Provided by: manpages-pl_20060617-1_all bug

NAZWA

       sh-utils - opis pakietu narzędzi powłokowych GNU

OD TŁUMACZA

       Podręczniki  man  dla  narzędzi  powłokowych  GNU nie są już rozwijane.
       Niniejsza strona podręcznika powstała jako tłumaczenie, używanej  przez
       twórców  jako  podstawowej,  dokumentacji formatu info.  W pliku, który
       czytasz umieszczono część dokumentacji dotyczącą wspólnych cech i opcji
       programów oraz informacje, które z różnych przyczyn nie znalazły się na
       stronach opisujących poszczególne polecenia pakietu.  Szczegółowe opisy
       samych poleceń znajdziesz we właściwych, osobnych stronach podręcznika.

WSTĘP

       Niniejszy podręcznik opisuje zestaw narzędzi powłokowych GNU  w  wersji
       2.0.

       Podręcznik ten nie jest wyczerpujący. Zakłada się, że na ogół wiesz, co
       zrobić,  i  potrzebujesz  tylko  przypomnienia  jak  to  zrobić.    Nie
       usiłowano   wyjaśnić   podstawowych   pojęć  w  sposób  odpowiedni  dla
       nowicjuszy.  Zatem, jeśli jesteś zainteresowany, włącz się,  proszę,  w
       udoskonalanie podręcznika. Skorzysta na tym cała wspólnota GNU.

       Niektóre  z  wymienionych  programów  przydatne  są  tylko przy pisaniu
       skryptów powłoki. Narzędzia takie stanowią, de facto, "język"  skryptów
       powłoki (w dużym stopniu). Inne są czasami przydatne interaktywnie.

       Narzędzia powłokowe GNU są w większości zgodne ze standardem POSIX.2.

       Błędy  proszę  zgłaszać,  w  jęz.angielskim, do <bug-sh-utils@gnu.org>.
       Pamiętaj,  by  zamieścić  numer  wersji,  architekturę  maszyny,  pliki
       wejściowe  i inne informacje potrzebne do powielenia błędu: wprowadzane
       znaki, czego się spodziewałeś, co otrzymałeś i dlaczego  jest  to  źle.
       Pliki diff są mile widziane, ale proszę dołączyć również opis problemu,
       gdyż czasem ciężko jest wyciągnąć wnioski.

       Podręcznik  ten  powstał  pierwotnie  na  bazie  uniksowych  stron  man
       napisanych   przez   Davida  MacKenzie  i  aktualizowanych  przez  Jima
       Meyeringa.  Autorytatywną  dokumentacją  jest  obecnie  dokumentacja  w
       formacie  info;  strony  man  nie  są  już  rozwijane  i aktualizowane.
       Franc,ois Pinard wykonał wstępną konwersję  do  formatu  Texinfo.  Karl
       Berry  wykonał indeksy, trochę reorganizacji i edycji wyników.  Richard
       Stallman wniósł swój zwykły nieoceniony wgląd w całość procesu.

ZAWARTOŚĆ PAKIETU

       Obecnie  pakiet  narzędzi   powłokowych   GNU   zawiera   kilkadziesiąt
       programów:

   Wypisywanie tekstu
       Polecenia wyświetlające łańcuchy tekstowe
           echo        wypisuje wiersz tekstu
           printf      formatuje i wypisuje dane
           yes         wypisuje łańcuch aż do przerwania programu

   Warunki
       Polecenia  przydatne  przede  wszystkim z uwagi na ich kod zakończenia,
       nie  zaś  wyświetany  wynik.  Stąd,  często  używane  są  jako  warunek
       instrukcji `if' powłoki lub też jako ostatnie polecenie potoku.
           false       nic nie robi, zwraca niepowodzenie
           true        nic nie robi, zwraca powodzenie
           test        sprawdza typy plików, porównuje wartości
           expr        rozwija (interpretuje) wyrażenia

