Provided by: manpages-pl_20060617-3_all bug

NAZWA

       bash - GNU Bourne-Again SHell

SK/LADNIA

       bash [opcje] [plik]

COPYRIGHT

       Bash is Copyright (C) 1989-2001 by the Free Software Foundation, Inc.

OPIS

       Bash jest zgodnym z sh interpreterem jzyka polece, wykonujcym polecenia
       ze standardowego wejcia bd z pliku.  Wlczono do rownie przydatne  cechy
       zaczerpnite z powloki Korna i powloki C (ksh i csh).

       Bash  w  zamierzeniu  jest  implementacj  zgodn  z POSIX-ow specyfikacj
       powlok i narzdzi -- IEEE POSIX  Shell  and  Tools  specification  (IEEE
       Working Group 1003.2).

OPCJE

       Oprocz   jednoznakowych   opcji   powloki   udokumentowanych  w  opisie
       wbudowanego polecenia set, bash  przy  wywolaniu  interpretuje  ponisze
       opcje:

       -c /lacuch Jeli wystpuje opcja -c, to polecenia odczytywane s z /lacucha.
                 Jeeli po /lacuchu istniej argumenty, to s one przypisywane  do
                 argumentow pozycyjnych, poczynajc od $0.
       -r        Jeeli  wystpuje  opcja -r, to powloka staje si powlok okrojon
                 (restricted). Zobacz poniej POW/LOKA OKROJONA.
       -i        Jeeli wystpuje opcja -i, to powloka jest interaktywna.
       -s        Jeli  wystpuje  opcja  -s  lub  po  przetworzeniu  opcji  nie
                 pozostaj  adne  argumenty,  to  polecenia  odczytywane  s  ze
                 standardowego  wejcia.  Opcja  ta  umoliwia   na   ustawienie
                 parametrow     pozycyjnych    podczas    wywolania    powloki
                 interaktywnej.
       -D        Na  standardowym  wyjciu  wypisywana  jest  lista  wszystkich
                 podwojnie  cytowanych lacuchow poprzedzonych znakiem $.  S to
                 lacuchy  bdce  przedmiotem  tlumaczenia  jzyka,  gdy   biecym
                 ustawieniem  regionalnym  (locale)  nie  jest  C  ani  POSIX.
                 Implikuje to opcj -n; nie zostan wykonane adne polecenia.
       [-+]O [opcja_shopt]
                 opcja_shopt jest jedn z  ocpji  powloki  akceptowanych  przez
                 polecenie wbudowane shopt (zobacz WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI
                 poniej).  Jeli wystpuje opcja_shopt, to -O nadaje  warto  tej
                 opcji,  za  +O uniewania j.  Jeeli nie podano opcji_shopt, to
                 na standardowym wyjciu wypisywane s  nazwy  i  wartoci  opcji
                 powloki  akceptowanych przez shopt.  Jeli opcj wywolania jest
                 +O, tworzone wyjcie jest formatowane w taki sposob,  by  mona
                 bylo wykorzysta je jako wejcie.
       --        Zapis  --  sygnalizuje  koniec  opcji  i  wylcza  dalsze  ich
                 przetwarzanie.  Argumenty wystpujce po -- traktowane  s  jako
                 nazwy plikow i argumenty. Argument - jest rownowanikiem --.

       Bash  interpretuje  take  wiele  opcji  wieloznakowych.  Jeli maj zosta
       rozpoznane, opcje te musz pojawi si  w  wierszu  polece  przed  opcjami
       jednoznakowymi,

       --dump-po-strings
              Rownowane  -D,  ale  wyjcie jest w formacie pliku GNU gettext po
              (portable object).
       --dump-strings
              Rownowanik -D.
       --help Wywietla  na  standardowym  wyjciu  komunikat  o  uytkowaniu   i
              pomylnie koczy prac.
       --init-file plik
       --rcfile plik
              Wykonuje  polecenia  z  podanego  pliku zamiast ze standardowego
              osobistego  pliku  inicjujcego  ~/.bashrc,  jeli  powloka   jest
              interaktywna.  Zobacz WYWO/LANIE poniej.

       --login
              Sprawia,  e  bash dziala tak, jakby zostal wywolany jako powloka
              zgloszeniowa (login shell).  Zobacz WYWO/LANIE poniej.

       --noediting
              Nie uywa biblioteki GNU readline do  odczytu  wierszy  polece  w
              trybie interaktywnym.

       --noprofile
              Nie    odczytuje    ani   ogolnosystemowego   pliku   startowego
              /etc/profile  ani  adnego  z   osobistych   plikow   inicjujcych
              ~/.bash_profile,  ~/.bash_login  czy ~/.profile.  Domylnie, bash
              czyta te pliki  gdy  jest  wywolany  jako  powloka  zgloszeniowa
              (zobacz WYWO/LANIE poniej).

       --norc Nie  odczytuje  i  nie  wykonuje  osobistego  pliku  inicjujcego
              ~/.bashrc jeli powloka jest interaktywna. Opcja ta jest domylnie
              wlczona, jeeli powlok wywolano jako sh.

       --posix
              Zmienia  zachowanie  bash tam, gdzie operacja domylna roni si od
              standardu POSIX 1003.2 tak,  by  dostosowa  si  do  niego  (tryb
              posix).

       --restricted
              Powloka staje si okrojona (zobacz POW/LOKA OKROJONA poniej).

       --verbose
              Rownowanik opcji  -v.

       --version
              Pokazuje  na  standardowym wyjciu informacj o wersji tego
              egzemplarza bash i pomylnie koczy prac.

ARGUMENTY

       Jeli po przetworzeniu opcji  pozostaj  jakie  argumenty,  a  nie
       podano  ani  opcji -c ani -s, to zaklada si, e pierwszy argument
       jest nazw pliku  zawierajcego  polecenia  powloki.   Jeeli  bash
       zostal  wywolany  w  taki  sposob, to $0 przypisywana jest nazwa
       pliku  z  poleceniami,   a   parametrom   pozycyjnym   pozostale
       argumenty.   Bash odczytuje i wykonuje polecenia z tego pliku, a
       nastpnie koczy prac.  Kod zakoczenia basha  jest  wowczas  kodem
       zakoczenia  ostatniego  wykonanego  polecenia skryptu.  Jeli nie
       wykonano adnego polecenia, to kod zakoczenia wynosi 0.

WYWO/LANIE

       Pow/loka zg/loszeniowa (login shell) to taka, w  ktorej  pierwszym
       znakiem  zerowego argumentu jest -, lub taka, ktor uruchomiono z
       opcj --login.

       Powloka interaktywna to taka, ktor  uruchomiono  bez  argumentow
       innych  ni  opcje i bez opcji -c; zarowno jej standardowe wejcie
       jak i wyjcie powizane jest z terminalami (tak  jak  okrelila  to
       funkcja isatty(3)), albo taka, ktor uruchomiono z opcj -i.  Jeli
       bash jest interaktywny, to ustawiane jest PS1 za $-  zawiera  i;
       pozwala   to   skryptowi   powloki  lub  plikowi  startowemu  na
       sprawdzanie tego stanu.

       Ponisze akapity opisuj, jak bash wykonuje swoje pliki  startowe.
       Jeli  ktory z tych plikow istnieje, ale nie moe by odczytany, to
       bash zglasza bld.  Tyldy (~) w nazwach plikow  interpretowane  s
       wedlug  regul  opisanych poniej w czci Interpretacja tyld sekcji
       INTERPRETACJA.

       Gdy bash wywolywany jest  jako  powloka  zgloszeniowa  lub  jako
       powloka  nie-interaktywna  z opcj --login, w pierwszej kolejnoci
       czyta i wykonuje polecenia z  pliku  /etc/profile,  jeli  takowy
       istnieje.   Po  odczytaniu  tego  pliku,  szuka ~/.bash_profile,
       ~/.bash_login i ~/.profile, w tej kolejnoci, po czym odczytuje i
       wykonuje   polecenia  z  pierwszego  istniejcego  i  dajcego  si
       odczyta.  Mona posluy si opcj --noprofile  podczas  uruchamiania
       powloki, by zakaza takiego zachowania.

       Podczas  koczenia  pracy  powloki  zgloszeniowej,  bash  czyta i
       wykonuje polecenia z pliku ~/.bash_logout, jeli taki istnieje.

       Jeeli uruchamiana jest  powloka  interaktywna  nie  bdca  powlok
       zgloszeniow,  bash  czyta i wykonuje polecenia z ~/.bashrc, jeli
       taki plik istnieje.  Moe to by zakazane za pomoc  opcji  --norc.
       Opcja  --rcfile  plik  wymusi  odczyt i wykonanie polece z pliku
       zamiast z ~/.bashrc.

       Jeli bash startuje w trybie  nie-interaktywnym,  na  przyklad  w
       celu uruchomienia skryptu powloki, to szuka w rodowisku zmiennej
       BASH_ENV,  interpretuje  jej  warto,  jeli  j  znalazl,  i  uywa
       otrzymanej  wartoci  jako nazwy pliku do odczytania i wykonania.
       Bash zachowuje si tak, jakby byly wykonane nastpujce polecenia:
              if [ -n "$BASH_ENV" ]; then . "$BASH_ENV"; fi
       ale do szukania nazwy pliku nie jest uywana warto zmiennej PATH.

       Jeeli  bash  wywolano  pod  nazw  sh,  to  probuje  on  naladowa
       zachowanie startowe historycznych wersji sh tak cile jak to jest
       moliwe, przy rownoczesnym spelnianiu standardu POSIX.   Wywolany
       jako  powloka  interaktywna  lub powloka nie-interaktywna z opcj
       --login,  usiluje  na  pocztku  odczyta  i  wykona  polecenia  z
       /etc/profile  i  ~/.profile,  w tej kolejnoci.  W celu zakazania
       tego  zachowania  mona  uy  opcji  --noprofile.   Wywolany  jako
       powloka  interaktywna  pod nazw sh, bash poszukuje zmiennej ENV,
       interpretuje jej warto, jeli jest zdefiniowana, i  posluguje  si
       otrzyman  wartoci  jako  nazw  pliku,  ktory  ma  by odczytany i
       wykonany.  Poniewa powloka wywolana jako sh  nie  usiluje  czyta
       ani  wykonywa  polece  z jakichkolwiek innych plikow startowych,
       opcja --rcfile nie ma adnych skutkow.  Powloka  nie-interaktywna
       wywolana pod nazw sh nie probuje czyta adnych plikow startowych.
       Wywolany jako sh, bash wchodzi w tryb posix po  odczycie  plikow
       startowych.

       Gdy  bash  uruchomiony  jest  w trybie posix, jak z opcj --posix
       wiersza  polece,  kieruje  si  standardem   POSIX   dla   plikow
       startowych.   W  trybie  tym,  powloka interaktywna interpretuje
       zmienn ENV a polecenia  odczytywane  i  wykonywane  s  z  pliku,
       ktorego  nazw  jest  zinterpretowana  warto.  Nie s czytane inne
       pliki startowe.

       Bash usiluje  rozstrzygn,  czy  jest  uruchomiony  przez  demona
       powloki   zdalnej,  zwykle  rshd.   Jeeli  stwierdzi,  e  zostal
       uruchomiony przez rshd, to  odczytuje  i  wykonuje  polecenia  z
       ~/.bashrc,  jeli  plik  ten  istnieje i daje si czyta. Nie bdzie
       tego robil wywolany jako sh.  Mona posluy  si  opcj  --norc,  by
       zakaza  tego  zachowania  oraz opcj --rcfile, by wymusi czytanie
       innego pliku, ale rshd zazwyczaj nie  wywoluje  powloki  z  tymi
       opcjami ani nie pozwala na ich podanie.

       Jeli  powloka  zostala  uruchomiona  z  efektywnym id uytkownika
       (grupy) ronym od id rzeczywistego, a nie podano opcji -p, to nie
       s  odczytywane  adne  pliki  startowe,  funkcje  powloki  nie  s
       dziedziczone ze rodowiska, zmienna SHELLOPTSP, jeli jest taka  w
       rodowisku,  jest ignorowana a efektywny identyfikator uytkownika
       jest ustawiany na jego  identyfikator  rzeczywisty.   Jeli  przy
       wywolaniu  podano  opcj  -p,  to  zachowanie startowe jest takie
       samo, ale nie jest resetowany efektywny id uytkownika.

DEFINICJE

       W pozostalej czci tego dokumentu uywane s ponisze definicje.
       odstp  Spacja lub znak tabulacji.
       s/lowo  Sekwencja  znakow  uwaana  przez  powlok   za   pojedyncz
              jednostk. Znana te jako token.
       nazwa  Jest   to   s/lowo   skladajce   si   wylcznie  ze  znakow
              alfanumerycznych i znakow podkrelenia, i rozpoczynajce si
              znakiem alfabetycznym lub podkreleniem. Wspominane rownie
              jako identyfikator.
       metaznak
              Znak, ktore, gdy nie jest cytowany, oddziela slowa. Jeden
              z poniszych:
              |  & ; ( ) < > spacja tab
       operator sterujcy
              token  pelnicy  funkcj sterujc. Jest to jeden z poniszych
              symboli:
              || & && ; ;; ( ) | <nowalinia>

S/LOWA ZASTRZEONE

       S/lowa zastrzeone  (reserved  words)  to  takie,  ktore  maj  dla
       powloki  specjalne  znaczenie.   Nastpujce  slowa s rozpoznawane
       jako zastrzeone, gdy nie s cytowane i wystpuj albo jako pierwsze
       slowo  polecenia prostego (zobacz GRAMATYKA POW/LOKI poniej) albo
       trzecie slowo polece case lub for;

       ! case  do done elif else esac fi for function if in select then
       until while { } time [[ ]]

GRAMATYKA POW/LOKI

   Polecenia proste
       Polecenie  proste jest sekwencj opcjonalnych przypisa zmiennych,
       po   ktorej   nastpuj   rozdzielane   przez   odstp   slowa    i
       przekierowania,  a zakoczon operatorem sterujcym. Pierwsze slowo
       okrela polecenie, jakie ma zosta wykonane  i  jest  przekazywane
       jako  argument  numer zero.  Pozostale slowa s przekazywane jako
       argumenty wywolywanego polecenia.

       Wartoci zwracan polecenia prostego jest jego kod zakoczenia  lub
       128+n jeeli polecenie przerwane jest sygnalem n.

   Potoki
       Potok  jest  sekwencj  jednego  lub  wicej  polece rozdzielonych
       znakiem |.  Formatem potoku jest:

              [time [-p]] [ ! ] polecenie [ | polecenie2 ... ]

       Standardowe wyjcie z  polecenia  polczone  jest  za  porednictem
       potoku   ze   standardowym  wejciem  polecenia2.   Polczenie  to
       wykonywane jest przed  moliwymi  przekierowaniami  podanymi  dla
       polecenia (zobacz poniej PRZEKIEROWANIE.

       Jeeli  potok  poprzedza  zastrzeone  slowo  !, to kod zakoczenia
       takiego potoku jest  negacj  (NOT)  kodu  zakoczenia  ostatniego
       polecenia.   W   przeciwnym   wypadku,  kodem  potoku  jest  kod
       zakoczenia ostatniego polecenia.  Powloka oczekuje na zakoczenie
       (terminate) wszystkich polece w potoku przed zwroceniem wartoci.

       Jeeli potok jest poprzedzony slowem zastrzeonym time, to po jego
       zakoczeniu podawany  jest  czas  wykonywania,  jak  rownie  czas
       uytkownika  i czas systemu zuyty na wykonanie.  Opcja -p zmienia
       format  tworzonych  wynikow  na  okrelony   przez   POSIX.    Do
       sformatowania  lacucha  okrelajcego,  jak  powinna by wywietlana
       informacja o czasach, mona ustawi zmienn TIMEFORMAT; zobacz opis
       TIMEFORMAT w Zmienne pow/loki poniej.

       Kade polecenie w potoku uruchamiane jest jako odrbny proces (tj.
       w podpowloce).

   Listy
       Lista jest potokiem lub  sekwencj  kilku  potokow  rozdzielonych
       jednym  z  operatorow  ;,  &,  && lub ||, i opcjonalnie zakoczon
       jednym ze znakow ;, & lub <nowalinia>.

       Sporod tych operatorow listowych, && i || maj ten sam priorytet,
       nastpujce po nich ; i &, rownie maj rowny midzy sob priorytet.

       Jeli polecenie zakoczone jest operatorem sterujcym &, to powloka
       wykonuje  je  w  tle   (background)   w   podpowloce.    Powloka
       macierzysta nie oczekuje na zakoczenie polecenia, a zwracany kod
       wynosi 0. Polecenia oddzielane znakiem rednika  ;  wykonywane  s
       sekwencyjnie;  powloka oczekuje na zakoczenie pracy przez kade z
       nich po kolei. Zwracany kod  jest  kodem  zakoczenia  ostatniego
       wykonanego polecenia.

       Operatory  sterujce && i || oznaczaj odpowiednio listy AND i OR.
       Lista AND ma posta

       polecenie2 wykonywane jest wtedy, i tylko wtedy, gdy  polecenie1
       zwraca zerowy kod zakoczenia.

       Lista OR ma posta

              polecenie1 || polecenie2

       polecenie2  jest wykonywane wtedy, i tylko wtedy, gdy polecenie1
       zwraca niezerowy kod zakoczenia.  Kod zwracany przez listy AND i
       OR jest kodem zakoczenia ostatniego wykonanego polecenia listy.

   Polecenia z/loone
       Polecenie z/loone (compound command) jest jednym z poniszych:

       (lista)
              lista wykonywana jest w podpowloce. Przypisania zmiennych
              i polecenia wbudowane wplywajce na rodowisko powloki  nie
              zachowuj   swoich   skutkow   po   zakoczeniu  polecenia.
              Zwracanym kodem jest kod zakoczenia listy.

