Provided by: manpages-pl_20060617-1_all bug

NAZWA

       mtools - narzędzia dostępu do dysków DOS w Uniksie

WSTĘP

       Mtools  jest  zbiorem  narzędzi,  udostępnianych  jako  public  domain,
       pozwalających systemom unixowym na operowanie plikami DOSowymi: odczyt,
       zapis  i  przemieszczanie  plików położonych na DOSowym systemie plików
       (zwykle dyskietce). Gdy jest to uzasadnione, każdy z programów  usiłuje
       emulować  odpowiednie  polecenie  DOSu.  Nie są jednak emulowane zbędne
       ograniczenia i osobliwości DOSu. Na przykład, możliwe jest  przesuwanie
       podkatalogów z jednego podkatalogu do innego.

       Mtools  wystarczają  do zapewnienia dostępu do systemów plikowych DOSu.
       Na przykład, polecenia takie jak mdir a: działają na  napędzie  a:  bez
       uprzedniego  montowania  (dołączania) czy inicjalizacji (zakładając, że
       na twojej maszynie działa domyślny plik /etc/mtools.conf.  Przy  pomocy
       mtools   można   zmieniać  dyskietki  bez  potrzeby  ich  dołączania  i
       odłączania.

SKĄD WZIĄĆ MTOOLS

       Mtools można znaleźć w następujących miejscach (i ich mirrorach):
          http://mtools.linux.lu/mtools-3.9.9.tar.gz
          ftp://www.tux.org/pub/knaff/mtools/mtools-3.9.9.tar.gz
          ftp://ibiblio.unc.edu/pub/Linux/utils/disk-management/mtools-3.9.9.tar.gz

       Przed zgłoszeniem błędu upewnij się, że nie  został  już  poprawiony  w
       łatkach alfa, które można znaleźć na:
          http://mtools.linux.lu/
          ftp://www.tux.org/pub/knaff/mtools

       Łaty  mają  nazwy  mtools-wersja-ddmm-.taz, gdzie wersja oznacza wersję
       podstawową, dd dzień, zaś mm miesiąc.  Z powodu  braku  miejsca  zwykle
       pozostawiam jedynie najnowszą łatę.

       Na  `mtools  @  tux.org'  istnieje  lista  dyskusyjna. Proszę przesyłać
       wszystkie zgłoszenia błędów na tę listę. Można  zapisać  się  na  listę
       wysyłając   wiadomość   z  treścią  'subscribe  mtools  @  tux.org'  do
       `majordomo @ tux.org'. (Uwaga: proszę usunąć odstępy przed i  po  znaku
       "@".  Pozostawiłem je dla oszukania spambotów).  Zawiadomienia o nowych
       wersjach mtools, oprócz przesyłania na ogłoszeniowe grupy Linuksa, będą
       również wysyłane na tę listę.  Archiwum listy prowadzone jest na
       http://www.tux.org/hypermail/mtools/latest

WSPÓLNE CECHY WSZYSTKICH POLECEŃ MTOOLS


   Opcje i nazwy plików
       Nazwy  plików  MS-DOS składają się z litery napędu, po której następuje
       dwukropek,  podkatalog  i  nazwa  pliku.   Tylko   nazwa   pliku   jest
       obowiązkowa, litera napędu i podkatalog są opcjonalne. Nazwy plików bez
       litery napędu odnoszą się do plików unixowych. Nazwy podkatalogów  mogą
       używać  zarówno  separatora  \ jak i \.  Użycie separatora \ lub znaków
       uogólniających wymaga otoczenia nazw  znakami  cytowania  (apostrofami,
       cudzysłowami)  dla  ochrony  przed  ich  interpretacją  przez  powłokę.
       Jednakże znaki uogólniające w nazwach plików unixowych nie powinny  być
       cytowane, gdyż chcemy by powłoka je rozwinęła.

       Procedury  "wyszukiwania  wzorców"  wyrażeń  regularnych stosują się do
       reguł  uniksowych.  Na  przykład,  *  oznacza  wszystkie  pliki  DOSowe
       (zamiast  *.*).  Bity  określające  atrybuty pliku (archiwalny, ukryty,
       tylko-do-odczytu, systemowy) podczas wyszukiwania wzorca są ignorowane.

