Provided by: manpages-tr_1.0.5.1-1.1_all bug

İSİM

       login - Kullanıcının sisteme girişini sağlar.

KULLANIM

       login [ isim ]
       login -p
       login -h konakismi
       login -f isim

AÇIKLAMA

       login,  bir  sisteme  bağlanmak  için kullanılır. Ayrıca, istenilen bir
       anda,  bir  kullanıcı  adından  başka  birine   geçiş   yapmak   içinde
       kullanılabilir  (günümüzdeki pek çok kabuk, yerleşik olarak bu özelliği
       desteklemektedir).

       Herhangi bir argüman belirtilmemişse, login kullanıcı adını soracaktır.

       Şayet  kullanıcı  root  değilse, ve eğer /etc/nologin dosyası varsa, bu
       dosyanın içeriği  ekrana  basılacak  ve  login  sonlandırılacaktır.  Bu
       genellikle,  sistem  kapanırken,  yapılacak  bağlantıları  önlemek için
       kullanılır.

       Şayet kullanıcı için  /etc/usertty  içinde  özel  erişim  kısıtlamaları
       tanımlanmışsa,   kullanıcı  bu  şartları  karşılamak  zorundadır.  Aksi
       taktirde  bağlantı  girişimi  reddedilecek  ve   bir   syslog   iletisi
       üretilecektir.  Daha  fazla  bilgi  için  "ÖZEL  ERİŞİM  KISITLAMALARI"
       bölümüne bakınız.

       Şayet   kullanıcı   root   ise,   /etc/securetty   içinde    listelenen
       uçbirimlerden  birisini kullanarak bağlanmak zorundadır. Giriş hataları
       syslog tarafından kaydedilir.

       Bütün bu şartlar kontrol edildikten sonra, parola istenecek ve  kontrol
       edilecektir  (şayet  bu  kullanıcı  için  parola  gerekli  ise).  login
       sonlandırılmadan önce, 10 giriş denemesine izin vardır,  fakat  ilk  üç
       denemeden  sonra  isteğe  karşılık  verme  süresi uzayacaktır. Bağlantı
       hataları syslog üzerinden rapor edilecektir. Bu, ayrıca  başarılı  root
       bağlantılarını raporlamak içinde kullanılır.

       Şayet  .hushlogin  dosyası varsa, bir "hızlı" bağlantı gerçekleştirilir
       (bu özellik; e-posta kontrolünü, en son  bağlantı  zamanının  ve  günün
       iletisinin   ekrana   basılmasını   engeller).   Diğer   yandan,  şayet
       /var/log/lastlog dosyası varsa, son bağlantı zamanı ekrana basılacaktır
       (ve o anki bağlantı kaydedilecektir).

       Uçbirimin  UID  ve  GID ayarlarını yapmak gibi, rastgele yönetim işleri
       yapılır. Şayet daha önceden belirtilmişse, TERM ortam değişkeni korunur
       (-p  seçeneği kullanılmışsa diğer çevre değişkenleri de korunur).  Daha
       sonra HOME, PATH, SHELL,  TERM,  MAIL  ve  LOGNAME  ortam  değişkenleri
       ayarlanır.  PATH  değişkeni  normal  kullanıcılar için öntanımlı olarak
       /usr/local/bin:/bin:/usr/bin:.     ve     root      kullanıcı      için
       /usr/local/sbin:/usr/local/bin:/sbin:/bin:/usr/sbin:/usr/bin'dir.   Son
       olarak,  şayet  bu  bir  "hızlı"  bağlantı   değilse;   günün   iletisi
       görüntülenir,  kullanıcıya  ait  /var/spool/mail içindeki dosya kontrol
       edilir  ve  şayet  dosya  uzunluğu  sıfırdan  farklı  ise   bir   ileti
       görüntülenir   (şayet   bu   dosyanın  uzunluğu  sıfırdan  farklı  ise,
       kullanıcıya bir ileti gelmiş demektir).