       { lista; }
              lista  jest  po  prostu  wykonywana  w  biecym  rodowisku
              powloki.  lista musi by zakoczona znakiem nowej linii lub
              rednika.  Nazywane   jest   to   poleceniem   grupowania.
              Zwracanym kodem jest kod zakoczenia listy.  Naley pamita,
              e w przeciwiestwie do metaznakow ( i , { i  }  s  s/lowami
              zastrzeonymi i aby zostaly rozpoznane musz si pojawi tam,
              gdzie dozwolone jest uycie  slow  zastrzeonych.   Poniewa
              nie  powoduj  podzialu  na  slowa,  musz by oddzielone od
              listy za pomoc bialego znaku.

       ((wyraenie))
              wyraenie interpretowane jest zgodnie z zasadami opisanymi
              poniej  w  sekcji  OBLICZANIE WYRAE ARYTMETYCZNYCH.  Jeli
              warto wyraenia jest niezerowa, to kodem zwracanym jest 0;
              w  przeciwnym  razie  kodem zwracaym jest 1. Jest to cile
              rownowane konstrukcji let "wyraenie".

       [[ wyraenie ]]
              Zwraca kod 0 lub 1 w zalenoci od  interpretacji  wyraenia
              warunkowego  wyraenie.  Wyraenia  zloone  s ze skladowych
              (primaries) opisanych poniej w opcji WYRAENIA  WARUNKOWE.
              Na  slowach  pomidzy  [[ a ]] nie s wykonywane rozwinicia
              nazw plikow ani podzial na slowa; s natomiast wykonywane:
              interpretacja tyld, parametrow i zmiennych, interpretacja
              wyrae  arytmetycznych,   podstawianie   wynikow   polece,
              podstawianie wynikow procesow i usunicia cytowa.

              Gdy  uywane  s  operatory  ==  i  !=,  lacuch na prawo od
              operatora traktowany  jest  jak  wzorzec  i  dopasowywany
              zgodnie    z   zasadami   opisanymi   poniej   w   sekcji
              Dopasowywanie wzorc'ow. Wartoci zwracan jest 0 jeli lacuch
              odpowiednio  pasuje  lub  nie  pasuje  do  wzorca, za 1 w
              przeciwnym przypadku.  Mona zacytowa dowoln cz  wzorca  w
              celu wymuszenia dopasowywania jej jako lacucha.

              Wyraenia  mona  lczy  przy pomocy nastpujcych operatorow,
              wymienionych w kolejnoci malejcego priorytetu:

              ( wyraenie )
                     Zwraca warto wyraenia.  Moe sluy  do  uniewanienia
                     zwyklej kolejnoci operatorow.
              ! wyraenie
                     Prawda jeeli wyraenie jest falszywe.
              wyraenie1 && wyraenie2
                     Prawda  jeli  zarowno  wyraenie1 jak i wyraenie2 s
                     prawdziwe.
              wyraenie1 || wyraenie2
                     Prawda  jeli  cho  jedno  sporod   wyraenie1   lub
                     wyraenie2 jest prawdziwe.

              Operatory  &&  i  ||  nie  wykonuj  wyraenia2 jeeli warto
              wyraenia1 wystarcza do okrelenia wartoci,  jaka  zostanie
              zwrocona przez cale wyraenie warunkowe.

       for nazwa [ in s/lowo ] ; do lista ; done
              Interpretowane  s  slowa  nastpujce  po  in,  tworzc list
              elementow.  Zmiennej nazwa nadawana  jest  kolejno  warto
              kadego  elementu  tej  listy i kadorazowo wykonywana jest
              lista polece.  Jeeli pominito in s/lowo, to polecenie  for
              wykonuje  list  po  jednym  razie  dla kadego ustawionego
              parametru   pozycyjnego   (zobacz   PARAMETRY    poniej).
              Zwracanym kodem jest kod zakoczenia ostatniego wykonanego
              polecenia.  Jeli interpretacja elementow  nastpujcych  po
              in  daje  w  wyniku  pust  list, to nie s wykonywane adne
              polecenia i zwracany jest kod 0.

       for (( wyr1 ; wyr2 ; wyr3 )) ; do lista ; done
              Na pocztku obliczane  jest  wyraenie  arytmetyczne  wyr1,
              zgodnie  z  zasadami  opisanymi poniej w OBLICZANIE WYRAE
              ARYTMETYCZNYCH.   Nastpnie  wielokrotnie  obliczane  jest
              wyr2,  a do osignicia przez nie wartoci zero.  Kadorazowo
              gdy obliczone wyr2 jest niezerowe, wykonywana jest  lista
              i   obliczane  jest  wyraenie  arytmetyczne  wyr3.   Jeli
              pominito ktore z wyrae, to zachowuje si  ono  tak,  jakby
              przyjmowalo warto 1.  Zwracanym kodem jest kod zakoczenia
              ostatniego wykonanego polecenia  listy,  lub  falsz  jeli
              ktore z wyrae jest niepoprawne.

       select nazwa [ in s/lowo ] ; do lista ; done
              Interpretowana  jest lista slow nastpujcych po in, tworzc
              list elementow. Zestaw zinterpretowanych slow  wypisywany
              jest  na  standardowym  wyjciu,  kade  poprzedzone  liczb
              kolejn. Jeli pominito in s/lowo, to wypisywane s parametry
              pozycyjne (zobacz PARAMETRY poniej).  Nastpnie wywietlana
              jest zachta PS3 i czytany jest  wiersz  ze  standardowego
              wejcia.  Jeeli  wiersz  sklada  si z liczby odpowiadajcej
              jednemu  z   wywietlonych   slow,   to   zmiennej   nazwa
              przypisywana  jest  warto  tego  slowa.  Jeli wiersz jest
              pusty,  slowa  i  zachta  wywietlane  s  ponownie.  Jeeli
              odczytano  EOF,  to polecenie koczy prac. Kada inna warto
              powoduje, e  nazwie  zostanie  przypisany  lacuch  pusty.
              Odczytany  wiersz  zachowywany  jest  w  zmiennej  REPLY.
              lista  wykonywana  jest  po  kadym  wyborze,  dopoki  nie
              zostanie  wykonane  polecenie  break.   Kodem  zakoczenia
              select  jest   kod   zakoczenia   ostatniego   wykonanego
              polecenia listy lub zero jeli nie wykonano adnych polece.

       case  s/lowo  in [ [(] wzorzec [ | wzorzec ] ... ) lista ;; ] ...
       esac
              Polecenie case  najpierw  interpretuje  s/lowo  i  probuje
              dopasowa  uzyskany  wynik  kadego  z  wzorc'ow  po  kolei,
              poslugujc si tymi samymi regulami dopasowywania,  co  dla
              rozwijania   nazw   ciekowych   (zobacz  Rozwijanie  nazw
              ciekowych poniej). Gdy znalezione  zostanie  dopasowanie,
              wykonywana  jest  odpowiadajca  mu  lista.  Po  pierwszym
              dopasowaniu   nie   s   dokonywane   proby    dopasowania
              pozostalych  wzorcow.  Jeli aden ze wzorcow nie pasuje do
              kodem zakoczenia jest zero. W przeciwnym razie jest rowny
              kodowi zakoczenia ostatniego z wykonanych polece listy.

       if  lista;  then  lista;  [ elif lista; then lista; ] ... [ else
       lista; ] fi
              Wykonywana jest lista wystpujca po  if.   Jeeli  jej  kod
              zakoczenia jest zerowy, to wykonywana jest lista klauzuli
              then. W przeciwnym wypadku, wykonywana jest lista  kadego
              elif  po  kolei;  jeli kod zakoczenia ktorej wynosi 0, to
              wykonywana jest lista  then  i  polecenie  jest  koczone.
              Jeeli   nie  wystpil  aden  z  powyszych  przypadkow,  to
              wykonywana jest lista wystpujca po  klauzuli  else,  jeli
              takowa  istnieje.  Kodem  zakoczenia  jest kod ostatniego
              wykonanego polecenia listy lub zero jeli aden z  warunkow
              nie okazal si prawdziwy.

       while lista; do lista; done
       until lista; do lista; done
              Polecenie  while powtarza wykonywanie listy podanej po do
              tak dlugo,  jak  dlugo  ostatnie  polecenie  listy  while
              zwraca  zerowy  kod  zakoczenia.   Polecenie until dziala
              identycznie  jak  while,  poza  tym,   e   warunek   jest
              zanegowany: do lista wykonywane jest tak dlugo, jak dlugo
              ostatnie  polecenie  listy  until  zwraca  niezerowy  kod
              zakoczenia.   Kod  zakoczenia  polece  while i until jest
              rowny kodowi zakoczenia ostatniego  z  wykonanych  polece
              listy do lub zeru jeli adne nie zostalo wykonane.

       [ function ] nazwa () { lista; }
              Definuje  to  funkcj  nazwan  nazwa.  Cia/lem funkcji jest
              lista polece  zawarta  pomidzy  {  i  }.  Lista  ta  jest
              wykonywana  w  za  kadym  razem  gdy  nazwa wystpuje jako
              polecenie  proste.  Kodem  zakoczenia  funkcji  jest  kod
              zakoczenia  ostatniego  z  wykonanych  polece  jej ciala.
              (Zobacz FUNKCJE poniej.)

KOMENTARZE

       W powloce  nie-interaktywnej  lub  w  powloce  interaktywnej,  w
       ktorej  wlczono  opcj  interactive_comments do opcji wbudowanych
       shopt(zobacz   WBUDOWANE   POLECENIA   POW/LOKI   poniej)   slowo
       rozpoczynajce  si  od  znaku  # powoduje, e slowo to i wszystkie
       pozostale  znaki  w   tym   wierszu   bd   ignorowane.   Powloka
       interaktywna bez wlczonej opcji interactive_comments nie pozwala
       na komentarze. Opcja interactive_comments jest domylnie  wlczona
       w powlokach interaktywnych.

CYTOWANIE

       Cytowanie  sluy  do  usuwania  specjalnego znaczenia dla powloki
       pewnych znakow lub slow. Cytowanie  mona  stosowa  do  wylczania
       specjalnego   traktowania   znakow   specjalnych,   zapobiegania
       rozpoznawaniu slow zastrzeonych jako takich oraz do zapobiegania
       podstawianiu parametrow.

       Kady  z  metaznak'ow  podanych  powyej  w DEFINICJACH posiada dla
       powloki specjalne znaczenie i musi by cytowany, jeli ma  oznacza
       samego siebie.

       Gdy   uywane  s  funkcje  interpretacji  historii  polece,  znak
       interpretacji historii, zwykle !, musi by cytowany, jeli chce si
       unikn interpretacji historii.

       Istniej        trzy       mechanizmy       cytowania:       znak
       specjalny(escapecharacter), apostrofy (pojedyncze cudzyslowy)  i
       cudzyslowy zwykle (podwojne).

       Niecytowany odwrotny ukonik (\) jest znakiem specjalnym.  Chroni
       on przed interpretacj doslown warto nastpujcego po nim znaku,  z
       wyjtkiem  <nowejlinii>.  Jeli  pojawi si para \<nowalinia> a sam
       odwrotny ukonik nie jest cytowany, to traktowana  jest  ona  jak
       kontynuacja  wiersza  (to  znaczy,  usuwana  jest  ze strumienia
       wejciowego i w efekcie ignorowana).

       Ujcie znakow w apostrofy chroni doslowne wartoci kadego z  nich.
       Apostrof  nie  moe  pojawi  si pomidzy innymi apostrofami, nawet
       jeli jest poprzedzony odwrotnym ukonikiem.

       Ujcie znakow w cudzyslowy chroni doslowne wartoci kadego z nich,
       za  wyjtkiem  $,  `  i  \.   Znaki  $ i ` zachowuj swe specjalne
       znaczenie  wewntrz  cudzyslowow.   Odwrotny   ukonik   zachowuje
       specjalne znaczenie tylko, gdy wystpuje po nim jeden z poniszych
       znakow: $, `, ", \ lub <nowalinia>.  Cudzyslow moe  by  cytowany
       wewntrz cudzyslowow przez poprzedzenie go odwrotnym ukonikiem.

       Parametry  specjalne  * i @ posiadaj specjalne znaczenie wewntrz
       cudzyslowow (zobacz PARAMETRY poniej).

       Slowa postaci $'/lacuch' traktowane  s  specjalnie.  Slowo  takie
       interpretowane jako /lacuch, w ktorym znaki poprzedzone odwrotnym
       ukonikiem  zastpowane  s  wedlug  standardu  ANSI  C.  Sekwencje
       specjalne  z  odwrotnym  ukonikiem,  jeli  wystpuj, dekodowane s
       nastpujco:
              \a     alarm (dzwonek)
              \b     backspace
              \e     znak escape
              \f     znak wysuwu strony (form feed)
              \n     znak nowej linii (new line)
              \r     powrot karetki (carriage return)
              \t     tabulacja pozioma (horizontal tab)
              \v     tabulacja pionowa (vertical tab)
              \\     odwrotny ukonik (backslash)
              \'     apostrof
              \nnn   omiobitowy znak,  ktorego  wartoci  jest  osemkowa
                     liczba nnn (jedna do trzech cyfr)
              \xnnn  omiobitowy znak, ktorego wartoci jest szesnastkowa
                     liczba nnn (jedna do trzech cyfr szesnastkowych)

       Przetlumaczony wynik jest pojedynczo  cytowany,  tak  jakby  nie
       bylo znaku dolara.

       Ujty   w   cudzyslowy  lacuch  poprzedzony  znakiem  dolara  ($)
       spowoduje, e lacuch zostanie zinterpretowany zgodnie  z  biecymi
       ustawieniami  regionalnymi  (locale).  Jeli ustawione s one na C
       lub POSIX, to znak dolara jest  ignorowany.  Jeeli  lacuch  jest
       tlumaczony i zamieniany, to zastpienie jest podwojnie cytowane.

PARAMETRY

       Parametr  jest  elementem przechowujcym wartoci. Moe on by nazw,
       liczb lub jednym ze znakow specjalnych podanych poniej w  sekcji
       Parametry  specjalne.  Dla celow powloki zmienna jest parametrem
       oznaczanym przez nazw.  Zmienna posiada warto i zero  lub  wicej
       atrybut'ow.   Warto  atrybutom  przypisuje  si za pomoc polecenia
       wbudowanego declare (zobacz opis tego polecenia poniej, w sekcji
       WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI).

       Parametr  jest  ustawiony jeli przypisano mu warto. Lacuch pusty
       jest  poprawn  wartoci.  Po  ustawieniu  zmiennej,  moe  by  ona
       uniewaniona  wylcznie  przez  uycie  wbudowanego polecenia unset
       (zobacz poniej WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI).

       Do zmiennej  mona  wykona  przypisanie  przy  pomocy  instrukcji
       postaci

              nazwa=[warto]

       Jeeli  nie  podano wartoci, to zmiennej przypisywany jest lacuch
       pusty. Wszystkie  wartoci  przechodz  przez  interpretacj  tyld,
       podstawianie  parametrow,  interpretacj  zmiennych, podstawianie
       wynikow polece, interpretacj  wyrae  arytmetycznych  i  usuwanie
       cytowa   (zobacz   poniej   INTERPRETACJA).   Jeeli  zmienna  ma
       ustawiony  atrybut  integer  (calkowita),   to   warto   podlega
       interpretacjom   wyrae   arytmetycznych,  nawet  jeli  nie  uyto
       interpretacji  $((...)).  Zobacz  poniej   Interpretacja   wyrae
       arytmetycznych.   Nie  jest  wykonywane  dzielenie  na  slowa, z
       wyjtkiem "$@",  jak  wyjaniono  to  poniej  w  sekcji  Parametry
       specjalne.    Nie   jest   wykonywane  rozwijanie  nazw  plikow.
       Instrukcje przypisania mog si te pojawia jako  argumenty  polece
       wbudowanych declare, typeset, export, readonly i local.

   Parametry pozycyjne
       Parametr pozycyjny to parametr okrelany cyfr lub cyframi, innymi
       ni pojedyncza cyfra 0.  Parametrom pozycyjnym nadawane s wartoci
       argumentow  powloki  (w czasie jej wywolania). Wartoci te mog by
       ponownie nadawane przy pomocy  wbudowanego  polecenia  set.   Do
       parametrow  pozycyjnych  nie mona wykona przypisania przy pomocy
       instrukcji  przypisania.   Parametry  pozycyjne   s   tymczasowo
       zastpowane  podczas  wykonywania  funkcji powloki (zobacz poniej
       FUNKCJE).  Jeeli interpretowany jest parametr pozycyjny okrelany
       wicej  ni  jedn  cyfr,  to musi by ujty w nawiasy (zobacz poniej
       INTERPRETACJA).

   Parametry specjalne
       Powloka kilka parametrow traktuje specjalnie. Do parametrow tych
       mona  si  wylcznie odwolywa; nie jest dozwolone przypisywanie im
       wartoci.

