcia
problemów, proszę stosować postać $(...) podstawienia komend.
o wyjście kill -l: w trybie POSIX-owym nazwy sygnałów są
wymieniane wiersz po wierszu; w nie-POSIX-owym trybie numery
sygnałów, ich nazwy i opis zostają wymienione w kolumnach. W
przyszłości zostanie dodana nowa opcja (zapewne -v) w celu
rozróżnienia tych dwóch zachowań.
o kod wyjścia fg: w trybie POSIX-owym, kod wyjścia wynosi 0, jeśli
nie wystąpiły żadne błędy; w trybie nie-POSIX-owym, kod wyjścia
odpowiada kodowi ostatniego zadania wykonywanego w pierwszym
planie.
o kod wyjścia poleceniaeval: jeżeli argumentem eval będzie puste
polecenie (np.: eval "`false`"), to jego kodem wyjścia w trybie
POSIX-owym będzie 0. W trybie nie-POSIX-owym, kodem wyjścia
będzie kod wyjścia ostatniego podstawienia komendy, które
zostało dokonane podczas przetwarzania argumentów polecenia eval
(lub 0, jeśli nie było podstawień komend).
o getopts: w trybie POSIX-owym, opcje muszą zaczynać się od -; w
trybie nie-POSIX-owym, opcje mogą się zaczynać albo od -, albo
od +.
o rozwijanie nawiasów (zwane również przemianą): w trybie POSIX-
owym rozwijanie nawiasów jest wyłączone; w trybie nie-POSIX-owym
rozwijanie nawiasów jest włączone. Proszę zauważyć, że set -o
posix (lub ustawienie parametru POSIXLY_CORRECT) automatycznie
wyłącza opcję braceexpand, może ona być jednak jawnie włączona
później.
o set -: w trybie POSIX-owym, nie wyłącza to ani opcji verbose,
ani xtrace; w trybie nie-POSIX-owym, wyłącza.
o kod wyjścia set: w trybie POSIX-owym, kod wyjścia wynosi 0,
jeśli nie wystąpiły żadne błędy; w trybie nie-POSIX-owym, kod
wyjścia odpowiada kodowi wszelkich podstawień komend
wykonywanych podczas generacji komendy set. Przykładowo, `set
-- `false`; echo $?' wypisuje 0 w trybie POSIX-owym, a 1 w
trybie nie-POSIX-owym. Taka konstrukcja stosowana jest w
większości skryptów powłoki stosujących stary wariant komendy
getopt(1).
o rozwijanie argumentów komend alias, export, readonly i typeset:
w trybie POSIX-owym, następuje normalne rozwijanie argumentów; w
trybie nie-POSIX-owym, rozdzielanie pól, dopasowywanie nazw
plików, rozwijanie nawiasów i (zwykłe) rozwijanie tyld są
wyłączone, ale rozwijanie tyld w przyporządkowaniach pozostaje
włączone.
o specyfikacja sygnałów: w trybie POSIX-owym, sygnały mogą być
podawane jedynie cyframi, jeśli numery sygnałów są zgodne z
wartościami z POSIX-a (tzn. HUP=1, INT=2, QUIT=3, ABRT=6,
KILL=9, ALRM=14 i TERM=15); w trybie nie-POSIX-owym, sygnały
zawsze mogą być podane cyframi.
o rozwijanie aliasów: w trybie POSIX-owym, rozwijanie aliasów
zostaje jedynie wykonywane, podczas wczytywania słów komend; w
trybie nie-POSIX-owym, rozwijanie aliasów zostaje wykonane
również na każdym słowie po jakimś aliasie, które kończy się
białą przerwą. Na przykład następująca pętla for
alias a='for ' i='j'
a i in 1 2; do echo i=$i j=$j; done
używa parametru i w trybie POSIX-owym, natomiast j w trybie nie-POSIX-
owym.
o test: w trybie POSIX-owym, wyrażenie "-t" (poprzedzone pewną
liczbą argumentów "!") zawsze jest prawdziwe, gdyż jest ciągiem
o długości niezerowej; w nie-POSIX-owym trybie, sprawdza czy
deskryptor pliku 1 jest jakimś tty (tzn., argument fd do testu
-t może zostać pominięty i jest domyślnie równy 1).

Wykonywanie komend
Po wyliczeniu argumentów wiersza komendy, wykonaniu przekierowań i
przyporządkowań parametrów, zostaje ustalony typ komendy: specjalna
wbudowana, funkcja, regularna wbudowana lub nazwa pliku, który należy
wykonać, znajdowanego przy pomocy parametru PATH. Testy te zostają
wykonane w wyżej podanym porządku. Specjalne wbudowane komendy różnią
się tym od innych komend, że do ich odnalezienia nie jest używany
parametr PATH, błąd podczas ich wykonywania może spowodować zakończenie
powłoki nieinterakcyjnej i przyporządkowania wartości parametrów
poprzedzające komendę zostają zachowane po jej wykonaniu. Aby tylko
wprowadzić zamieszanie, jeśli opcja posix została włączona (patrz
komenda set poniżej), to pewne specjale komendy stają się bardzo
specjalne, gdyż nie jest wykonywane rozdzielanie pól, rozwijanie nazw
plików, rozwijanie nawiasów, ani rozwijanie tyld na argumentach, które
wyglądają jak przyporządkowania. Zwykłe wbudowane komendy wyróżniają
się jedynie tym, że do ich odnalezienia nie jest stosowany parametr
PATH.

Oryginalny ksh i POSIX różnią się nieco w tym, jakie komendy są
traktowane jako specjalne, a jakie jako zwykłe:

Specjalne polecenia w POSIX

. continue exit return trap
: eval export set unset
break exec readonly shift

Dodatkowe specjalne komendy w ksh

builtin times typeset

Bardzo specjalne komendy (tryb nie-POSIX-owy)

alias readonly set typeset

Regularne komendy w POSIX

alias command fg kill umask
bg false getopts read unalias
cd fc jobs true wait

Dodatkowe regularne komendy ksh

[ let pwd ulimit

echo print test whence

W przyszłości dodatkowe specjalne komendy oraz regularne komendy ksh
mogą być traktowane odmiennie od specjalnych i regularnych komand
POSIX.

Po ustaleniu typu komendy, wszelkie przyporządkowania wartości
parametrów zostają wykonane i wyeksportowane na czas trwania komendy.

Poniżej opisujemy specjalne i regularne polecenia wbudowane:

. plik [arg1 ...]
Wykonaj komendy z pliku w bieżącym otoczeniu. Plik zostaje
odszukiwany przy użyciu katalogów z PATH. Jeśli zostały podane
argumenty, to parametry pozycyjne mogą być używane w celu
uzyskania dostępu do nich podczas wykonywania pliku. Jeżeli nie
zostały podane żadne argumenty, to argumenty pozycyjne
odpowiadają tym z bieżącego otoczenia, w którym dana komenda
została użyta.

: [ ... ]
Komenda zerowa. Kodem wyjścia jest zero.

alias [ -d | +-t [-r] ] [+-px] [+-] [name1[=value1] ...]
Bez argumentów, alias wyświetla wszystkie obecne aliasy. Dla
każdej nazwy bez podanej wartości zostaje wyświetlony istniejący
odpowiedni alias. Każda nazwa z podaną wartością definiuje
alias (patrz: "Aliasy" powyżej).

Do wyświetlania aliasów używany jest jeden z dwóch formatów:
zwykle aliasy są wyświetlane jako nazwa=warto����, przy czym
warto���� jest cytowana; jeśli opcje miały przedrostek + lub samo
+ zostało podane we wierszu komendy, tylko nazwa zostaje
wyświetlona. Ponadto, jeśli została zastosowana opcja -p, to
dodatkowo każdy wiersz zaczyna się od ciągu "alias ".

Opcja -x ustawia (a +x kasuje) atrybut eksportu dla aliasu, lub
jeśli nie podano żadnych nazw, wyświetla aliasy wraz z ich
atrybutem eksportu (eksportowanie aliasu nie ma ma żadnego
efektu).

Opcja -t wskazuje, że śledzone aliasy mają być
wyświetlone/ustawione (wartości podane w wierszu komendy zostają
zignorowane dla śledzonych aliasów). Opcja -r wskazuje, że
wszystkie śledzone aliasy mają zostać usunięte.

Opcja -d nakazuje wyświetlenie lub ustawienie aliasów katalogów,
które są stosowane w rozwinięciach tyld (patrz: "Rozwinięcia
tyld" powyżej).

bg [job ...]
Podejmij ponownie wymienione zatrzymane zadanie(-a) w tle.
Jeśli nie podano żadnego zadania, to przyjmuje się domyślnie %+.
Ta komenda jest dostępna jedynie w systemach obsługujących
kontrolę zadań. Dalsze informacje można znaleźć poniżej w
rozdziale "Kontrola zadań".

bind [-m] [klawisz[=komenda-edycji] ...]
Ustawienie lub wyliczenie obecnych przyporządkowań klawiszy/makr
w emacsowym trybie edycji komend. Patrz "Interakcyjna edycja
wiersza poleceń w trybie emacs" w celu pełnego opisu.

break [poziom]
break przerywa poziom zagnieżdżenia w pętlach for, select, until
lub while. Domyślnie poziom wynosi 1.

builtin komenda [arg1 ...]
Wykonuje wbudowaną komendę komenda.

cd [-LP] [katalog]
Ustawia aktualny katalog roboczy na katalog. Jeśli został
ustawiony parametr CDPATH, to wypisuje listę katalogów, w
których będzie szukać katalogu. Pusta zawartość w CDPATH
oznacza katalog bieżący. Jeśli zostanie użyty niepusty katalog
z CDPATH, to na standardowym wyjściu będzie wyświetlona jego
pełna ścieżka. Jeśli nie podano katalogu, to zostanie użyty
katalog domowy $HOME. Jeśli katalogiem jest -, to zostanie
zastosowany poprzedni katalog roboczy (patrz parametr OLDPWD).
Jeśli użyto opcji -L (ścieżka logiczna) lub jeśli nie została
ustawiona opcja physical (patrz komenda set poniżej), wówczas
odniesienia do .. w katalogu są względne wobec ścieżki
zastosowanej do dojścia do danego katalogu. Jeśli podano opcję
-P (fizyczna ścieżka) lub gdy została ustawiona opcja physical,
to .. jest względne wobec drzewa katalogów systemu plików.
Parametry PWD i OLDPWD zostają uaktualnione tak, aby odpowiednio
zawierały bieżący i poprzedni katalog roboczy.

cd [-LP] stary nowy
Ciąg nowy zostaje podstawiony w zamian za stary w bieżącym
katalogu i powłoka próbuje przejść do nowego katalogu.

command [-pvV] komenda [arg1 ...]
Jeśli nie została podana opcja -v ani opcja -V, to komenda
zostaje wykonana dokładnie tak, jakby nie podano command, z
dwoma wyjątkami: po pierwsze, komenda nie może być funkcją w
powłoce, oraz po drugie, specjalne wbudowane komendy tracą swoją
specjalność (tzn. przekierowania i błędy w użyciu nie powodują,
że powłoka zostaje zakończona, a przyporządkowania parametrów
nie zostają wykonane). Jeśli podano opcję -p, zostaje
zastosowana pewna domyślna ścieżka zamiast obecnej wartości PATH
(wartość domyślna ścieżki jest zależna od systemu, w jakim
pracujemy: w systemach POSIX-owych jest to wartość zwracana
przez
getconf CS_PATH
).