       Daha  sonra  kullanıcı  kabuğu  başlatılır.  Şayet  /etc/passwd  içinde
       kullanıcı  için  bir  kabuk  tanımlı değilse, /bin/sh kullanılır. Şayet
       /etc/passwd içinde bir dizin tanımlı değilse, ev dizini olarak /  (kök)
       dizini  kullanılır  (yukarıda  bahsedilen  .hushlogin  dosyası  için ev
       dizinine bakılır).

SEÇENEKLER

       -p     getty(8)   tarafından    kullanılır,    ortam    değişkenlerinin
              korunmasını sağlar.

       -f     İkinci bağlantı doğrulamasını atlamak için kullanılır. Özellikle
              root kullanıcı için  çalışmaz  ve  Linux  altında  da  çalıştığı
              görülmemiştir.

       -h     Diğer  sunucular  tarafından (telnetd(8) gibi) uzak konak adını,
              login'e bildirmek için kullanılır, böylece uzak adı utmp ve wtmp
              içine   yerleştirilebilir.  Bu  seçenek  sadece  root  kullanıcı
              içindir.

ÖZEL ERİŞİM KISITLAMALARI

       /etc/securetty  dosyası,  root  kullanıcının   bağlantı   yapabileceği,
       uçbirim  isimlerinin  listesini  içerir.  Her  bir satırda, /dev/ öneki
       olmaksızın bir tty aygıtının adı belirtilmelidir. Şayet bu dosya yoksa,
       root kullanıcı herhangi bir uçbirim üzerinden bağlanabilir.

       Günümüzde  çoğu  Linux  sistemi PAM (Pluggable Authentication Modules -
       Eklenebilir   Kimlik   Kanıtlama   Modülleri)    kullanmaktadır.    PAM
       kullanılmayan sistemlerde /etc/usertty dosyası, belirlenen kullanıcılar
       için, ek erişim kısıtlamaları içerir. Şayet bu dosya yoksa,  ek  erişim
       kısıtlamaları  yüklenemez.  Bu  dosya çeşitli bölümler içerir. Üç bölüm
       türü münkündür:  CLASSES,  GROUPS  ve  USERS.  CLASSES  bölümü  uçbirim
       sınıflarının  ve  sunucu  adlarının şablonlarını içerir. GROUPS  bölümü
       her bir grup için, USERS  bölümü   ise  her  bir  kullanıcı  için  izin
       verilen uçbirimleri ve sunucuları tanımlar.

       Bu  dosya içindeki her bir satır en fazla 255 karaktere sahip olabilir.
       Açıklamalar # ile başlar ve satır sonuna kadar devam eder.

   CLASSES Bölümü
       Bir CLASSES bölümü bir satırın başında tamamen büyük harflerden oluşmuş
       CLASSES dizgesi ile başlar. Yeni bir bölümün başlangıcına veya dosyanın
       sonuna kadar   her  bir  satır  sekmeler  ya  da  boşluklar  tarafından
       ayrılmış  sözcük dizilimleri içerir. Her bir satır uçbirim sınıfları ve
       sunucu şablonları içerir.

       Satır başındaki sözcük, satırın  kalanında  tanımlanmış  uçbirimler  ve
       sunucu  şablonları  için ortak sınıf ismidir. Bu sınıf ismi GROUPS veya
       USERS  bölümlerinde  kullanılabilir.  Yinelenmiş   sınıflar   oluşturma
       hatasından   korunmak   için   sınıf   isimleri  tanımlamaların  içinde
       kullanılmamalıdır.

       Örnek bir CLASSES bölümü:

       CLASSES
       sinif1       tty1 tty2
       sinif2       tty3 @.foo.com

       Burada   sinif1   ve   sinif2   sınıfları    sağ    taraflarındakilerle
       tanımlanmıştır.

   GROUPS Bölümü
       Bir  GROUPS  bölümü;  her  bir  UNIX grubu için izin verilen uçbirim ve
       sunucuları tanımlar.  Şayet bir  kullanıcı  /etc/passwd  ve  /etc/group
       dosyalarındaki  tanımlara  göre  göre bir UNIX grubunun üyesi ise ve bu
       grup  /etc/usertty   içindeki   GROUPS   bölümünde   belirtilmiş   ise,
       kullanıcıya erişim izni verilmiş demektir.

