Provided by: manpages-tr_1.0.5.1-2_all bug

İSİM

       init - süreç kontrol başlangıcı
       telinit - çalışma seviyesini değiştirir

KULLANIM

       /sbin/init    [ -a ] [ -s ] [ -b ] [ -z xxx] [ 0123456Ss ]
       /sbin/telinit [ -t saniye ] [ 0123456sSQqabcUu ]

AÇIKLAMA

       init,  bütün  süreçlerin atasıdır. init'in birincil görevi /etc/inittab
       içinde  saklı  betikten   süreçler   oluşturmaktır   (ayrıntılar   için
       inittab(5)'a  bakınız).  Bu  dosyada,  init'in çeşitli hatlar üzerinden
       kullanıcıların   bağlanmasını   sağlamak   üzere   getty(1)   süreçleri
       oluşturmasını   sağlayan  girdiler  vardır.  Ayrıca  belirli  sistemler
       tarafından ihtiyaç duyulan özerk süreçleri de kontrol eder.

ÇALIŞMA SEVİYELERİ

       Çalışma seviyesi, sistemde varolan  süreçlerden  belirtilmiş  olanların
       çalışmasını  sağlayan  yazılım  yapılandırmasına verilen addır. Her bir
       çalışma seviyesi için, init tarafından başlatılan süreçler /etc/inittab
       dosyası  içinde  tanımlıdır.  init  sekiz  değişik çalışma seviyesinden
       birinde olabilir: 0-6, S veya s. Çalışma seviyesi telinit  kullanılarak
       yetkili  bir kullanıcı tarafından, init'e uygun bir sinyal gönderilerek
       değiştirilir.

       Çalışma seviyeleri 0, 1 ve 6 ayrılmış seviyelerdir. 0 sistemi durdurmak
       için,  6  tekrar başlatmak için ve 1 ise tek kullanıcılı kipe döndürmek
       için kullanılır. S seviyesi doğrudan kullanıcı  ile  alakalı  değildir,
       daha  çok  çalışma  seviyesi  1'e girerken çalıştırılan betikleri ifade
       eder. Bu konuda daha  fazla  bilgi  için  shutdown(8)  ve  inittab(5)'a
       bakınız.

       7-9  arası  çalışma  seviyeleri de geçerlidir ama bu seviyeler hakkında
       belgelendirme  yapılmamıştır.  Çünkü  "geleneksel"  Unix  türevleri  bu
       seviyeleri  kullanmazlar.  Sırf merakınız gidermek için belirteyim ki S
       ve s aynıdır ve aynı çalışma seviyesini belirtirler.

SİSTEM AÇILIŞI

       Çekirdek açılış töreninin son halkası olarak init çalıştırıldığı zaman,
       içinde öntanımlı çalışma seviyesi girdisi olup olmadığını kontrol etmek
       için /etc/inittab dosyasına bakılır (bakınız inittab(5)). Bu  öntanımlı
       çalışma  seviyesi,  sistem açılışı sonrası düşülecek çalışma seviyesini
       belirtir. Bu tür bir girdi yok ise veya /etc/inittab dosyası  yok  ise,
       konsoldan bir çalışma seviyesi girilmesi gerekir.

       Çalışma  seviyeleri  S  veya  s,  sistemi  tek  kullanıcı kipe sokar ve
       /etc/initab  dosyasına  ihtiyaç  duymazlar.  Tek   kullanıcılı   kipte,
       /dev/console üzerinde bir root kullanıcı kabuğu açılır.

       Tek  kullanıcılı  kipine  girilince,  init  konsolun  ioctl(2) durumunu
       /etc/ioctl.save dosyasında okur. Şayet bu dosya  yok  ise,  init  hattı
       9600  baud  ve  CLOCAL  ile ilklendirir. init tek kullanıcılı kipi terk
       ederken konsolun ioctl ayarlarını bu dosyaya kaydeder.  Böylece  tekrar
       tek kullanıcılı kipe geçildiği zaman bu ayarları kullanabilir.