   Przekierowanie
       Powłoki  Uniksów  powszechnie zapewniają kilka postaci "przekierowania"
       -- sposobów zmiany źródła wejścia lub celu  wyjścia  polecenia.  Jednak
       jedno przydatne przekierowanie wykonywane jest przez odrębne polecenie,
       nie przez powłokę:
           tee         przekierowuje wyjście do wielu plików

   Operacje na nazwach plików
       Polecenia do manipulacji nazwami plików
           basename    obcina katalog i przyrostek z nazwy pliku
           dirname     obcina niekatalogowy przyrostek nazwy pliku
           pathchk     sprawdza przenośność nazwy pliku

   Kontekst pracy
       Polecenia wyświetlające lub zmieniające kontekst, w  którym  pracujesz:
       bieżący  katalog,  ustawienia  terminala  i  tak  dalej.  Zobacz  także
       polecenia związane z użytkownikiem, w następnej sekcji.
           pwd         wypisuje katalog roboczy
           stty        wypisuje lub zmienia charakterystyki terminala
           printenv    wypisuje zmienne środowiska
           tty         wypisuje nazwę pliku terminala

   Informacja o użytkowniku
       Polecenia  wypisujące  informacje  związane  z   użytkownikiem:   nazwy
       zgłoszeniowe, grupy i tak dalej.
           id          wypisuje rzeczywisty i efektywny uid i gid
           logname     wypisuje bieżącą nazwę zgłoszeniową (loginname)
           whoami      wypisuje efektywny id użytkownika
           groups      nazwy grup, do których należy użytkownik
           users       nazwy aktualnie zalogowanych użytkowników
           who         wypisuje kto jest obecnie zalogowany

   Kontekst systemowy
       Polecenia wypisujące lub zmieniające informację ogólnosystemową.
           date        wypisuje lub ustawia datę i czas systemowy
           uname       wypisuje informację o systemie
           hostname    wypisuje lub ustawia nazwę systemu
           hostid      wypisuje numeryczny identyfikator systemu

   Zmienione wywoływanie poleceń
       Polecenia  uruchamiające  inne  polecenia w kontekście różniącym się od
       bieżącego: zmienionym środowisku, jako inny użytkownik itp.
           chroot      zmienia katalog główny (korzeń)
           env         zmienia zmienne środowiska
           nice        zmienia priorytet obsługi zadań
           nohup       uodpornia na sygnał zawieszenia wykonywania
           su          zmienia id użytkownika i grupy

   Opóźnianie
           sleep       pauzuje przez zadany czas

   Operacje numeryczne
       Programy wykonujące operacje związane z liczbami.
           factor      pokazuje czynniki liczby
           seq         wypisuje ciągi liczb

OPCJE WSPÓLNE

       Pewne opcje dostępne są we wszystkich opisywanych programach  (naprawdę
       powinien je przyjmować każdy z programów GNU). Odstępstwa od tej zasady
       są jawnie  opisane  w  dokumentacji  danego  polecenia.   `--help'  lub
       `--version'  traktowane są jako opcja tylko jeśli występują jako jedyny
       argument wiersza poleceń.

       --help Wyświetla informację o stosowaniu programu  i  listę  wszystkich
              dostępnych opcji, pomyślnie kończy pracę.

       --version
              Wyświetla numer wersji programu i pomyślnie kończy pracę.

FORMATY WPROWADZANIA DATY

       Ta sekcja opisuje tekstowe postaci daty akceptowane przez programy GNU.
       Są to łańcuchy znakowe,  które  możesz,  jako  użytkownik,  podać  jako
       argumenty  różnych  programów. Nie jest tu opisany interfejs C (poprzez
       funkcję getdate).

       Mimo, że opisywana składnia daty umożliwia przedstawienie dowolnej daty
       od  roku  zerowego  naszej  ery,  to  liczby całkowite komputera nie są
       wystarczająco  duże  dla  takich  (względnie)  długich  okresów  czasu.
       Najwcześniejszą  datą  jaka  jest  dozwolona  semantycznie  w systemach
       uniksowych jest północ 1 stycznia 1970 czasu uniwersalnego (UTC).

