Provided by: manpages-pl_20060617-1_all bug

NAZWA

       gzip, gunzip, zcat - skompresuj i zdekompresuj pliki

SKŁADNIA

       gzip [ -acdfhlLnNrtvV19 ] [-S rozszerzenie] [ nazwa ...  ]
       gunzip [ -acfhlLnNrtvV ] [-S rozszerzenie] [ nazwa ...  ]
       zcat [ -fhLV ] [ nazwa ...  ]

OPIS

       gzip  redukuje  rozmiar  podanych  plików używając algorytmu Lempel-Ziv
       (LZ77).  Zawsze, jeżeli jest to możliwe, do nazwy pliku  dodawane  jest
       rozszerzenie  .gz,  przy  zachowaniu  informacji  o  właścicielu pliku,
       trybie  dostępu,  oraz  czasie  dostępu  i   modyfikacji.    (Domyślnym
       rozszerzeniem  nazwy pliku jest -gz dla systemu VMS, .z dla MSDOS, OS/2
       FAT, Windows NT FAT i Atari.)  Jeżeli nie podano nazwy  żadnego  pliku,
       lub  podano  nazwę "-", dane do kompresji pobierane są ze standardowego
       wejścia, a po skompresowaniu zapisywane na standardowe  wyjście.   gzip
       kopresuje  jedynie  zwykłe  pliki. W szczególności, ignoruje dowiązania
       symboliczne.

       Jeżeli nazwa skompresowanego pliku jest za długa  dla  systemu  plików,
       gzip  obcina  ją.   gzip  usiłuje  obcinać  jedynie  części nazw plików
       dłuższe  niż  3  znaki.  (Część  nazwy  pliku  znajduje  się   pomiędzy
       kropkami).  Jeżeli nazwa składa się tyko z krótkich części, obcinane są
       najdłuższe z nich.  Na  przykład,  jeżeli  długość  nazwy  plików  jest
       ograniczona   do   14   znaków,  gzip.msdos.exe  jest  kompresowane  do
       gzi.msd.exe.gz. Jeżeli w systemie plików nie ma  ograniczenia  długości
       nazwy pliku, nazwa nie jest obcinana.

       Domyślnie gzip zachowuje oryginalną nazwę pliku oraz czas modyfikacji i
       dostępu  wewnątrz  skompresowanego  pliku.  Jest  ona  uzywana  podczas
       dekompresji  z opcją -N.  Jest to użytecznie, gdy nazwa skompresowanego
       pliku została obcięta lub czas  modyfikacji  nie  został  zachowany  po
       transferze pliku.

       Skompresowane  pliki  moga  być  odtworzone  do pierwotnej postaci przy
       użyciu poleceń gzip -d, gunzip lub zcat.  Jeżeli oryginalna nazwa pliku
       zachowana  wewnątrz  pliku  skompresowanego  nie  może być odtworzona w
       danym systemie plików, na podstawie  oryginalnej  nazwy  tworzona  jest
       nowa.

       gunzip uruchamiany jest z listą plików w linii poleceń. Następnie każdy
       plik, którego nazwa kończy się rozszerzeniem .gz, -gz, .z, -z,  _z  lub
       .Z  i  w  nagłówku  pliku znajduje się prawidłowa liczba (magic number)
       jest dekompresowany i zastępowany oryginalnym  plikiem  bez  jednego  z
       powyższych  rozszerzeń.   gunzip  rozpoznaje też specjalne rozszerzenia
       nazw plików .tgz i .taz jako skróty dla, odpowiednio, .tar.gz i .tar.Z.
       Podczas kompresji pliku z rozszerzeniem .tar, jeżeli jest to konieczne,
       gzip używa rozszerzenia .tgz zamiast obcinania nazwy pliku.

