Provided by: manpages-pl_20060617-1_all bug

NAZWA

       fdisk - Obsługa tablicy partycji dla Linuksa

SKŁADNIA

       fdisk [-u] [-b rozmiar_sektora] urzdzenie

       fdisk -l [-u] [-b rozmiar_sektora] [urzdzenie ...]

       fdisk -s partycja ...

       fdisk -v

OPIS

       Dyski  twarde mogą być podzielone na jeden lub więcej logicznych dysków
       zwanych partycjami.  Podział  ten  jest  zapisany  w  tablicy  partycji
       znajdującej się w sektorze 0 dysku.

       W  świecie  BSD mówi się o tzw. "plastrach dyskowych" (`disk slices') i
       "etykiecie dysku" (`disklabel').

       Linux potrzebuje przynajmniej jednej partycji  --  mianowicie  partycji
       przeznaczonej  na  główny  system  plików.   Może  używać  plików i/lub
       partycji  wymiany,  ale  te  drugie  są  bardziej  wydajne.  Tak  więc,
       zazwyczaj   używana  jest  druga  partycja  linuksowa  przeznaczona  na
       partycję wymiany (tzw. swap).  Na komputerach o architekturze zgodnej z
       Intelem,  BIOS, używany do uruchamiania systemu, często ma dostęp tylko
       do pierwszych 1024 cylindrów dysku. Z tego  powodu  osoby  mające  duże
       dyski  często  tworzą  trzecią partycję o rozmiarze kilku MB, zazwyczaj
       montowaną w katalogu /boot,  która  przechowuje  obraz  jądra  i  kilka
       dodatkowych plików potrzebnych w czasie uruchamiania systemu, żeby mieć
       pewność,  że  te  rzeczy  są  dostępne  dla  BIOS-u.   Mogą  być  różne
       przyczyny,  związane  z  bezpieczeństwem, ułatwieniem administrowania i
       tworzenia kopii zapasowych lub testowaniem, żeby używać większej liczby
       partycji niż to minimum.

       fdisk  (w pierwszej wersji jego wywołania) to obsługiwany z pomocą menu
       program do działania  na  tablicy  partycji  dysku  twardego.   Rozumie
       partycje DOS-owe oraz etykiety dysków typu BSD lub SUN-a.

       Urzdzenie jest zwykle jednym z:
              /dev/hda
              /dev/hdb
              /dev/sda
              /dev/sdb
       (/dev/hd[a-h] -- to dyski IDE, /dev/sd[a-p] -- dyski SCSI, /dev/ed[a-d]
       -- dyski ESDI, /dev/xd[ab] -- dyski XT).  Nazwa urządzenia  odnosi  się
       do całego dysku.

       Partycja  to  nazwa urzdzenia, za którą następuje liczba. Na przykład,
       /dev/hda1 jest  pierwszą  partycją  pierwszego  dysku  twardego  IDE  w
       systemie.   Dyski  IDE mogą zawierać do 63 partycji, a dyski SCSI -- do
       15.  Zobacz także /usr/src/linux/Documentation/devices.txt.

       Etykieta dysku typu BSD/SUN może opisywać 8 partycji, z których trzecia
       powinna  być  specjalną partycją oznaczającą cały dysk. Partycji, która
       używa swojego pierwszego sektora (jak na przykład partycja wymiany) nie
       należy umieszczać w cylindrze 0, ponieważ zniszczy to etykietę dysku.

       Etykieta  dysku  typu  IRIX/SGI  może  opisywać  16 partycji, z których
       jedenasta powinna być partycją całego "woluminu",  natomiast  dziewiąta
       powinna  być  tzw.  "nagłówkiem  woluminu".   Nagłówek  woluminu  także
       pokrywa całą tablicę partycji, tzn.  zaczyna się   w  bloku  zerowym  i
       domyślnie  ciągnie  się  przez  pięć  cylindrów.   Pozostałe  miejsce w
       nagłówku woluminu może być użyte przez wpisy głównych katalogów.  Żadna
       partycja  nie  może  nachodzić na nagłówek woluminu.  Także, nie należy
       zmieniać typu nagłówka woluminu, ani tworzyć  na  nim  systemu  plików,
       ponieważ  spowoduje to utratę tablicy partycji. Proszę używać tego typu
       etykiety dysku tylko podczas pracy z Linuksem na  komputerach  IRIX/SGI
       lub podczas pracy z dyskami IRIX/SGI pod Linuksem.