       Bir  GROUPS  bölümü bir satırda tamamen büyük harflerden oluşmuş GROUPS
       yazısı ile başlar ve altındaki tüm satırlar,  boşluklar  veya  sekmeler
       ile  ayrılmış, kelime dizileridir. Bir satırdaki ilk kelime grup adı ve
       diğer kelimeler; grup elemanlarına bağlantı için izin verilen tty'lerin
       ve  konakların  adlarıdır.  Bu  tanımlamalar  önceki  bölümde(  CLASSES
       bölümünde) açıklanan sınıfları içerebilirler.

       Örnek bir GROUPS bölümü:

       GROUPS
       sys       tty1 @.bar.edu
       stud      sinif1 tty4

       Bu örneğe göre, sys  grubunun  üyelerinin  bar.edu  alanından  ve  tty1
       üzerinden  oturum  açabilir. stud grubunun üyeleri ise sinif1 sınıfında
       belirtilen tty'lerden veya tty4'den oturum açabilir.

   USERS Bölümü
       Bir USERS bölümü bir satırda tamamen  büyük  harflerden  oluşmuş  USERS
       yazısı  ile  başlar  ve altındaki tüm satırlar, boşluklar veya sekmeler
       ile ayrılmış kelime  dizilerinden  oluşur.  Bir  satırdaki  ilk  kelime
       kullanıcı adı olup diğer kelimeler bağlantı için izin verilen tty'lerin
       ve konakların adlarıdır. Bu tanımlamalar  CLASSES  bölümünde  açıklanan
       sınıfları  içerebilirler.  Dosyanın  başında  bölüm  adı  belirtilmeden
       yerleştirilmiş satırlar varsa  bu  satırların  öntanımlı  olarak  USERS
       bölümünün satırları olduğu varsayılır. Örnek bir USERS bölümü:

       USERS
       zacho     tty1 @130.225.16.0/255.255.255.0
       blue      tty3 sinif2

       Bu  örneğe  göre,  zacho  sadece  tty1'den ve IP adresi 130.225.16.0  -
       130.225.16.255 aralığında olan konaklardan oturum açabilirken,  blue'ya
       tty3'den ve sinif2 sınıfında belirtilen yerlerden oturum açabilir.

       USERS   bölümünde   kullanıcı   adı  olarak  *  belirtilmiş  bir  satır
       bulunabilir ve bu  satırdaki  tanımlar  diğer  satırlardaki  tanımlarla
       uyuşmayan kullanıcılara uygulanır.

       Eğer  bir  kullanıcı  için  hem   USERS hem de GROUPS bölümünde eşleşme
       sağlanıyorsa, bu  kullanıcı  her  iki  bölümde  izin  verilen  yerlerin
       herhangi birinden bağlanabilir.

   Kökenler
       USERS,   GROUPS   ve  CLASSES  bölümlerinde  tanımlanan  tty  ve  konak
       kalıplarına köken (origin) adı verilir. Bir köken dizgesi şu biçimlerde
       olabilir:

       ·      /dev/  öneki  olmaksızın  bir  tty aygıtının ismi; örneğin, tty1
              veya ttyS0.

       ·      @localhost dizgesi; bu, kullanıcının yerel konaktan  aynı konağa
              telnet/rlogin   yapmasına  izin  verildiği  anlamına  gelir.  Bu
              sayede,  kullanıcı  xterm  -e   /bin/login   gibi   bir   komutu
              çalıştırabilir.

       ·      @.bir.dom  gibi bir alan adı soneki; bu, kullanıcının belirtilen
              soneke sahip  alanlardaki  konaklardan  telnet/rlogin  yapmasına
              izin verildiği anlamına gelir.