Jeśli podano opcję -v, to zamiast wykonania polecenia komenda,
zostaje podana informacja, co by zostało wykonane (i to samo
dotyczy również arg1 ...): dla specjalnych i zwykłych
wbudowanych komend i funkcji, zostają po prostu wyświetlone ich
nazwy, dla aliasów, zostaje wyświetlona komenda definiująca dany
alias, oraz dla komend odnajdowanych przez przeszukiwanie
zawartości parametru PATH, zostaje wyświetlona pełna ścieżka
danej komendy. Jeśli komenda nie zostanie odnaleziona, (tzn.
przeszukiwanie ścieżki nie powiedzie się), nic nie zostaje
wyświetlone i command zostaje zakończone z niezerowym kodem
wyjścia. Opcja -V jest podobna do opcji -v, tylko że bardziej
gadatliwa.

continue [poziom]
continue skacze na początek poziomu z najgłębiej zagnieżdżonej
pętli for, select, until lub while. level domyślnie 1.

echo [-neE] [arg ...]
Wyświetla na standardowym wyjściu swoje argumenty (rozdzielone
spacjami), zakończone przełamaniem wiersza. Przełamanie wiersza
nie następuje, jeśli którykolwiek z parametrów zawiera sekwencję
odwrotnego ukośnika \c. Patrz komenda print poniżej, co do
listy innych rozpoznawanych sekwencji odwrotnych ukośników.

Następujące opcje zostały dodane dla zachowania zgodności ze
skryptami z systemów BSD: -n wyłącza końcowe przełamanie
wiersza, -e włącza interpretację odwrotnych ukośników (operacja
zerowa, albowiem ma to domyślnie miejsce) oraz -E wyłączające
interpretację odwrotnych ukośników.

eval komenda ...
Argumenty zostają powiązane (z przerwami pomiędzy nimi) do
jednego ciągu, który następnie powłoka rozpoznaje i wykonuje w
obecnym otoczeniu.

exec [komenda [arg ...]]
Komenda zostaje wykonana bez rozwidlania (fork), zastępując
proces powłoki.

Jeśli nie podano żadnych argumentów wszelkie przekierowania
wejścia/wyjścia są dozwolone i powłoka nie zostaje zastąpiona.
Wszelkie deskryptory plików większe niż 2 otwarte lub
zdup(2)-owane w ten sposób nie są dostępne dla innych
wykonywanych komend (tzn., komend nie wbudowanych w powłokę).
Zauważ, że powłoka Bourne'a różni się w tym: przekazuje bowiem
deskryptory plików.

exit [kod]
Powłoka zostaje zakończona z podanym kodem wyjścia. Jeśli kod
nie został podany, wówczas kod wyjścia przyjmuje bieżącą wartość
parametru ?.

export [-p] [parametr[=warto����]] ...
Ustawia atrybut eksportu danego parametru. Eksportowane
parametry zostają przekazywane w otoczeniu do wykonywanych
komend. Jeśli podano wartości, to zostają one również
przyporządkowane danym parametrom.

Jeśli nie podano żadnych parametrów, wówczas nazwy wszystkich
parametrów z atrybutem eksportu zostają wyświetlone wiersz po
wierszu, chyba że użyto opcji -p, wtedy zostają wyświetlone
komendy export definiujące wszystkie eksportowane parametry wraz
z ich wartościami.

false Komenda kończąca się z niezerowym kodem powrotu.

fc [-e edytor | -l [-n]] [-r] [pierwszy [ostatni]]
pierwszy i ostatni wybierają komendy z historii. Komendy możemy
wybierać przy pomocy ich numeru w historii lub podając ciąg
znaków określający ostatnio użytą komendę rozpoczynającą się od
tegoż ciągu. Opcja -l wyświetla daną komendę na stdout, a -n
wyłącza domyślne numery komend. Opcja -r odwraca kolejność
komend w liście historii. Bez -l, wybrane komendy podlegają
edycji przez edytor podany poprzez opcję -e, albo jeśli nie
podano -e, przez edytor podany w parametrze FCEDIT (jeśli nie
został ustawiony ten parametr, wówczas stosuje się /bin/ed), i
następnie wykonana przez powłokę.

fc [-e - | -s] [-g] [stare=nowe] [prefiks]
Wykonuje ponownie wybraną komendę (domyślnie poprzednią komendę)
po wykonaniu opcjonalnej zamiany stare na nowe. Jeśli podano
-g, wówczas wszelkie wystąpienia stare zostają zastąpione przez
nowe. Z tej komendy korzysta się zwykle przy pomocy
zdefiniowanego domyślnie aliasu r='fc -e -'.

fg [zadanie ...]
Przywraca na pierwszy plan zadanie(-nia). Jeśli nie podano
jawnie żadnego zadania, wówczas odnosi się to domyślnie do %+.
Ta komenda jest jedynie dostępna na systemach wspomagających
kontrolę zadań. Patrz "Kontrola zadań" dla dalszych informacji.

getopts ci��gopt nazwa [arg ...]
getopts jest stosowany przez procedury powłoki do rozpoznawania
podanych argumentów (lub parametrów pozycyjnych, jeśli nie
podano żadnych argumentów) i do sprawdzenia zasadności opcji.
ci��gopt zawiera litery opcji, które getopts ma rozpoznawać.
Jeśli po literze występuje przecinek, wówczas oczekuje się, że
opcja ma argument. Opcje niemające argumentów mogą być
grupowane w jeden argument. Jeśli opcja oczekuje argumentu i
znak opcji nie jest ostatnim znakiem argumentu, w którym się
znajduje, wówczas reszta argumentu zostaje potraktowana jako
argument danej opcji. W przeciwnym razie następny argument jest
argumentem opcji.

Za każdym razem, gdy zostaje wywołane getopts, umieszcza się
następną opcję w parametrze powłoki nazwa i indeks następnego
argumentu pod obróbkę w parametrze powłoki OPTIND. Jeśli opcja
została podana z +, to opcja zostaje umieszczana w nazwa z
przedrostkiem +. Jeśli opcja wymaga argumentu, to getopts
umieszcza go w parametrze powłoki OPTARG. Jeśli natrafi się na
niedopuszczalną opcję lub brakuje argumentu opcji, wówczas w
nazwa zostaje umieszczony znak zapytania albo dwukropek
(wskazując na nielegalną opcję, albo odpowiednio brak argumentu)
i OPTARG zostaje ustawiony na znak, który był przyczyną tego
problemu. Ponadto zostaje wówczas wyświetlony komunikat o
błędzie na standardowym wyjściu błędów, jeśli ci��gopt nie
zaczyna się od dwukropka.

Gdy napotkamy na koniec opcji, getopts przerywa pracę niezerowym
kodem wyjścia. Opcje kończą się na pierwszym (nie podlegającym
opcji) argumencie, który nie rozpoczyna się od -, albo jeśli
natrafimy na argument --.

Rozpoznawanie opcji może zostać ponowione ustawiając OPTIND na 1
(co następuje automatycznie za każdym razem, gdy powłoka lub
funkcja w powłoce zostaje wywołana).

Ostrzeżenie: Zmiana wartości parametru powłoki OPTIND na wartość
większą niż 1, lub rozpoznawanie odmiennych zestawów parametrów
bez ponowienia OPTIND może doprowadzić do nieoczekiwanych
wyników.

hash [-r] [nazwa ...]
Jeśli brak argumentów, wówczas wszystkie ścieżki wykonywalnych
komend z kluczem są wymieniane. Opcja -r nakazuje wyrzucenia
wszelkim komend z kluczem z tablicy kluczy. Każda nazwa zostaje
odszukiwana tak, jak by to była nazwa komendy i dodana do
tablicy kluczy jeśli jest to wykonywalna komenda.

jobs [-lpn] [zadanie ...]
Wyświetl informacje o danych zadaniach; gdy nie podano żadnych
zadań wszystkie zadania zostają wyświetlone. Jeśli podano opcję
-n, wówczas informacje zostają wyświetlone jedynie o zadaniach,
których stan zmienił się od czasu ostatniego powiadomienia.
Zastosowanie opcji -l powoduje dodatkowo wykazanie
identyfikatora każdego procesu w zadaniach. Opcja -p powoduje,
że zostaje wyświetlona jedynie jedynie grupa procesowa każdego
zadania. patrz "Kontrola zadań" dla informacji o formie
parametru zdanie i formacie, w którym zostają wykazywane
zadania.

kill [-s nazsyg | -numsyg | -nazsyg ] { job | pid | -pgrp } ...
Wyślij dany sygnał do danych zadań, procesów z danym id, lub
grup procesów. Jeśli nie podano jawnie żadnego sygnału, wówczas
domyślnie zostaje wysłany sygnał TERM. Jeśli podano zadanie,
wówczas sygnał zostaje wysłany do grupy procesów danego zadania.
Patrz poniżej "Kontrola zadań" dla informacji o formacie
zadania.

kill -l [kod_wyj��cia ...]
Wypisz nazwę sygnału, który zabił procesy, które zakończyły się
danym kodem_wyj��cia. Jeśli brak argumentów, wówczas zostaje
wyświetlona lista wszelkich sygnałów i ich numerów, wraz z
krótkim ich opisem.

let [wyra��enie ...]
Każde wyrażenie zostaje wyliczone, patrz "Wyrażenia
arytmetyczne" powyżej. Jeśli wszelkie wyrażenia zostały
poprawnie wyliczone, kodem wyjścia jest 0 (1), jeśli wartością
ostatniego wyrażenia
nie było zero (zero). Jeśli wystąpi błąd podczas rozpoznawania
lub wyliczania wyrażenia, kod wyjścia jest większy od 1.
Ponieważ może zajść konieczność wycytowania wyrażeń, więc ((
wyr. )) jest syntaktycznie słodszym wariantem let "wyr".

print [-nprsun | -R [-en]] [argument ...]
Print wyświetla swe argumenty na standardowym wyjściu,
rozdzielone przerwami i zakończone przełamaniem wiersza. Opcja
-n zapobiega domyślnemu przełamaniu wiersza. Domyślnie pewne
wyprowadzenia z C zostają odpowiednio przetłumaczone. Wśród
nich mamy \b, \f, \n, \r, \t, \v, i \0### (# oznacza cyfrę w
systemie ósemkowym, tzn. od 0 po 3). \c jest równoważne z
zastosowaniem opcji -n. \ wyrażeniom można zapobiec przy pomocy
opcji -r. Opcja -s powoduje wypis do pliku historii zamiast
standardowego wyjścia, a opcja -u powoduje wypis do deskryptora
pliku n (n wynosi domyślnie 1 przy pominięciu), natomiast opcja
-p pisze do do koprocesu (patrz "Koprocesy" powyżej).