       *      Interpretowane jest jako parametry pozycyjne, poczwszy od
              pierwszego.   Gdy   interpretacja   pojawia   si  wewntrz
              cudzyslowow, to parametr  ten  interpretowany  jest  jako
              pojedyncze   slowo   z  wartociami  kadego  z  parametrow
              rozdzielonymi pierwszym znakiem zmiennej specjalnej  IFS.
              To  znaczy, "$*" jest rownowane "$1c$2c...", gdzie c jest
              pierwszym znakiem wartoci zmiennej IFS.   Jeeli  IFS  nie
              jest ustawione, to parametry oddzielane s spacjami.  Jeli
              IFS jest lacuchem pustym, to parametry s ze sob  polczone
              bez rozdzielajcych je separatorow.
       @      Interpretowane  jako  parametry  pozycyjne,  poczwszy  od
              pierwszego.  Gdy   interpretacja   pojawia   si   wewntrz
              cudzyslowow,  to  kady  parametr interpretowany jest jako
              odrbne slowo. To znaczy, "$@" jest  rownowane  "$1"  "$2"
              ...  Jeli nie ma adnych parametrow pozycyjnych, "$@" i $@
              interpretowane s jako nic (tj. s usuwane).
       #      Interpretowane jako liczba parametrow pozycyjnych, podana
              dziesitnie.
       ?      Interpretowane  jako  kod  zakoczenia ostatnio wykonanego
              potoku pierwszoplanowego.
       -      Interpretowane  jako  biece  flagi  opcji,  takie   jakie
              zostaly  podane  podczas wywolania, ustawione przy pomocy
              wbudowanego polecenia set lub ustawione przez sam  powlok
              (tak jak opcja -i).
       $      Interpretowany jest jako identyfikator procesu powloki. W
              podpowloce (), interpretowany jest jako ID procesu biecej
              powloki, nie za podpowloki.
       !      Interpretowany  jako  ID  procesu  ostatnio  wykonywanego
              polecenia tla (polecenia asynchronicznego).
       0      Interpretowany jako nazwa powloki  lub  skryptu  powloki.
              Ustawiane  jest  to  na etapie inicjowania powloki. Jeeli
              bash wywolywany zostal z plikiem polece, to $0  ustawiane
              jest  na  nazw tego pliku. Jeli bash zostal uruchomiony z
              opcj -c, to $0 jest ustawiane  na  pierwszy  argument  po
              lacuchu,  jaki  ma  zosta wywolany, jeli taki wystpuje. W
              przeciwnym wypadku, ustawiany jest na nazw pliku  uyt  do
              wywolania bash, jak podaje argument zerowy.
       _      Podczas uruchamiania powloki, ustawiany na bezwzgldn nazw
              powloki lub wykonywanego skryptu powloki  przekazanego  w
              licie  argumentow.   Nastpnie,  interpretowany  jest jako
              ostatni    argument    poprzedniego     polecenia,     po
              interpretacji.   Ustawiany  rownie  na  peln  nazw  pliku
              kadego polecenia wykonanego i umieszczonego  w  rodowisku
              eksportowanym  do  tego  polecenia.   Podczas sprawdzania
              poczty   parametr   ten   przechowuje   nazw    aktualnie
              sprawdzanego pliku poczty.

   Zmienne pow/loki
       Powloka ustawia nastpujce zmienne:

       BASH   Interpretowane  jako  pelna nazwa pliku uyta do wywolania
              tego przebiegu  bash .
       BASH_VERSINFO
              Zmienna  tablicowa  tylko  do  odczytu,  ktorej  elementy
              zawieraj informacje o wersji uruchomionego bash.  Wartoci
              przypisane elementom tablicy s nastpujce:
              BASH_VERSINFO[0]        Glowny  numer   wersji,   wydanie
                                      (release).
              BASH_VERSINFO[1]        Poboczny numer wersji (version).
              BASH_VERSINFO[2]        Poziom lat (patch level).
              BASH_VERSINFO[3]        Wersja kompilatu (build version).
              BASH_VERSINFO[4]        Status wydania (np. beta1).
              BASH_VERSINFO[5]        Warto MACHTYPE.

       BASH_VERSION
              Interpretowane  jako  lacuch opisujcy wersj uruchomionego
              bash.

       COMP_CWORD
              Indeks w ${COMP_WORDS}  slowa  zawierajcego  biec  pozycj
              kursora.   Zmienna  ta  jest dostpna wylcznie w funkcjach
              powloki   wywolanych   przez    uslugi    programowalnego
              uzupelniania (zobacz poniej Programowalne uzupe/lnianie).

       COMP_LINE
              Biecy  wiersz  polece.   Ta  zmienna jest dostpna tylko w
              funkcjach powloki i poleceniach zewntrznych  wywolywanych
              przez  uslugi programowalnego uzupelniania (zobacz poniej
              Programowalne uzupe/lnianie).

       COMP_POINT
              Indeks biecej pozycji  kursora  wzgldem  pocztku  biecego
              polecenia.   Jeeli kursor jest na kocu biecego polecenia,
              to warto  tej  zmiennej  jest  rowna  ${#COMP_LINE}.   Ta
              zmienna   jest   dostpna  tylko  w  funkcjach  powloki  i
              poleceniach   zewntrznych   wywolywanych   przez   uslugi
              programowalnego uzupelniania (zobacz poniej Programowalne
              uzupe/lnianie).

       COMP_WORDS
              Zmienna tablicowa (patrz Tablice poniej) skladajca  si  z
              pojedynczych  slow  z aktualnego wiersza polece.  Zmienna
              ta jest dostpna wylcznie w funkcjach  powloki  wywolanych
              przez  uslugi programowalnego uzupelniania (zobacz poniej
              Programowalne uzupe/lnianie).

       DIRSTACK
              Zmienna tablicowa (zobacz Tablice poniej) zawierajca biec
              zawarto stosu katalogow. Katalogi pojawiaj si na stosie w
              kolejnoci, w jakiej s wywietlane  przez  wbudowane  dirs.
              Przypisanie  do  elementow  tej  zmienej  tablicowej  moe
              posluy do zmiany katalogow ju wystpujcych na stosie,  ale
              do  dodania  i  usunicia katalogow musz by uyte wbudowane
              pushd i  popd.   Przypisanie  wartoci  tej  zmiennej  nie
              zmieni biecego katalogu.  Jeli DIRSTACK jest uniewanione,
              to  traci  swe  specjalne  wlaciwoci,  nawet  jeeli  jest
              nastpnie ponownie ustawione.

       EUID   Interpretowane   jako   efektywny  identyfikator  biecego
              uytkownika, inicjowane przy uruchamianiu powloki. Zmienna
              ta jest tylko do odczytu.

       FUNCNAME
              Nazwa  aktualnie  wykonywanej funkcji powloki. Zmienna ta
              istnieje  tylko  podczas  wykonywania  funkcji   powloki.
              Proby  przypisywania  jej  wartoci  nie  odnosz  efektu i
              zwracaj kod bldu.  Jeeli FUNCNAME  jest  uniewanione,  to
              traci  swe specjalne wlaciwoci, nawet jeeli jest nastpnie
              ponownie ustawione.

       GROUPS Zmienna tablicowa zawierajca list grup, ktorych czlonkiem
              jest biecy uytkownik. Proby przypisywania jej wartoci nie
              odnosz efektu i zwracaj  kod  bldu.   Jeeli  GROUPS  jest
              uniewanione,  to  traci  swe  specjalne  wlaciwoci, nawet
              jeeli jest nastpnie ponownie ustawione.

       HISTCMD
              Licznik  historii  (indeks  na  licie  historii   polece)
              biecego  polecenia.   Jeeli  HISTCMD jest uniewanione, to
              traci swe specjalne wlaciwoci, nawet jeeli jest  nastpnie
              ponownie ustawione.

       HOSTNAME
              Automatycznie ustawiane na nazw aktualnego hosta.

       HOSTTYPE
              Automatycznie  ustawiane na lacuch unikalnie opisujcy typ
              maszyny, na ktorej jest wykonywany bash.   Warto  domylna
              zaley od systemu.

       LINENO Przy  kadym  odwolaniu do tego parametru powloka zastpuje
              jego warto liczb dziesitn reprezentujc  aktualny  kolejny
              numer  wiersza  (poczynajc od 1) skryptu lub funkcji. Nie
              zapewnia si, by warto ta miala znaczenie poza skryptem bd
              funkcj.   Jeli  LINENO  jest  uniewanione,  to  traci swe
              specjalne wlaciwoci, nawet jeeli jest  nastpnie  ponownie
              ustawione.

       MACHTYPE
              Automatycznie  ustawiane  na  lacuch w pelni opisujcy typ
              systemu, na ktorym jest wykonywany bash,  w  standardowym
              formacie  GNU  cpu-firma-system.   Warto domylna zaley od
              systemu.

       OLDPWD Poprzedni katalog roboczy ustawiony poleceniem cd.

       OPTARG Warto ostatniego, bdcego opcj,  argumentu  przetworzonego
              przez   wbudowane   polecenie   getopts   (zobacz  poniej
              WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI).

       OPTIND Numer  (indeks)  nastpnego  argumentu,  jaki   ma   zosta
              przetworzony  przez  wbudowane  polecenie getopts (zobacz
              poniej WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI).

       OSTYPE Automatycznie  ustawiane  na   lacuch   opisujcy   system
              operacyjny, w ktorym jest wykonywany bash.  Warto domylna
              zaley od systemu.

       PIPESTATUS
              Zmienna tablicowa (zobacz Tablice poniej) zwierajca  list
              kodow zakoczenia z procesow w ostatnio wykonywanym potoku
              pierwszoplanowym   (ktory    moe    zawiera    pojedyncze
              polecenie).

       PPID   Identyfikator  procesu  macierzystego powloki. Zmienna ta
              jest tylko do odczytu.

       PWD    Biecy katalog roboczy, ustawiony poleceniem cd.

       RANDOM Za kadym razem, gdy nastpuje odwolanie do tego parametru,
              generowana jest calkowita liczba losowa z zakresu od 0 do
              32767. Sekwencj liczb losowych mona zainicjowa przypisujc
              warto do RANDOM.  Jeeli RANDOM jest uniewaniona, to traci
              swe  specjalne  wlaciwoci,  nawet  jeeli  jest   nastpnie
              ponownie ustawione.

       REPLY  Ustawiona   na   wiersz   wejcia   odczytany   wbudowanym
              poleceniem read jeli nie podano adnych jego argumentow.

       SECONDS
              Kadorazowo, gdy wystpuje  odwolanie  do  tego  parametru,
              zwracana  jest  liczba sekund, jakie uplynly od wywolania
              powloki. Jeeli do SECONDS zostanie przypisana  warto,  to
              warto  zwracana  przez  kolejne  odwolania  rowna liczbie
              sekund od czasu przypisania plus przypisana warto.  Jeeli
              SECONDS   jest   uniewanione,   to  traci  swe  specjalne
              wlaciwoci, nawet jeeli jest nastpnie ponownie ustawione.

       SHELLOPTS
              Lista,   rozdzielonych   dwukropkami,   wlczonych   opcji
              powloki. Kade slowo listy jest poprawnym argumentem opcji
              -o wbudowanego polecenia set (zobacz WBUDOWANE  POLECENIA
              POW/LOKI  poniej).  Opcje pojawiajce si w SHELLOPTS to te,
              ktore s zglaszane jako wlczone (on) przez set  -o.   Jeli
              zmienna  ta  istnieje  w  rodowisku  podczas uruchamiania
              bash, to kada z opcji  powloki  wystpujca  na  tej  licie
              zostanie  wlczona  przed  odczytem  jakichkolwiek  plikow
              startowych.  Jest to zmienna tylko do odczytu.

       SHLVL  Inkrementowana kadorazowo, gdy uruchamiane  jest  kolejne
              wystpienie bash.

       UID    Interpretowane  jako  identyfikator  biecego  uytkownika,
              inicjowane przy uruchamianiu  powloki.  Zmienna  ta  jest
              tylko do odczytu.

       Ponisze  zmienne s uywane przez powlok. W niektorych przypadkach
       bash przypisuje im domylne wartoci; przypadki  te  s  odnotowane
       niej.