       gunzip może dokonać dekompresji plików stworzonych przez programy gzip,
       zip,  compress,  compress  -H  lub pack.  Rodzaj pliku wejściowego jest
       rozpoznawany automatycznie. Podczas  dekompresji  plików  w  pierwszych
       dwóch  formatach,  gunzip  kontroluje  32-bitową  sumę kontrolną CRC. W
       wypadku plików stworzonych przez programy pack i gunzip sprawdzana jest
       długość  zdekompresowanego  pliku. Standardowy format programu compress
       nie umożliwiał kontroli poprawności.  Jednak  niekiedy  gunzip  jest  w
       stanie  wykryć uszkodzony plik .Z. Jeżeli w trakcie dekompresji takiego
       pliku pojawią się błędy, nie sądź,  że  plik  jest  w  porządku  jeżeli
       program  uncompress  nie  zgłaszał  problemów.  Oznacza  to  tylko,  że
       uncompress nie kontroluje poprawności plików wejściowych. Format plików
       compress  -H  systemu  SCO (kompresja metodą lzh) również nie obsługuje
       kontroli poprawności, lecz także możliwe  jest  podstawowe  sprawdzenie
       spójności pliku.

       Pliki  stworzone  przez  program  zip  mogą  być zdekompresowane tylko,
       jeżeli w archiwum .zip znajduje się jeden plik i jest  on  skompresowny
       metodą  'deflation'.  Jest  to  opcja  przeznaczona do konwersji plików
       .tar.zip do formatu .tar.gz. Do dekompresji archiwów .zip zawierających
       więcej niż jeden plik użyj programu unzip unzip zamiast gunzip.

       zcat działa tak samo, jak gunzip -c.  (W niektórych systemach zcat może
       być zainstalowany jako gzcat, aby  zachować  oryginalne  dowiązanie  do
       programu  compress).   zcat  dekompresuje pliki z listy podanej w linii
       poleceń lub pobiera dane ze standardowego wejścia, a nastepnie zapisuje
       zdekompresowane   dane   na   standardowym   wyjściu.    zcat  dokonuje
       dekompresji plików po sprawdzeniu, że w  nagłówku  pliku  znajduje  się
       właściwa  liczba  (magic  number);  nie  jest wymagane, aby nazwa pliku
       miała rozszerzenie .gz.

       Gzip korzysta z algorytmu Lempel-Ziv użytego w programach zip i  PKZIP.
       Wydajność  kompresji  zależy  od  wielkości  danych wejściowych, ilości
       bitów używanych w  kodach  oraz  rozmieszczenia  w  danych  jednakowych
       podciągów.  Dane  takie, jak kod źródłowy lub tekst w języku angielskim
       są  redukowane  o  60-70   procent.  Osiągany  stopień  kompresji  jest
       przeważnie  dużo  większy niż przy użyciu kodowania LZW (używanym przez
       program compress), Huffmana (pack), lub adaptywnym  kodowaniu  Huffmana
       (compact).

       Kompresja  jest przeprowadzana zawsze, nawet jeżeli plik wyjściowy jest
       większy niż oryginalny. W  najgorszym  przypadku  narzut  może  wynosić
       kilka  bajtów dla nagłówka i 5 bajtów dla każdego bloku o długości 32K.
       Ewentualnie współczynnik powiększenia pliku  może  wynosić  0.015%  dla
       bardzo  dużych  plików.  Zauważ, że prawie nigdy nie zwiększa się ilość
       bloków używanych przez plik na dysku.   gzip  zachowuje  tryb  dostępu,
       właściciela  pliku  oraz  czas  dostępu  i  modyfikacji  pliku  podczas
       kompresji i dekompresji.

OPCJE

       -a --ascii
              Tryb tekstowy. Przekształć znaki końca linii używając  lokalnych
              konwencji.   Ta  opcja  jest dostępna jedynie na kilku systemach
              nie-Unixowych. W systemie MS-DOS podczas kompresji znaki  CR  LF
              są przekształcane na LF; a podczas dekompresji z powrotem.

       -c --stdout --to-stdout
              Wypisz  skompresowane  dane  na  standardowe wyjście; oryginalne
              pliki pozostają  nienaruszone.  Jeżeli  podanych  zostało  kilka
              plików  wejściowych,  każdy z nich kompresowany jest oddzielnie.
              Dla osiągnięcia lepszej kompresji połącz  pliki  ze  sobą  przed
              poddaniem ich kompresji.