Opcja -R jest stosowana do emulacji, w pewnym stopniu, komendy
echo w wydaniu BSD, która nie przetwarza sekwencji \ bez podania
opcji -e. Jak powyżej opcja -n zapobiega końcowemu przełamaniu
wiersza.

pwd [-LP]
Wypisz bieżący katalog roboczy. Przy zastosowaniu opcji -L lub
gdy nie została ustawiona opcja physical (patrz komenda set
poniżej), zostaje wyświetlona ścieżka logiczna (tzn. ścieżka
konieczna aby wykonać cd do bieżącego katalogu). Przy
zastosowaniu opcji -P (ścieżka fizyczna) lub gdy została
ustawiona opcja physical, zostaje wyświetlona ścieżka ustalona
przez system plików (śledząc katalogi .. aż po katalog główny).

read [-prsun] [parametr ...]
Wczytuje wiersz wprowadzenia ze standardowego wejścia, rozdziela
ten wiersz na pola przy uwzględnieniu parametru IFS ( patrz
"Podstawienia" powyżej) i przyporządkowuje pola odpowiednio
danym parametrom. Jeśli mamy więcej parametrów niż pól, wówczas
dodatkowe parametry zostają ustawione na zero, a natomiast jeśli
jest więcej pól niż paramterów to ostatni parametr otrzymuje
jako wartość wszystkie dodatkowe pola (wraz ze wszelkimi
rozdzielającymi przerwami). Jeśli nie podano żadnych
parametrów, wówczas zostaje zastosowany parametr REPLY. Jeśli
wiersz wprowadzania kończy się odwrotnym ukośnikiem i nie podano
opcji -r, to odwrotny ukośnik i przełamanie wiersza zostają
usunięte i zostaje wczytana dalsza część danych. Gdy nie
zostanie wczytane żadne wprowadzenie, read kończy się niezerowym
kodem wyjścia.

Pierwszy parametr może mieć dołączony znak zapytania i ciąg, co
oznacza, że dany ciąg zostanie zastosowany jako zachęta do
wprowadzenia (wyświetlana na standardowym wyjściu błędów zanim
zostanie wczytane jakiekolwiek wprowadzenie) jeśli wejście jest
terminalem (e.g., read ncoś?'ile cośków: ').

Opcje -un i -ppowodują, że wprowadzenia zostanie wczytywane z
deskryptora pliku n albo odpowiednio bieżącego koprocesu (patrz
komentarze na ten temat w "Koprocesy" powyżej). Jeśli
zastosowano opcję -s, wówczas wprowadzenie zostaje zachowane w
pliku historii.

readonly [-p] [parametr[=warto����]] ...
Patrz parametr wyłącznego odczytu nazwanych parametrów. Jeśli
zostały podane wartości wówczas zostają one nadane parametrom
przed ustawieniem danego atrybutu. Po nadaniu cechy wyłącznego
odczytu parametrowi, nie ma więcej możliwości wykasowania go lub
zmiany jego wartości.

Jeśli nie podano żadnych parametrów, wówczas zostają wypisane
nazwy wszystkich parametrów w cechą wyłącznego odczytu wiersz po
wierszu, chyba że zastosowano opcję -p, co powoduje wypisanie
pełnych komend readonly definiujących parametry wyłącznego
odczytu wraz z ich wartościami.

return [kod]
Powrót z funkcji lub . skryptu, z kodem wyjścia kod. Jeśli nie
podano wartości kod, wówczas zostaje domyślnie zastosowany kod
wyjścia ostatnio wykonanej komendy. Przy zastosowaniu poza
funkcją lub . skryptem, komenda ta ma ten sam efekt co exit.
Proszę zwrócić uwagę, iż pdksh traktuje zarówno profile jak i
pliki z $ENV jako . skrypty, podczas gdy oryginalny Korn shell
jedynie profile traktuje jako . skrypty.

set [+-abCefhkmnpsuvxX] [+-o [opcja]] [+-A nazwa] [--] [arg ...]
Komenda set służy do ustawiania (-) albo kasowania (+) opcji
powłoki, ustawiania parametrów pozycyjnych lub ustawiania
parametru ciągowego. Opcje mogą być zmienione przy pomocy
syntaktyki +-o opcja, gdzie opcja jest pełną nazwą pewnej opcji
lub stosując postać +-litera, gdzie litera oznacza jednoliterową
nazwę danej opcji (niewszystkie opcje posiadają jednoliterową
nazwę). Następująca tablica wylicza zarówno litery opcji (gdy
mamy takowe), jak i pełne ich nazwy wraz z opisem wpływów danej
opcji.

-A Ustawia elementy parametru
ciągowego nazwa na arg ...;
Jeśli zastosowano -A, ciąg
zostaje uprzednio ponowiony
(tzn., wyczyszczony); Jeśli
zastosowano +A, zastają
ustawione pierwsze N elementów
(gdzie N jest ilością argsów),
reszta pozostaje niezmieniona.
-a allexport wszystkie nowe parametry
zostają tworzone z cechą
eksportowania
-b notify Wypisuj komunikaty o zadaniach
asynchronicznie, zamiast tuż
przed zachętą. Ma tylko
znaczenia jeśli została
włączona kontrola zadań (-m).
-C noclobber Zapobiegaj przepisywaniu
istniejących już plików
poprzez przekierowania > (do
wymuszenia przepisania musi
zostać zastosowane >|).
-e errexit Wyjdź (po wykonaniu komendy
pułapki ERR) tuż po
wystąpieniu błędu lub
niepomyślnym wykonaniu jakiejś
komendy (tzn., jeśli została
ona zakończona niezerowym
kodem wyjścia). Nie dotyczy
to komend, których kod wyjścia
zostaje jawnie przetestowany
konstruktem powłoki takim jak
wyrażenia if, until, while, &&
lub ||.
-f noglob Nie rozwijaj wzorców nazw
plików.
-h trackall Twórz śledzone aliasy dla
wszystkich wykonywanych komend
(patrz "Aliasy" powyżej).
Domyślnie włączone dla
nieinterakcyjnych powłok.
-i interactive Włącz tryb interakcyjny - może
zostać włączone/wyłączone
jedynie podczas odpalania
powłoki.

-k keyword Przyporządkowania wartości
parametrom zostają
rozpoznawane gdziekolwiek w
komendzie.
-l login Powłoka ma być powłoką
zameldowania - może zostać
włączone/wyłączone jedynie
podczas odpalania powłoki
(patrz "Uruchamianie powłoki"
powyżej).
-m monitor Włącz kontrolę zadań (domyślne
dla powłok interakcyjnych).
-n noexec Nie wykonuj jakichkolwiek
komend - przydatne do
sprawdzania syntaktyki
skryptów (ignorowane dla
interakcyjnych powłok).
-p privileged Ustawiane automatycznie, jeśli
gdy powłoka zostaje odpalona i
rzeczywiste uid lub gid nie
jest identyczne z odpowiednio
efektywnym uid lub gid. Patrz
"Uruchamianie powłoki" powyżej
dla opisu, co to znaczy.
-r restricted Ustaw tryb ograniczony -- ta
opcja może zostać jedynie
zastosowana podczas odpalania
powłoki. Patrz "Uruchamianie
powłoki" dla opisu, co to
znaczy.
-s stdin Gdy zostanie zastosowane
podczas odpalania powłoki,
wówczas komendy zostają
wczytywane ze standardowego
wejścia. Ustawione
automatycznie, jeśli powłoka
została odpalona bez
jakichkolwiek argumentów.

Jeśli -s zostaje zastosowane w
komendzie set, wówczas podane
argumenty zostają
uporządkowane zanim zostaną
one przydzielone parametrom
pozycyjnym (lub ciągowi nazwa,
jeśli -A zostało zastosowane).
-u nounset Odniesienie do nieustawionego
parametru zostaje traktowane
jako błąd, chyba że został
zastosowany jeden z
modyfikatorów -, + lub =.
-v verbose Wypisuj wprowadzenia powłoki
na standardowym wyjściu błędów
podczas ich wczytywania.
-x xtrace Wypisuj komendy i
przyporządkowania parametrów
podczas ich wykonywania
poprzedzone wartością PS4.
-X markdirs Podczas generowania nazw
plików oznaczaj katalogi
kończącym /.
bgnice Zadania w tle zostają
wykonywane z niższym
priorytetem.
braceexpand Włącz rozwijanie nawiasów
(aka, alternacja).