       BASH_ENV
              Jeeli  parametr  ten  jest  ustawiony podczas wykonywania
              przez bash skryptu, to  jego  warto  interpretowana  jest
              jako  nazwa pliku zawierajcego polecenia do zainicjowania
              powloki,  jak  w  ~/.bashrc.   Warto   BASH_ENV   podlega
              interpretacji  parametrow,  podstawianiu wynikow polece i
              interpretacjom wyrae  arytmetycznych  przed  interpretacj
              jej  jako  nazwy  pliku.  Zmienna PATH nie jest uywana do
              znalezienia pliku o powstalej w ten sposob nazwie.
       CDPATH cieka wyszukiwania  dla  polecenia  cd.   Jest  to  lista
              rozdzielonych  dwukropkami  katalogow,  w ktorych powloka
              szuka katalogow docelowych podanych przez  polecenie  cd.
              Przykladow wartoci jest ,,.:~:/usr''.
       COLUMNS
              Uywana  przez  polecenie  wbudowane select do wyznaczenia
              szerokoci  terminala  przy   wypisywaniu   list   wyboru.
              Ustawiana automatycznie po otrzymaniu SIGWINCH.
       COMPREPLY
              Zmienna   tablicowa,   z   ktorej   bash   czyta   moliwe
              uzupelnienia tworzone przez funkcj powloki wywolan  przez
              uslug   programowalnego   uzupelniania   (zobacz   poniej
              Programowalne uzupe/lnianie).
       FCEDIT Domylny edytor dla wbudowanego polecenia fc.
       FIGNORE
              Lista rozdzielonych dwukropkami przyrostkow, jakie maj by
              ignorowane   podczas  uzupelniania  nazw  plikow  (zobacz
              READLINE poniej).  Nazwa pliku o przyrostku  pasujcym  do
              jednej   z   pozycji   FIGNORE   wylczana  jest  z  listy
              dopasowanych  nazw  plikow.   Przykladow   wartoci   jest
              ,,.o:~''.
       GLOBIGNORE
              Lista   rozdzielonych  dwukropkami  wzorcow  definiujcych
              zestaw nazw  plikow,  jakie  maj  by  ignorowane  podczas
              rozwijania  nazw  plikow.   Jeeli  plik pasujcy do wzorca
              rozwijajcego nazw  ciekow  pasuje  rownie  do  ktorego  z
              wzorcow   w  GLOBIGNORE,  to  jest  on  usuwany  z  listy
              dopasowanych.
       HISTCONTROL
              Jeeli posiada warto ignorespace, to wiersze rozpoczynajce
              si  od  znaku spacji nie s wprowadzane do listy historii.
              Jeli posiada warto  ignoredups,  to  wiersze  pasujce  do
              ostatniego  wiersza  historii  nie  s wprowadzane.  Warto
              ignoreboth lczy obie te moliwoci.  Jeli  zmienna  ta  nie
              jest  zdefiniowana  lub  ma  warto  inn  od powyszych, to
              wszystkie wiersze przeczytane  przez  analizator  skladni
              zachowywane  s  w  licie  historii,  stosownie do wartoci
              HISTIGNORE.  Funkcja tej zmiennej  jest  zastpiona  przez
              HISTIGNORE.   Drugi  i kolejne wiersze zloonego polecenia
              wielowierszowego  nie  s  sprawdzane  i  s  dodawane   do
              historii bez wzgldu na warto
       HISTFILE
              Nazwa  pliku,  w  ktorym zachowywana jest historia polece
              (zobacz   HISTORIA   poniej).    Wartoci   domyln    jest
              ~/.bash_history.  Jeli  ustawienie  tej zmiennej zostanie
              skasowane, to historia  polece  nie  bdzie  zachowana  po
              zakoczeniu pracy powloki interaktywnej.
       HISTFILESIZE
              Maksymalna  liczba  wierszy  zawartych  w pliku historii.
              Podczas przypisywania wartoci tej zmiennej, jeeli jest to
              niezbdne,   plik  historii  jest  obcinany  tak,  by  nie
              zawieral wicej wierszy.  Domyln wartoci jest  500.   Plik
              historii jest take obcinany do tego rozmiaru po zapisaniu
              go w czasie koczenia pracy przez powlok interaktywn.
       HISTIGNORE
              Lista  rozdzielonych  dwukropkami  wzorcow   slucych   do
              decydowania,  jakie wiersze polece powinny by zachowane w
              licie historii.  Kady  z  wzorcow  zakotwiczony  jest  na
              pocztku wiersza i musi pasowa do calego wiersza (nie jest
              dodawane adne niejawne `*'). Kady  z  wzorcow  sprawdzany
              jest  z  biecym wierszem po wykonaniu kontroli okrelonych
              przez HISTCONTROL.  Oprocz zwyklych znakow  dopasowywania
              wzorcow  uywanych  przez powlok, `&' dopasowuje poprzedni
              wiersz historii. Literal `&' mona uzyska  poprzedzajc  go
              odwrotnym  ukonikiem;  odwrotny ukonik jest usuwany przed
              prob  dopasowania.   Druga  i  kolejne  wiersze  zloonego
              polecenia  wielowierszowego nie s sprawdzane i s dodawane
              do historii bez wzgldu na warto HISTIGNORE.
       HISTSIZE
              Liczba polece do zapamitania w  historii  polece  (zobacz
              HISTORIA poniej).  Wartoci domyln jest 500.
       HOME   Katalog   domowy  biecego  uytkownika;  domylny  argument
              wbudowanego   polecenia   cp.    Warto    tej    zmiennej
              wykorzystywana  jest  te  przy  wykonywaniu interpretacji
              tyld.
       HOSTFILE
              Zawiera nazw pliku o tym  samym  formacie  co  /etc/hosts
              ktory pownien by czytany, gdy powloka potrzebuje uzupelni
              nazw hosta.  List moliwych uzupelnie mona zmienia podczas
              pracy powloki.  Nastpnym razem, gdy wykonywana jest proba
              uzupelnienia nazwy hosta bash dodaje zawarto nowego pliku
              do  ju  istniejcej listy.  Jeeli HOSTFILE jest ustawione,
              ale  nie  posiada  wartoci,  bash  usiluje  uzyska   list
              moliwych  uzupelnie  nazw  hostow  czytajc /etc/hosts Gdy
              HOSTFILE jest uniewaniane, lista hostow jest czyszczona.
       IFS    Wewntrzny Separator Pol (Internal Field Separator) uywany
              do  podzialu  na  slowa  po  interpretacjach  i dzielenia
              wierszy na slowa  we  wbudowanym  poleceniu  read.   Jego
              domyln wartoci jest ,,<spacja><tabulacja><nowalinia>''.
       IGNOREEOF
              Steruje  dzialaniem powloki interaktywnej przy otrzymaniu
              przez ni znaku EOF jako jedynego znaku wejcia. Jeeli jest
              ustawiona,  to  jej warto jest liczb kolejnych znakow EOF
              jakie  musz  by  wpisane  jako  pierwsze  znaki   wiersza
              wprowadzania  przed  zakoczeniem  pracy przez bash.  Jeli
              zmienna ta istnieje, ale nie zawiera wartoci  numerycznej
              lub  nie ma wartoci, to wartoci domyln jest 10. Jeeli nie
              istnieje, to EOF wskazuje  powloce  koniec  wprowadzanych
              danych.
       INPUTRC
              nazwa  pliku startowego dla readline, uniewaniajca domyln
              ~/.inputrc (zobacz READLINE poniej).
       LANG   Sluy  do  wyznaczania  kategorii  locale  dla  wszystkich
              kategorii    nie    wyszczegolnionych    przez    zmienne
              rozpoczynajce si od znakow LC_.
       LC_ALL Zmienna  ta  uniewania  warto  LANG  i  wszelkich  innych
              zmiennych LC_ okrelajcych kategorie locale.
       LC_COLLATE
              Ta  zmienna wyznacza kolejno (collation order) uywan przy
              sortowaniu wynikow rozwijania nazw plikow, decyduje te  o
              zachowaniu  wielu  wyrae,  klas  rownowanych  i sekwencje
              sortowania (collating sequences) w rozwijaniu nazw plikow
              i dopasowywaniu wzorcow.
       LC_CTYPE
              Ta  zmienna  decyduje o interpretacji znakow i zachowaniu
              si  klas  znakow  wewntrz  rozwijania   nazw   plikow   i
              dopasowywania wzorcow.
       LC_MESSAGES
              Ta  zmienna  decyduje  o  ustawieniu  locale  uywanym  do
              tlumaczenia ujtych w  cudzyslowy  lacuchow  poprzedzonych
              znakiem $.
       LC_NUMERIC
              Ta  zmienna  okrela kategori locale uywan do formatowania
              liczb.
       LINES  Uywana przez polecenie wbudowane  select  do  wyznaczenia
              dlugoci  kolumn  przy wypisywaniu list wyboru.  Ustawiana
              automatycznie po otrzymaniu SIGWINCH.
       MAIL   Jeeli parametrowi temu jest przypisana nazwa pliku, a nie
              jest   ustawiona  zmienna  MAILPATH,  to  bash  informuje
              uytkownika o nadejciu poczty do podanego pliku.
       MAILCHECK
              Okrela jak  czsto  (w  sekundach)  bash  sprawdza  poczt.
              Domylnie   jest   to   60   sekund.  Gdy  nadchodzi  pora
              sprawdzenia   poczty,   powloka   wykonuje    to    przed
              wywietleniem  glownej  zachty.   Jeli zmienna ta nie jest
              ustawiona, to powloka wylcza sprawdzanie poczty.
       MAILPATH
              Lista rozdzielonych dwukropkami nazw plikow, w jakich  ma
              by  sprawdzana poczta. Mona poda komunikat, jaki ma zosta
              wywietlony,  gdy  do  danego  pliku   przybdzie   wiadomo
              pocztowa,  przez  oddzielenie  nazwy  pliku od komunikatu
              znakiem '?'.  Uyte w tekcie komunikatu, $_ interpretowane
              jest jako nazwa biecego pliku pocztowego.  Przyklad:
              MAILPATH='/var/mail/bfox?"You have mail":~/shell-mail?"$_
              has mail!"'
              Bash zapewnia tej zmiennej  warto  domyln,  ale  poloenie
              plikow pocztowych uytkownika, jakim si posluguje zaley od
              systemu (np. /var/mail/$USER).
       OPTERR Jeeli ustawiono na warto 1, bash  wywietla  komunikaty  o
              bldach  generowanych  przez  wbudowane  polecenie getopts
              (zobacz  WBUDOWANE  POLECENIA  POW/LOKI  poniej).   OPTERR
              inicjowane  jest  na  1  kadorazowo,  gdy wywolywana jest
              powloka lub wykonywany jest skrypt powloki.
       PATH   cieka wyszukiwania polece. Jest  to  lista  rozdzielanych
              dwukropkami  katalogow,  w  ktorych  powloka szuka polece
              (zobacz WYKONYWANIE POLECE poniej). Domylna  cieka  zaley
              od   systemu   i   ustawiana  jest  przez  administratora
              instalujcego    bash.      Powszechn     wartoci     jest
              ,,/usr/gnu/bin:/usr/local/bin:/usr/ucb:/bin:/usr/bin:.''.
       POSIXLY_CORRECT
              Jeli  podczas  uruchamiania  bash w rodowisku istnieje ta
              zmienna, to  powloka  przed  odczytem  plikow  startowych
              wchodzi w tryb posix, tak jakby przy jej wywolaniu podano
              opcj --posix.  Jeli zmienna ta zostanie ustawiona podczas
              pracy  powloki,  to  bash  wlcza  tryb  posix,  tak jakby
              zostalo wykonane polecenie set -o posix.
       PROMPT_COMMAND
              Jeeli jest ustawiona, to jej warto jest  wykonywana  jwko
              polecenie przed kadym wyslaniem zachty glownej.
       PS1    Warto  tego  parametru jest interpretowana (zobacz poniej
              ZACHTA) i uywana jako glowny lacuch zachty. Jego  wartoci
              domyln jest ,,\s-\v\$ ''.
       PS2    Warto tego parametru jest interpretowana jak PS1 i uywana
              jako wtorny (secondary) lacuch zachty. Domylnie  jest  to
              ,,> ''.
       PS3    Warto  tego parametru sluy jako zachta w poleceniu select
              (zobacz powyej GRAMATYKA POW/LOKI).
       PS4    Warto  tego  parametru  interpretowana  jest  jak  PS1  i
              wypisywana  przed kadym poleceniem wywietlanym przez bash
              podczas ledzenia wykonywania.  Pierwszy znak PS4, w razie
              potrzeby,  powtarzany  jest wielokrotnie, by wskaza wiele
              pozionow zagniedenia.  Domylnie jest to ,,+ ''.
       TIMEFORMAT
              Warto   tego   parametru   sluy   jako   lacuch   formatu
              okrelajcego,  jak  powinna  by  wywietlana  informacja  o
              czasach  dla  potokow  poprzedzonych  slowem  zastrzeonym
              time.   Znak  %  rozpoczyna sekwencj specjaln, ktora jest
              interpretowana jako  warto  czasu  lub  inna  informacja.
              Sekwencje  specjalne i ich znaczenie s nastpujce; nawiasy
              kwadratowe opisuj czci opcjonalne.
              %%        Literal %.
              %[p][l]R  Czas, jaki uplynl, w sekundach.
              %[p][l]U  Liczba  sekund,  jakie  CPU   zuyl   w   trybie
                        uytkownika.
              %[p][l]S  Liczba   sekund,   jakie   CPU  zuyl  w  trybie
                        systemowym.
              %P        Procent wykorzystania CPU, liczony jako  (%U  +
                        %S) / %R.

              Opcjonalne  p  jest  cyfr  okrelajc dok/ladno (precision),
              liczb cyfr ulamkowych po kropce dziesitnej.   Warto  zero
              powoduje, e nie bdzie wywietlana ani kropka dziesitna ani
              cz ulamkowa.  Mog by podane co najwyej  trzy  miejsca  po
              kropce  dziesitnej;  wartoci p wiksze od 3 zmieniane s na
              3.  Jeeli nie podano p, to uywana jest warto 3.

              Opcjonalne Bl  okrela  dluszy  (longer)  format  wynikow,
              zawierajcy  minuty,  w  postaci  MMmSS.FFs.   O  tym, czy
              wystpuje ulamkowa cz sekund decyduje warto p.

              Jeeli zmienna ta nie jest ustawiona, to bash dziala  tak,
              jakby             miala             ona             warto
              $'\nreal\t%3lR\nuser\t%3lU\nsys%3lS'.  Jeeli jej  wartoci
              jest pusty lacuch, to nie jest wywietlana adna informacja
              o czasach (timing).  Podczas wywietlania lacucha  formatu
              dodawany jest koczcy znak nowej linii.

       TMOUT  Jeli  ustawione  na warto wiksz od zera, to warto ta jest
              interpretowana jako liczba sekund  okrelajc  czas,  przez
              jaki   powloka   ma   czeka  na  wprowadzenie  danych  po
              wywietleniu zachty.  Bash koczy prac po  odczekaniu  tego
              czasu jeli dane nie pojawily si.

       auto_resume
              Zmienna   ta   steruje   sposobem  interakcji  powloki  z
              uytkownikiem  i  sposobem  kontroli  zada.   Jeeli   jest
              ustawiona,   to   jednowyrazowe   polecenia   proste  bez
              przekierowa traktowane s  jako  aspirujce  do  wznowienia
              istniejcego  zatrzymanego  zadania. Nie pozwala si na adn
              dwuznaczno;   jeli   jest   wicej   ni   jedno    zadanie
              rozpoczynajce  si  od  wpisanego  lacucha, wybierane jest
              zadanie, do ktorego ostatnio sigano.  Nazwa  zatrzymanego
              zadania,  w  tym kontekcie, jest wierszem polece uytym do
              jego uruchomienia.  Jeli posiada warto exact,  to  podany
              lacuch   musi  pasowa  dokladnie  do  nazwy  zatrzymanego
              zadania; Jeli jest  ustawione  na  substring,  to  podany
              lacuch  powinien  pasowa do podlacucha nazwy zatrzymanego
              zadania.    Warto   substring    zapewnia    funkcjonalno
              analogiczn   do   identyfikatora   zadania   %?   (zobacz
              STEROWANIE ZADANIAMI poniej).  Jeli ustawiono inn  warto,
              to podany lacuch musi by przedrostkiem nazwy zatrzymanego
              zadania;   zapewnia   to   funkcjonalno   analogiczn   do
              identyfikatora zadania %.

       histchars
              Dwa  lub  trzy  znaki  sterujce  interpretacj  historii i
              podzialem  na  leksemy   (zobacz   poniej   INTERPRETACJA
              HISTORII).       Pierwszy      znak      jest     znakiem
              interpretacjihistorii,       sygnalizujcym        pocztek
              interpretacji  historii,  zwykle  `!'.   Drugi  znak jest
              znakiem szybkiego podstawiania , ("quick  substitution"),
              slucym  jako  skrot do powtornego uruchamiania poprzednio
              wprowadzonego polecenia, podstawiajcym w poleceniu  jeden
              lacuch  za inny.  Domylnym znakiem szybkiego podstawiania
              jest  `^'.   Opcjonalny,   trzeci   znak   jest   znakiem
              wskazujcym,  e pozostala cz wiersza, w ktorym wystpuje on
              jako  pierwszy  znak  slowa,  jest  komentarzem.   Zwykle
              znakiem  tym jest `#'. Znak komentarza historii powoduje,
              e dla pozostalych slow wiersza podstawianie historii jest
              pomijane.   Niekoniecznie  powoduje to traktowanie reszty
              wiersza jako komentarza przez analizator skladni powloki.

   Tablice
       Bash udostpnia zmienne tablicowe  jednowymiarowe.  Jako  tablica
       moe   zosta  uyta  dowolna  zmienna;  wbudowane  declare  jawnie
       explicitly zadeklaruje  tablic.  Nie  ma  maksymalnego  rozmiaru
       tablic,   ani   wymagania,   by   wszystkie  jej  elementy  byly
       indeksowane czy przypisywane w sposob cigly. Tablice indeksowane
       s przy pomocy liczb calkowitych, poczwszy od zera.

       tablica   tworzona   jest  automatycznie  jeli  wykonywane  jest
       przypisanie   do   jakiej   zmiennej   przy    pomocy    skladni
       nazwa[wskanik]=warto.   Wskanik  tablicy  traktowany  jest  jako
       wyraenie arytmetyczne, ktore  musi  po  interpretacji  da  liczb
       wiksz  bd rown zero. Chcc jawnie zadeklarowa tablic, uyj declare
       -a nazwa (zobacz WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI  poniej).   declare
       -a  nazwa[wskanik] jest rownie akceptowane; wskanik jest wowczas
       ignorowany.  Dla zmiennej tablicowej  mona  poda  atrybuty  przy
       pomocy   wbudowanych  declare  i  readonly.   Kady  z  atrybutow
       stosowany jest do wszystkich elementow tablicy.

       Przypisania do tablic wykonywane s przy pomocy przypisa zloonych
       postaci  nazwa=(warto1  ...  warton),  gdzie kada warto ma posta
       [wskanik]=/lacuch. Wymagany jest wylcznie  /lacuch.  Jeeli  podano
       opcjonalne   nawiasy  i  wskanik,  to  warto  jest  przypisywana
       wskazanemu  elementowi  tablicy;  w  przeciwnym  wypadku   warto
       przypisywana  jest  elementowi  o  indeksie  o  jeden wikszym od
       ostatniego elementu z przypisan wartoci. Indeksy  ropoczynaj  si
       od  zera.   Skladnia  ta  jest  akceptowana take przez wbudowane
       declare.  Przypisania do  pojedynczych  elementow  tablicy  mona
       wykonywa  przy  pomocy skladni nazwa[wskanik]=warto wprowadzonej
       powyej.

       Do elementu tablicy mona odwolywac si uywajc  ${nazwa[wskanik]}.
       Nawiasy  s  wymagane,  by  unikn  konfliktow  z rozwijaniem nazw
       plikow.  Jeli  wskanikiem  jest  @  lub  *,  to  powysze   slowo
       interpretowane  jest jako wszystkie elementy nazwy.  Wskaniki te
       roni si tylko wtedy, gdy slowo pojawia si w cudzyslowach.   Jeli
       slowo ujto w cudzyslowy, to ${nazwa[*]} interpretowane jest jako
       pojedyncze  slowo  o  wartoci   wszystkich   elementow   tablicy
       rozdzielonych  pierwszym  znakiem  zmiennej  specjalnej  IFS, za
       ${nazwa[@]} interpretuje kady  z  elementow  nazwa  jako  odrbne
       slowo.   Jeli   brak  jest  elementow  tablicy,  to  ${nazwa[@]}
       interpretowane jest jako nic. Jest to zachowanie analogiczne  do
       interpretacji  parametrow  specjalnych  *  i  @  (zobacz  powyej
       Parametry specjalne).   ${#nazwa[wskanik]}  interpretowane  jest
       jako  dlugo  ${nazwa[wskanik]}. Jeli wskanikiem jest * lub @, to
       interpretacj jest liczba elementow w tablicy.  Odwolywania si do
       zmiennej   tablicowej   bez   podania  wskanika  jest  rownowane
       odwolaniu do elementu numer zero.

       Do niszczenia tablic  sluy  wbudowane  polecenie  unset.   unset
       nazwa[wskanik]  niszczy  element  tablicy  o  indeksie  wskanik.
       unset nazwa, gdzie nazwa jest tablic, lub unset  nazwa[wskanik],
       gdzie wskanikiem jest * lub @, usuwa cal tablic.

       Kade  z  wbudowanych declare, local i readonly akceptuje opcj -a
       do  okrelania  tablic.  Wbudowane  read  akceptuje  opcj  -a  do
       przypisywania  tablicy listy slow przeczytanych ze standardowego
       wejcia.  set i declare  wywietlaj  wartoci  tablicowe  w  sposob
       umoliwiajcy ponowne ich uycie w przypisaniach.

INTERPRETACJA

       Interpretacja wykonywana jest na wierszu polece po jego podziale
       na slowa.  Istnieje siedem rodzajow wykonywanych  interpretacji:
       interpretacja  nawias'ow  (brace  expansion),  interpretacja tyld
       (tilde  expansion),  podstawianie  parametr'ow  i   interpretacja
       zmiennych   (parameter  and  variable  expansion),  podstawienie
       wynik'ow  polece  (command  substitution),  interpretacja   wyrae
       arytmetycznych  (arithmetic  expansion),  podzia/l na s/lowa (word
       splitting) i rozwinicie nazw plik'ow (pathname expansion).

       Kolejno  interpretacji:  interpretacja  nawiasow,  interpretacja
       tyld,  podstawianie  parametrow, interpretacja zmiennych i wyrae
       arytmetycznych i  podstawianie  wynikow  polece  (wykonywane  od
       lewej do prawej), podzial na slowa i rozwijanie nazw ciekowych.

       Na  systemach  potraficych to obsluy, istnieje dodatkowa dostpna
       interpretacja:   podstawienie    wynik'ow    proces'ow    (process
       substitution).

       Tylko  interpretacja  nawiasow,  dzielenie na slowa i rozwinicie
       nazw plikow mog zmieni  liczb  slow  interpretowanego  wyraenia;
       pozostale  interpretacje  rozwijaj pojedyncze slowo w pojedyncze
       slowo.  Jedynymi wyjtkami s interpretacje "$@"  i  "${nazwa[@]}"
       wyjanione powyej (zobacz PARAMETRY).

   Interpretacja nawias'ow
       Interpretacja  nawias'ow  jest  mechanizmem,  przez  ktory mog by
       generowane dowolne lacuchy.  Mechanizm ten przypomina rozwinicia
       nazw  plik'ow, ale generowane nazwy plikow nie musz okrela plikow
       istniejcych. Wzorce, majce podlega  interpretacji  nawiasow  maj
       posta   opcjonalnej   preambu/ly,   po   ktorej   wystpuj   serie
       separowanych   przecinkami   lacuchow   pomidzy   par   nawiasow
       klamrowych,  po ktorych nastpuje opcjonalny dopisek(postscript).
       Preambula stanowi przedrostek dla kadego z lacuchow zawartych  w
       nawiasach, a dopisek dodawany jest do kadego lacucha wynikowego,
       przy interpretacji od lewej do prawej.

       Interpretacja  nawiasow  moe  by   zagniedana.   Wyniki   kadego
       zinterpretowanego  lacucha  nie  s  sortowane;  zachowywana jest
       kolejno   od   lewej   do   prawej.   Na   przyklad,   a{d,c,b}e
       interpretowane jest jako `ade ace abe'.