   Ogólna składnia daty
       "Data" jest łańcuchem znakowym  (może  być  pusty)  zawierającym  wiele
       elementów  rozdzielonych białymi znakami. Biały znak może być pominięty
       jeśli  nie  spowoduje  to  niejednoznaczności.  Pusty  łańcuch  oznacza
       początek   dzisiejszego  dnia  (tj.północ).  Kolejność  elementów  jest
       nieistotna. Łańcuch daty może zawierać wiele różnych odmian elementów:
           * datę kalendarzową
           * czas dnia (godzinę)
           * strefę czasową
           * dzień tygodnia
           * element względny
           * czyste liczby
       Opiszemy poniżej po kolei każdy z typów elementu daty.

       W większości  kontekstów  kilka  liczb  może  być  zapisanych  słownie.
       Najbardziej  przydaje  się to do określania elementów dnia tygodnia lub
       elementów względnych (patrz poniżej). Oto lista: `first' (pierwszy) dla
       1,  `next' (następny) dla 2, `third' (trzeci) dla 3, `fourth' (czwarty)
       dla 4, `fifth' dla 5, `sixth' dla 6, `seventh' dla 7, `eighth'  dla  8,
       `ninth'  dla  9,  `tenth' dla 10, `eleventh' dla 11 i `twelfth' dla 12.
       Również, `last' (ostatni) oznaczający dokładnie -1.

       Kiedy w ten sposób zapisywany jest miesiąc, wciąż traktowany jest  tak,
       jakby został zapisany liczbowo, zamiast potraktowania w sposób "w pełni
       zgodny z wymową"; zmienia to dozwolone łańcuchy.

       Wielkość liter w datach jest całkowicie ignorowana. Pomiędzy  nawiasami
       okrągłymi   można   umieszczać  komentarze,  póki  zawarte  nawiasy  są
       poprawnie zagnieżdżone. Myślniki, po których  nie  występują  cyfry  są
       obecnie ignorowane.  Wiodące zera w liczbach są ignorowane.

   Zapis daty kalendarzowej
       "Zapis daty kalendarzowej" określa dzień roku. Podawany jest rozmaicie,
       w zależności od tego,  czy  miesiąc  określono  liczbowo  czy  słownie.
       Wszystkie te łańcuchy określają tę samą datę kalendarzową:
           1970-09-17           # ISO 8601.
           70-9-17              # załóż 19xx dla 69 do 99, 20xx dla 00 do 68.
           70-09-17             # wiodące zera są ignorowane.
           9/17/72              # powszechny zapis amerykański.
           24 September 1972
           24 Sept 72           # wrzesień (September) ma specjalny skrót.
           24 Sep 72            # zawsze dozwolone trzyliterowe skróty.
           Sep 24, 1972
           24-sep-72
           24sep72
       Można  też  ominąć  rok.  W  takim  przypadku,  używany  jest  ostatnio
       określony rok,  lub  rok  bieżący,  jeśli  nie  określono  żadnego.  Na
       przykład:
           9/17
           sep 17
       A oto reguły...

       Dla  miesięcy podanych liczbowo dozwolony jest format liczbowy ISO 8601
       postaci `ROK-MIESIĄC-DZIEŃ', gdzie ROK jest dowolną  liczbą  całkowitą,
       MIESIĄC  jest  liczbą  od  01 do 12, zaś DZIEŃ jest liczbą od 01 do 31.
       Jeśli liczba jest mniejsza niż dziesięć to musi być  zapisana  z  zerem
       wiodącym.  Jeżeli  ROK  jest  wynosi  68 lub mniej, to dodawane jest do
       niego 2000; w przeciwnym razie, jeśli ROK jest mniejszy od 100, to jest
       do   niego   dodawane   1900.   Akceptowana  jest  konstrukcja  postaci
       `MIESIĄC/DZIEŃ/ROK',  popularna  w  Stanach   Zjednoczonych.    Również
       `MIESIĄC/DZIEŃ', z pominięciem roku.