emacs Włącz edycję wiersza komendy
w stylu BRL emacsa (dotyczy
wyłącznie powłok
interakcyjnych); patrz
"Interakcyjna edycja wiersza
poleceń w trybie emacs".
gmacs Włącz edycję wiersza komendy w
stylu gmacsa (Gosling emacs)
(dotyczy wyłącznie powłok
interakcyjnych); obecnie
identyczne z trybem edycji
emacs z wyjątkiem tego, że
przemiana (^T) zachowuje się
nieco inaczej.
ignoreeof Powłoka nie zostanie
zakończona jeśli zostanie
wczytany znak zakończenia
pliku. Należy użyć jawnie
exit.
nohup Nie zabijaj bieżących zadań
sygnałem HUP gdy powłoka
zameldowania zostaje
zakończona. Obecnie ustawione
domyślnie, co się jednak
zmieni w przyszłości w celu
poprawienia kompatybilności z
oryginalnym Korn shell (który
nie posiada tej opcji,
aczkolwiek wysyła sygnał HUP).
nolog Bez znaczenia - w oryginalnej
powłoce Korn. Zapobiega
sortowaniu definicji funkcji w
pliku historii.
physical Powoduje, że komendy cd oraz
pwd stosują `fizyczne' (tzn.
pochodzące od systemu plików)
.. katalogi zamiast
`logicznych' katalogów (tzn.,
że powłoka interpretuje .., co
pozwala użytkownikowi nie
troszczyć się o dowiązania
symboliczne do katalogów).
Domyślnie wykasowane. Proszę
zwrócić uwagę, iż ustawianie
tej opcji nie wpływa na
bieżącą wartość parametru PWD;
jedynie komenda cd zmienia
PWD. Patrz komendy cd i pwd
powyżej dla dalszych
szczegółów.
posix Włącz tryb POSIX-owy. Patrz:
"Tryb POSIX" powyżej.
vi Włącz edycję wiersza komendy
w stylu vi (dotyczy tylko
powłok interakcyjnych).
viraw Bez znaczenia - w oryginalnej
powłoce Korna, dopóki nie
zostało ustawione viraw, tryb
wiersza komendy vi pozostawiał
pracę napędowi tty aż do
wprowadzenia ESC (^[). pdksh
jest zawsze w trybie viraw.
vi-esccomplete W trybie edycji wiersza
komendy vi wykonuj rozwijania
komend / plików gdy zostanie
wprowadzone escape (^[) w
trybie komendy.

vi-show8 Dodaj przedrostek `M-' dla
znaków z ustawionym ósmym
bitem. Jeśli nie zostanie
ustawiona ta opcja, wówczas,
znaki z zakresu 128-160
zostają wypisane bez zmian, co
może być przyczyną problemów.
vi-tabcomplete W trybie edycji wiersza
komendy vi wykonuj rozwijania
komend/ plików jeśli tab (^I)
zostanie wprowadzone w trybie
wprowadzania.

Tych opcji można użyć również podczas odpalania powłoki. Obecny
zestaw opcji (z jednoliterowymi nazwami) znajduje się w
parametrze -. set -o bez podania nazwy opcji wyświetla
wszystkie opcja i informację o ich ustawieniu lub nie; set +o
wypisuje pełne nazwy opcji obecnie włączonych.

Pozostałe argumenty, jeśli podano takowe, są traktowane jako
parametry pozycyjne i zostają przyporządkowane, przy zachowaniu
kolejności, parametrom pozycyjnym (tzn., 1, 2, itd.). Jeśli
opcje kończą się -- i brak dalszych argumentów, wówczas
wszystkie parametry pozycyjne zostają wyczyszczone. Jeśli nie
podano żadnych opcji lub argumentów, wówczas zostają wyświetlone
wartości wszystkich nazw. Z nieznanych historycznych powodów,
samotna opcja - zostaje traktowana specjalnie: kasuje zarówno
opcję -x, jak i -v.

shift [liczba]
Parametry pozycyjne liczba+1, liczba+2 itd. zostają przeniesione
pod 1, 2, itd. liczba wynosi domyślnie 1.

test wyra��enie

[ wyra��enie ]
test wylicza wyra��enia i zwraca kod wyjścia zero jeśli prawda, i
kod 1 jeden jeśli fałsz, a więcej niż 1 jeśli wystąpił błąd.
Zostaje zwykle zastosowane jako komenda warunkowa wyrażeń if i
while. Mamy do dyspozycji następujące podstawowe wyrażenia:

ci��g ci��g ma niezerową długość.
Proszę zwrócić uwagę, iż
mogą wystąpić trudności
jeśli ci��g okaże się być
operatorem (dok��adniej, -r)
- ogólnie lepiej jest
zamiast tego stosować test
postaci
[ X"ciag" != X
]
(podwójne wycytowania
zostają zastosowane
jeśli ci��g zawiera
przerwy lub znaki
rozwijania plików).
-r plik plik istnieje i jest
czytelny
-w plik plik istnieje i jest
zapisywalny
-x plik plik istnieje i jest
wykonywalny
-a plik plik istnieje
-e plik plik istnieje
-f plik plik jest zwykłym plikiem
-d plik plik jest katalogiem
-c plik plik jest specjalnym plikiem
napędu ciągowego

-b plik plik jest specjalnym plikiem
napędu blokowego
-p plik plik jest potokiem nazwanym
-u plik plik o ustawionym bicie
setuid
-g plik plik' o ustawionym bicie
setgid
-k plik plik o ustawionym bicie
lepkości
-s plik plik nie jest pusty
-O plik właściciel pliku zgadza się
z efektywnym user-id powłoki
-G plik grupa pliku zgadza się z
efektywną group-id powłoki
-h plik plik jest symbolicznym [WK:
twardym?] dowiązaniem
-H plik plik jest zależnym od
kontekstu katalogiem (tylko
sensowne pod HP-UX)
-L plik plik jest symbolicznym
dowiązaniem
-S plik plik jest gniazdem
-o opcja Opcja powłoki jest ustawiona
(patrz komenda set powyżej
dla listy możliwych opcji).
Jako niestandardowe
rozszerzenie, jeśli opcja
zaczyna się od !, to wynik
testu zostaje negowany; test
wypada zawsze negatywnie gdy
dana opcja nie istnieje (tak
więc
[ -o co�� -o -o
!co�� ]
zwraca prawdę tylko i
tylko wtedy, gdy
opcja co�� istnieje).
plik -nt plik pierwszy plik jest nowszy od
następnego pliku
plik -ot plik pierwszy plik jest starszy
od następnego pliku
plik -ef plik pierwszy plik jest tożsamy z
drugim plikiem
-t [fd] Deskryptor pliku jest
przyrządem tty. Jeśli nie
została ustawiona opcja
posix (set -o posix, patrz
"Tryb POSIX" powyżej),
wówczas fd może zostać
pominięty, co oznacza
przyjęcie domyślnej wartości
1 (zachowanie się jest
wówczas odmienne z powodu
specjalnych reguł POSIX-a
opisywanych powyżej).
ci��g ci��g jest niepusty
-z ci��g ci��g jest pusty
-n ci��g ci��g jest niepusty
ci��g = ci��g ciągi są sobie równe
ci��g == ci��g ciągi są sobie równe
ci��g != ci��g ciągi się różnią
liczba -eq liczba liczby są równe
liczba -ne liczba liczby różnią się
liczba -ge liczba liczba jest większa lub
równa od drugiej
liczba -gt liczba liczba jest większa od
drugiej
liczba -le liczba liczba jest mniejsza lub
równa od drugiej

liczba -lt liczba liczba jest mniejsza od
drugiej

Powyższe podstawowe wyrażenie, w których unarne operatory mają
pierwszeństwo przed operatorami binarnymi, mogą być stosowane w
połączeniu z następującymi operatorami (wymienionymi w
kolejności odpowiadającej ich pierwszeństwu):

wyra��enie -o wyra��enie logiczne lub
wyra��enie -a wyra��enie logiczne i
! wyra��enie logiczna negacja
( wyra��enie ) grupowanie

W systemie operacyjny niewspomagający napędów /dev/fd/n (gdzie n
jest numerem deskryptora pliku), komenda test stara się je
emulować dla wszystkich testów operujących na plikach (z
wyjątkiem testu -e). W szczególności., [ -w /dev/fd/2 ]
sprawdza czy jest dostępny zapis na deskryptor pliku 2.

Proszę zwrócić uwagę, że zachodzą specjalne reguły (zawdzięczane
), jeśli liczba argumentów do test lub [ ... ] jest mniejsza od
pięciu: jeśli pierwsze argumenty ! mogą zostać pominięte, tak że
pozostaje tylko jeden argument, wówczas zostaje przeprowadzony
test długości ciągu (ponownie, nawet jeśli dany argument jest
unarnym operatorem); jeśli pierwsze argumenty ! mogą zostać
pominięte tak, że pozostają trzy argumenty i drugi argument jest
operatorem binarnym, wówczas zostaje wykonana dana binarna
operacja (nawet jeśli pierwszy argument jest unarnym operatorem
operator, wraz z nieusuniętym !).

Uwaga: Częstym błędem jest stosowanie if [ $coś = tam ], co daje
wynik negatywny jeśli parametr coś jest zerowy lub nieustawiony,
zawiera przerwy (tzn., znaki z IFS), lub gdy jest operatorem
jednoargumentowym, takim jak ! lub -n. Proszę zamiast tego
stosować testy typu if [ "X$coś" = Xtam ].

times Wyświetla zgromadzony czas w przestrzeni użytkownika oraz
systemu, który potrzebowała powłoka i w niej wystartowane
procesy, które się zakończyły.

trap [obrabiacz sygna�� ...]
Ustawia obrabiacz, który należy wykonać w razie odebrania danego
sygnału. Obrabiacz może być albo zerowym ciągiem, wskazującym
na zamiar ignorowania sygnałów danego typu, albo minusem (-),
wskazującym, że ma zostać podjęta akcja domyślna dla danego
sygnału (patrz signal(2 lub 3)), albo ciągiem zawierającym
komendy powłoki które mają zostać wyliczone i wykonane przy
pierwszej okazji (tzn. po zakończeniu bieżącej komendy lub przed
wypisaniem następnego symboli zachęty PS1) po odebraniu jednego
z danych sygnałów. Signal jest nazwą danego sygnału (tak jak
np., PIPE lub ALRM) lub jego numerem (patrz komenda kill -l
powyżej). Istnieją dwa specjalne sygnały: EXIT (również znany
jako 0), który zostaje wykonany tuż przed zakończeniem powłoki,
i ERR który zostaje wykonany po wystąpieniu błędu (błędem jest
coś, co powodowałoby zakończenie powłoki jeśli zostały ustawione
opcje -e lub errexit -- patrz komendy set powyżej). Obrabiacze
EXIT zostają wykonane w otoczeniu ostatniej wykonywanej komendy.
Proszę zwrócić uwagę, że dla powłok nieinterakcyjnych obrabiacz
wykroczeń nie może zostać zmieniony dla sygnałów, które były
ignorowane podczas startu danej powłoki.

Bez argumentów, trap wylicza, jako seria komend trap, obecny
status wykroczeń, które zostały ustawione od czasu startu
powłoki.

Traktowanie sygnałów DEBUG oraz ERR i EXIT i oryginalnej powłoki
Korna w funkcjach nie zostało jak do tej pory jeszcze
zrealizowane.

true Komenda kończąca się zerową wartością kodu wyjścia.

typeset [[+-Ulprtux] [-L[n]] [-R[n]] [-Z[n]] [-i[n]] | -f [-tux]]
[nazwa[=warto����] ...]
Wyświetlaj lub ustawiaj wartości atrybutów parametrów. Bez
argumentów nazwa, zostają wyświetlone atrybuty parametrów: jeśli
brak argumentów będących opcjami, zostają wyświetlone atrybuty
wszystkich parametrów jako komendy typeset; jeśli podano opcję
(lub - bez litery opcji) wszystkie parametry i ich wartości
posiadające dany atrybut zostają wyświetlone; jeśli opcje
zaczynają się od +, to nie zostają wyświetlone wartości
parametrów.