       Interpretacja  nawiasow  wykonywana  jest przed innymi rodzajami
       interpretacji,  a  znaki  o  specjalnym  znaczeniu  dla   innych
       interpretacji  s zachowywane w wyniku. Jest cile tekstowa.  Bash
       nie  stosuje  adnej  interpretacji  skladniowej   do   kontekstu
       interpretacji czy tekstu pomidzy nawiasami.

       Poprawnie   zbudowana   interpretacja   nawiasow   musi  zawiera
       niecytowany nawias otwierajcy i zamykajcy i  co  najmniej  jeden
       niecytowany   przecinek.   Wszelkie  niepoprawnie  skonstruowane
       interpretacje nawiasow s pozostawiane bez zmian.  { lub  ,  mona
       cytowa  przy  pomocy  odwrotnego  ukonika,  co  chroni  je przed
       przyjmowaniem  za  cz  wyraenia  nawiasowego.    Dla   uniknicia
       konfliktu   z   interpretacj  parametrow,  lacuch  ${  nie  jest
       traktowany jako spelniajcy warunki interpretacji nawiasow.

       Typowym zastosowaniem tej  konstrukcji  jest  skrot,  wtedy  gdy
       wspolny  przedrostek  lacuchow  do  utworzenia  jest dluszy ni w
       powyej podanym przykladzie, np.:

              mkdir /usr/local/src/bash/{old,new,dist,bugs}
       lub
              chown root /usr/{ucb/{ex,edit},lib/{ex?.?*,how_ex}}

       Interpretacja   nawiasow   wprowadza   niewielk   niezgodno    z
       historycznymi   wersjami   sh.    sh   nie   traktuje   nawiasow
       otwierajcych i zamykajcych w specjalny sposob  gdy  pojawiaj  si
       one  jako cz slowa, i zachowuje je w wyniku.  W bash konsekwencj
       interpretacji nawiasow  jest  usuwanie  nawiasow  ze  slow.   Na
       przyklad,  slowo  wprowadzone  do  sh jako plik{1,2} pojawi si w
       identycznej postaci na wyjciu. To samo  slowo  po  interpretacji
       przez  bash  daje plik1 plik2.  Jeeli podana jest cisla zgodno z
       sh, uruchom bash z opcj +B lub wylcz interpretacj nawiasow  przy
       pomocy  opcji  +B  polecenia  set  (zobacz  WBUDOWANE  POLECENIA
       POW/LOKI poniej).

   Interpretacja tyldy
       Jeeli slowo rozpoczyna si niecytowanym znakiem tyldy  (`~'),  to
       wszystkie  znaki  poprzedzajce  pierwszy niecytowany ukonik (lub
       wszystkie znaki, gdy nie ma ukonika)  uwaane  s  za  przedrostek
       tyldy  (tilde-prefix).  Jeeli aden ze znakow w przedrostku tyldy
       nie jest cytowany,  to  jego  znaki  nastpujce  po  znaku  tyldy
       traktowane  s jako moliwa nazwa logowania (login name).  Jeli ta
       nazwa logowania jest lacuchem pustym, to tylda  zastpowana  jest
       wartoci  parametru powloki HOME.  Jeeli HOME nie jest ustawione,
       to  podstawiany  jest   za   nie   katalog   domowy   uytkownika
       uruchamiajcego  powlok.  W przeciwnym wypadku, przedrostek tyldy
       zastpowany jest katalogiem domowym skojarzonym  z  okrelon  nazw
       logowania.

       Jeli  przedrostkiem  tyldy  jest  `~+',  to  jest  on zastpowany
       wartoci zmiennej  PWDpowloki.   Jeli  przedrostkiem  tyldy  jest
       `~-',  to  jest  on  zastpowany wartoci zmiennej powloki OLDPWD,
       jeli jest ona  ustawiona.   Jeeli  wystpujce  w  przedrostku  po
       tyldzie  znaki  skladaj  si z liczby N, opcjonalnie poprzedzonej
       przez  `+'  lub  `-',  to  przedrostek  tyldy  zastpowany   jest
       odpowiednim  elementem stosu katalogow, jaki zostalby wywietlony
       przez  wbudowane  dirs,  wywolane  z  przedrostkiem  tyldy  jako
       argumentem.   Jeeli  w  przedrostku  tyldy  znaki  wystpujce  po
       tyldzie skladaj si z liczby bez  pocztkowego  `+'  lub  `-',  to
       przyjmowane jest `+'.

       Jeli  nazwa logowania jest nieprawidlowa lub interpretacja tyldy
       nie powiodla si, to slowo z tyld pozostaje niezmienione.

       Kade  z  przypisa  do  zmiennej  sprawdzane   jest   na   obecno
       niecytowanych  przedrostkow  tyldy  wystpujcych bezporednio po :
       lub  =.   W  tych  przypadkach  rownie  jest   wykonywana   jest
       interpretacja  tyldy.  Na skutek tego, mona poslugiwa si nazwami
       plikow z tyldami w przypisaniach do PATH, MAILPATH i  CDPATH,  a
       powloka przypisze zinterpretowan warto.

   Podstawianie parametr'ow
       Znak `$' wprowadza podstawianie parametrow, podstawianie wynikow
       polece   i   interpretacj   wyrae   arytmetycznych.   Podlegajca
       interpretacji  nazwa  parametru lub symbol mog by ujte w nawiasy
       klamrowe, ktore s opcjonalne, ale slu do ochrony interpretowanej
       zmiennej  przed  znakami,  jakie  wystpuj bezporednio po niej, a
       ktore moglyby zosta zinterpretowane jako cz nazwy.

       Gdy uywane s nawiasy, pasujcym nawiasem  koczcym  jest  pierwszy
       `}',  nie  chroniony  przez  odwrotny  ukonik,  nie znajdujcy si
       wewntrz   cytowanego   lacucha   ani   osadzony    w    wyraeniu
       arytmetycznym,  podstawieniu  wyniku  polecenia czy podstawieniu
       parametru.

       ${parametr}
              Podstawiana jest warto parametru. Nawiasy wymagane s  gdy
              parametr  jest  parametrem  pozycyjnym  o wicej ni jednej
              cyfrze, lub gdy po parametrze wystpuje  znak,  ktory  nie
              powinien by interpretowany jako cz jego nazwy.

       Jeeli pierwszym znakiem parametru jest wykrzyknik, to rozpoczyna
       on poziom zagniedenia zmiennej  poredniej.   Bash  posluguje  si
       wartoci   zmiennej  utworzonej  z  reszty  parametru  jako  nazw
       zmiennej; zmienna ta jest nastpnie interpretowana  a  w  dalszym
       podstawianiu  uywana jest otrzymana warto zamiast wartoci samego
       parametru.  Znane jest to jako interpretacja porednia  (indirect
       expansion).   Wyjtkiem  jest  tu  interpretacja ${!przedrostka*}
       opisana poniej.

       W kadym z  poniszych  przypadkow,  s/lowo  podlega  interpretacji
       tyldy,  podstawianiu  parametrow,  podstawianiu wynikow polece i
       interpretacji  wyrae  arytmetycznych.   Gdy   nie   przeprowadza
       interpretacji  podlacuchow,  bash sprawdza czy parametr nie jest
       pusty lub nieustawiony;

       ${parametr:-s/lowo}
              Uywa wartoci domylnych. Jeeli parametr jest  nieustawiony
              lub  pusty, to podstawiane jest zinterpretowane s/lowo.  W
              przeciwnym razie, podstawiana jest warto parametru.
       ${parametr:=s/lowo}
              Przypisuje  wartoci   domylne.    Jeeli   parametr   jest
              nieustawiony   lub   pusty,   to   jest  mu  przypisywane
              zinterpretowane s/lowo.  Nastpnie podstawiana  jest  warto
              parametru.   Nie  mona  w  ten  sposob przypisywa wartoci
              parametrom pozycyjnym ani parametrom specjalnym.
       ${parametr:?s/lowo}
              Wywietla b/ld jeli pusty lub nieustawiony.  Jeeli parametr
              jest  nieustawiony  lub  pusty,  to na standardowe wyjcie
              bldow  zapisywane   jest   zinterpretowane   s/lowo   (lub
              komunikat o takim wyniku, jeli brak s/lowa).  Jeli powloka
              nie jest  interaktywna,  to  koczy  prac.   W  przeciwnym
              wypadku, podstawiana jest warto parametru.
       ${parametr:+s/lowo}
              Uywa   wartoci   alternatywnej.    Jeeli   parametr  jest
              nieustawiony lub pusty, to nic nie  jest  podstawiane,  w
              przeciwnym razie podstawiane jest zinterpretowane s/lowo.
       ${parametr:offset}
       ${parametr:offset:d/lugo}
              Interpretacja pod/lacuch'ow.  Interpretuje co najwyej d/lugo
              znakow parametru poczynajc  od  znakow  okrelonych  przez
              offset.  Jeli  pominito  d/lugo, to interpretuje podlacuch
              parametru poczynajc od  znaku  okrelonego  przez  offset.
              d/lugo   i  offset  s  wyraeniami  arytmetycznymi  (zobacz
              OBLICZANIE WYRAE ARYTMETYCZNYCH poniej).  d/lugo musi dawa
              w  wyniku  liczb wiksz bd rown zero.  Jeeli offset daje w
              wyniku liczb mniejsz od zera, to  uzyskana  warto  uywana
              jest  jako  offset  liczony  od  koca  wartoci parametru.
              Jeeli  parametrem  jest  @,  to   wynikiem   jest   d/lugo
              parametrow   pozycyjnych,   poczwszy   od  offset.  Jeeli
              parametr jest nazw tablicy indeksowanej przez @ lub *, to
              wynikiem   jest   d/lugo   czlonkow  tablicy  poczwszy  od
              ${parametr[offset]}.  Indeksowanie podlacucha  rozpoczyna
              si od zera, chyba e uywane s parametry pozycyjne, wowczas
              indeksowanie zaczyna si od 1.

       ${!przedrostek*}
              rozwija si w list  nazw  tych  zmiennych,  ktorych  nazwy
              rozpoczynaj  si  od  przedrostka, rozdzielonych od siebie
              pierwszym znakiem zmiennej specjalnej IFS.

       ${#parametr}
              Podstawiana jest dlugo,  w  znakach,  wartoci  parametru.
              Jeeli  parametrem  jest  *  lub @, warto podstawiana jest
              liczb parametrow pozycyjnych.  Jeeli parametr  jest  nazw
              tablicy  o  indeksowanej przez * lub @, warto podstawiana
              jest liczb elementow tablicy.

       ${parametr#s/lowo}
       ${parametr##s/lowo}
              s/lowo jest interpretowane tworzc wzorzec,  tak  samo  jak
              przy  rozwijaniu  nazw  plikow.  Jeeli  wzorzec pasuje do
              pocztku wartoci parametru, to wynikiem interpretacji jest
              zinterpretowana  warto  parametru  z usunitym najkrotszym
              (przypadek  ,,#'')  lub  najdluszym  (przypadek   ,,##'')
              pasujcym  wzorcem.   Jeeli  parametrem  jest  @ lub *, to
              operacja usunicia wzorca  stosowana  jest  do  kadego  po
              kolei  parametru  pozycyjnego,  za wynikiem interpretacji
              jest powstala lista.  Jeli parametr jest zmienn  tablicow
              indeksowan  przez  @ lub *, operacja usuwania wzorca jest
              przeprowadzana po kolei na kadym  elemencie  tablicy,  za
              wynikiem interpretacji jest powstala lista.

       ${parametr%s/lowo}
       ${parametr%%s/lowo}
              s/lowo  jest  interpretowane  tworzc wzorzec, tak samo jak
              przy rozwijaniu nazw  plikow.  Jeeli  wzorzec  pasuje  do
              kocowej   czci   zinterpretowanego   parametru,  wynikiem
              interpretacji jest  zinterpretowana   warto  parametru  z
              usunitym  najkrotszym  (przypadek  ,,%'')  lub najdluszym
              (przypadek ,,%%'') pasujcym  wzorcem.   Jeeli  parametrem
              jest  @ lub *, to operacja usunicia wzorca stosowana jest
              do kadego po kolei  parametru  pozycyjnego,  za  wynikiem
              interpretacji  jest  powstala  lista.  Jeli parametr jest
              zmienn  tablicow  indeksowan  przez  @  lub  *,  operacja
              usuwania  wzorca  jest  przeprowadzana  po kolei na kadym
              elemencie  tablicy,  za   wynikiem   interpretacji   jest
              powstala lista.

       ${parametr/wzorzec//lacuch}
       ${parametr//wzorzec//lacuch}
              wzorzec  jest interpretowany tworzc wzorzec, tak samo jak
              przy  rozwijaniu  nazw   plikow.    Interpretowany   jest
              parametr,   a   najdlusze   dopasowanie  wzorca  do  jego
              zinterpretowanej  wartoci  zastpowane  jest  /lacuchem.  W
              pierwszej   postaci,   zastpowane   jest  tylko  pierwsze
              dopasowanie. Druga posta powoduje  zastpienie  wszystkich
              dopasowa wzorca /lacuchem.  Jeeli wzorzec rozpoczyna si od
              #, to musi pasowa  do  pocztku  zinterpretowanej  wartoci
              parametru.   Jeeli  pattern  rozpoczyna  si od %, to musi
              pasowa do koca zinterpretowanej wartoci parametru.   Jeli
              /lacuch  jest  pusty,  to dopasowania wzorca s usuwane a /
              wystpujce po wzorcu mona pomin.  Jeeli parametrem jest  @
              lub  *, to operacja podstawiania stosowana jest do kadego
              po kolei parametru pozycyjnego, za wynikiem interpretacji
              jest  powstala lista.  Jeli parametr jest zmienn tablicow
              indeksowan przez @  lub  *,  operacja  podstawiania  jest
              przeprowadzana  po  kolei  na kadym elemencie tablicy, za
              wynikiem interpretacji jest powstala lista.

   Podstawianie wynik'ow polece
       Podstawianie wynik'ow polece (command  substitution)  pozwala  na
       zastpowanie nazwy polecenia wyjciem (wynikiem) z jego dzialania.
       Posiada dwie postaci:

              $(polecenie)
       lub
              `polecenie`

       Bash  wykonuje  interpretacj  wykonujc  polecenie   i   zastpujc
       podstawiane  polecenie  jego  utworzonym standardowym wyjciem, z
       usunitymi kocowymi znakami nowej linii.  Zawarte wewntrz  wyniku
       znaki  nowej  linii  nie  s  usuwane, ale nog by usunite podczas
       podzialu na slowa.  Podstawienie wyniku  polecenia  $(cat  plik)
       mona zastpi rownowanym, ale szybszym $(< plik).

       Gdy uywane jest podstawianie w starym stylu, z uyciem odwrotnych
       apostrofow, odwrotny ukonik zachowuje swe znaczenie doslowne,  z
       wyjtkiem  przypadkow,  gdy  poprzedza  on  $, ` lub \.  Pierwszy
       odwrotny apostrof (`) nie poprzedzony odwrotnym ukonikiem  koczy
       podstawianie  wyniku polecenia.  Podczas poslugiwania si postaci
       $(polecenie), polecenie tworz wszystkie znaki pomidzy nawiasami;
       aden nie jest traktowany specjalnie.

       Podstawianie   wynikow   polece   moe   by  zagniedane.  W  celu
       zagniedenia  postaci   z   odwrotnymi   apostrofami   zabezpiecz
       wewntrzne przed interpretacj uywajc odwrotnych ukonikow.

       Jeeli   podstawianie  pojawia  si  wewntrz  cudzyslowow,  to  na
       wynikach nie jest przeprowadzany podzial na slowa ani rozwinicie
       nazw plikow.

   Interpretacja wyrae arytmetycznych
       Interpretacja  wyrae  arytmetycznych pozwala na obliczanie wyrae
       arytmetycznych  i  podstawianie  wyniku.  Format   interpretacji
       arytmetycznej:

              $((wyraenie))

       wyraenie  traktowane jest tak, jakby bylo ujte w cudzyslowy, ale
       cudzyslow  wewntrz  nawiasow  nie  jest  traktowany  specjalnie.
       Wszystkie  tokeny  w wyraeniu podlegaj interpretacji parametrow,
       interpretacji lacuchow, podstawianiu wynikow polece  i  usuwaniu
       cudzyslowow.

       Interpretacja  przeprowadzana  jest  zgodnie z zasadami podanymi
       poniej w sekcji OBLICZENIA ARYTMETYCZNE.   Jeeli  wyraenie  jest
       nieprawidlowe,  bash  wypisuje  komunikat  o niepowodzeniu i nie
       wystpuje adne podstawienie.

   Podstawianie wynik'ow proces'ow (Process substitution)
       Podstawianie wynik'ow  proces'ow  obslugiwane  jest  na  systemach
       obslugujcych  potoki  nazwane (FIFO) lub metod /dev/fd nazywania
       otwartych plikow.  Przybiera ono posta  <(lista)  lub  >(lista).
       Proces  lista uruchamiany jest z wejciem i wyjciem podlczonym do
       FIFO lub jakiego pliku w /dev/fd. W wyniku  interpretacji  nazwa
       tego  pliku  przesylana  jest  jako  argument biecego polecenia.
       Jeeli posluono si postaci >(lista), zapis do pliku bdzie stanowi
       wejcie  dla  listy.  Jeeli  posluono  si  postaci <(lista), plik
       przekazany  jako  argument  powinien  zosta  odczytany  w   celu
       uzyskania wyjcia listy.

       Gdy jest to moliwe, podstawianie wynikow procesu wykonywane jest
       rownoczenie z interpretacj parametrow i zmiennych, podstawianiem
       wynikow polece i interpretacj wyrae arytmetycznych.