       -d --decompress --uncompress
              Zdekompresuj plik.

       -f --force
              Kompresuj plik nawet, jeżeli istnieją do niego twarde dowiązania
              lub plik  wyjściowy  już  istnieje,  lub  też,  jeżeli  dane  są
              uprzednio  skompresowane.   Jeżeli format danych wejściowych nie
              jest rozpoznany, a podana została opcja --stdout,  dane  zostają
              bez  zmian przekopiowane na standardowe wyjście.  zcat zachowuje
              się w takim wypadku jak cat.  Jeżeli opcja -f nie została podana
              i  program  został  uruchomiony  w  pierwszym  planie, gzip pyta
              użytkownika przed nadpisaniem istniejącego pliku.

       -h --help
              Wyświetl ekran pomocy i zakończ działanie.

       -l --list
              Dla każdego skompresowanego pliku wypisz następujące informacje:

                compressed size: rozmiar skompresowanego pliku
                uncompressed size: rozmiar zdekompresowanego pliku
                ratio: współczynnik kompresji (0.0% jeżeli nieznany)
                uncompressed_name: nazwa zdekompresowanego pliku

              Rozmiar  zdekompresowanego  pliku  jest  wypisywany  jako -1 dla
              plików nie będących w formacie gzip, jak na przykład  pliki  .Z.
              Aby  poznać  rozmiar  takiego  pliku po dekompresji, możesz użyć
              polecenia:

                zcat file.Z | wc -c

              Po podaniu również opcji  --verbose,  dodatkowo  są  wyświetlane
              następujące informacje:

                method: metoda kompresji
                crc: 32-bitowa suma kontrolna CRC zdekompresowanych danych
                date & time: pole daty/czasu oryginalnego pliku

              Aktualnie  dostepne  metody kompresji, to deflate, compress, lzh
              (SCO compress -H) oraz pack.  Suma CRC  dla  plików  w  formacie
              innym niż gzip jest podawana jako ffffffff.

              Po  podaniu  opcji  --name,  podawane są dane oryginalnego pliku
              zawarte  w  pliku  skompresowanym  (nazwa,  data/czas),   jeżeli
              zostaną tam znalezione.

              Po  podaniu  opcji  --verbose wyświetlany jest wspólny rozmiar i
              współczynnik kompresji  wszystkich  plików,  chyba  że  nie  dla
              wszystkich plików te dane są dostępne. Po podaniu opcji --quiet,
              linie nagłówka i podsumowania nie są wyświetlane.

       -L --license
              Wyświetl informację o licencji i zakończ działanie programu.

       -n --no-name
              Podczas  kompresji   nie   zachowuj   w   skompresowanym   pliku
              oryginalnej  nazwy,  trybu  dostępu  oraz  czasu  modyfikacji  i
              dostępu. (Oryginalna nazwa jest zapisywana, jeżeli  nazwa  pliku
              będzie  musiała  być obcięta). Podczas dekompresji nie odtwarzaj
              oryginalnej nazwy pliku (usuń tylko  rozszerzenie  .gz  z  nazwy
              pliku),  nie  odtwarzaj  również  oryginalnego pola daty/czasu -
              zamiast tego zachowane zostanie to pole z  pliku  .gz.  Jest  to
              domyślna opcja podczas dekompresji.

       -N --name
              Podczas  kompresji  zawsze  zachowuj oryginalne pole daty/czasu;
              jest  to  zachowanie  domyślne.  Podczas   dekompresji   odtwórz
              oryginalne  pole  daty/czasu  oraz  nazwę  pliku.  Ta opcja jest
              użyteczna na sytemach z limitem  długości  nazwy  pliku  lub  po
              utracie oryginalnego pola daty/czasu po transferze pliku.

       -q --quiet
              Nie wyświetlaj żadnych ostrzeżeń.

       -r --recursive
              Kompresuj  rekurencyjnie  zawartość  katalogów  podanych w linii
              poleceń.   W  wypadku  programu  gunzip  dokonaj   rekurencyjnej
              dekompresji.