Jeśli podano argumenty If nazwa, zostają ustawione atrybuty
danych parametrów (-) lub odpowiednio wykasowane (+). Wartości
parametrów mogą zostać ewentualnie podane. Jeśli typeset
zostanie zastosowane wewnątrz funkcji, wszystkie nowotworzone
parametry pozostają lokalne dla danej funkcji.

Jeśli zastosowano -f, wówczas typeset operuje na atrybutach
funkcji. Tak jak dla parametrów, jeśli brak nazws, zostają
wymienione funkcje wraz z ich wartościami (tzn., definicjami),
chyba że podano opcje zaczynające się od +, w którym wypadku
zostają wymienione tylko nazwy funkcji.

-Ln Atrybut przyrównania do lewego brzegu: n
oznacza szerokość pola. Jeśli brak n, to
zostaje zastosowana bieżąca szerokość
parametru (lub szerokość pierwszej
przyporządkowywanej wartości). Prowadzące
białe przerwy (tak jak i zera, jeśli
ustawiono opcję -Z) zostają wykasowane.
Jeśli trzeba, wartości zostają albo obcięte
lub dodane przerwy do osiągnięcia wymaganej
szerokości.
-Rn Atrybut przyrównania do prawego brzegu: n
oznacza szerokość pola. Jeśli brak n, to
zostaje zastosowana bieżąca szerokość
parametru (lub szerokość pierwszej
przyporządkowywanej wartości). Białe przerwy
na końcu zostają usunięte. Jeśli trzeba,
wartości zostają albo pozbawione prowadzących
znaków albo przerwy zostają dodane do
osiągnięcia wymaganej szerokości.
-Zn Atrybut wypełniania zerami: jeśli nie
skombinowany z -L, to oznacza to samo co -R,
tylko, że do rozszerzania zostaje zastosowane
zero zamiast przerw.
-in Atrybut całkowitości: n podaje bazę do
zastosowania podczas wypisywania danej
wartości całkowitej (jeśli nie podano, to
baza zostaje zaczerpnięta z bazy zastosowanej
w pierwszym przyporządkowaniu wartości).
Parametrom z tym atrybutem mogą być
przyporządkowywane wartości zawierające
wyrażenia arytmetyczne.
-U Atrybut dodatniej całkowitości: liczby
całkowite zostają wyświetlone jako wartości
bez znaku (stosowne jedynie w powiązaniu z
opcją -i). Tej opcji brak w oryginalnej
powłoce Korna.
-f Tryb funkcji: wyświetlaj lub ustawiaj funkcje
i ich atrybuty, zamiast parametrów.
-l Atrybut małej litery: wszystkie znaki z dużej
litery zostają w wartości zamienione na małe
litery. (W oryginalnej powłoce Korna,
parametr ten oznaczał `długi całkowity' gdy
był stosowany w połączeniu z opcją -i).

-p Wypisuj pełne komendy typeset, które można
następnie zastosować do odtworzenia danych
atrybutów (lecz nie wartości) parametrów. To
jest wynikiem domyślnym (opcja ta istnieje w
celu zachowania kompatybilności z ksh93).
-r Atrybut wyłącznego odczytu: parametry z danym
atrybutem nie przyjmują nowych wartości i nie
mogą zostać wykasowane. Po ustawieniu tego
atrybutu nie można go już więcej odaktywnić.
-t Atrybut zaznaczenia: bez znaczenia dla
powłoki; istnieje jedynie do zastosowania w
aplikacjach.

Dla funkcji -t, to atrybut śledzenia. Jeśli
zostają wykonywane funkcje z atrybutem
śledzenia, to opcja powłoki xtrace (-x)
zostaje tymczasowo włączona.
-u Atrybut dużej litery: wszystkie znaki z małej
litery w wartościach zostają przestawione na
duże litery. (W oryginalnej powłoce Korna,
ten parametr oznaczał `całkowity bez znaku'
jeśli został zastosowany w połączeniu z opcją
-i, oznaczało to, że nie można było stosować
dużych liter dla baz większych niż 10. patrz
opcja -U).

Dla funkcji, -u to atrybut niezdefiniowania.
Patrz "Funkcje" powyżej dla implikacji tego.
-x Atrybut eksportowania: parametry (lub
funkcje) zostają umieszczone w otoczenia
wszelkich wykonywanych komend. Eksportowanie
funkcji nie zostało jeszcze do tej pory
zrealizowane.

ulimit [-acdfHlmnpsStvw] [warto����]
Wyświetl lub ustaw ograniczenia dla procesów. Jeśli brak opcji,
to ograniczenie ilości plików (-f) zostaje przyjęte jako
domyśle. wartość, jeśli podana, może być albo wyrażeniem
arytmetycznym lub słowem unlimited (nieograniczone).
Ograniczenia dotyczą powłoki i wszelkich procesów przez nią
tworzonych po nadaniu ograniczenia. Proszę zwrócić uwagę, iż
niektóre systemy mogą zabraniać podnoszenia wartości ograniczeń
po ich nadaniu. Ponadto proszę zwrócić uwagę, że rodzaje
dostępnych ograniczeń zależą od danego systemu - niektóre
systemy posiadają jedynie możliwość ograniczania -f.

-a Wyświetla wszystkie ograniczenia; jeśli nie podano -H, to
zostają wyświetlone ograniczenia miękkie.

-H Ustaw jedynie ograniczenie twarde (domyślnie zostają
ustawione zarówno ograniczenie twarde jak też i miękkie).

-S Ustaw jedynie ograniczenie miękkie (domyślnie zostają
ustawione zarówno ograniczenie twarde jak też i miękkie).

-c Ogranicz wielkości plików zrzutów core do n bloków.

-d Ogranicz wielkość obszaru danych do n kilobajtów.

-f Ogranicz wielkość plików zapisywanych przez powłokę i jej
programy pochodne do n bloków (pliki dowolnej wielkości
mogą być wczytywane).

-l Ogranicz do n kilobajtów ilość podkluczonej (podpiętej)
fizycznej pamięci.

-m Ogranicz do n kilobajtów ilość używanej fizycznej
pamięci.

-n Ogranicz do n liczbę jednocześnie otwartych deskryptorów
plików.

-p Ogranicz do n liczbę jednocześnie wykonywanych procesów
danego użytkownika.

-s Ogranicz do n kilobajtów rozmiar obszaru stosu.

-t Ogranicz do n sekund czas zużywany przez pojedyncze
procesy.

-v Ogranicz do n kilobajtów ilość używanej wirtualnej
pamięci; pod niektórymi systemami jest to maksymalny
stosowany wirtualny adres (w bajtach, a nie w
kilobajtach).

-w Ogranicz do n kilobajtów ilość stosowanego obszaru
odkładania.

Dla ulimit blok to zawsze 512 bajtów.

umask [-S] [maska]
Wyświetl lub ustaw maskę zezwoleń w tworzeniu plików, lub umask
(patrz umask(2)). Jeśli zastosowano opcję -S, maska jest
wyświetlana lub podawana symbolicznie, w przeciwnym razie jako
liczba ósemkowa.

Symboliczne maski są podobne do tych stosowanych przez chmod(1):
[ugoa]{{=+-}{rwx}*}+[,...]
gdzie pierwsza grupa znaków jest częścią kto, a druga grupa
częścią op, i ostatnio grupa częścią perm. Część kto określa,
która część umaski ma zostać zmodyfikowana. Litery oznaczają:

u prawa użytkownika

g prawa grupy

o prawa pozostałych (nieużytkownika, niegrupy)

a wszelkie prawa naraz (użytkownika, grupy i
pozostałych)

Część op wskazuję jak prawa kto mają być zmienione:

= nadaj

+ dodaj do

- usuń z

Część perm wskazuje które prawa mają zostać nadane, dodane lub
usunięte:

r prawo czytania

w prawo zapisu

x prawo wykonywania

Gdy stosuje się maski symboliczne, to opisują one, które prawa
mogą zostać udostępnione (w przeciwieństwie do masek ósemkowych,
w których ustawienie bitu oznacza, że ma on zostać wykasowany).
Przykład: `ug=rwx,o=' ustawia maskę tak, że pliki nie będą
odczytywalne, zapisywalne i wykonywalne przez `innych'. Jest ono
równoważne (w większości systemów) oktalnej masce `07'.

unalias [-adt] [nazwa1 ...]
Aliasy dla danej nazwy zostają usunięte. Gdy zastosowano opcję
-a, to wszelkie aliasy zostają usunięte. Gdy zastosowano opcję
-t lub -d, to wymienione operacje zostają wykonane jedynie na
śledzonych lub odpowiednio aliasach katalogów.

unset [-fv] parametr ...
Kasuj wymienione parametry (-v, oznacza domyślne) lub funkcje
(-f). Status zakończenia jest niezerowy jeśli któryś z danych
parametrów był już wykasowany, a zero z przeciwnym razie.

wait [zadanie]
Czekaj na zakończenie danego zadania/zadań. Kodem wyjścia wait
jest kod ostatniego podanego zadania: jeśli dane zadanie zostało
zabite sygnałem, kod wyjścia wynosi 128 + numer danego sygnału
(patrz kill -l kod_wyj��cia powyżej); jeśli ostatnie dane zadanie
nie może zostać odnalezione (bo nigdy nie istniało lub już
zostało zakończone), to kod zakończenia wait wynosi 127. Patrz
"Kontrola zadań" poniżej w celu informacji o formacie zadanie.
Wait zostaje zakończone jeśli zajdzie sygnał, na który został
ustawiony obrabiacz, lub gdy zostanie odebrany sygnał HUP, INT
lub QUIT.

Jeśli nie podano zadań, wait wait czeka na zakończenie wszelkich
obecnych zadań (jeśli istnieją takowe) i kończy się zerowym
kodem wyjścia. Jeśli kontrola zadań została włączona, to
zostaje wyświetlony kod wyjścia zadań (to nie ma miejsca, jeśli
zadania zostały jawnie podane).

whence [-pv] [nazwa ...]
Dla każdej nazwy zostaje wymieniony odpowiednio typ komendy
(reserved word, built-in, alias, function, tracked alias lub
executable). Jeśli podano opcję -p, to zostaje odszukana
ścieżka dla nazw, będących zarezerwowanymi słowami, aliasami,
itp. Bez opcji -v whence działa podobnie do command -v, poza
tym, że whence odszukuje zarezerwowane słowa i nie wypisuje
aliasów jako komendy alias; z opcją -v, whence to to samo co
command -V. Zauważ, że dla whence, opcja -p nie ma wpływu na
przeszukiwaną ścieżkę, tak jak dla command. Jeśli typ jednej
lub więcej spośród nazw nie mógł zostać ustalony to kod wyjścia
jest niezerowy.