       Wszystkie  opcje używają znaku - (minus) jako pierwszego znaku, nie zaś
       / (ukośnika), jak mógłbyś się spodziewać w DOSie.

       Większość poleceń mtools pozwala  na  użycie  wielu  nazw  plików  jako
       parametrów,   co   nie   jest  zgodne  z  konwencjami  DOSu,  ale  jest
       przyjaźniejsze dla użytkownika.

       Większość poleceń mtools posiada opcje informujące je,  jak  obsługiwać
       kolizje  nazw  plików.  Więcej  szczegółów  znajdziesz w sekcji Kolizje
       nazw. Wszystkie polecenia akceptują opcję -V  wyświetlającą  wersję,  a
       większość  również  opcję -v przełączającą tryb wyświetlania szczegółów
       (verbose). Patrz sekcja Polecenia, gdzie umieszczono  szczegółowy  opis
       opcji charakterystycznych dla poszczególnych poleceń.

   Litery napędów
       Znaczenie   liter  napędów  zależy  od  konfiguracji  sprzętowej.  Przy
       większości  konfiguracji  jednak,  napęd  A  jest   pierwszym   napędem
       dyskietek,  napęd  B  drugim  napędem  dyskietek (jeśli jest dostępny),
       napęd J jest napędem Jaz (jeśli dostępny), zaś napęd Z -  napędem  typu
       Zip  (jeśli  dostępny). W systemach, gdzie nazwa urządzenia pochodzi od
       identyfikatora SCSI, napęd Jaz przyjmowany jest za 4 obiekt  SCSI,  zaś
       Zip  za SCSI 5 (domyślne ustawienia fabryczne). W Linuksie, w przypadku
       obu tych napędów, przyjmuje się, że jest  to  drugi  napęd  szyny  SCSI
       (/dev/sdb).  Ustawienia  domyślne mogą być zmienione przez zmianę pliku
       konfiguracyjnego (patrz opis konfiguracji w mtools(5)).

   Bieżący katalog roboczy
       Do ustawienia urządzenia  i  bieżącego  katalogu  (odnoszącego  się  do
       systemu   plikowego   MS-DOSu)  używa  się  polecenia  mcd.  Jednak.  w
       przeciwieństwie do DOSu,  istnieje  tylko  jeden  katalog  roboczy  dla
       wszystkich napędów, nie zaś po jednym na napęd.

   Długie nazwy plików VFAT
       Niniejsza wersja mtools obsługuje długie nazwy plików stosowane w VFAT.
       Jeśli unixowa nazwa pliku jest zbyt długa, by zmieścić się  w  krótkiej
       nazwie  DOSu,  zachowywana  jest  jako długa nazwa VFAT i tworzona jest
       towarzysząca jej krótka nazwa. Tę krótką nazwę widzisz sprawdzając dysk
       DOSem  w  wersji  wcześniejszej niż 7.0.  Poniższe zestawienie pokazuje
       kilka przykładów krótkich nazw:

          Długa nazwa   Nazwa MS_DOS   Powód zmiany nazwy
          -----------   ------------   -----------------------
          ToJestTest    TOJEST~1       zbyt długa nazwa pliku
          alain.knaff   ALAIN~1.KNA    za długie rozszerzenie
          prn.txt       PRN~1.TXT      PRN jest nazwą urządzenia
          .abc          ABC~1          pusta nazwa pliku
          hot+cold      HOT_CO~1       niedozwolony znak

       Jak widać, w celu  uzyskania  krótkiej  nazwy  zastosowano  następujące
       przekształcenia:

       *      Niedozwolone   znaki   są   zastąpione   podkreśleniem.  Znakami
              zabronionymi są: ;+=[]',\"*\<>/?:|.

       *      Usunięte są dodatkowe kropki, które nie mogą być zinterpretowane
              jako główny separator nazwy/rozszerzenia.