       Miesiące   słownie   mogą  być  zapisane  w  pełnej  formie:  `January'
       (styczeń), `February' (luty),  `March'  (marzec),  `April'  (kwiecień),
       `May'  (maj),  `June' (czerwiec), `July' (lipiec), `August' (sierpień),
       `September' (wrzesień), `October' (październik), `November'  (listopad)
       lub `December' (grudzień). Słowne określenia miesięcy mogą być skracane
       do pierwszych trzech liter, z możliwym dodaniem kropki kończącej skrót.
       Dozwolony jest również zapis `Sept' zamiast `September'.

       Przy  słownym  zapisie  miesięcy  data  kalendarzowa może być podana na
       jeden z poniższych sposobów:
           DZIEŃ MIESIĄC ROK
           DZIEŃ MIESIĄC
           MIESIĄC DZIEŃ ROK
           DZIEŃ-MIESIĄC-ROK
       Albo, pomijając rok:
           MIESIĄC DZIEŃ

   Zapis czasu (godziny)
       "Zapis czasu" w łańcuchach daty określa czas (godzinę)  zadanego  dnia.
       Oto kilka przykładów, oznaczających tę samą godzinę:
           20:02:0
           20:02
           8:02pm
           20:02-0500      # w strefie EST (Eastern US Standard Time)
       Ogólniej,  czas może zostać podany jako `GODZINA:MINUTA:SEKUNDA', gdzie
       GODZINA jest liczbą od 0 do 23, MINUTA liczbą od 0 do 59,  zaś  SEKUNDA
       liczbą  od  0  do  59.  Człon `:SEKUNDA' można pominąć, jest on wówczas
       przyjmowany jako zero.

       Jeśli po określeniu czasu występuje  `am'  lub  `pm'  (lub  `a.m.'  czy
       `p.m.'),  to GODZINA ograniczona jest do zakresu od 1 do 12 a `:MINUTA'
       może być pominięta (przyjmowana za zero).  `am'  wskazuje  na  pierwszą
       połowę  dnia, `pm' na drugą połowę. W tej notacji, godzina 12 poprzedza
       godzinę 1: północ  jest  zapisywana  jako  `12am',  zaś  południe  jako
       `12pm'.

       Po  zapisie  czasu  może również wystąpić określenie korekty z uwagi na
       strefę czasową. Jest ono wyrażane jako `ZGGMM', gdzie  Z  jest  znakiem
       `+'  lub  `-',  GG  jest  liczbą  godzin różnicy dla strefy a MM liczbą
       minut.  Podanie w ten  sposób  strefy  czasowej  wymusza  interpretację
       podanego   czasu   względem  czasu  uniwersalnego  (UTC  -  Coordinated
       Universal Time), unieważniając wcześniejsze określenia strefy  czasowej
       czy lokalnej strefy czasowej. Część opisująca MINUTY w określeniu czasu
       nie może być pomijana, jeśli używana jest korekta  z  uwagi  na  strefę
       czasową.  Jest  to  jedyny  sposób określania korekty strefy czasowej o
       ułamkowe części godziny.

       Można podać korektę `am'/`pm' albo korektę z uwagi na  strefę  czasową,
       ale nie obie jednocześnie.

   Strefa czasowa
       Element  typu  "strefa  czasowa" określa międzynarodową strefę czasową,
       wskazywaną przez niewielki zestaw liter.  Są  one  obsługiwane  w  celu
       zachowania   wstecznej   zgodności.  Ich  używanie  nie  jest  jednakże
       zalecane, gdyż praktycznie są one dwuznaczne: na przykład, skrót  `EST'
       posiada  inne  znaczenie  w  Australii, a inne w Stanach Zjednoczonych.
       Zawarte w nim kropki są ignorowane.   Wojskowe  miana  stref  czasowych
       używają  pojedynczych  liter.  Obecnie jako pozycje typu strefa czasowa
       mogą być przedstawiane wyłącznie  strefy  o  przesunięciu  o  całkowitą
       liczbę  godzin.  W poprzedniej sekcji znajdziesz opis precyzyjniejszego
       sterowania korektą z uwagi na strefę czasową.