   Podzia/l na s/lowa
       Powloka    przeszukuje    wyniki    interpretacji    parametrow,
       podstawiania polece i interpretacji wyrae arytmetycznych,  ktore
       nie  pojawiaj  si  wewntrz  cudzyslowow,  w celu przeprowadzenia
       podzia/lu na s/lowa.

       Powloka traktuje kady znak IFS jak separator  i  w  miejscu  ich
       wystpowania  dzieli na slowa wyniki innych interpretacji.  Jeeli
       IFS  nie  jest  ustawione  lub  jego  wartoci   jest   dokladnie
       <spacja><tab><nowalinia>, warto domylna, to do podzialu na slowa
       sluy dowolna sekwencja znakow IFS.  Jeeli IFS posiada warto  inn
       ni  domylna,  to  sekwencje  bialych znakow spacji i tabulacji s
       ignorowane na pocztku i kocu slowa, dopoki bialy znak wystpuje w
       wartoci IFS (bialy znak IFS).  Inne znaki w IFS nie bdce bialymi
       znakami IFS, lcznie z dowolnymi przyleglymi bialymi znakami IFS,
       ograniczaj  pole.   Sekwencja  bialych  znakow  IFS  jest rownie
       traktowana jako ogranicznik.  Jeli IFS jest lacuchem pustym,  to
       nie wystpuje podzial na slowa.

       Jawnie  puste argumenty ("" lub '') s pozostawiane.  Niecytowane
       argumenty puste niejawnie, wynikajce z interpretacji  parametrow
       nie  posiadajcych wartoci, s usuwane.  Jeli parametr bez wartoci
       interpretowany  jest  wewntrz  cudzyslowow,  to  wynikiem   jest
       argument pusty i jest on zachowywany.

       Zauwa,  e  jeli  nie  wystpuje interpretacja, to nie jest rownie
       wykonywany podzial.

   Rozwijanie nazw plik'ow (Pathname Expansion)
       Po podziale na slowa, jeeli  nie  ustawiona  zostala  opcja  -f,
       przeglda  kade  slowo  w  poszukiwaniu  znakow  *, ?  i [.  Jeli
       pojawia si jeden z nich, to  slowo  uwaane  jest  za  wzorzec  i
       zastpowane   jest  posortowan  alfabetycznie  list  nazw  plikow
       pasujcych do wzorca.  Jeeli  nie  znaleziono  pasujcych  nazw  a
       wylczona  jest  opcja  nullglob powloki, slowo pozostawiane jest
       bez zmian.   Jeeli  nullglob  jest  wlczone,  a  nie  znaleziono
       dopasowa,  to  slowo  jest  usuwane.   Jeeli  wlczona jest opcja
       nocaseglob powloki, to dopasowywanie wzorca wykonywane jest  bez
       zwracania  uwagi na wielko liter.  Gdy do rozwinicia nazw plikow
       uywa si wzorca, to znak ,,.''  na pocztku nazwy lub  bezporednio
       po  ukoniku  musi  zosta dopasowany doslownie, chyba e ustawiono
       opcj dotglob powloki.  Podczas dopasowywania  nazwy  pliku  znak
       ukonika  musi  zawsze zosta dopasowany doslownie.  W pozostalych
       przypadkach,  kropka  ,,.''   nie  jest  traktowana  specjalnie.
       Zobacz  poniej  opis shopt w sekcji WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI,
       gdzie znajdziesz omowienie opcji powloki nocaseglob, nullglob  i
       dotglob.

       Do  ograniczenia  zestawu  nazw  plikow pasujcych do wzorca mona
       wykorzysta zmienn powloki  GLOBIGNORE.   Jeeli  GLOBIGNORE  jest
       ustawione,  kada  z  pasujcych  nazw  plikow  pasujca  rownie do
       jednego ze wzorcow w GLOBIGNORE jest usuwana z  listy  dopasowa.
       Nazwy  plikow  ,,.''   i  ,,..''  s zawsze ignorowane, nawet gdy
       GLOBIGNORE  jest  ustawione.  Jednake,   ustawienie   GLOBIGNORE
       skutkuje   wlczeniem   opcji  dotglob,  tak  e  bd  dopasowywane
       wszystkie inne nazwy plikow rozpoczynajce si od kropki.  W  celu
       uzyskania  starego  zachowania,  ignorujcego nazwy zaczynajce si
       ,,.'', jednym ze wzorcow  w  GLOBIGNORE  naley  zrobi  ,,.*''  .
       Opcja dotglob jest wylczana, gdy kasowane jest GLOBIGNORE .

       Dopasowanie wzorca

       Kady  znak pojawiajcy si we wzorcu, ronych od specjalnych znakow
       wzorca opisanych poniej, dopasowuje sam siebie. Znak NUL nie moe
       wystpi we wzorcu. Specjalne znaki wzorca musz by cytowane, jeeli
       maj by dopasowane doslownie.

       Specjalne znaki wzorca maj nastpujce znaczenie:

       *      Dopasowuje dowolny lacuch, lcznie z lacuchem pustym.
       ?      Dopasowuje dowolny pojedynczy znak.
       [...]  Dopasowuje jeden z ujtych w  nawiasy  kwadratowe  znakow.
              Para   znakow   rozdzielona  mylnikiem  opisuje  wyraenie
              zakresu; dopasowywany jest nim dowolny znak,  ktory  przy
              sortowaniu    leksykalnym,    z   zastosowaniem   biecego
              ustawienia locale i zestawu  znakow,  wypada  midzy  tymi
              dwoma  znakami,  wlcznie z nimi.  Jeeli pierwszym znakiem
              wystpujcym po [ jest  !   lub  ^,  to  dopasowywany  jest
              dowolny znak nie zawarty w nawiasach.  Kolejno sortowania
              znakow w wyraeniach zakresu  okrelona  jest  przez  biece
              ustawienie   locale   i   warto   zmiennej   rodowiskowej
              LC_COLLATE, jeli istnieje.  Znak - mona dopasowa  wlczajc
              go  jako  pierwszy lub ostatni ze znakow zestawu.  Znak ]
              mona dopasowa wlczajc go jako pierwszy znak zestawu.

              Wewntrz [  i  ],  mona  podawa  klasy  znak'ow  (character
              classes), uywajc skladni [:klasa:], gdzie klasa jest jedn
              z poniszych klas zdefiniowanych w standardzie POSIX.2:
              alnum alpha ascii blank cntrl  digit  graph  lower  print
              punct space upper xdigit
              Klasa znakow dopasowuje dowolny znak nalecy do tej klasy.

              Wewntrz [ i ], mona poda klas r'ownowanoci, uywajc skladni
              [=z=], ktora dopasowuje wszystkie znaki o tej samej wadze
              sortowania  (zdefiniowan  w  biecym ustawieniu locale) co
              znak z.

              Wewntrz [ i  ],  skladnia  [.symbol.]  dopasowuje  symbol
              sortowania (collating symbol) symbol.

       Jeeli  przy  pomocy  wbudowanego  shopt wlczono opcj extglob, to
       rozpoznawane jest  kilka  rozszerzonych  operatorow  dopasowania
       wzorcow.   W  poniszym  opisie,  lista-wzorc'ow jest list zloon z
       jednego lub  wicej  wzorcow  rozdzielonych  znakiem  |.   Wzorce
       zloone  mona  konstruowa przy pomocy jednego lub wicej poniszych
       pod-wzorcow:

              ?(lista-wzorc'ow)
                     Dopasowuje  zero  lub  jedno  wystpienie  zadanych
                     wzorcow
              *(lista-wzorc'ow)
                     Dopasowuje zero lub wicej wystpie zadanych wzorcow
              +(lista-wzorc'ow)
                     Dopasowuje   jedno   lub  wicej  wystpie  zadanych
                     wzorcow
              @(lista-wzorc'ow)
                     Dopasowuje dokladnie jeden z zadanych wzorcow
              !(lista-wzorc'ow)
                     Dopasowuje  cokolwiek  procz  jednego  z  zadanych
                     wzorcow

   Usunicie cytowa
       Po poprzednich interpretacjach, wszystkie niecytowane wystpienia
       znakow \, '  i  ",  ktore  nie  wynikly  z  jednej  z  powyszych
       interpretacji, s usuwane.

PRZEKIEROWANIE

       Przed  wykonaniem  polecenia,  jego  wejcie  i  wyjcie mog zosta
       przekierowane przy  pomocy  specjalnej  notacji  interpretowanej
       przez   powlok.   Przekierowa  mona  te  uywa  do  otwierania  i
       zamykania  plikow  dla  rodowiska  wykonywania  biecej  powloki.
       Ponisze  operatory przekierowania mog wystpowa przed lub pojawia
       si gdziekolwiek  wewntrz  polecenia  prostego  lub  wystpowa  po
       poleceniu.     Przekierowania   przetwarzane   s   w   kolejnoci
       wystpowania, od lewej do prawej.

       W poniszych opisach, jeli pominito deskryptor pliku, a pierwszym
       znakiem operatora przekierowania  jest <, przekierowanie dotyczy
       standardowego wejcia  (deskryptor  pliku  0).   Jeeli  pierwszym
       znakiem  operatora przekierowania jest >, przekierowanie dotyczy
       standardowego wyjcia (deskryptor pliku 1).

       Slowo nastpujce do operatorze przekierowania w poniszych opisach
       podlega,   chyba   e  podano  inaczej,  interpretacji  nawiasow,
       interpretacji  tyldy,  interpretacji  parametrow,   podstawianiu
       wynikow  polece,  interpretacji  wyrae  arytmetycznych, usuwaniu
       cytowa, rozwijaniu nazw plikow  i  podzialowi  na  slowa.   Jeli
       zinterpretowane  zostanie  jako  wicej  ni  jedno slowo, to bash
       zglosi bld.

       Zauwa,  e  kolejno  przekierowa  jest  znaczca.   Na   przyklad,
       polecenie

              ls > dirlist 2>&1

       kieruje  zarowno  standardowe  wyjcie jak i wyjcie diagnostyczne
       (stderr) do pliku dirlist, podczas gdy polecenie

              ls 2>&1 > dirlist

       kieruje tylko standardowe wyjcie do pliku  dirlist,  gdy  wyjcie
       bldow   zostalo   zduplikowane  jako  standardowe  wyjcie  przed
       przekierowaniem wyjcia do dirlist.

       Bash obsluguje kilka nazw plikow w sposob specjalny  gdy  s  one
       uyte w przekierowaniach. Opisano to w poniszej tablicy:

              /dev/fd/fd
                     Jeeli   fd   jest   poprawn   liczb  calkowit,  to
                     duplikowany jest deskryptor pliku fd.
              /dev/stdin
                     Duplikowany jest deskryptor pliku 0.
              /dev/stdout
                     Duplikowany jest deskryptor pliku 1.
              /dev/stderr
                     Duplikowany jest deskryptor pliku 2.
              /dev/tcp/host/port
                     Jeli host jest  poprawn  nazw  hosta  lub  adresem
                     internetowym,  a port jest liczb calkowit okrelajc
                     numer portu  lub  nazw  uslugi,  to  bash  usiluje
                     otworzy polczenie TCP do odpowiedniego gniazda.
              /dev/udp/host/port
                     Jeli  host  jest  poprawn  nazw  hosta lub adresem
                     internetowym, a port jest liczb calkowit  okrelajc
                     numer  portu  lub  nazw  uslugi,  to  bash usiluje
                     otworzy polczenie UDP do odpowiedniego gniazda.

       Nieudane otwarcie lub utworzenie  pliku  powoduje  niepowodzenie
       przekierowania.

   Przekierowanie wejcia
       Przekierowanie   wejcia  powoduje  otwarcie  do  odczytu  pliku,
       ktorego  nazwa  wynika  z  interpretacji  s/lowa.   Odczyt  bdzie
       wykonywany  z  deskryptora  pliku  n  lub  standardowego  wejcia
       (zerowy deskryptor pliku) jeli nie podano n.

       Ogolny format przekierowania wejcia:

              [n]<s/lowo

   Przekierowanie wyjcia
       Przekierowanie wyjcia powoduje otwarcie do zapisu pliku, ktorego
       nazwa  wynika  z  interpretacji s/lowa.  Zapis bdzie wykonywany z
       deskryptora pliku n lub standardowego wyjcia  (deskryptor  pliku
       1)  jeli  nie  podano n.  Jeeli plik nie istnieje jest tworzony;
       jeeli istnieje obcinany jest do rozmiaru zerowego.

       Ogolny format przekierowania wyjcia:

              [n]>s/lowo

       Jeeli operatorem przekierowania jest >, a zostala wlczona  opcja
       noclobber  wbudowanego  polecenie  set,  to  przekierowanie  nie
       powiedzie si jeeli plik  o  nazwie  wynikajcej  z  interpretacji
       s/lowa   istnieje  i  jest  zwyklym  plikiem.   Jeeli  operatorem
       przekierowania jest >|, albo operatorem jest > przy  niewlczonej
       opcji  noclobber, to wykonywana jest proba przekierowania, nawet
       jeli plik s/lowo istnieje.

   Do/lczanie przekierowanego wyjcia
       Przekierowanie wyjcia w ten sposob powoduje,  e  plik  o  nazwie
       wynikajcej  z  interpretacji s/lowa zostanie otwarty do dolczania
       (append).  Dolczanie bdzie wykonywane z deskryptora pliku n  lub
       standardowego  wyjcia  (deskryptor  pliku  1) jeli nie podano n.
       Jeeli plik nie istnieje jest tworzony.

       Ogolny format dolczania wyjcia:

              [n]>>s/lowo

   Przekierowanie standardowego wyjcia i wyjcia b/ld'ow
       Bash  pozwala,  przy   pomocy   tej   konstrukcji,   przekierowa
       standardowe  wyjcie  (deskryptor  pliku  1) i standardowe wyjcie
       bldow  (deskryptor  plikow  2)  do  pliku,  ktorego  nazw   jest
       zinterpretowane s/lowo.

       Istniej dwie postaci takiego przekierowania:

              &>s/lowo
       i
              >&s/lowo

       Sporod nich, zalecan jest pierwsza forma.  Jest ona semantycznie
       rownowana

              >s/lowo 2>&1

   Dokumenty w/lczone (Here Documents)
       Ten typ przekierowania instruuje powlok,  by  czytala  wejcie  z
       biecego  rodla  a do napotkania wiersza zawierajcego tylko s/lowo
       (bez adnych koczcych odstpow).  Wszystkie wiersze przeczytane do
       tego   momentu   s   nastpnie  uywane  jako  standardowe  wejcie
       polecenia.

       Format dokumentow wlczonych jest nastpujcy:

              <<[-]s/lowo
                      dokument w/lczony
              ogranicznik

       Na  s/lowie  nie  jest   wykonywana   interpretacja   parametrow,
       podstawiania   wynikow   polece,   rozwijanie  nazw  plikow  ani
       interpretacja wyrae arytmetycznych.  Jeeli jakie znaki w  s/lowie
       s  cytowane,  to  ogranicznik  jest  wynikiem usunicia cytowa ze
       s/lowa, a wiersze w dokumencie  wlczonym  nie  s  interpretowane.
       Jeeli  s/lowo  nie  jest  cytowane,  wszystkie  wiersze dokumentu
       wlczonego podlegaj interpretacji parametrow, podstawianiu polece
       i  interpretacji wyrae arytmetycznych. W tym ostatnim przypadku,
       sekwencja \<nowalinia> jest ignorowana, a do cytowania znakow \,
       $ i ` musi by uyte \.

       Jeeli operatorem przekierowania jest <<-, to wszystkie pocztkowe
       znaki tabulacji  s  obcinane  z  wierszy  wejciowych  i  wiersza
       zawierajcego  ogranicznik.  Pozwala to na ustawienie naturalnych
       wci dla dokumentow wlczonych w skryptach powloki.

   Powielanie deskryptor'ow plik'ow
       Operator przekierowania

              [n]<&s/lowo

       sluy do powielania deskryptorow plikow wejciowych.  Jeeli  s/lowo
       zinterpretowane   zostanie   jako   jedna  lub  wicej  cyfr,  to
       deskryptor pliku oznaczony  przez  n  czyniony  jest  kopi  tego
       deskryptora.   Jeeli  cyfry  w  s/lowie nie okrelaj otwartego dla
       wejcia deskryptora, pojawia si bld przekierowania.  Jeeli  s/lowo
       zinterpretowane  jest  jako -, deskryptor pliku n jest zamykany.
       Jeeli n nie zostalo  okrelone,  to  stosowane  jest  standardowe
       wejcie (deskryptor pliku 0).

       Operator

              [n]>&s/lowo

       podobnie,  sluy do powielania deskryptorow standardowego wyjcia.
       Jeeli  nie  okrelono  n,  stosowane  jest   standardowe   wyjcie
       (deskryptor   pliku  1).   Jeeli  cyfry  w  s/lowie  nie  okrelaj
       deskryptora  pliku  otwartego  do   wyjcia,   pojawia   si   bld
       przekierowania.   W  przypadku  specjalnym,  jeeli pominito n, a
       s/lowo nie jest interpretowane jako  jedna  lub  wicej  cyfr,  to
       przekierowywane s standardowe wyjcie i standardowe wyjcie bldow,
       jak opisano poprzednio.

   Otwieranie deskryptor'ow plik'ow do odczytu i zapisu
       Operator przekierowania

              [n]<>s/lowo

       powoduje,  e  plik  o  nazwie  wyniklej  z  interpretacji  s/lowa
       zostanie  otwarty  do  odczytu  i  zapisu.   Odczyt  i  zapis bd
       wykonywane  z  deskryptora  pliku  n  lub  standardowego  wejcia
       (deskryptor pliku 0) jeli nie podano n.  Jeeli plik nie istnieje
       jest tworzony.