       *      Tworzony jest licznik dla przyrostka ~n,

       *      Nazwa skracana jest tak, by spełnić ograniczenie 8+3.

       Początkowa,  unixowa  nazwa pliku (długa lub krótka) zwana jest również
       nazwą pierwotn lub gwn (primary),  zaś  pochodząca  od  niej  nazwa
       krótka zwana jest wtrn lub dodatkow (secondary).

       Przykład:
           mcopy /etc/motd a:DlugaNazwa
       Mtools  utworzą  wpis  w  VFAT dla `DlugaNazwa' i użyją `DLUGANAZ' jako
       nazwy krótkiej. `DlugaNazwa' jest tutaj nazwą  główną,  zaś  `DLUGANAZ'
       nazwą dodatkową.
           mcopy /etc/motd a:motd
       `motd'  spełnia ograniczenia stawiane nazwom pliku DOS. Mtools nie musi
       tworzyć z niej innej nazwy. Nazwą pierwotną jest `motd', a nie ma nazwy
       wtórnej.

       W  skrócie:  nazwą  główną  jest  długa nazwa, jeśli taka istnieje, lub
       krótka nazwa, jeśli nie ma długiej nazwy.

       Mimo, iż VFAT jest dużo elastyczniejszy niż  FAT,  nawet  w  nim  nadal
       istnieją  niedopuszczalne  nazwy  plików.  Pozostały  jeszcze  niektóre
       niedozwolone znaki (\"*\<>/?:|), zaś nazwy urządzeń w dalszym ciągu  są
       zarezerwowane.

          Nazwa unixowa   Długa nazwa   Powód zmiany
          -------------   -----------   -------------------------
          prn             prn-1         PRN jest nazwą urządzenia
          ab:c            ab_c-1        niedozwolony znak

       Jak  widać,  w  przypadku  niedozwolonej  długiej  nazwy, wykonywane są
       następujące przekształcenia:

       *      Niedozwolone znaki zastępowane są podkreśleniami,

       *      Tworzony jest licznik dla przyrostka ~n,

   Kolizje nazw
       Podczas zapisu  pliku  na  dysk,  jego  długa  lub  krótka  nazwa  może
       kolidować  z nazwą istniejącego pliku lub katalogu. Może się to zdarzyć
       dla każdego z poleceń tworzących nowy  katalog  lub  wpis  w  katalogu,
       takiemu  jak  mcopy,  mmd,  mren,  mmove,  mwrite i mread.  W przypadku
       kolizji nazw polecenia mtools pytają o  sposób  postępowania.   Oferują
       kilka możliwości:

       overwrite
              Nadpisuje  istniejący plik. Nie jest możliwe nadpisanie katalogu
              plikiem.

       rename Zmienia nazwę nowo tworzonego pliku. Mtools pytają o nową  nazwę
              pliku.

       autorename
              Zmienia  nazwę  nowo  tworzonego  pliku.  Mtools  wybierają same
              nazwę, bez pytania.

       skip   Pomiń ten plik, zajmij się następnym (jeśli jest).

       By wybrać jedną z powyższych akcji, po zachęcie  ze  strony  polecenia,
       wpisz  jej pierwszą literę. Jeśli użyjesz małej litery, to akcja będzie
       się odnosić wyłącznie do tego  pliku;  użycie  dużej  litery  spowoduje
       zastosowanie danej akcji do wszystkich plików bez dalszych pytań.

       Możesz  również  wybrać  akcje (dla wszystkich plików) w linii poleceń,
       przy wywołaniu mtools:

       -o     Domyślnie nadpisuje nazwy pierwotne.

       -O     Domyślnie nadpisuje nazwy wtórne.

       -r     Domyślnie zmienia nazwę pierwotną.

       -R     Domyślnie zmienia nazwę wtórną.

       -a     Domyślnie automatycznie zmienia nazwę pierwotną.

       -A     Domyślnie automatycznie zmienia nazwę wtórną.

       -s     Domyślnie przeskocz nazwę pierwotną.

       -S     Domyślnie przeskocz nazwę wtórną.