Kontrola zadań
Kontrola zadań oznacza zdolność powłoki to monitorowania i
kontrolowania wykonywanych zadań, które są procesami lub grupami
procesów tworzonych przez komendy lub potoki. Powłoka przynajmniej
śledzi status obecnych zadań w tle (tzn., asynchronicznych); tę
informację można otrzymać wykonując komendę jobs. Jeśli została
uaktywniona pełna kontrola zadań (stosując set -m lub set -o monitor),
tak jak w powłokach interakcyjnych, to procesy pewnego zadania zostają
umieszczane we własnej grupie procesów, pierwszoplanowe zadnia mogą
zostać zatrzymane przy pomocy klawisza wstrzymania z terminalu (zwykle
^Z), zadania mogą zostać ponownie podjęte albo na pierwszym planie albo
w tle, stosując odpowiednio komendy fg i bg, i status terminala zostaje
zachowany a następnie odtworzony, jeśli zadanie na pierwszym planie
zostaje zatrzymane lub odpowiednio wznowione.

Proszę zwrócić uwagę, że tylko komendy tworzące procesy (tzn., komendy
asynchroniczne, komendy podpowłok i niewbudowane komendy nie będące
funkcjami) mogą zostać wstrzymane; takie komendy jak read nie mogą
tego.

Gdy zostaje stworzone zadanie, to przyporządkowuje mu się numer
zadania. Dla interakcyjnych powłok, numer ten zostaje wyświetlony w
[..], i w następstwie identyfikatory procesów w zadaniu, jeśli zostaje
wykonywane asynchroniczne zadanie. Do zadania możemy odnosić się w
komendach bg, fg, jobs, kill i wait albo poprzez id ostatniego procesu
w potoku komend (tak jak jest on zapisywany w parametrze $!) lub
poprzedzając numer zadania znakiem procentu (%). Również następujące
sekwencję z procentem mogą być stosowane do odnoszenia się do zadań:

%+ Ostatnio zatrzymane zadanie lub, gdy brak
zatrzymanych zadań, najstarsze wykonywane
zadanie.
%%, % To samo co %+.
%- Zadanie, które byłoby pod %+ gdyby nie
zostało zakończone.
%n Zadanie z numerem zadania n.
%?ci��g Zadanie zawierające ciąg ci��g (występuje
błąd, gdy odpowiada mu kilka zadań).

%ci��g Zadanie zaczynające się ciągiem ci��g
(występuje błąd, gdy odpowiada mu kilka
zadań).

Jeśli zadanie zmienia status (tzn., gdy zadanie w tle zostaje
zakończone lub zadanie na pierwszym planie zostaje wstrzymane), powłoka
wyświetla następujące informacje o statusie:
[numer] flaga status komenda
gdzie

numer to numer danego zadania.

flaga jest + lub - jeśli zadaniem jest odpowiednio zadanie z %+ lub
%-, lub przerwa jeśli nie jest ani jednym ani drugim.

status
Wskazuje obecny stan danego zadania i może to być

Running
Zadanie nie jest ani wstrzymane ani zakończone (proszę
zwrócić uwagę, iż przebieg nie koniecznie musi oznaczać
spotrzebowywanie czasu CPU -- proces może być
zablokowany, czekając na pewne zajście).

Done [(numer)]
zadanie zakończone. numer to kod wyjścia danego zadania,
który zostaje pominięty, jeśli wynosi on zero.

Stopped [(sygna��)]
zadanie zostało wstrzymane danym sygnałem sygna�� (gdy
brak sygnału, to zadanie zostało zatrzymane przez
SIGTSTP).

opis-sygna��u [(core dumped)]
zadanie zostało zabite sygnałem (tzn., Memory fault,
Hangup, itp. -- zastosuj kill -l dla otrzymania listy
opisów sygnałów). Wiadomość (core dumped) wskazuje, że
proces stworzył plik zrzutu core.

command
to komenda, która stworzyła dany proces. Jeśli dane zadanie
zawiera kilka procesów, to każdy proces zostanie wyświetlony w
osobnym wierszy pokazującym jego command i ewentualnie jego
status, jeśli jest on odmienny od statusu poprzedniego procesu.

Jeśli próbuje się zakończyć powłokę, podczas gdy istnieją zadania w
stanie zatrzymania, to powłoka ostrzega użytkownika, że są zadania w
stanie zatrzymania i nie kończy pracy. Gdy tuż potem zostanie podjęta
ponowna próba zakończenia powłoki, to zatrzymane zadania otrzymują
sygnał HUP i powłoka kończy pracę. podobnie, jeśli nie została
ustawiona opcja nohup, i są zadania w pracy, gdy zostanie podjęta próba
zakończenia powłoki zameldowania, powłoka ostrzega użytkownika i nie
kończy pracy. Gdy tuż potem zostanie ponownie podjęta próba
zakończenia pracy powłoki, to bieżące procesy otrzymują sygnał HUP i
powłoka kończy pracę.

Interakcyjna edycja wiersza poleceń w trybie emacs
Jeśli została ustawiona opcja emacs,jest włączona interakcyjna edycja
wiersza wprowadzeń. Ostrzeżenie: Ten tryb zachowuje się nieco inaczej
niż tryb emacsa w oryginalnej powłoce Korna i 8-my bit zostaje
wykasowany w trybie emacsa. W trybie tym różne komendy edycji
(zazwyczaj podłączone pod jeden lub więcej znaków sterujących) powodują
natychmiastowe akcje bez odczekiwania następnego przełamania wiersza.
Wiele komend edycji jest związywanych z pewnymi znakami sterującymi
podczas odpalania powłoki; te związki mogą zostać zmienione przy pomocy
następujących komend:

bind Obecne związki zostają wyliczone.

bind ci��g=[komenda-edycji]
Dana komenda edycji zostaje podwiązana pod dany ciąg, który
powinien składać się ze znaku sterującego (zapisanego przy
pomocy strzałki w górę ^X), poprzedzonego ewentualnie jednym z
dwóch znaków przedsionkownych. Wprowadzenie danego ci��gu będzie
wówczas powodowało bezpośrednie wywołanie danej komendy edycji.
Proszę zwrócić uwagę, że choć tylko dwa znaki przedsionkowe
(zwykle ESC i ^X) są wspomagane, to mogą również zostać podane
niektóre ciągi wieloznakowe. Następujące podłącza klawisze
terminala ANSI lub xterm (które są w domyślnych podwiązaniach).
Oczywiście niektóre sekwencje wyprowadzenia nie chcą działać tak
gładko:

bind '^[['=prefix-2
bind '^XA'=up-history
bind '^XB'=down-history
bind '^XC'=forward-char
bind '^XD'=backward-char

bind -l
Wymień nazwy funkcji, do których można podłączyć klawisze.

bind -m ci��g=[podstawienie]
Dany ciąg wprowadzenia ci��g zostanie zamieniony bezpośrednio na
dane podstawienie, które może zawierać komendy edycji.

Następuje lista dostępnych komend edycji. Każdy z poszczególnych
opisów zaczyna się nazwą komendy, literą n, jeśli komenda może zostać
poprzedzona licznikiem, i wszelkimi klawiszami, do których dana komenda
jest podłączona domyślnie (w zapisie stosującym notację strzałkową,
tzn., znak ASCII ESC jest pisany jako ^[). Licznik poprzedzający
komendę wprowadzamy stosując ciąg ^[n, gdzie n to ciąg składający się z
jednej lub więcej cyfr; chyba że podano inaczej licznik, jeśli został
pominięty, wynosi domyślnie 1. Proszę zwrócić uwagę, że nazwy komend
edycji stosowane są jedynie w komendzie bind. Ponadto, wiele komend
edycji jest przydatnych na terminalach z widocznym kursorem. Domyślne
podwiązania zostały wybrane tak, aby były zgodne z odpowiednimi
podwiązaniami Emacsa. Znaki użytkownika tty (w szczeg��lno��ci, ERASE)
zostały podłączenia do stosownych podstawień i kasują domyślne
podłączenia.

abort ^G
Przydatne w odpowiedzi na zapytanie o wzorzec
przeszukiwania_historii do przerwania tego szukania.

auto-insert n
Powoduje po prostu wyświetlenie znaku jako bezpośrednie
wprowadzenie. Większość zwykłych znaków jest pod to podłączona.

backward-char n ^B
Przesuwa kursor n znaków wstecz.

backward-word n ^[B
Przesuwa kursor wstecz na początek słowa; słowa składają się ze
znaków alfanumerycznych, podkreślenia (_) i dolara ($).

beginning-of-history ^[<
Przesuwa na początek historii.

beginning-of-line ^A
Przesuwa kursor na początek edytowanego wiersza wprowadzenia.

capitalize-word n ^[c, ^[C
Przemienia pierwszy znak w następnych n słowach na dużą literę,
pozostawiając kursor za końcem ostatniego słowa. Jeśli bieżący
wiersz nie zaczyna się od znaku komentarza, zostaje on dodany na
początku wiersza i wiersz zostaje wprowadzony (tak jakby
naciśnięto przełamanie wiersza), w przeciwnym razie istniejące
znaki komentarza zostają usunięte i kursor zostaje umieszczony
na początku wiersza.

complete ^[^[
Automatycznie dopełnia tyle ile jest jednoznaczne w nazwie
komendy lub nazwie pliku zawierającej kursor. Jeśli cała
pozostała część komendy lub nazwy pliku jest jednoznaczna to
przerwa zostaje wyświetlona po wypełnieniu, chyba że jest to
nazwa katalogu, w którym to razie zostaje dołączone /. Jeśli
nie ma komendy lub nazwy pliku zaczynającej się od takiej części
słowa, to zostaje wyprowadzony znak dzwonka (zwykle powodujacy
słyszalne zabuczenie).

complete-command ^X^[
Automatycznie dopełnia tyle ile jest jednoznaczne z nazwy
komendy zawierającej częściowe słowo przed kursorem, tak jak w
komendzie complete opisanej powyżej.

complete-file ^[^X
Automatycznie dopełnia tyle ile jest jednoznaczne z nazwy pliku
zawierającego częściowe słowo przed kursorem, tak jak w
komendzie complete opisanej powyżej.