ALIASY

       Aliasy (czyli synonimy) pozwalaj na zastpienie  slowa  lacuchem,
       gdy  zostanie  ono uyte jako pierwsze slowo w poleceniu prostym.
       Powloka  utrzymuje  list  aliasow,  ktore  mog  by  ustawiane  i
       uniewaniane  przy  pomocy  wbudowanych  polece  alias  i unalias
       (zobacz poniej WBUDOWANE  POLECENIA  POW/LOKI).   Dla  pierwszego
       slowa   kadego  polecenia,  jeli  nie  jest  cytowane,  nastpuje
       sprawdzenie, czy posiada ono alias. Jeeli tak, to slowo to  jest
       zastpowane tekstem aliasu. Nazwa aliasu i zastpujcy ja tekst mog
       zawiera dowolne poprawne wejcie powloki,  lcznie  z  metaznakami
       podanymi  powyej,  z  wyjtkiem  tego,  e  nazwy  aliasow nie mog
       zawiera znaku rownoci =. Pierwsze slowo tekstu zastpujcego  jest
       z   kolei   sprawdzane   na   aliasy,  ale  slowo  identyczne  z
       interpretowanym   wlanie   aliasem   nie   jest   interpretowane
       powtornie.  Oznacza  to,  e  mona  mie  alias  ls  do  ls -F, na
       przyklad, a bash nie bdzie usilowal  rekurencyjnie  interpretowa
       zastpujcego  tekstu.  jeeli ostatnim znakiem wartoci aliasu jest
       odstp, to nastpne slowo polecenia wystpujce po aliasie ma rownie
       sprawdzan interpretacj aliasow.

       Aliasy  s  tworzone  i  pokazywane  poleceniem  alias, a usuwane
       poleceniem unalias.

       Nie ma adnego mechanizmu poslugiwania si  argumentami  w  tekcie
       zastpujcym.  Jeli  potrzebne  s  argumenty,  powinna  zosta uyta
       funkcja powloki (zobacz poniej FUNKCJE).

       Aliasy nie s interpretowane, gdy powloka nie jest  interaktywna,
       chyba  e ustawiono opcj powloki expand_aliases przy pomocy shopt
       (zobacz opis shopt w sekcji WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI poniej).

       Reguly  dotyczce  definiowania  i  uywania   aliasow   s   nieco
       zagmatwane.   Bash zawsze czyta co najmniej jeden pelny wiersz z
       wejcia  przed  wykonaniem  jakichkolwiek  polece  tego  wiersza.
       Aliasy  interpretowane s w czasie odczytu polecenia, nie podczas
       jego wykonywania. Z tego powodu, definicja  aliasu  wystpujca  w
       tym   samym  wierszu,  co  inne  polecenie  nie  zadziala  a  do
       przeczytania nastpnego wiersza wejcia.  Na  polecenia  wystpujce
       po  definicji  aliasu,  w  tym  samym wierszu, nowy alias nie ma
       wplywu.  Zachowanie  to  ujawnia  si  take  podczas  wykonywania
       funkcji.   Aliasy  interpretowane  s  w czasie odczytu definicji
       funkcji, nie za podczas  jej  wykonywania,  gdy  sama  definicja
       funkcji   stanowi   polecenie   zloone.  W  skutek  tego  aliasy
       zdefiniowane w funkcji nie s dostpne, a do chwili  po  wykonaniu
       funkcji.  Dla bezpieczestwa, zawsze umieszczaj definicje aliasow
       w odrbnym wierszu i nie uywaj alias w poleceniach zloonych.

       Prawie w kadym  zastosowaniu  aliasy  s  wyparte  przez  funkcje
       powloki.

FUNKCJE

       Punkcja  powloki,  zdefiniowana  jak  opisano  powyej,  w sekcji
       GRAMATYKA POW/LOKI,  przechowuje  szereg  polece  do  poniejszego
       wykonania.   Gdy  nazwa  funkcji  powloki uywana jest jako nazwa
       polecenia prostego, wykonywana jest lista polece zwizanych  z  t
       nazw  funkcji.  Funkcje wykonywane s w kontekcie biecej powloki;
       do ich interpretacji nie jest tworzony aden nowy  proces  (zauwa
       ronic   w  stosunku  do  wykonania  skryptu  powloki).   Podczas
       wykonywania  funkcji,   przekazane   jej   argumenty   staj   si
       parametrami  pozycyjnymi.  Aktualizowany jest specjalny parametr
       #, tak by odzwierciedlal zmian. Parametr pozycyjny  0  nie  jest
       zmieniany.    Zmienna   FUNCNAME   podczas  wykonywania  funkcji
       ustawiana jest na jej nazw.  Wszystkie  inne  aspekty  rodowiska
       wykonywania  powloki s identyczne midzy funkcj i jej wywolujcym,
       z wyjtkiem tego, e nie jest dziedziczona  pulapka  (trap)  DEBUG
       (zobacz   opis  wbudowanego  trap  poniej,  w  sekcji  WBUDOWANE
       POLECENIA POW/LOKI ).

       Zmienne lokalne dla  funkcji  mog  by  deklarowane  przy  pomocy
       wbudowanego  polecenia  local.   Zwykle  zmienne i ich wartoci s
       wspolne dla funkcji i jej wolajcego.

       Jeeli w funkcji  wywolywane  jest  wbudowane  polecenie  return,
       funkcja   koczy   dzialanie  i  wykonywanie  wznawiane  jest  od
       nastpnego polecenia po  wywolaniu  funkcji.  Gdy  funkcja  koczy
       dzialanie,  parametrom  pozycyjnym  i  parametrowi specjalnemu #
       przywracane s wartoci,  jakie  posiadaly  one  przed  wykonaniem
       funkcji.

       List  nazw  i definicji funkcji mona uzyska przy pomocy opcji -f
       wbudowanych polece declare lub typeset.  Opcja -F polece declare
       lub typeset podaje same nazwy funkcji.  Funkcje mona eksportowa,
       tak e bd one automatycznie zdefiniowane w podpowlokach. Wykonuje
       si to przy pomocy opcji -f wbudowanego polecenia export.

       Funkcje  mog by rekurencyjne. Nie ma narzuconego ograniczenia na
       liczb rekurencyjnych wywola.

OBLICZANIE WYRAE ARYTMETYCZNYCH

       Powloka pozwala, pod pewnymi warunkami,  na  obliczanie  wartoci
       wyrae   arytmetycznych   (zobacz   wbudowane   polecenie  let  i
       Interpretacja wyrae arytmetycznych).  Obliczenia wykonywane s na
       dlugich   liczbach  calkowitych  (long  integer),  bez  kontroli
       przepelnienia  (overflow),  mimo  i  dzielenie  przez   0   jest
       przechwytywane i oznaczane jako bld.  Operatory i ich priorytety
       oraz sposob ich dolczania s takie same jak w jzyku  C.   Ponisza
       lista   operatorow  pogrupowana  jest  w  poziomy  operatorow  o
       jednakowym priorytecie.  Poziomy podano  w  kolejnoci  malejcego
       priorytetu.

       id++ id--
              post-inkrementacja i post-dekrementacja zmiennej
       ++id --id
              pre-inkrementacja i pre-dekrementacja zmiennej
       - +    jednoargumentowy minus i plus
       ! ~    negacja logiczna i bitowa
       **     potgowanie
       * / %  mnoenie, dzielenie, reszta z dzielenia
       + -    dodawanie, odejmowanie
       << >>  lewo i prawostronne przesunicie bitowe
       <= >= < >
              porownanie
       == !=  rownoci i nierowno
       &      bitowa koniunkcja (AND)
       ^      bitowa alternatywa wylczna (XOR)
       |      bitowa alternatywa (OR)
       &&     logiczna koniunkcja (AND)
       ||     logiczna alternatywa (OR)
       wyra?wyra:wyra
              obliczenie warunkowe (conditional evaluation)
       = *= /= %= += -= <<= >>= &= ^= |=
              przypisanie
       wyra1 , wyra2
              przecinek

       Jako   operandy   dozwolone  s  zmienne  powloki;  interpretacja
       parametrow  przeprowadzana  jest  przed  obliczeniem   wyraenia.
       Wewntrz wyraenia, do zmiennych powloki mona si te odwolywa przez
       nazw, bez uycia skladni interpretacji  parametrow.   Gdy  wystpi
       odwolanie si do zmiennej, jej warto obliczana jest jako wyraenie
       arytmetyczne.  Zmienna powloki nie musi mie  wlczonego  atrybutu
       liczby calkowitej by mogla by uyta w wyraeniu.

       Stale  z  pocztkowym  0  interpretowane  s jako liczby osemkowe.
       Pocztkowe 0x lub 0X oznacza  liczb  szesnastkow.  W  pozostalych
       przypadkach  liczby  maj  posta [podstawa#]n, gdzie podstawajest
       liczb dziesitn  pomidzy  2  a  64  reprezentujc  podstaw  ukladu
       pozycyjnego,  za  n  liczb  w  ukladzie  o  tej podstawie.  Jeli
       pominito podstawa#, to uywana jest podstawa 10.  Cyfry wiksze ni
       9  reprezentowane  s przez male litery, wielkie litery, @ i _, w
       tej kolejnoci.  Jeeli podstawa jest mniejsza bd rowna 36, to  do
       zapisu  liczb  pomidzy  10  a  35  mona  uywa zamiennie malych i
       wielkich liter.

       Operatory interpretowane s w kolejnoci priorytetu. Podwyraenia w
       nawiasach  obliczane  s jako pierwsze i mog uniewani podane wyej
       reguly priorytetow.

WYRAENIA WARUNKOWE

       Wyraenia warunkowe uywane  s  przez  polecenie  zloone  [[  oraz
       polecenia  wbudowane  test  i  [ do testowania atrybutow pliku i
       wykonywania  porowna  lacuchowych  i  arytmetycznych.   Wyraenia
       zloone s z poniszych jedno- i dwuargumentowych skladowych.  Jeli
       ktory z argumentow plikowych jednej z skladowych jest w  postaci
       /dev/fd/n,   to  sprawdzany  jest  deskryptor  pliku  n.   Jeeli
       argument  plik  ktorej  skladowej  jest  jednym  z   /dev/stdin,
       /dev/stdout  lub  /dev/stderr,  to sprawdzany jest, odpowiednio,
       deskryptor 0, 1 lub 2.

       -a plik
              Prawda jeli plik istnieje.
       -b plik
              Prawda  jeli  plik  istnieje  i  jest  blokowym   plikiem
              specjalnym.
       -c plik
              Prawda   jeli  plik  istnieje  i  jest  znakowym  plikiem
              specjalnym.
       -d plik
              Prawda jeli plik istnieje jest katalogiem.
       -e plik
              Prawda jeli plik istnieje.
       -f plik
              Prawda jeli plik istnieje i jest plikiem zwyklym.
       -g plik
              Prawda jeli plik istnieje i ma ustawiony  bit  set-group-
              id.
       -h plik
              Prawda jeli plik istnieje i jest dowizaniem symbolicznym.
       -k plik
              Prawda  jeli  plik  istnieje  i  ma ustawiony bit ochrony
              (sticky bit).
       -p plik
              Prawda  jeli  plik  istnieje  i  jest  potokiem  nazwanym
              (FIFO).
       -r plik
              Prawda jeli plik istnieje i daje si czyta.
       -s plik
              Prawda jeli plik istnieje i ma rozmiar wikszy ni zero.
       -t fd  Prawda  jeli deskryptor pliku fd jest otwarty i odnosi si
              do terminala.
       -u plik
              Prawda jeli plik istnieje i ma ustawiony bit set-user-id.
       -w plik
              Prawda jeli plik istnieje i daje si do zapisa.
       -x plik
              Prawda jeli plik istnieje i jest wykonywalny.
       -O plik
              Prawda  jeli  plik  istnieje  i  jego  wlacicielem   jest
              efektywny id uytkownika.
       -G plik
              Prawda   jeli  plik  istnieje  i  jego  wlacicielem  jest
              efektywny id grupy.
       -L plik
              Prawda jeli plik istnieje i jest dowizaniem symbolicznym.
       -S plik
              Prawda jeli plik istnieje i jest gniazdem.
       -N plik
              Prawda  jeli  plik  istnieje  i  by  zmieniany  od  czasu
              ostatniego jego odczytu.
       plik1 -nt plik2
              Prawda  jeli  plik1 jest nowszy (wedlug daty modyfikacji)
              od pliku2.
       plik1 -ot plik2
              Prawda jeli plik1 jest starszy ni plik2.
       plik1 -ef plik2
              Prawda jeli plik1 i plik2 maj ten sam numer  urzdzenia  i
              i-wzla.
       -o nazwa_opcji
              Prawda  jeli  opcja  powloki  nazwa_opcji  jest  wlczona.
              Zobacz zestawienie opcji w opisie  opcji  -o  wbudowanego
              set, poniej.
       -z /lacuch
              Prawda jeli dlugo /lacucha wynosi zero.
       -n /lacuch
       /lacuch Prawda jeli /lacuch ma dlugo niezerow.
       /lacuch1 == /lacuch2
              Prawda jeli lacuchy s rowne. Zamiast == mona uy =.
       /lacuch1 != /lacuch2
              Prawda jeli lacuchy nie s rowne.
       /lacuch1 < /lacuch2
              Prawda  jeli  /lacuch1  przy  sortowaniu wystpowalby przed
              /lacuchem2 wedlug biecego ustawienia locale.
       /lacuch1 > /lacuch2
              Prawda  jeli  /lacuch1  przy  sortowaniu  wystpowalby   po
              /lacuchu2 wedlug biecego ustawienia locale.
       arg1 OP arg2
              OP  jest  jednym  z  -eq, -ne, -lt, -le, -gt lub -ge.  Te
              arytmetyczne operatory dwuargumentowe zwracaj prawd  jeli
              arg1   jest  odpowiednio  rowne  (eq),  nie  rowne  (ne),
              mniejsze ni (lt), mniejsze bd rowne (le), wiksze ni  (gt)
              lub  wiksze  bd  rowne  (ge)  arg2.   Arg1  i arg2 mog by
              dodatnimi lub ujemnymi liczbami calkowitymi.

INTERPRETACJA POLECE PROSTYCH

       Gdy wykonywane jest polecenie proste, powloka wykonuje nastpujce
       interpretacje, przypisania i przekierowania, od lewej do prawej.

       1.     Slowa oznaczone przez analizator skladni jako przypisania
              zmiennych (poprzedzajce nazw polecenia) i  przekierowania
              zachowywane s do poniejszego przetworzenia.

       2.     Slowa,    nie    bdce    przypisaniami    zmiennych   ani
              przekierowaniami s interpretowane. Jeeli po interpretacji
              pozostan jakie slowa, to pierwsze z nich przyjmowane jest
              za nazw polecenia a pozostale za argumenty.

       3.     Wykonywane s przekierowania, jak opisano powyej w  sekcji
              PRZEKIEROWANIE.

       4.     W  kadym  przypisaniu  zmiennej  tekst po znaku rownoci =
              podlega interpretacji  tyldy,  interpretacji  parametrow,
              podstawianiu    wynikow   polece,   interpretacji   wyrae
              arytmetycznych i  usuwaniu  cudzyslowow,  zanim  zostanie
              przypisany do zmiennej.

       Jeeli  nie  otrzymano  adnej  nazwy  polecenia,  to  przypisania
       zmienncyh  dotycz  rodowiska  aktualnej  powloki.  W  przeciwnim
       razie,  zmienne s dodawane do rodowiska wykonywanego polecenia i
       nie maj wplywu  na  rodowisko  biecej  powloki.  jeeli  ktore  z
       przypisa  usiluje nada warto zmiennej read-only, pojawia si bld,
       a polecenie koczy prac z niezerowym kodem.

       Jeeli  nie  otrzymano  adnej  nazwy  polecenia,   wykonywane   s
       przekierowania,  ale  nie  maj  one  wplywu  na  biece rodowisko
       powloki. Bld przekierowania powoduje, e polecenie koczy  prac  z
       niezerowym kodem.

       Jeeli  po interpretacji istnieje nazwa polecenia, to wykonywanie
       odbywa si jak opisano poniej. W  przeciwnym  wypadku,  polecenie
       koczy  prac.  Jeeli jednym z wykonanych krokow bylo podstawienie
       wynikow  polecenia,  to  zwracany  kod  zakoczenia  jest   kodem
       ostatniego  wykonanego podstawienia polecenia. Jeli nie wystpilo
       podstawianie polece, to polecenie koczy prac z kodem zerowym.

WYKONYWANIE POLECE

       Po  podziale  polecenia  na  slowa,  jeli  jego  wynikiem   jest
       polecenie  proste  z  opcjonaln  list  argumentow, podejmowane s
       ponisze akcje.

       Jeli  polecenie  nie  zawiera  ukonikow,  powloka   usiluje   je
       zlokalizowa.   jeeli  istnieje  funkcja  powloki  o  tej nazwie,
       wywolywana jest ta funkcja, jak opisano powyej w sekcji FUNKCJE.
       Jeeli  nazwa  nie  pasuje do funkcji, powloka szuka jej na licie
       polece wbudowanych. Jeeli nie znaleziono pasujce,  to  jest  ono
       wywolywane.

       Jeeli   nazwa   nie  jest  ani  funkcj  powloki  ani  poleceniem
       wbudowanym i nie zawiera  ukonikow,  to  bash  przeszukuje  kady
       element z PATH usilujc znale katalog zawierajcy plik wykonywalny
       o takiej nazwie.  Bash posluguje si tablic mieszajc (hash table)
       do  zapamitywania pelnych nazw plikow wykonywalnych (zobacz hash
       w WBUDOWANE POLECENIA  POW/LOKI  poniej).   Pelne  przeszukiwanie
       katalogow  z PATH wykonywane jest tylko wtedy, gdy polecenia nie
       znaleziono  w  tablicy  mieszajcej.   Jeeli   poszukiwanie   nie
       powiodlo  si,  powloka  wypisuje komunikat o bldzie i zwraca kod
       zakoczenia rowny 127.