       -m     Pytaj użytkownika, co zrobić z nazwą pierwotną.

       -M     Pytaj użytkownika, co zrobić z nazwą wtórną.

       Zauważ, że w linii poleceń przełączniki małe/duże odróżniają  polecenia
       dla  nazwy  pierwotnej/wtórnej,  podczas gdy przy wyborze interakcyjnym
       małe/duże różnicują zakres: tym-razem/zawsze.

       Nazwa pierwotna jest nazwą wyświetlaną w Windows 95 lub Windows NT, tj.
       nazwą  długą,  jeśli takowa istnieje, w przeciwnym razie krótką.  Nazwa
       wtórna jest nazwą "ukrytą", tj. nazwą krótką jeśli istnieje długa.

       Przy domyślnym sposobie działania mtools  użytkownik  jest  proszony  o
       reakcję   w  przypadku  kolizji  nazw  pierwotnych,  zaś  nazwy  wtórne
       zmieniane są automatycznie.

       Jeśli kolizja nazw zdarzy się w katalogu Unixa, mtools pytają tylko czy
       nadpisać plik, czy go pominąć.

   Rozróżnianie dużych i małych liter w systemie VFAT
       System  plików  VFAT  potrafi  zapamiętać  wielkość  znaków  (małe/duże
       litery) w nazwach plików. W tym samym katalogu nie mogą jednak  istnieć
       pliki  o  nazwach  różniących  się  jedynie wielkością liter. Jeśli, na
       przykład zapisałeś plik o nazwie DlugaNazwaPliku  w  systemie  plikowym
       VFAT,   mdir   pokaże   go   jako   DlugaNazwaPliku,   nie   zaś   jako
       DlugaNazwapliku.    Jednak    polecenie    odmówi    dopisania    pliku
       DlugaNazwapliku  do  tego  samego  katalogu,  gdyż  wielkość liter jest
       ignorowana przy sprawdzaniu kolizji.

       System VFAT umożliwia przechowywanie  wielkości  liter  nazwy  pliku  w
       bajcie  atrybutu,  jeśli wszystkie litery tej nazwy są duże (bądź małe)
       oraz wszystkie litery rozszerzenia też są duże (lub odpowiednio, małe).
       Mtools   używają  tej  informacji  do  wyświetlania  nazw  plików  oraz
       tworzenia nazw unixowych przy kopiowaniu  (mcopy)  do  katalogu  Unixa.
       Może  to  dawać nieoczekiwane efekty w odniesieniu do plików zapisanych
       przy użyciu DOS w wersji wcześniejszej niż  7.0:  nazwy  takich  plików
       będą  w  całości  zamienione na duże litery. Zachowanie to różni się od
       poprzedniej  wersji  mtools,  która  tworzyła  nazwy  plików  unixowych
       złożone z małych liter.

   Formatowanie o dużej gęstości
       Mtools   obsługują   wiele   sposobów  formatowania,  pozwalających  na
       przechowywanie na  dyskietce  większej  niż  zwykle  ilości  danych.  W
       związku  z  różnymi możliwościami systemów operacyjnych, formaty te nie
       są obsługiwane we wszystkich systemach. Mtools  rozpoznają  te  formaty
       tam, gdzie są one obsługiwane.

       W   celu  sformatowania  takich  dyskietek  powinieneś  użyć  narzędzia
       odpowiedniego  do  systemu  operacyjnego.  Dla   Linuksa,   odpowiednie
       narzędzia   obsługi  dyskietek  można  znaleźć  w  pakiecie  fdutils  w
       następujących miejscach:

       ftp://www.tux.org/pub/knaff/fdutils/.

       ftp://sunsite.unc.edu/pub/Linux/utils/disk-management/fdutils-*

       Dalszych szczegółów szukaj w dokumentacji dołączonej do  tego  pakietu.
       Użyj  superformat by sformatować dyskietkę w dowolnym z formatów oprócz
       XDF, oraz xdfcopy do formatowania XDF.