       ·      @x.x.x.x/y.y.y.y  biçiminde  yazılmış  bir  IPv4  adres aralığı;
              burada x.x.x.x ağ adresini, y.y.y.y ise ağ  maskesini  belirtir.
              Örneğin,   @130.225.16.0/255.255.254.0   dizgesi,   kullanıcının
              130.225.16.0  -  130.225.17.255  aralığında  bir  IP  adresinden
              telnet/rlogin yapmasına izin verildiği anlamına gelir.

       Yukarıdaki  belirtimlerin başına, aşağıdaki sözdizimlerine uygun olarak
       bir zaman belirtimi getirilebilir:

       zaman_belirtimi ::= '[' gn_veya_saat [':' gn_veya_saat]* ']'
       gn             ::= 'mon' | 'tue' | 'wed' | 'thu' | 'fri' | 'sat' | 'sun'
       saat            ::= '0' | '1' | ... | '23'
       saat_belirtimi  ::= saat | saat '-' saat
       gn_veya_saat   ::= gn | saat_belirtimi

       Örneğin, [mon:tue:wed:thu:fri:8-17]tty3 kökeni, Pazartesi gününden Cuma
       gününe  kadar  8:00  ile  17:59  saatleri arasında tty3 üzerinde oturum
       açılabileceğini belirtir. Bu  açıklamadan  da  anlaşılacağı  üzere  a-b
       biçiminde  belirtilen  bir  zaman  aralığı a:00 ile b:59 arasındaki tüm
       anları içerir. 10 gibi tek bir saat  belirtimi  ise,  10:00  ile  10:59
       arasındaki tüm anları içerecektir.

       Bir tty veya konak belirtiminin başında bir zaman belirtiminin olmayışı
       buralardan zaman sınırlaması olmaksızın  her  an  oturum  açılabileceği
       anlamına  gelir.  Eğer  bir  zaman  belirtimi kullanmak isterseniz, hem
       bağlantıya izin verilen günleri hem  da  saati  ya  da  saat  aralığını
       belirtmelisiniz.  Zaman belirtimleri boşluk karakterlerini içeremezler.

       Öntanımlı kural belirtilmemiş  bir  /etc/usertty  içindeki  satırlardan
       biriyle  eşleşmeyen  her  kullanıcıya  herhangi  bir  anda herhangi bir
       yerden oturum açma izni verilmiş demektir (standart davranış).

İLGİLİ DOSYALAR

         /var/run/utmp
         /var/log/wtmp
         /var/log/lastlog
         /usr/spool/mail/*
         /etc/motd
         /etc/passwd
         /etc/nologin
         /etc/usertty
         .hushlogin

İLGİLİ BELGELER

       mail(1),   passwd(1),   passwd(5),   environ(7),   init(8),   getty(8),
       shutdown(8).

YETERSİZLİKLER

       Belgelenmemiş  olan  BSD'nin  -r  seçeneği desteklenmemektedir. Bu bazı
       rlogind(8) uygulamaları için gerekli olabilir.

       Eskiden mümkün olan ardışık oturum açmalar artık çalışmamaktadır;  çoğu
       amaçlar  için  su(8)  bunu  zaten  ikame ediyor. Bunun yerine, güvenlik
       gerekçeleriyle, tty üzerinde olası dinleme süreçlerini  kaldırmak  için
       login   bir   vhangup()  sistem  çağrısı  yapar.  Bu  parola  dinlemeyi
       engellemek içindir. Biri kabuk üzerinde login  komutunu  kullanırsa,  o
       kabuk  artık  tty'nin gerçek sahibi olmayacağından vhangup() tarafından
       öldürülür. Üst seviye kabuk veya xterm'de exec login kullanılarak bunun
       olması engellenebilir.

YAZAN

       HP-UX  için Michael Glad (<glad (at) daimi.dk>) tarafından geliştirilen
       BSD  login  5.40  (5/9/89)  Linux  0.12'ye   Peter  Orbaek  (<poe  (at)
       daimi.aau.dk>) tarafından uyarlandı.

ÇEVİREN

       Yalçın Kolukısa <yalcink01 (at) yahoo.com>, Eylül 2005