       Poniżej podano wiele  stref  czasowych  (z  wyłączeniem  stref  "czasów
       letnich"),  uporządkowanych  według  przesunięcia  w  czasie  (parametr
       GODZINA strefy).

       -1200  `Y' wojskowo.

       -1100  `X' wojskowo.

       -1000  `W' wojskowo.

       -0900  `V' wojskowo.

       -0800  `PST'  dla  amerykańskiej  strefy  Pacific  Standard,  zaś   `U'
              wojskowo.

       -0700  `MST'  dla  amerykańskiej  strefy  Mountain  Standard,  zaś  `T'
              wojskowo.

       -0600  `CST'  dla  amerykańskiej  strefy  Central  Standard,  zaś   `S'
              wojskowo.

       -0500  `EST'   dla  amerykańskiej  strefy  Eastern  Standard,  zaś  `R'
              wojskowo.

       -0400  `AST'  dla  amerykańskiej  strefy  Atlantic  Standard,  zaś  `Q'
              wojskowo.

       -0300  `P' wojskowo.

       -0200  `O' wojskowo.

       -0100  `N' wojskowo.

       +0000  `GMT'  dla  średniego czasu Greenwich (Greenwich Mean), `UT' dla
              czasu uniwersalnego, `UTC' dla Coordinated Universal, `WET'  dla
              czasu zachodnioeuropejskiego (Western European), zaś `Z' dla ISO
              8601 i zapisu wojskowego.

       +0100  `A' wojskowo, `CET'  dla  czasu  środkowoeuropejskiego  (Central
              European),  `MET'  dla Midden Europesche Tijd (holenderski), and
              `MEZ' dla Mittel-Europa"ische Zeit (Niemcy).

       +0200  `B' wojskowo,  zaś  `EET'  dla  wschodnioeuropejskiego  (Eastern
              European).

       +0300  `C' wojskowo.

       +0400  `D' wojskowo.

       +0500  `E' wojskowo.

       +0600  `F' wojskowo.

       +0700  `G' wojskowo.

       +0800  `H' wojskowo.

       +0900  `I'  wojskowo, zaś `JST' dla strefy japońskiej (Japan Standard).

       +1000  `GST' dla amerykańskiej strefy Guam  (Guam  Standard),  zaś  `K'
              wojskowo.

       +1100  `L' wojskowo.

       +1200  `M' wojskowo, zaś `NZST' dla strefy nowozelandzkiej (New Zealand
              Standard).

       Istnieje wiele stref  czasowych  wynikających  z  oszczędzania  światła
       dziennego  ("czas  letni",  strefy DST - daylight-saving time). Również
       umieszczając po określeniu strefy zwykłej łańcuch  `DTS'  jako  odrębne
       słowo  (tj. oddzielone białymi znakami), można podać odpowiednią strefę
       czasową oszczędzania energii.

       -0700  `PDT' dla amerykańskiej strefy Pacific Daylight.

       -0600  `MDT' dla amerykańskiej strefy dla Mountain Daylight.

       -0500  `CDT' dla amerykańskiej strefy Central Daylight.

       -0400  `EDT' dla amerykańskiej strefy Eastern Daylight.

       -0300  `ADT' dla amerykańskiej strefy Atlantic Daylight.

       +0100  `BST' dla brytyjskiego  czasu  letniego  (British  Summer)  oraz
              `WEST'   dla   zachodnioeuropejskiego  czasu  letniego  (Western
              European Summer).

       +0200  `CEST'  dla  środkowoeuropejskiego   czasu   letniego   (Central
              European   Summer),   `MEST'   dla  Midden  Europesche  S.  Tijd
              (holenderski) oraz  `MESZ'  dla  Mittel-Europa"ische  Sommerzeit
              (Niemcy).

       +1300  `NZDT' dla nowozelandzkiego czasu New Zealand Daylight.

   Dzień tygodnia
       Bezpośrednie powołanie się na dzień tygodnia będzie występować po dacie
       (tylko jeśli to konieczne) w celu określenia takiego  dnia  tygodnia  w
       przyszłości.