       -S .suf --suffix .suf
              Użyj   rozszerzenia  .suf  zamiast  .gz.  Można  użyć  dowolnego
              rozszerzenia, chociaż należy unikać innych niż .z lub  .gz,  aby
              uniknąć  zamieszania  po  transferze  plików  do innego systemu.
              Rozszerzenie o zerowej  długości  powoduje,  że  gunzip  usiłuje
              zdekompresować   wswzystkie   napotkane   pliki  niezależnie  od
              rozszerzenia, np:

                  gunzip -S "" *       (*.* for MSDOS)

              Poprzednie wersje programu gzip  używały  rozszerzenia  .z,  aby
              uniknąć konfliktu z programem pack(1).

       -t --test
              Sprawdź spójność skompresowanego pliku.

       -v --verbose
              Wyświetl nazwę i stopień kompresji każdego pliku.

       -V --version
              Wyświetl numer wersji oraz opcje kompilacji i zakończ działanie.

       -# --fast --best
              Określ prędkość kompresji za pomocą cyfry #, gdzie -1 lub --fast
              oznacza najszybszą (lecz najmniej wydajną) kompresję, zaś -9 lub
              --best oznacza najwolniejszą (lecz najbardziej  wydajną)  metodę
              kompresji.   Domyślną  wartością  jest  -6 (tzn. zorientowaną na
              lepszą kompresję kosztem prędkości).

ZAAWANSOWANE SPOSOBY UŻYCIA

       Skompresowane pliki mogą być ze sobą łączone; w  takim  wypadku  gunzip
       zdekompresuje wszystkie pliki jednocześnie. Na przykład:

             gzip -c plik1  > foo.gz
             gzip -c plik2 >> foo.gz

       Następnie
             gunzip -c foo

       jest równoznaczne z

             cat plik1 plik2

       W   wypadku,  gdy  jeden  z  połączonych  plików  zostanie  uszkodzony,
       pozostałe wciąż mogą być odzyskane (po usunięciu  uszkodzonego  pliku).
       Jednak znacznie lepsze efekty daje jednoczesne kompresowanie wszystkich
       plików:

             cat plik1 plik2 | gzip > foo.gz

       daje lepsze wyniki kompresji niż

             gzip -c plik1 plik2 > foo.gz

       Jeżeli chcesz od nowa  skompresować  połączone  ze  sobą  skompresowane
       pliki wykonaj polecenie:

             gzip -cd stary.gz | gzip > nowy.gz

       Jeżeli  skompresowny  plik  został  utworzony  z  kilku skompresowanych
       plików, informacje  uzyskane  opcją  --list  dotyczą  tylko  ostatniego
       pliku.  Jeżeli interesuje cię rozmiar wszystkich plików po dekompresji,
       wykonaj:

             gzip -cd plik.gz | wc -c

       Jeżeli chcesz umieścić  w  archiwum  kilka  plików,  a  następnie  mieć
       możliwość oddzielnego ich odzyskania użyj programów takich, jak tar lub
       zip. tar w wersji GNU obsługuje  opcję  -z,  która  powoduje  wywołanie
       programu  gzip  w  sposób  niewidzialny  dla  użytkownika.  gzip został
       zaprojektowany jako uzupełnienie programu tar; nie może go zastąpić.

ŚRODOWISKO

       W zmiennej środowiskowej GZIP mogą się  znajdować  domyślne  opcje  dla
       programu  gzip.   Są  one odczytywane na początku; w ten sposób opcje w
       linii poleceń mają przed nimi pierwszeństwo, na przykład:
             dla sh:    GZIP="-8v --name"; export GZIP
             dla csh:   setenv GZIP "-8v --name"
             dla MSDOS: set GZIP=-8v --name

       Na  komputerach  Vax/VMS  zmienna  nosi  nazwę  GZIP_OPT,  by   uniknąć
       konfliktu z zestawem symboli dla wywoływania programu.

ZOBACZ TAKŻE

       znew(1),  zcmp(1),  zmore(1),  zforce(1),  gzexe(1),  zip(1), unzip(1),
       compress(1), pack(1), compact(1)

DIAGNOSTYKA

       Kod wyjścia jest normalnie równy 0; jeżeli wystapi  błąd,  kod  wyjścia
       jest równy 1. Jeżeli wystąpi ostrzeżenie, kod wyjścia jest równy 2.