   Więcej sektorów
       Najstarszą metodą umieszczenia większej ilości danych na dyskietce jest
       użycie większej liczy sektorów i cylindrów. Mimo, że standardowy format
       używa 80 cylindrów i 18 sektorów (na 3,5" dyskietkach dużej  gęstości),
       to  możliwe jest użycie do 83 cylindrów (na większości napędów) i do 21
       sektorów. Metoda ta pozwala na zapisanie do 1743K na dyskietce  3,5"HD.
       Dyskietki   o   21   sektorach   są  jednak  dwukrotnie  wolniejsze  od
       standardowych dyskietek o 18 sektorach, gdyż sektory są  upakowane  tak
       blisko  siebie,  że  zachodzi  potrzeba  ich przeplotu. Problem ten nie
       istnieje przy formatach o 20 sektorach.

       Formaty te są obsługiwane przez liczne  shareware'owe  DOSowe  programy
       narzędziowe  takie  jak  fdformat  czy  vgacopy.  W  swej nieskończonej
       arogancji Bill Gate$ wierzył, że to on to wynalazł i nazwał je  dyskami
       DMF  lub  Windows  formatted  disks.  W  rzeczywistości, rozwiązanie to
       istniało już od lat! Mtools obsługują te formaty w Linuksie, SunOs oraz
       DELL Unix PC.

   Większe sektory
       Użycie  większych  sektorów umożliwia przekroczenie pojemności możliwej
       do uzyskania przy standardowych sektorach 512-bajtowych.  Powodem  jest
       nagłówek  sektora. Nagłówek sektora ma taki sam rozmiar, niezależnie od
       liczby bajtów  danych  w  sektorze.  Możemy  zatem  zaoszczędzić  nieco
       miejsca  używając  mniejszej  liczby większych sektorów. Na przykład, 1
       sektor 4-kilobajtowy zabiera tylko jedno miejsce na  nagłówek,  podczas
       gdy  8  sektorów  po  512  bajtów ma 8 nagłówków, przy tej samej ilości
       danych użytkowych.   Metoda  ta  umożliwia  przechowanie  do  1992K  na
       dyskietkach 3,5HD.

       Mtools obsługują te formaty tylko w Linuksie.

   2m
       Format  2m został pierwotnie wynaleziony przez Ciriaco Garcia de Celis.
       On również używa większych niż zwykle  sektorów,  by  pomieścić  więcej
       danych  na  dyskietce.  Posługuje  się jednak standardowym formatem (18
       sektorów po 512  bajtów  każdy)  na  pierwszym  cylindrze,  by  ułatwić
       obsługę tych dyskietek w DOSie. Faktycznie, metoda ta pozwala na użycie
       sektora startowego (bootsector) o standardowym rozmiarze, zawierającego
       opis, jak powinna być odczytana reszta dyskietki.

       Wadą  tego  rozwiązania  jest  to,  że pierwszy cylinder może pomieścić
       mniej danych niż pozostałe. Niestety, DOS potrafi obsługiwać  wyłącznie
       dyskietki  o  tej  samej  ilości  danych  na każdej ścieżce. A zatem 2m
       ukrywa fakt, iż pierwsza ścieżka  zawiera  mniej  danych  przez  użycie
       shadow FAT. (Zwykle DOS przechowuje FAT w dwu identycznych kopiach, dla
       dodatkowego bezpieczeństwa. XDF przechowuje tylko jedną kopię,  a  mówi
       DOSowi,  że  przechowuje  dwie.  W ten sposób oszczędzane jest miejsce,
       jakie byłoby zajęte przez drugą kopię FAT). Oznacza to również, że  nie
       powinieneś nigdy używać dyskietek 2m do zapisywania czegokolwiek innego
       niż system plików DOS.

       Mtools obsługuje ten format tylko w Linuksie.