       Dni  tygodnia  mogą  być pisane w postaci pełnej: `Sunday' (niedziela),
       `Monday'  (poniedziałek),  `Tuesday'  (wtorek),  `Wednesday'   (środa),
       `Thursday'  (czwartek),  `Friday'  (piątek)  lub  `Saturday'  (sobota).
       Można je skracać do pierwszych trzech liter,  opcjonalnie  zakończonych
       kropką.    Dozwolone  są  także  specjalne  skróty  `Tues'  dla  wtorku
       (Tuesday), `Wednes' dla środy (Wednesday) oraz `Thur' lub  `Thurs'  dla
       czwartku (Thursday).

       Dzień  tygodnia  może być poprzedzony liczbą, by wyrazić przesunięcie w
       czasie o daną liczbę tygodni.  Najlepiej  używany  jest  w  wyrażeniach
       takich  jak  `third  monday'  (trzeci  poniedziałek).  W tym kontekście
       dopuszczalne są również `last DZIEŃ' lub `next DZIEŃ'; przesuwają one o
       tydzień  wstecz  lub  w przód w stosunku do dnia reprezentowanego przez
       DZIEŃ.

       Przecinek następujący po określeniu dnia tygodnia jest jest ignorowany.

   Elementy względne w łańcuchach dat
       "Elementy  względne"  wskazują  na datę przesunięta względem danej (lub
       daty bieżącej, jeśli  nie  podano  innej)  w  przód  i  wstecz.  Efekty
       elementów względnych sumują się. Oto kilka przykładów:
           1 year        # 1 rok
           1 year ago    # 1 roku temu
           3 years       # 3 lata
           2 days        # 2 dni
       Jednostkę  przemieszczenia  w  czasie można wybrać przy pomocy łańcucha
       year lub month dla przesunięcia odpowiednio o całe lata  lub  miesiące.
       Są  to jednostki dość rozmyte, gdyż lata i miesiące nie mają jednakowej
       długości. Precyzyjniejszymi jednostkami są fortnight,  czyli  okres  14
       dni,  week  (tydzień) mający 7 dni, day (dzień) mający 24 godziny, hour
       (godzina) o 60 minutach, minute (minuta)  lub  min  o  60  sekundach  i
       second  (sekunda)  lub  sec  o  długości  jednej sekundy. Przyrostek s,
       oznaczający  w  języku  angielskim  liczbę  mnogą,  dołączony  do  tych
       jednostek jest akceptowany i ignorowany.

       Jednostka czasu może zostać poprzedzona mnożnikiem, podanym jako liczba
       (może być ze znakiem). Liczby  bez  znaku  traktowane  są  jako  liczby
       dodatnie  ze  znakiem.  Brak  liczby  oznacza mnożnik 1. Następujące po
       elemencie względnym słowo ago  (..temu)  jest  równoważne  poprzedzeniu
       jednostki dodatkowym mnożnikiem o wartości -1.

       Łańcuch  znaków  tommorow (jutro) ma wartość jednego dnia w przyszłości
       (równoważne day), łańcuch yesterday (wczoraj) ma wartość jednego dnia w
       przeszłości (równoważny day ago, dzień temu).

       Łańcuchy   now  (teraz)  lub  today  (dziś)  są  jednostkami względnymi
       odpowiadającymi zerowemu przesunięciu w czasie; biorą się one  z  tego,
       że  przesunięcie w czasie o wartości zerowej reprezentuje bieżący czas,
       jeśli nie zostanie to zmienione przez poprzedzające elementy. Łańcuchów
       określających bieżący czas można użyć do uwydatnienia innych elementów,
       jak w `12:00  today'  (12:00  dziś).  Łańcuch  this  (ten)  ma  również
       znaczenie  przesunięcia  w  czasie o zerowej wartości, ale używany jest
       raczej w łańcuchach daty jak `this thursday' (ten czwartek).

       Gdy element względny powoduje,  że  data  wynikowa  przekracza  granicę
       między  DST  (np.czasem  letnim,  zobacz  podsekcja `Strefa czasowa') a
       czasem  zwykłym  (nie-DST),  lub  odwrotnie,  godzina  jest  korygowana
       stosownie do czasu lokalnego.