       Tablica partycji typu DOS może opisać nieograniczoną liczbę partycji. W
       sektorze 0 jest miejsce na opis 4  partycji  (zwanych  podstawowymi  --
       `primary').  Jedna z nich może być partycją rozszerzoną; jest ona jakby
       pudełkiem zawierającym partycje  logiczne,  których  deskryptory  można
       znaleźć   w   wiązanej  liście  sektorów,  z  których  każdy  poprzedza
       odpowiadającą   partycję   logiczną.    Cztery   podstawowe   partycje,
       niezależnie od tego czy są obecne, czy nie, otrzymują numery od 1 do 4.
       Numery partycji logicznych zaczynają się od 5.

       W tablicy  partycji  typu  DOS  początkowe  przesunięcie  (`offset')  i
       rozmiar  każdej  partycji  przechowywany  jest  na  dwa  sposoby:  jako
       bezwzględna liczba sektorów (zapisywana na 32  bitach)  i  jako  trójka
       Cylindry/Głowice/Sektory   (Cylinders/Heads/Sectors)   (zapisywana   na
       10+8+6 bitach). Pierwszy zapis jest w  porządku  -  przy  512-bajtowych
       sektorach  będzie  działał  aż  do  2  TB.  W przypadku drugiego zapisu
       występują dwa małe problemy.  Przede  wszystkim  pola  C/H/S  mogą  być
       wypełnione  tylko  wtedy,  gdy  znana  jest  liczba  głowic oraz liczba
       sektorów na ścieżce. Po drugie, nawet jeżeli te liczby są znane, to  te
       24  bity,  które  są dostępne, nie wystarczają.  DOS używa tylko C/H/S,
       Windows -- obu, a Linux nigdy nie używa C/H/S.

       Jeśli  jest  to  możliwe,  fdisk  automatycznie  uzyska  informacje   o
       geometrii  dysku.   Niekoniecznie  musi to być fizyczna geometria dysku
       (co więcej, nowoczesne dyski w rzeczywistości nie mają  czegoś  takiego
       jak  fizyczna  geometria, a w każdym razie nie mają niczego, co mogłoby
       być  opisane  w   prostej   postaci   cylindry/głowice/sektory),   lecz
       geometria, której używa MS-DOS dla tablicy partycji.

       Zazwyczaj  wszystko  idzie  dobrze  i  nie ma żadnych problemów, jeżeli
       Linux jest jedynym systemem  na  dysku.  Jednakże,  jeśli  dysk  będzie
       dzielony  z  innymi  systemami  operacyjnymi,  to  dobrym pomysłem jest
       utworzenie co najmniej jednej partycji fdiskiem  pochodzącym  z  innego
       systemu  operacyjnego.  Linux,  podczas uruchamiania, przegląda tablicę
       partycji i stara się wywnioskować, jaka (fałszywa) geometria dysku jest
       wymagana, żeby mógł dobrze współpracować z innymi systemami.

       Gdy  drukowana  jest  tablica  partycji,  dokonywane  jest  sprawdzenie
       konsystencji wpisów tablicy. Sprawdzane jest, czy fizyczne  i  logiczne
       punkty  startowe  i końcowe są takie same, oraz czy partycja rozpoczyna
       się i kończy w granicach cylindrów (poza pierwszą partycją).

       Niektóre wersje MS-DOS tworzą pierwszą partycję, która  nie  rozpoczyna
       się  na  granicy  cylindra,  lecz  na  2  sektorze pierwszego cylindra.
       Partycje rozpoczynające się na cylindrze 1 nie mogą rozpoczynać się  na
       granicy  cylindra, lecz raczej nie powinno to sprawiać problemów, chyba
       że używasz OS/2.

       Funkcje sync() i ioctl()  BLKRRPART  są  wywoływane  (o  ile  zmieniono
       tablicę  partycji)  przed wyjściem, kiedy tablica partycji zostanie już
       zaktualizowana.   Dawno  temu  było  konieczne  przeładowanie   systemu
       (reboot)  po  użyciu fdiska.  Teraz nie powinno być takiej potrzeby; co
       więcej, zbyt  szybkie  przeładowanie  systemu  może  spowodować  utratę
       jeszcze nie zapisanych danych. Proszę zauważyć, że zarówno jądro, jak i
       dysk mogą buforować dane.