       Çok  kullanıcılı  kipe ilk sefer girişte, kullanıcılar bağlanmadan önce
       dosya sisteminin  bağlanmasını  sağlayabilmek  için  boot  ve  bootwait
       girdileri init tarafından çalıştırılır. Daha sonra çalışma seviyesi ile
       eşleşen bütün girdiler çalıştırılır.

       Yeni  bir  süreç  başlatılırken,  init   ilk   olarak   /etc/initscript
       dosyasının  var olup olmadığını kontrol eder. Şayet var ise, bu dosyada
       bulunan betikler süreci başlatmak için kullanılır.

       Bir  alt  süreç  her  sonlandığında,  bunun  sebebi   init   tarafından
       /var/run/utmp ve /var/log/wtmp içine yazılır (bu dosyaların mevcut olup
       olmadığı önce kontrol edilir).

ÇALIŞMA SEVİYELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ

       Belirtilen  bütün   süreçler   çalıştırıldıktan   sonra   init;   kendi
       oluşturduğu  bir sürecin sonlandırılmasını, bir enerji kesme sinyalinin
       veya telinit tarafından  gönderilen  bir  çalışma  seviyesi  değiştirme
       sinyalinin   gelmesini  bekler.  Bu  üç  durumdan  biri  gerçekleşirse,
       /etc/inittab dosyasını tekrar kontrol eder. Bu  dosyaya  yeni  girdiler
       eklenmiş   olabilir.   Bununla   birlikte,   init   bunlardan   birinin
       gerçekleşmesini  bekler.  Durumlara  anında  tepki   verebilmek   için,
       telinit'in  Q  veya  q komutu ile init'in /etc/inittab dosyasını tekrar
       kontrol etmesi sağlanabilir.  Şayet init tek kullanıcılı kipte  değilse
       ve  bir  enerji  kesme  sinyali alırsa (SIGPWR), gidip /etc/powerstatus
       dosyasını okur. Daha  sonra  bu  dosyanın  içeriğine  bağlı  olarak  şu
       komutlardan birini uygular:

       F(AIL) Enerji  KGK  tarafından  sağlanıyordur  ve bir süre sonra enerji
              kesilecektir. powerwait ve powerfail girdileri çalıştırılır.

       O(K)   Enerji tekrar gelmiştir. powerokwait girdisi çalıştırılır.

       L(OW)  KGK'nın akülerindeki enerji azalmaktadır ve enerji kesilecektir.
              Powerfailnow girdisi çalıştırılır.

       Şayet /etc/powerstatus yok ise veya F, O veya L harflerinden farklı bir
       şey ihtiva ediyorsa, init, F harfini okuduğunu kabul eder ve  ona  göre
       davranır.

       SIGPWR   ve   /etc/powerstatus  kullanımı  tavsiye  edilmez.  init  ile
       etkileşimli kipe geçmek isteyen  birisinin  /dev/initctl'yi  kullanması
       daha uygun olur. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için sysvinit paketinin
       kaynak kodundaki belgelere bakınız.  Çalışma seviyesi değiştirme isteği
       init'e   iletilince;   init  yeni  seviyede  tanımlanmamış  olan  bütün
       süreçlere  SIGTERM  sinyali   gönderir.   Daha   sonra   bu   süreçleri
       sonlandırmadan  önce  5  saniye  bekler. 5 saniye sonra SIGKILL sinyali
       gönderir. NOT: init bütün süreçlerin ve onların alt  süreçlerinin  aynı
       süreç  grubu içinde kaldığını varsayar. Şayet herhangi bir süreç, süreç
       grubunu üyeliğini değiştirmiş ise, o  süreç  bu  sonlandırma  sinyalini
       almaz. Bu tür süreçlerin ayrıca sonlandırılması gerekir.

TELINIT

       /sbin/telinit,  /sbin/init'e  bir bağdır. Tek karakterlik argümanlar ve
       sinyalleri kabul eder. Aşağıdaki argümanlar  telinit'e  talimat  olarak
       verilebilir:

       0,1,2,3,4,5 veya 6
              init'in, belirtilen çalışma seviyesine geçmesi istenir.

       a,b veya c
              init'in,  sadece  a,b veya c çalışma seviyesi için verilmiş olan
              /etc/inittab dosyası girdilerini çalıştırması istenir.