       Usage: gzip [-cdfhlLnNrtvV19] [-S suffix] [file ...]
               W linii poleceń znalazły się nieprawidłowe  opcje.
       file: not in gzip format
               Podany plik nie jest skompresowany (komunikat programu gunzip).
       file: Corrupt input. Use zcat to recover some data.
               Skompresowany plik uległ uszkodzeniu.  Do  miejsca  uszkodzenia
               dane mogą być odzyskane poleceniem
                       zcat file > recover
       file: compressed with xx bits, can only handle yy bits
               Plik  został  skompresowany  (z  użyciem  algorytmu  LZW) przez
               program obsługujący kody o większej ilości bitów niż program do
               dekompresji   na   tym  komputerze.  Skompresuj  plik  od  nowa
               programem gzip, który osiąga lepszy  współczynnik  kompresji  i
               używa mniej pamięci.
       file: already has .gz suffix -- no change
               Plik   z   rozszerzeniem   nazwy  .gz  nie  może  być  ponownie
               kompresowany. Zmień nazwę pliku i spróbuj ponownie.
       file already exists; do you wish to overwrite (y or n)?
               Odpowiedz "y",  jeżeli  chcesz  nadpisać  istniejący  już  plik
               wyjściowy lub "n", jeżeli nie chcesz
       gunzip: corrupt input
               Program  otrzymał  sygnał SIGSEGV co zazwyczaj oznacza, że plik
               wejściowy jest uszkodzony.
       xx.x%
               Osiągnięty stopień  kompresji  (tylko  po  podaniu opcji  -v  i
               -l.)
       -- not a regular file or directory: ignored
               Gdy  plik  wejściowy  nie  jest  zwykłym plikiem lub katalogiem
               (tzn. jest  np.  dowiązaniem  symbolicznym,  gniazdem,  kolejką
               FIFO, plikiem urządzenia) jest pozostawiany bez zmian.
       -- has xx other links: unchanged
               Plik   wejściowy   ma  twarde  dowiązania  i  nie  może  zostać
               zmieniony. Więcej  informacji  znajdziesz  w  opisie  polecenia
               ln(1).   Użyj   opcji -f, aby wymusić kompresję plików mających
               twarde dowiązania.

OSTRZEŻENIA

       Podczas zapisywania danych na taśmie, zazwyczaj trzeba dodać  na  końcu
       odpowiednią  ilość  zer, by ostatnia część danych zajmowała pełny blok.
       Gdy dane są odczytywane przez program gunzip, wykrywa on, że  na  końcu
       właściwych danych znajdują się przypadkowe dane i wypisuje ostrzeżenie.
       Aby tego uniknąć, powinieneś używać opcji --quiet.  Ta opcja  może  być
       ustawiona w zmiennej środowiskowej GZIP w następujący sposób:
         dla sh:  GZIP="-q";  tar -xfz --block-compress /dev/rst0
         dla csh: setenv GZIP -q; tar -xfz --block-compr /dev/rst0

       W  powyższym  przykładzie  gzip jest niejawnie wywoływany przez program
       tar dzięki opcji -z programu GNU tar. Musisz byc pewien, że do zapisu i
       odczytu z taśmy użyto tej samej długości bloku (opcja -b programu tar).
       W tym przykładzie zakłada się, że uzywasz programu tar w wersji GNU.

PROBLEMY

       Opcja --list wypisuje niewłaściwy rozmiar pliku, jeżeli jest on większy
       niż  2  gigabajty.   Opcja  --list  wypisuje rozmiar jako -1 i CRC jako
       ffffffff jeżeli plik znajduje się na nośniku o dostępie sekwencyjnym.

       Niekiedy (rzadko) zdarza się, że kompresja z opcją --best  daje  gorsze
       rezultaty niż z opcją domyślną (-6). Niektóre pliki, w których powtarza
       się bardzo dużo sekwencji są lepiej kompresowane programem compress niż
       gzip.

                                     local                             gzip(1)