   Czyste liczby w łańcuchach daty
       Dokładna interpretacja czystej liczby dziesiętnej zależy od kontekstu w
       łańcuchu znakowym określającym datę.

       Jeżeli liczba dziesiętna ma postać RRRRMMDD i nie pojawia się przez nią
       żaden    inny   element   daty   kalendarzowej   (patrz   `Zapis   daty
       kalendarzowej'), to RRRR odczytywane  jest  jako  rok,  MM  jako  numer
       miesiąca a DD jako dzień miesiąca opisywanej daty.

       Jeżeli  liczba  dziesiętna ma postać GGMM i w łańcuchu daty nie pojawia
       się  przed  nią  żaden  inny  element  określający  czas,  to  GG  jest
       odczytywane  jako  godzina  a  MM jako minuty godziny opisywanego czasu
       dnia. MM może być też pominięte.

       Jeśli po lewej stronie liczby pojawia się zarówno data kalendarzowa jak
       i  czas, ale nie ma elementu względnego, to liczba unieważnia wcześniej
       określony rok.

   Autorzy `getdate'
       `getdate' zostało pierwotnie zaimplementowane przez Stevena M. Bellovin
       (<smb@research.att.com>)   podczas   pobytu   w   Chapel  Hillwhile  na
       University of North Carolina.  Kod został później  nieco  zmodyfikowany
       przez  kilku  ludzi na Usenecie, a następnie gruntownie zmieniony przez
       Richa  $alz  (<rsalz@bbn.com>)  i  Jima  Berets  (<jberets@bbn.com>)  w
       sierpniu  1990. Rozmaite wersje dla systemu GNU zrobił David MacKenzie,
       Jim Meyering i inni.

       Rozdział  ten  został  pierwotnie  utworzony  przez  Franc,oisa  Pinard
       (<pinard@iro.umontreal.ca>)  z kodu źródłowego `getdate.y', a następnie
       poprawiony przez K. Berry (<kb@cs.umb.edu>).

ZOBACZ TAKŻE

       echo(1)     wypisuje wiersz tekstu

       printf(1)   formatuje i wypisuje dane

       yes(1)      wypisuje łańcuch aż do przerwania programu

       false(1)    nic nie robi, zwraca niepowodzenie

       true(1)     nic nie robi, zwraca powodzenie

       test(1)     sprawdza typy plików, porównuje wartości

       expr(1)     rozwija (interpretuje) wyrażenia

       tee(1)      przekierowuje wyjście do wielu plików

       basename(1) obcina katalog i przyrostek z nazwy pliku

       dirname(1)  obcina niekatalogowy przyrostek nazwy pliku

       pathchk(1)  sprawdza przenośność nazwy pliku

       pwd(1)      wypisuje katalog roboczy

       stty(1)     wypisuje lub zmienia charakterystyki terminala

       printenv(1) wypisuje zmienne środowiska

       tty(1)      wypisuje nazwę pliku terminala

       id(1)       wypisuje rzeczywisty i efektywny uid i gid

       logname(1)  wypisuje bieżącą nazwę zgłoszeniową

       whoami(1)   wypisuje efektywny id użytkownika

       groups(1)   nazwy grup, do których należy użytkownik

       users(1)    nazwy aktualnie zalogowanych użytkowników

       who(1)      wypisuje, kto jest obecnie zalogowany

       date(1)     wypisuje lub ustawia datę i czas systemowy

       uname(1)    wypisuje informację o systemie

       hostname(1) wypisuje lub ustawia nazwę systemu

       hostid(1)   wypisuje numeryczny identyfikator systemu

       chroot(1)   zmienia katalog główny

       env(1)      zmienia zmienne środowiska

       nice(1)     zmienia priorytet obsługi zadań

       nohup(1)    uodpornia na sygnał zawieszenia wykonywania

       su(1)       zmienia id użytkownika i grupy

       sleep(1)    pauzuje przez zadany czas

       factor(1)   pokazuje czynniki liczby

       seq(1)      wypisuje ciągi liczb