       Q veya q
              init'in, /etc/inittab dosyasını tekrar kontrol etmesi istenir.

       S veya s
              init'in tek kullanıcılı kipe geçmesi istenir.

       U veya u
              init'in, durumunu koruyarak, kendini tekrar başlatması  istenir.
              /etc/inittab   dosyası   tekrar   okunmaz.   Çalışma  seviyeleri
              Ss12345'den birisi olmalıdır. Aksi taktirde istek  sessizce  yok
              sayılır. Herhangi bir hata dönmez.

       Ayrıca  telinit, init'e SIGTERM ve SIGKILL sinyalleri arasında ne kadar
       beklemesi gerektiğini de  söyleyebilir.  Öntanımlı  değer  5  saniyedir
       fakat  -t  seçeneği  kullanılarak  bu değer değiştirilebilir.  telinit,
       sadece uygun  yetkiye  sahip  kullanıcılar  tarafından  kullanılabilir.
       init  çalıştırılabiliri,   kendinin  init  mi yoksa telinit mi olduğunu
       anlamak için  süreç  numarasını  kontrol  eder,  gerçek  init'in  süreç
       numarası  daima  1'dir. Buradan, telinit kullanmak yerine, init'in kısa
       yol olarak kullanılabileceği de ortaya çıkar.

ORTAM DEĞİŞKENLERİ

       init, çalıştırdığı alt süreçler  için  aşağıdaki  ortam  değişkenlerini
       ayarlar:

       PATH   /usr/local/sbin:/sbin:/bin:/usr/sbin:/usr/bin

       INIT_VERSION
              init  sürüm  numarası.  Bir  betiğin  doğrudan  init  tarafından
              çalıştırıp çalıştırmadığını anlamak açısından faydalıdır.

       RUNLEVEL
              Geçerli sistem çalışma seviyesi.

       PREVLEVEL
              Bir  önceki  sistem  çalışma   seviyesi.   Çalışma   seviyesinin
              değiştirilmesi   durumunda,   öncekini   tespit  etme  açısından
              faydalıdır.

       CONSOLE
              Sistem konsolu. Gerçekte  çekirdekten  miras  alınır.  Şayet  bu
              seçenek   ayarlanmaz   ise,  init  tarafından  öntanımlı  olarak
              /dev/console kullanılır.

AÇILIŞ SEÇENEKLERİ

       Açılış esnasında init'e seçenekler girilebilir (LILO içinden). init  şu
       seçenekleri kabul eder:

       -s, S, single
              Tek  kullanıcı  kipinde  açılış.  Bu  kipte /etc/inittab dosyası
              incelenir ve açılış rc betikleri,  tek  kullanıcılı  kip  kabuğu
              başlatılmadan önce çalıştırılır.

       1-5    Açılış sonrası girilecek çalışma seviyesini belirtir.

       -b, emergency
              Herhangi   bir   açılış   betiğini  çalıştırmadan  doğrudan  tek
              kullanıcılı kip kabuğuna düşer.

       -a, auto
              Çekirdek, kullanıcının  müdahalesine  gerek  kalmadan  öntanımlı
              komut  satırı ile yüklenmişse, LILO önyükleyicisi komut satırına
              "auto" sözcüğünü ekler. Şayet bu bulunursa, init AUTOBOOT  ortam
              değişkenine "yes" değerini atar. Bunu bir güvenlik ölçüsü olarak
              kullanamayacağınızı unutmayın, çünkü  kullanıcı  komut  satırını
              kendi de tanımlayabilir.

       -z xxx -z'ye  verilen  argüman  yok sayılır. Bu seçeneği komut satırını
              biraz daha genişletmek  için  kullanabilirsiniz,  böylece  yığıt
              içinde  daha  fazla  yer  kaplaması  sağlanmış  olur. init komut
              satırını büyük bir  ustalıkla  yönetir,  böylece  ps(1)  geçerli
              çalışma seviyesini gösterebilir.