OSTRZEŻENIE DOS 6.x

       Komenda FORMAT z DOS 6.x szuka informacji w pierwszym sektorze  obszaru
       danych partycji i traktuje je jako godniejsze zaufania niż informacje z
       tablicy partycji.  Dosowy FORMAT oczekuje od dosowego FDISK-a,  że  ten
       wyczyści  pierwsze  512  bajtów  obszarów  danych  przy  każdej zmianie
       rozmiarów. Dosowy FORMAT zajrzy do  tych  dodatkowych  danych  nawet  z
       flagą /U -- uważamy to za błąd tych programów.

       Tak  więc  używając  cfdiska  lub  fdiska  do  zmiany rozmiaru partycji
       dosowej, należy też użyć dd do wyzerowania pierwszych  512  bajtów  tej
       partycji  przed  użyciem  dosowego  FORMAT.  Na przykład, po utworzeniu
       dosowej partycji programem cfdisk, powinno się  wykonać  polecenie  "dd
       if=/dev/zero  of=/dev/hda1 bs=512 count=1", które zeruje pierwszych 512
       bajtów partycji.

       BĄDŹ NIEWYOBRAŻALNIE OSTROŻNY  przy  używaniu  komendy  dd,  gdyż  mała
       pomyłka może spowodować zniszczenie wszystkich danych z dysku.

       Dla  najlepszych wyników, zawsze powinieneś używać fdiska specyficznego
       dla  danego  systemowi  operacyjnemu.  Na  przykład,  partycje   dosowe
       powinieneś   tworzyć  dosowym  FDISK-iem,  a  linuksowe  --  linuksowym
       fdiskiem lub cfdiskiem.

OPCJE

       -b rozmiar_sektora
              Określa rozmiar sektora dysku. Możliwe wartości są  następująca:
              512,  1024  lub  2048.   (Ostatnie  jądra znają rozmiar sektora.
              Proszę używać tej opcji tylko  dla  starych  jąder  lub  w  celu
              nadpisania wartości podanej przez jądro).

       -l     Drukuje   tablice   partycji  dla  podanych  urządzeń  i  kończy
              działanie.  Jeżeli nie podano żadnych urządzeń,  to  używane  są
              urządzenia  wymienione  w  pliku  /proc/partitions  (o  ile taki
              istnieje).

       -s partycja
              Wypisuje na standardowym wyjściu rozmiar partycji (blokach).

       -v     Drukuje numer wersji fdiska i kończy działanie.

BŁĘDY

       Istnieje kilka  różnych  programów  *fdisk.   Każdy  z  nich  ma  swoje
       problemy  i  zalety.  Prosimy wypróbować ich w następującej kolejności:
       cfdisk, fdisk,  sfdisk.   (Istotnie,  cfdisk  jest  pięknym  programem,
       mającym  surowe  wymagania  co  do  tablic  partycji,  które akceptuje,
       tworzącym tablice partycji wysokiej jakości.  Należy go używać,  jeżeli
       tylko  jest taka możliwość.  fdisk jest programem mającym wiele błędów,
       robiącym mętne rzeczy -- zazwyczaj zdarza mu się dać  sensowne  wyniki.
       Jego  pojedynczą  zaletą  jest obsługa etykiet dysków typu BSD i innych
       nie-DOS-owych tablic partycji.  Należy go  unikać,  jeżeli  tylko  jest
       taka  możliwość.   sfdisk jest programem tylko dla hakerów -- interfejs
       użytkownika jest okropny, ale program jest poprawniejszy  od  fdiska  i
       potężniejszy  od  zarówno  fdiska,  jak  i cfdiska. Co więcej, może być
       używany nieinterakcyjnie).

       Etykiety dysku typu IRIX/SGI nie są jeszcze  obsługiwane  przez  jądro.
       Co  więcej,   katalogi  główkowe  (header  directories) IRIX/SGI nie są
       jeszcze w pełni obsługiwane.

       Brak opcji "zapisz tablicę partycji do pliku".

ZOBACZ TAKŻE

       cfdisk(8), parted(8), sfdisk(8).