complete-list ^[=
Wymień możliwe dopełnienia bieżącego słowa.

delete-char-backward n ERASE, ^?, ^H
Skasuj n znaków przed kursorem.

delete-char-forward n
Skasuj n znaków po kursorze.

delete-word-backward n ^[ERASE, ^[^?, ^[^H, ^[h
Skasuj n słów przed kursorem.

delete-word-forward n ^[d
Kasuje znaki po kursorze, aż do końca n słów.

down-history n ^N
Przewija bufor historii w przód n wierszy (później). Każdy
wiersz wprowadzenia zaczyna się oryginalnie tuż po ostatnim
miejscu w buforze historii, tak więc down-history nie jest
przydatny dopóki nie wykonano search-history lub up-history.

downcase-word n ^[L, ^[l
Zamień na małe litery następnych n słów.

end-of-history ^[>
Porusza do końca historii.

end-of-line ^E
Przesuwa kursor na koniec wiersza wprowadzenia.

eot ^_ Działa jako koniec pliku; Jest to przydatne, albowiem tryb
edycji wprowadzenia wyłącza normalną regularyzację wprowadzenia
terminala.

eot-or-delete n ^D
Działa jako eot jeśli jest samotne na wierszu; w przeciwnym
razie działa jako delete-char-forward.

error Error (ring the bell).

exchange-point-and-mark ^X^X
Umieść kursor na znaczniku i ustaw znacznik na miejsce, w którym
był kursor.

expand-file ^[*
Dodaje * do bieżącego słowa i zastępuje dane słowo wynikiem
rozwinięcia nazwy pliku na danym słowie. Gdy nie pasują żadne
pliki, zadzwoń.

forward-char n ^F
Przesuwa kursor naprzód o n znaków.

forward-word n ^[f
Przesuwa kursor naprzód na zakończenie n-tego słowa.

goto-history n ^[g
Przemieszcza do historii numer n.

kill-line KILL
Kasuje cały wiersz wprowadzenia.

kill-region ^W
Kasuje wprowadzenie pomiędzy kursorem a znacznikiem.

kill-to-eol n ^K
Jeśli ominięto n, to kasuje wprowadzenia od kursora do końca
wiersza, w przeciwnym razie kasuje znaki pomiędzy kursorem a n-
tą kolumną.

list ^[?
Wyświetla sortowaną, skolumnowaną listę nazw komend lub nazw
plików (jeśli są takowe), które mogłyby dopełnić częściowe słowo
zawierające kursor. Do nazw katalogów zostaje dołączone /.

list-command ^X?
Wyświetla sortowaną, skolumnowaną listę nazw komend (jeśli są
takowe), które mogłyby dopełnić częściowe słowo zawierające
kursor.

list-file ^X^Y
Wyświetla sortowaną, skolumnowaną listę nazw plików (jeśli są
takowe), które mogłyby dopełnić częściowe słowo zawierające
kursor. Specyfikatory rodzaju plików zostają dołączone tak jak
powyżej opisano pod list.

newline ^J, ^M
Powoduje przetworzenie bieżącego wiersza wprowadzeń przez
powłokę. Kursor może znajdować się aktualnie gdziekolwiek w
wierszu.

newline-and-next ^O
Powoduje przetworzenie bieżącego wiersza wprowadzeń przez
powłokę, po czym następny wiersz z historii staje się wierszem
bieżącym. Ma to tylko sens po poprzednim up-history lub search-
history.

no-op QUIT
Nie robi nic.

prefix-1 ^[
Przedsionek 1-znakowej sekwencji komendy.

prefix-2 ^X

prefix-2 ^[[
Przedsionek 2-znakowej sekwencji komendy.

prev-hist-word n ^[., ^[_
Ostatnie (n-te) słowo poprzedniej komendy zostaje wprowadzone na
miejscu kursora.

quote ^^
Następny znak zostaje wzięty dosłownie zamiast jako komenda
edycji.

redraw ^L
Przerysuj ponownie zachętę i bieżący wiersz wprowadzenia.

search-character-backward n ^[^]
Szukaj w tył w bieżącym wierszu n-tego wystąpienia następnego
wprowadzonego znaku.

search-character-forward n ^]
Szukaj w przód w bieżącym wierszu n-tego wystąpienia następnego
wprowadzonego znaku.

search-history ^R
Wejdź w kroczący tryb szukania. Wewnętrzna lista historii
zostaje przeszukiwana wstecz za komendami odpowiadającymi
wprowadzeniu. początkowe ^ w szukanym ciągu zakotwicza
szukanie. Klawisz przerwania powoduje opuszczenie trybu
szukania. Inne komendy zostaną wykonywane po opuszczeniu trybu
szukania. Ponowne komendy search-history kontynuują szukanie
wstecz do następnego poprzedniego wystąpienia wzorca. Bufor
historii zawiera tylko skończoną ilość wierszy; dla potrzeby
najstarsze zostają wyrzucone.

set-mark-command ^[<space>
Postaw znacznik na bieżącej pozycji kursora.

stuff Pod systemami to wspomagającymi, wypycha podłączony znak z
powrotem do wejścia terminala, gdzie może on zostać specjalnie
przetworzony przez terminal. Jest to przydatne np. dla opcji
BRL ^T minisystata.

stuff-reset
Działa tak jak stuff, a potem przerywa wprowadzenie tak jak
przerwanie.

transpose-chars ^T
Na końcu wiersza lub jeśli włączono opcję gmacs, zamienia dwa
poprzedzające znaki; w przeciwnym razie zamienia poprzedni i
bieżący znak, po czym przesuwa kursor jeden znak na prawo.

up-history n ^P
Przewija bufor historii n wierszy wstecz (wcześniej).

upcase-word n ^[U, ^[u
Zamienia następnych n słów w duże litery.

version ^V
Wypisuje wersję ksh. Obecny bufor edycji zostaje odtworzony gdy
tylko zostanie naciśnięty jakikolwiek klawisz (po czym ten
klawisz zostaje przetworzony, chyba że
jest to przerwa).

yank ^Y
Wprowadź ostatnio skasowany ciąg tekstu na bieżącą pozycję
kursora.

yank-pop ^[y
bezpośrednio po yank, zamienia wprowadzony tekst na następny
poprzednio skasowany ciąg tekstu.

Interkacyjny tryb edycji wiersza poleceń vi
Edytor vi wiersza komendy w ksh obsługuje w zasadzie te same komendy co
edytor vi (patrz vi(1)), poza następującymi wyjątkami:

o zaczyna w trybie wprowadzania,

o ma komendy uzupełniania nazw plików i komend (=, \, *, ^X, ^E,
^F i, opcjonalnie, <tab>),

o komenda _ działa odmiennie (w ksh jest to komenda ostatniego
argumentu, a w vi przechodzenie do początku bieżącego wiersza),

o komendy / i G poruszają się w kierunkach odwrotnych do komendy j

o brak jest komend, które nie mają znaczenia w edytorze
obsługującym jeden wiersz (w szczeg��lno��ci, przewijanie ekranu,
komendy ex :, itp.).

Proszę zwrócić uwagę, że ^X oznacza control-X; oraz <esc>, <space> i
<tab> stosowane są za escape, space i tab, odpowiednio (bez żartów).

Tak jak w vi, są dwa tryby: tryb wprowadzania i tryb komend. W trybie
wprowadzania, większość znaków zostaje po prostu umieszczona w buforze
na bieżącym miejscu kursora w kolejności ich wpisywania, chociaż
niektóre znaki zostają traktowane specjalnie. W szczególności
następujące znaki odpowiadają obecnym ustawieniom tty (patrz stty(1)) i
zachowują ich normalne znaczenia (normalne wartości są podane w
nawiasach): skasuj (^U), wymaż (^?), wymaż słowo (^W), eof (^D),
przerwij (^C) i zakończ (^\). Poza powyższymi dodatkowo również
następujące znaki zostają traktowane specjalnie w trybie wprowadzania:

^H kasuje poprzedni znak
^V bezpośrednio następny: następny naciśnięty
znak nie zostaje traktowany specjalnie (można
tego użyć do wprowadzenia opisywanych tu
znaków)

^J ^M koniec wiersza: bieżący wiersz zostaje
wczytany, rozpoznany i wykonany przez powłokę
<esc> wprowadza edytor w tryb komend (patrz
poniżej)
^E wyliczanie komend i nazw plików (patrz
poniżej)
^F dopełnianie nazw plików (patrz poniżej).
Jeśli zostanie użyte dwukrotnie, to wówczas
wyświetla listę możliwych dopełnień; jeśli
zostanie użyte trzykrotnie, to kasuje
dopełnienie.
^X rozwijanie nazw komend i plików (patrz
poniżej)
<tab> opcjonalnie dopełnianie nazw plików i komend
(patrz ^F powyżej), włączane przez set -o vi-
tabcomplete

Jeśli jakiś wiersz jest dłuższy od szerokości ekranu (patrz parametr
COLUMNS), to zostaje wyświetlony znak >, + lub < w ostatniej kolumnie,
wskazujący odpowiednio na więcej znaków po, przed i po, oraz przed
obecną pozycją. Wiersz jest przewijany poziomo w razie potrzeby.

W trybie komend, każdy znak zostaje interpretowany jako komenda. Znaki
którym nie odpowiada żadna komenda, które są niedopuszczalną komendą
lub są komendami nie do wykonania, wszystkie wyzwalają dzwonek. W
następujących opisach komend, n wskazuje, że komendę można poprzedzić
numerem (tzn., 10l przesuwa w prawo o 10 znaków); gdy brak przedrostka
numerowego, to zakłada się, że n jest równe 1, chyba że powiemy
inaczej. Zwrot `bieżąca pozycja' odnosi się do pozycji pomiędzy
kursorem a znakiem przed nim. `Słowo' to ciąg liter, cyfr lub
podkreśleń albo ciąg nie nieliter, niecyfr, niepodkreśleń, niebiałych-
znaków (tak wi��c, ab2*&^ zawiera dwa słowa), oraz `duże słowo' jest
ciągiem niebiałych znaków.

Specjalne ksh komendy vi
Następujących komend brak lub są one odmienne od tych w
normalnym edytorze plików vi:

n_ wprowadź przerwę z następstwem n-tego dużego słowa z
ostatniej komendy w historii na bieżącej pozycji i wejdź
w tryb wprowadzania; jeśli nie podano n to domyślnie
zostaje wprowadzone ostatnie słowo.