ARAYÜZ

       init  iletiler için; /dev içindeki /dev/initctl fifosunu dinler. Arayüz
       tam  olarak  bitmemiş  ve  belgeleme  işlemleri   de   bitirilmemiştir.
       İlgilenenler  /src  dizinindeki  init kaynak kodlarının tar arşivindeki
       initreq.h dosyasına bakabilirler.

SİNYALLER

       init çeşitli sinyallere tepki verir:

       SIGHUP init /etc/initrunlvl ve  /var/log/initrunlvl  dosyalarını  arar.
              Şayet  bu  dosyalardan  birisi  var  ise  ve  bir  ASCII çalışma
              seviyesi içeriyorsa,  init   bu  çalışma  seviyesine  geçer.  Bu
              sadece   geçmişe   uyum   için  konulmuştur.  Normal  durumlarda
              (dosyanın olmadığı durumlarda) init, telinit'in -q seçeneği  ile
              çalıştırıldığını kabul eder ve buna göre davranır.

       SIGUSR1
              Bu sinyali alınca, init kendi denetim fifosu olan /dev/initctl'u
              kapatır  ve  tekrar  açar.  /dev   dizinin   tekrar   bağlandığı
              zamanlarda, açılış betikleri için oldukça faydalıdır.

       SIGINT CTRL-ALT-DEL üçlemesine basıldığı durumlarda, çekirdek init'e bu
              sinyali gönderir. O da ctrlaltdel eylemini etkinleştirir.

       SIGWINCH
              KeyboardSignal tuşuna basıldığı durumlarda, çekirdek  init'e  bu
              sinyali gönderir. O da kbrequest eylemini etkinleştirir.

UYUM

       init,     System    V    init    ile    uyumludur.    /etc/init.d    ve
       /etc/rc{çalışmaseviyesi}.d dizinleri  içindeki  betikler  ile  birlikte
       uyum  içinde  çalışır.  Eğer  sisteminiz  geleneksel  yapıya  uyuyorsa,
       /etc/init.d içinde bu betiklerin nasıl çalıştığını açıklayan bir README
       dosyası bulacaksınız.

İLGİLİ DOSYALAR

       /etc/inittab
       /etc/initscript
       /dev/console
       /etc/ioctl.save
       /var/run/utmp
       /var/log/wtmp
       /dev/initctl

UYARILAR

       init,  süreçlerin  ve  bu  süreçlerin  soyundan  gelen diğer süreçlerin
       orijinal süreç grupları içinde kaldıklarını varsayar.  Şayet bir süreç,
       süreç  grubunu  değiştirirse,  init bu süreci öldüremez ve aynı uçbirim
       hattında iki süreç ile karşılaşabilirsiniz.

TANI KOYMA

       Şayet bir girdi 2 dakika içinde 10 kereden fazla çoğaltılıyorsa,  init,
       bu  girdi satırında bir hata olduğunu düşünecek, sistem konsolundan bir
       hata iletisi verecek ve 5 dakika geçmeden veya bir  sinyal  almadan  bu
       girdinin   tekrar   çoğalmasına   izin  vermeyecektir.  Buradaki  amaç,
       /etc/inittab  içinde  hatalı  bir  girdinin  sistem  kaynaklarını   yok
       etmesini önlemektir.

YAZAN

       Miquel    van    Smoorenburg    <miquels  (at)  cistron.nl>  tarafından
       yazılmıştır,  ilk  kılavuz  sayfası  Michael   Haardt   <u31b3hs   (at)
       pool.informatik.rwthaachen.de> tarafından yazılmıştır.

İLGİLİ BELGELER

       bash(1),   getty(1),   kill(1),  login(1),  initscript(5),  inittab(5),
       utmp(5), runlevel(8), shutdown(8).

ÇEVİREN

       Yalçın Kolukısa <yalcink01 (at) yahoo.com>, Şubat 2004

                                23 Ağustos 2001                        init(8)