   XDF
       XDF  jest  formatem  dużej  gęstości  używanym  przez  OS/2.  Umożliwia
       przechowywanie  na  dyskietce  do  1840K.  Jest  to mniej niż najlepsze
       formaty 2m, ale jego główną zaletą jest  szybkość:  600  milisekund  na
       ścieżkę.  Jest  to szybciej niż dla formatu 21-sektorowego i prawie tak
       szybko jak dla standardowego formatu o  18  sektorach.  Chcąc  zapewnić
       dostęp do tych dyskietek, upewnij się, że mtools zostały skompilowane z
       obsługą XDF i ustaw zmienną use_xdf dla napędu w pliku konfiguracyjnym.
       Szczegóły  znajdziesz  w  sekcjach Kompilowanie mtools i Różne zmienne.
       Szybki dostęp XDF  osiągalny  jest  przy  jądrze  Linuksa  nowszym  niż
       1.1.34.

       Mtools obsługuje ten format tylko w Linuksie.

       Ostrzeżenie  /  Uwaga  dystrybutorzy:  mtools  skompilowane  pod jądrem
       Linuksa nowszym niż 1.3.34 nie będzie  działać  przy  starszym  jądrze.
       Skompilowane  jednak  na  starszym  jądrze  działa  nadal na nowszym, z
       wyjątkiem tego, że dostęp XDF jest wolniejszy. Zaleca się,  by  autorzy
       dystrybucji  dołączali binaria mtools skompilowane wyłącznie pod jądrze
       starszym niż 1.3.34, aż do ukazania się 2.0. Po ukazaniu się  2.0  mogą
       (i   powinny)  być  rozpowszechniane  binaria  mtools  kompilowane  pod
       nowszymi jądrami. Binaria mtools kompilowane pod jądrami starszymi  niż
       1.3.24 nie będą działać przy żadnym z jąder 2.1 lub późniejszym.

   Kody zakończenia (Exit codes)
       Wszystkie  polecenia  mtools  zwracają 0 w przypadku powodzenia, 1 przy
       kompletnym niepowodzeniu lub 2  przy  częściowym.  Wszystkie  polecenia
       mtools  przed  pracą dokonują pewnych sprawdzeń poprawności, by upewnić
       się, że dysk  jest  rzeczywiście  dyskiem  MS-DOS  (a  nie,  powiedzmy,
       dyskiem  systemu  ext2  czy  minix).  Kontrole  te  mogą odrzucić dyski
       częściowo uszkodzone, które mimo to mogą być czytelne.  Możesz  uniknąć
       tych  kontroli  przez  ustawienie zmiennej środowiska MTOOLS_SKIP_CHECK
       lub odpowiedniej zmiennej pliku konfiguracyjnego (patrz sekcja  Zmienne
       globalne w mtools(5)).

BŁĘDY

       Niefortunnym  efektem  ubocznym odgadywania poprawnego urządzenia (przy
       obsługiwaniu wielu pojemności dyskietek) jest sporadyczny  komunikat  o
       błędzie ze sterownika urządzenia. Może być on spokojnie zignorowany.

       Kod   sprawdzający   formatowanie   zatyka  się  na  dyskietkach  1.72M
       formatowanych przy użyciu mformat z mtools  wersji  wcześniejszych  niż
       2.0.7.    Ustaw   zmienną   środowiska   MTOOLS_FAT_COMPATIBILITY  (lub
       odpowiednią zmienną pliku konfiguracyjnego, patrz  Zmienne  globalne  w
       mtools(5)), by pominąć sprawdzanie fat.

KONWERSJA DOKUMENTACJI

       Oryginalne   strony   podręcznika  zostały  utworzone  automatycznie  z
       dokumentacji Texinfo  pakietu  mtools  [tłum.:  polska  wersja  została
       sformatowana  ręcznie].   Proces  ten  jednak  jest tylko przybliżony i
       niektóre elementy, jak odnośniki  czy  indeksy  są  w  nim  tracone.  W
       rzeczywistości  elementy  te  nie  posiadają właściwych odpowiedników w
       formacje stron man.  Ponadto nie cała informacja została przełożona  na
       wersję  podręcznika  systemowego  (stron man).  [tłum.:pominięto, jak w
       oryginale, sekcję dotyczącą kompilacji mtools i przenoszenia  na  różne
       platformy.]   Dlatego  usilnie zalecamy użycie oryginalnej dokumentacji
       Texinfo.  Na  końcu  niniejszej  strony   znajdziesz   instrukcje   jak
       przeglądać dokumentację Texinfo.