# wprowadź znak komentarza (#) na początku bieżącego
wiersza i przekaż ten wiersz do powłoki ( tak samo jak
I#^J).

ng tak jak G, z tym że, jeśli nie podano n to dotyczy to
ostatnio zapamiętanego wiersza.

nv edytuj wiersze n stosując edytor vi; jeśli nie podano n,
to edytuje bieżący wiersz. Właściwą wykonywaną komendą
jest `fc -e ${VISUAL:-${EDITOR:-vi}} n'.

* i ^X dopełnianie komendy lub nazwy pliku zostaje zastosowane
do obecnego dużego słowa (po dodaniu *, jeśli to słowo
nie zawiera żadnych znaków dopełniania nazw plików) -
duże słowo zostaje zastąpione słowami wynikowymi. Jeśli
bieżące duże słowo jest pierwszym w wierszu (lub
występuje po jednym z następujących znaków: ;, |, &, (,
)) i nie zawiera ukośnika (/) to rozwijanie komendy
zostaje wykonane, w przeciwnym razie zostaje wykonane
rozwijanie nazwy plików. Rozwijanie komend podpasowuje
duże słowo pod wszelkie aliasy, funkcje i wbudowane
komendy jak i również wszelkie wykonywalne pliki
odnajdywane przeszukując katalogi wymienione w parametrze
PATH. Rozwijanie nazw plików dopasowuje duże słowo do
nazw plików w bieżącym katalogu. Po rozwinięciu, kursor
zostaje umieszczony tuż po ostatnim słowie na końcu i
edytor jest w trybie wprowadzania.

n\, n^F, n<tab> i n<esc>
dopełnianie nazw komend/plików: zastępuje bieżące duże
słowo najdłuższym, jednoznacznym dopasowaniem otrzymanym
przez rozwinięcie nazwy komendy/pliku. <tab> zostaje
jedynie rozpoznane jeśli została włączona opcja vi-
tabcomplete, podczas gdy <esc> zostaje jedynie rozpoznane
jeśli została włączona opcja vi-esccomplete (patrz set
-o). Jeśli podano n to zostaje użyte n-te możliwe
dopełnienie (z tych zwracanych przez komendę wyliczania
dopełnień nazw komend/plików).

= i ^E wyliczanie nazw komend/plików: wymień wszystkie komendy
lub pliki pasujące pod obecne duże słowo.

^V wyświetl wersję pdksh; jest ona wyświetlana do następnego
naciśnięcia klawisza (ten klawisz zostaje zignorowany).

@c rozwinięcie makro: wykonaj komendy znajdujące się w
aliasie _c.

Komendy przemieszczania w wierszu

nh i n^H
przesuń się na lewo n znaków.

nl i n<space>
przesuń się w prawo n znaków.

0 przesuń się do kolumny 0.

^ przesuń się do pierwszego niebiałego znaku.

n| przesuń się do kolumny n.

$ przesuń się do ostatniego znaku.

nb przesuń się wstecz n słów.

nB przesuń się wstecz n dużych słów.

ne przesuń się na przód do końca słowo n razy.

nE przesuń się na przód do końca dużego słowa n razy.

nw przesuń się na przód o n słów.

nW przesuń się na przód o n dużych słów.

% odnajdź wzór: edytor szuka do przodu najbliższego nawiasu
zamykającego (okrągłego, prostokątnego lub klamrowego), a
następnie przesuwa się między nim a odpowiadającym mu
nawiasem otwierającym.

nfc przesuń się w przód do n-tego wystąpienia znaku c.

nFc przesuń się w tył do n-tego wystąpienia znaku c.

ntc przesuń się w przód tuż przed n-te wystąpienie znaku c.

nTc przesuń się w tył tuż przed n-te wystąpienie znaku c.

n; powtarza ostatnią komendę f, F, t lub T.

n, powtarza ostatnią komendę f, F, t lub T, lecz porusza się
w przeciwnym kierunku.

Komendy przemieszczania między wierszami

nj, n+ i n^N
przejdź do n-tego następnego wiersza w historii.

nk, n- i n^P
przejdź do n-tego poprzedniego wiersza w historii.

nG przejdź do wiersza n w historii; jeśli brak n, to
przenosi się do pierwszego zapamiętanego wiersza w
historii.

ng tak jak G, tylko, że jeśli nie podano n to idzie do
ostatnio zapamiętanego wiersza.

n/ci��g szukaj wstecz w historii n-tego wiersza zawierającego
ci��g; jeśli ci��g zaczyna się od ^, to reszta ciągu musi
występować na samym początku wiersza historii aby
pasowała.

n?string
tak jak /, tylko, że szuka do przodu w historii.

nn szukaj n-tego wystąpienia ostatnio szukanego ciągu;
kierunek jest ten sam co kierunek ostatniego szukania.

nN szukaj n-tego wystąpienia ostatnio szukanego ciągu;
kierunek jest przeciwny do kierunku ostatniego szukania.

Komendy edycji

na dodaj tekst n-krotnie: przechodzi w tryb wprowadzania tuż
po bieżącej pozycji. Dodanie zostaje jedynie wykonane,
jeśli zostanie ponownie uruchomiony tryb komendy (tzn.,
jeśli <esc> zostanie użyte).

nA tak jak a, z tą różnicą, że dodaje do końca wiersza.

ni dodaj tekst n-krotnie: przechodzi w tryb wprowadzania na
bieżącej pozycji. Dodanie zostaje jedynie wykonane,
jeśli zostanie ponownie uruchomiony tryb komendy (tzn.,
jeśli <esc> zostanie użyte).

nI tak jak i, z tą różnicą, że dodaje do tuż przed pierwszym
niebiałym znakiem.

ns zamień następnych n znaków (tzn., skasuj te znaki i
przejdź do trybu wprowadzania).

S zastąp cały wiersz: wszystkie znaki od pierwszego
niebiałego znaku do końca wiersza zostają skasowane i
zostaje uruchomiony tryb wprowadzania.

nckomenda-przemieszczenia
przejdź z bieżącej pozycji do pozycji wynikającej z n
komenda-przemieszczenias (tj., skasuj wskazany region i
wejdź w tryb wprowadzania); jeśli komend��-przemieszczenia
jest c, to wiersz zostaje zmieniony od pierwszego
niebiałego znaku począwszy.

C zmień od obecnej pozycji do końca wiersza (tzn. skasuj do
końca wiersza i przejdź do trybu wprowadzania).

nx skasuj następnych n znaków.

nX skasuj poprzednich n znaków.

D skasuj do końca wiersza.

ndmove-cmd
skasuj od obecnej pozycji do pozycji wynikającej z n
krotnego move-cmd; move-cmd może być komendą
przemieszczania (patrz powyżej) lub d, co powoduje
skasowanie bieżącego wiersza.

nrc zamień następnych n znaków na znak c.

nR zamień: wejdź w tryb wprowadzania lecz przepisuj
istniejące znaki zamiast wprowadzania przed istniejącymi
znakami. Zamiana zostaje wykonana n krotnie.

n~ zmień wielkość następnych n znaków.

nymove-cmd
wytnij od obecnej pozycji po pozycję wynikającą z n
krotnego move-cmd do bufora wycinania; jeśli move-cmd
jest y, to cały wiersz zostaje wycięty.

Y wytnij od obecnej pozycji do końca wiersza.

np wklej zawartość bufora wycinania tuż po bieżącej pozycji,
n krotnie.

nP tak jak p, tylko że bufor zostaje wklejony na bieżącej
pozycji.

Różne komendy vi

^J i ^M
bieżący wiersz zostaje wczytany, rozpoznany i wykonany
przez powłokę.

^L i ^R
odrysuj bieżący wiersz.

n. wykonaj ponownie ostatnią komendę edycji n razy.

u odwróć ostatnią komendę edycji.

U odwróć wszelkie zmiany dokonane w danym wierszu.

intr i quit
znaki terminala przerwy i zakończenia powodują skasowania
bieżącego wiersza i wyświetlenie nowej zachęty.

PLIKI

       ~/.profile
       /etc/profile
       /etc/suid_profile

BŁĘDY

       Wszelkie  błędy  w  pdksh  należy zgłaszać pod adresem pdksh@cs.mun.ca.
       Proszę  podać  wersję  pdksh  (echo  $KSH_VERSION),   maszynę,   system
       operacyjny  i  stosowany  kompilator  oraz opis jak powtórzyć dany błąd
       (najlepiej mały skrypt powłoki demonstrujący dany  błąd).   Następujące
       może być również pomocne, jeśli ma znaczenie (jeśli nie jesteś pewny to
       podaj to również): stosowane opcje (zarówno z  opcje  options.h  jak  i
       ustawione  -o  opcje)  i  twoja  kopia  config.h (plik generowany przez
       skrypt   configure).    Nowe   wersje   pdksh    można    otrzymać    z
       ftp://ftp.cs.mun.ca/pub/pdksh/.

AUTORZY

       Ta  powłoka  powstała  z  publicznego  klonu  siódmego  wydania powłoki
       Bourne'a wykonanego przez Charlesa Forsytha  i  z  części  powłoki  BRL
       autorstwa  Doug  A.  Gwyna,  Douga  Kingstona,  Rona Natalie;a, Arnolda
       Robbinsa, Lou Salkinda i innych.  Pierwsze wydanie pdksh stworzył  Eric
       Gisin,  a  następnie  troszczyli  się  nią  kolejno  John  R. MacMillan
       (chance!john@sq.sq.com),  i  Simon  J.  Gerraty   (sjg@zen.void.oz.au).
       Obecnym  opiekunem  jest  Michael  Rendell  (michael@cs.mun.ca).   Plik
       CONTRIBUTORS w dystrybucji  źródeł  zawiera  bardziej  kompletną  listę
       ludzi i ich wkładu do rozwoju tej powłoki.

       Tłumaczenie  tego  podręcznika  na  język polski wykonał Marcin Dalecki
       <dalecki@cs.net.pl>.

ZOBACZ TAKŻE

       awk(1), sh(1), csh(1), ed(1), getconf(1), getopt(1),  sed(1),  stty(1),
       vi(1),  dup(2),  execve(2),  getgid(2),  getuid(2),  open(2),  pipe(2),
       wait(2), getopt(3), rand(3), signal(3), system(3), environ(5)

       The KornShell Command and Programming Language, Morris Bolsky  i  David
       Korn, 1989, ISBN 0-13-516972-0.

       UNIX Shell Programming, Stephen G. Kochan, Patrick H. Wood, Hayden.

       IEEE  Standard  for  information Technology - Portable Operating System
       Interface (POSIX) - Part 2: Shell and Utilities, IEEE Inc,  1993,  ISBN
       1-55937-255-9.

                                22 lutego 1999                          KSH(1)