       *      Drukowalną   postać   dokumentacji   texinfo   możesz   otrzymać
              uruchamiając poniższe polecenia:
                     ./configure; make dvi; dvips mtools.dvi

       *      Aby utworzyć wersję html, uruchom:
                     ./configure; make html
              Już utworzone wersje html możesz znaleźć na:
                 http://mtools.linux.lu
              a także na:
                 http://www.tux.org/pub/knaff/mtools

       *      Aby utworzyć kopię info (przeglądalną  w  trybie  info  Emacsa),
              uruchom:
                     ./configure; make info

       Dokumentacja  Texinfo wygląda najlepiej wydrukowana lub w postaci html.
       W wersji info niektóre przykłady są naprawdę trudne w czytaniu z powodu
       używanych w info konwencji cytowania.

PATRZ TAKŻE

       mtools(5), zawierające opis konfiguracji oraz:

       floppyd
          demon zdalnego dostępu do dyskietek; uruchamiany w oknie X-servera

       floppyd_installtest
          narzędzie sprawdzające obecność `floppyd'

       mattrib
          zmień atrybuty plików MS-DOS

       mbadblocks
          testuje dyskietki, oznacza błędne bloki w FAT

       mcat
          zrzuć  obraz  dyskietki. Jak `cat'. Przydatne tylko, jeśli używa się
          `floppyd'.

       mcd
          zmień katalog MS-DOS

       mcopy
          kopiuj pliki pomiędzy DOSem a Unixem

       mdel
          skasuj plik MS-DOS

       mdeltree
          usuń katalog MS-DOS z podkatalogami

       mdir
          wyświetl katalog MS-DOS

       mdu
          wyświetl ilość miejsca zajmowanego przez katalog DOS

       mformat
          dodaj system plików DOS do niskopoziomowo sformatowanej dyskietki

       minfo
          pokaż informację o systemie plików MS-DOS

       mlabel
          nadaj etykietę dysku MS-DOS

       mkmanifest
          twórz skrypt powłoki do odtworzenia unixowych nazw plików

       mmd
          utwórz podkatalog MS-DOS

       mmount
          zamontuj (dołącz) dysk DOS

       mpartition
          utwórz partycję MS-DOS

       mrd
          usuń katalog DOS

       mmove
          przesuń lub zmień nazwę pliku/katalogu MS-DOS

       mren
          zmień nazwę istniejącego pliku MS-DOS

       mshowfat
          pokaż FAT dla danych plików

       mtoolstest
          sprawdź i wyświetl konfigurację mtools

       mtype
          wyświetl zawartość pliku MS-DOS

       mzip
          zmień zabezpieczenie, wysuń dysk napędu Zip/Jaz

       xcopy
          skrypt do rekurencyjnego kopiowania katalogu DOS do innego katalogu

KOPIOWANIE

       Niniejsza, polska wersja dokumentacji stanowi tłumaczenie pliku Texinfo
       pakietu  mtools wersji 3.9.6. Może być rozpowszechniana, modyfikowana i
       tłumaczona na poniższych warunkach:

       Mtools Copyright (C) 1992-1998 Free Software Foundation, Inc.

       Permission is granted to make and distribute verbatim  copies  of  this
       manual  provided  the  copyright  notice and this permission notice are
       preserved on all copies.

       Permission is granted to copy and distribute modified versions of  this
       manual  under  the  conditions  for verbatim copying, provided that the
       entire resulting derived work is  distributed  under  the  terms  of  a
       permission  notice identical to this one, and provided that the privacy
       of any reader of the resulting derived work is respected. In particular
       is  it  strictly  forbidden  to  make this documentation available on a
       World Wide Web server which  deals  cookies.  However,  keeping  access
       statistics is allowed.

       Permission  is  granted  to  copy  and  distribute translations of this
       manual into another language, under the above conditions  for  modified
       versions,  except  that  this  permission  notice  may  be  stated in a
       translation approved by the Free Software Foundation.