       Jeeli poszukiwanie bylo pomylne lub jeli nazwa polecenia zawiera
       jeden  lub  wicej  ukonikow,  powloka  wykonuje zadany program w
       odrbnym rodowisku wykonania.  Argumentowi  0  przypisywana  jest
       podana   nazwa,   a   pozostalym   argumentom  polecenia  podane
       argumenty, jeli byly takowe.

       Jeeli wykonanie to nie powiedzie si, gdy  plik  nie  ma  formatu
       wykonywalnego,  a  nie jest katalogiem, to zaklada si, e jest on
       skryptem  pow/loki,  plikiem   zawierajcym   polecenia   powloki.
       Powolywana   jest  podpowloka  do  jego  wykonania.  Powloka  ta
       reinicjuje si, zatem efekt jest taki, jakby do  obslugi  skryptu
       zostala  wywolana  nowa  powloka,  z  wyjtkiem  tego, e poloenia
       polece zapamitane przez rodzica (zobacz hash poniej w  WBUDOWANE
       POLECENIA POW/LOKI s zachowywane przez potomka.

       Jeeli  program jest plikiem o zawartoci rozpoczynajcej si od #!,
       to  reszta  pierwszego  wiersza  okrela  interpreter  dla   tego
       programu.   Powloka  uruchamia  podany  interpreter na systemach
       operacyjnych,   ktore   same   nie   obsluguj    tego    formatu
       wykonywalnego.   Argumenty   dla   interpretera   skladaj  si  z
       pojedynczego  opcjonalnego  argumentu  wystpujcego   po   nazwie
       interpretera  w  pierwszym  wierszu  programu, nastpujcej po nim
       nazwy programu i nastpujcych po niej argumentow polecenia,  jeli
       byly takowe.

RODOWISKO WYKONYWANIA POLECE

       Powloka  posiada  rodowisko wykonywania (execution environment),
       skladajce si z:

       o      otwarte pliki odziedziczone przez powlok przy  wywolaniu,
              zmodyfikowane    przez   przekierowania   przekazane   do
              wbudowanego polecenia exec

       o      biecy katalog roboczy ustawiony przez cd, pushd lub popd,
              albo odziedziczony przez powlok przy wywolaniu

       o      mask  trybut  tworzonych plikow ustawion przez umask albo
              odziedziczon po rodzicu powloki

       o      biece pulapki ustawione przez trap

       o      parametry powloki ustawione przez  przypisania  zmiennych
              przy  pomocy  set albo odziedziczone ze rodowiska rodzica
              powloki

       o      funkcje  powloki  zdefiniowane  podczas  wykonywania  lub
              odziedziczone ze rodowiska rodzica powloki

       o      opcje  wlczone  przy  wywolaniu  (albo domylnie albo przy
              pomocy argumentow wiersza polece) albo przez set

       o      opcje wlczone przez shopt

       o      aliasy powloki zdefiniowane przy pomocy alias

       o      rone id procesow, lcznie  z  identyfikatorami  zada  tla,
              warto $$ i warto $PPID

       Gdy  ma  zosta wykonane polecenie proste inne ni funkcja powloki
       lub polecenie wbudowane, wywolywane  jest  w  odrbnym  rodowisku
       wykonania,  skldajcych si z poniszych elementow. Jeli nie podano
       inaczej, wartoci dziedziczone s z powloki.

       o      otwarte  pliki  powloki,  plus  modyfikacje   i   dodatki
              okrelone przez przekierowania polecenia

       o      biecy katalog roboczy

       o      maska trybu tworzonych plikow

       o      zmienne  powloki  oznaczone  do wyeksportowania, razem ze
              zmiennymi wyeksportowanymi  do  polecenia,  przekazane  w
              rodowisku.

       o      pulapki przechwycone przez powlok resetowane s do wartoci
              odziedziczonych przez ni od rodzica, a pulapki ignorowane
              przez powlok s ignorowane.

       Polecenie  wywolane  w  odrbnym  rodowisku  nie  moe  wplywa  na
       rodowisko wykonywania powloki.

       Podstawienia   wynikow   polece   i   polecenia   asynchroniczne
       wywolywane  s  w rodowisku podpowloki, ktore jest kopi rodowiska
       powloki, z wyjtkiem tego, e pulapki przechwycone przez powlok  s
       resetowane  do  wartoci,  jakie powloka odziedziczyla po rodzicu
       podczas wywolania. Polecenia wbudowane wywolywane jako cz potoku
       rownie  wykonywane  s  w rodowisku podpowloki. Zmiany wykonane w
       rodowisku podpowloki nie mog  wplywa  na  rodowisko  wykonywania
       powloki.

       Jeeli  po  poleceniu  wystpuje  &,  a nie uaktywniono sterowania
       zadaniami, to domylnym standardowym wejciem dla  tego  polecenia
       jest   pusty  plik  /dev/null.  W  przeciwnym  razie  wywolywane
       polecenie dziedziczy deskryptory  plikow  po  wolajcej  powloce,
       zmodyfikowane przekierowaniami.

RODOWISKO

       Poczas   wywolywania  program  otrzymuje  tablic  lacuchow  zwan
       rodowiskiem(environment).  jest  to  lista  par  nazwa-warto,  o
       postaci nazwa=warto.

       Powloka  pozwala na manipulowanie rodowiskiem na kilka sposobow.
       Przy  wywolaniu,  przeszukuje  ona  wlasne  rodowisko  i  tworzy
       parametr  dla  kadej znalezionej nazwy, automatycznie zaznaczajc
       go  do  wyeksportowania  do   procesow   potomnych.   Wykonywane
       polecenia  dziedzicz  rodowisko.   Polecenia export i declare -x
       pozwalaj na dodawanie  i  usuwanie  ze  rodowiska  parametrow  i
       funkcji.   Jeeli  w rodowisku zmieniana jest warto parametru, to
       nowa warto staje si czci  rodowiska,  zastpujc  star.  rodowisko
       dziedziczone   przez  kade  wykonywane  polecenie  sklada  si  z
       pocztkowego rodowiska powloki, ktorego wartoci mog by w  powloce
       zmieniane,  minus ewentualne pary usunite poleceniem unset, plus
       dodane poprzez polecenia export i declare -x.

       rodowisko dla dowolnego polecenia prostego czy  funkcji  moe  by
       tymczasowo  powikszone przez poprzedzenie polecenia przypisaniem
       parametrow,  jak  opisano  powyej  w   sekcji   PARAMETRY.    Te
       instrukcje   przypisania   maj   wplyw   wylcznie  na  rodowisko
       postrzegane przez to polecenie.

       Jeeli ustawiona jest opcja -k (zobacz  poniej  opis  wbudowanego
       polecenia  set), to wszystkie przypisania parametrow umieszczane
       s w rodowisku polecenia, a nie tylko te, ktore  poprzedzaj  nazw
       polecenia.

       Gdy  bash wywoluje polecenie zewntrzne, zmienna _ ustawiana jest
       na peln nazw pliku polecenia i  przekazywana  temu  poleceniu  w
       jego rodowisku.

KOD ZAKOCZENIA

       Dla  celow  powloki,  polecenie,  ktore zakoczylo prac z zerowym
       kodem zakoczenia, powiodlo si. Zerowy  kod  oznacza  powodzenie.
       Niezerowy  kod oznacza niepowodzenie. Gdy polecenie koczy prac z
       bldem krytycznym N, bash posluguje si wartoci 128+N  jako  kodem
       zakoczenia.

       Jeeli  nie znaleziono polecenia, proces potomny powolany do jego
       wykonania zwraca kod 127. Jeeli  polecenie  zostalo  znalezione,
       ale nie jest wykonywalne, kod zakoczenia wynosi 126.

       Jeeli   polecenie   nie   powiodlo  si  z  powodu  bldu  podczas
       interpretacji lub przekierowania, kod zakoczenia jest wikszy  od
       zera.

       Wbudowane  polecenia powloki zwracaj kod 0 (true prawda) jeli si
       powiodly, i niezerowy (false falsz) jeli podczas ich wykonywania
       pojawil si bld.  Wszystkie polecenia wbudowane zwracaj kod 2 dla
       wskazania niepoprawnego uycia.

       Sam Bash zwraca kod zakoczenia ostatniego wykonanego  polecenia,
       chyba  e  pojawi  si  bld  skladni, wowczas koczy prac z wartoci
       niezerow. Zobacz te poniej polecenie wbudowane exit.

SYGNA/LY

       Gdy bash jest interaktywny,  przy  braku  jakichkolwiek  pulapek
       (przechwytywania  sygnalow),  ignoruje on SIGTERM (tak, e kill 0
       nie zabija powloki interaktywnej), a SIGINT jest  przechwytywany
       i obslugiwany (tak, e wbudowane polecenie wait daje si przerwa).
       We wszystkich przypadkach, bash ignoruje SIGQUIT.  Jeeli  dziala
       kontrola zada, bash ignoruje SIGTTIN, SIGTTOU i SIGTSTP.

       Zadania  synchroniczne  uruchomione  przez  bash  maj  procedury
       obslugi  sygnalow  (signal  handlers)   ustawione   na   wartoci
       odziedziczone   przez  powlok  po  rodzicu.  Jeeli  nie  pracuje
       kontrola zada, to polecenia asynchroniczne ignoruj rownie SIGINT
       i  SIGQUIT.   Polecenia  uruchamiane wskutek podstawiania polece
       ignoruj generowane z klawiatury sygnaly kontroli  zada  SIGTTIN,
       SIGTTOU i SIGTSTP.

       Powloka   domylnie  koczy  prac  po  otrzymaniu  SIGHUP.   Przed
       zakoczeniem, powloka interaktywna rozsyla  otrzymany  SIGHUP  do
       wszystkich  zada,  pracujcych lub zatrzymanych.  Do zatrzymanych
       zada wysylany jest SIGCONT by  upewni  si,  e  otrzymuj  SIGHUP.
       Chcc unikn wyslania sygnalu przez powlok do konkretnego zadania,
       naley usun je z tablicy zada przy pomocy  wbudowanego  polecenia
       disown (zobacz poniej WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI) lub oznakowa,
       by nie otrzymywalo SIGHUP, poslugujc si disown -h.

       Jeeli  przy  pomocy  shopt  zostala  ustawiona  opcja  huponexit
       powloki,  bash  wysyla SIGHUP do wszystkich zada, gdy koczy prac
       interaktywna powloka zgloszeniowa.

       Gdy bash podczas oczekiwania na  ukoczenie  polecenia  otrzymuje
       sygnal,  dla  ktorego  ustawiono pulapk, pulapka ta nie zostanie
       wykonana a do zakoczenia pracy polecenia.  Gdy bash oczekuje  na
       polecenie   asynchroniczne  za  porednictwem  wbudowanego  wait,
       odbior sygnalu, dla ktorego ustawiono przechwytywanie spowoduje,
       e wbudowane wait natychmiast skoczy prac z kodem wikszym od 128,
       po czym natychmiast zostanie wywolana pulapka.

KONTROLA ZADA

       Kontrola zada odnosi si do moliwoci  selektywnego  zatrzymywania
       (zawieszania   -  suspend)  wykonywania  procesow  i  poniejszej
       kontynuacji (wznawiania -  resume)  ich  wykonywania.  Uytkownik
       zwykle    wykorzystuje    to    udogodnienie   za   porednictwem
       interaktywnego interfejsu obslugiwanego wspolnie przez systemowy
       sterownik terminala i bash.

       Powloka  kojarzy  z  kadym potokiem zadanie.  Przechowuje tablic
       aktualnie  wykonywanych  zada,  ktor  mona  przeglda  za   pomoc
       polecenia  jobs.   Gdy bash uruchamia zadanie asynchronicznie (w
       tle), wypisuje wiersz w rodzaju:

              [1] 25647

       wskazujcy, e zadanie to ma numer 1 a  ID  ostatniego  procesu  w
       potoku  zwizanym  z  zadaniem wynosi 25647.  Wszystkie procesy w
       jednym potoku nale do tego samego zadania.   Bash  posluguje  si
       abstrakcj (abstraction) zadania jako podstaw kontroli zada.

       Dla  ulatwienia  implementacji interfejsu uytkownika do kontroli
       zada, system  operacyjny  utrzymuje  pojcie  ID  grupy  proces'ow
       biecego terminala (current terminal process group ID).  Elementy
       tej grupy procesow (procesy,  ktorych  ID  grupy  procesow  jest
       rowny ID grupy procesow biecego terminala) otrzymuj generowane z
       klawiatury sygnaly, takie jak  SIGINT.   Mowimy,  e  procesy  te
       pracuj  pierwszoplanowo.  Procesy t/la to takie, ktorych ID grupy
       procesow roni si  od  terminala;  procesy  takie  s  odporne  na
       sygnaly pochodzce z klawiatury.  Tylko procesom pierwszoplanowym
       wolno czyta z lub pisa na terminalu.  Do procesow tla usilujcych
       czyta (pisa) z terminala wysylany jest przez sterownik terminala
       sygnal SIGTTIN (SIGTTOU), ktory, jeli nie zostanie przechwycony,
       wstrzymuje proces.

       Jeeli system operacyjny, na ktorym dziala bash obsluguje kontrol
       zada, bash zawiera funkcje do  jej  wykorzystywania.   Nacinicie
       klawisza   wstrzymania  (zwykle  ^Z,  Control-Z)  podczas  pracy
       procesu powoduje, e proces ten zostanie zatrzymany a  sterowanie
       zostanie   zwrocone   do   bash.   Nacinicie  klawisza  op'onione
       wstrzymanie (zwykle ^Y, Control-Y) powoduje, e  proces  zostanie
       zatrzymywany  gdy  bdzie  usilowal  czyta  wejcie z terminala, a
       sterowanie powroci do bash.  Uytkownik moe nastpnie zmienia stan
       takiego  zadania,  poslugujc  si  poleceniem  bg  do kontynuacji
       zadania w  tle,  fg  do  kontynuacji  na  pierwszym  planie  lub
       poleceniem  kill do zabicia zadania.  ^Z dziala natychmiast i ma
       efekt  uboczny:  powoduje  odrzucenie   oczekujcego   wyjcia   i
       wprowadzonych, a nieprzetworzonych nacini klawiszy (typeahead).

       Istnieje  kilka  sposobow wskazywania zadania w powloce.  Znak %
       poprzedza nazw zadania. Zadanie numer n  mona  wskaza  jako  %n.
       Zadanie  moe  by te okrelone przez uycie przedrostka nazwy uytej
       do jego  uruchomienia  lub  podlacucha,  jaki  wystpuje  w  jego
       wierszu  polece.   Na  przyklad,  %ce  odnosi si do zatrzymanego
       zadania  ce.   Jeli  przedrostek  pasuje  do  wicej  ni  jednego
       zadania,  bash  zglasza  bld.  Z  drugiej  strony,  uycie  %?ce,
       wskazuje na zadanie  zawierajce  podlacuch  ce  w  swym  wierszu
       polece.  Jeeli  lacuch  pasuje do wicej ni jednego zadania, bash
       zglasza bld. Symbole %% i  %+  okrelaj  rozumiane  przez  powlok
       biece  zadanie,  bdce ostatnim zadaniem zatrzymanym, gdy bylo na
       pierwszym  planie  lub  uruchomionym  w  tle.   Do  poprzedniego
       zadania  mona odwolywa si przy pomocy %-.  W wyjciu odnoszcym si
       do zada (np. wyjcie polecenia jobs), biece zadanie  jest  zawsze
       zaznaczone znakiem +, a zadanie poprzednie -.

       Do  przywrocenia  zadania  na  pierwszy  plan  mona posluy si po
       prostu  jego  nazw:   %1   jest   synonimem   dla   ,,fg   %1'',
       przywracajcego zadanie 1 z tla na pierwszy plan.  Podobnie, ,,%1
       &'' wznawia zadanie 1 w tle, rownowanie do ,,bg %1''''.

       Powloka natychmiast dowiaduje  si  czy  zadanie  zmienilo  stan.
       Normalnie,  bash  czeka  ze zgloszeniem zmian do momentu, gdy ma
       wywietli zacht, by nie przerywa  innego  wyjcia.  Jeeli  wlczono
       opcj  -b  wbudowanego  polecenia  set, bash zglasza takie zmiany
       natychmiast.   Dla  kadego  koczcego  prac   procesu   potomnego
       wykonywana jest ewentualna pulapka przechwytujca SIGCHLD.

       Jeeli  wykonano  prob  zakoczenia  pracy  bash  przy istniejcych
       zatrzymanych zadaniach, powloka wypisuje komunikat ostrzegawczy.
       Mona wowczas posluy si poleceniem jobs do sprawdzenia ich stanu.
       Jeeli  wykonywana  jest  druga  proba   zakoczenia   pracy   bez
       wystpienia  wtrconego  midzy nie polecenia, powloka nie wypisuje
       kolejnego ostrzeenia a zatrzymane zadania s przerywane.

ZACHTA POW/LOKI

       Przy  wykonywaniu  interaktywnym  bash  wywietla  glowny  symbol
       zachty   (primary  prompt)  PS1  kiedy  jest  gotowa  na  odczyt
       polecenia, za wtorn (secondary) zacht PS2 kiedy potrzebuje wicej
       danych  z  wejcia  do  uzupelnienia  polecenia.  Bash pozwala na
       dostosowywanie tych lacuchow zachty  poprzez  wstawianie  pewnej
       iloci znakow specjalnych rozpoczynajcych si odwrotnym ukonikiem,
       ktore s dekodowane jak nastpuje:
              \a     znak dzwonka ASCII (07)
              \d     data w formacie "DzieTyg Miesic Dzie" format (np.,
                     "Tue May 26")
              \e     znak escape ASCII (033)
              \h     nazwa hosta do pierwszej kropki `.'
              \H     nazwa hosta
              \j     liczba zada aktualnie obslugiwanych przez powlok
              \l     glowna cz nazwy urzdzenia terminala powloki
              \n     znak nowej linii
              \r     powrot karetki
              \s     nazwa   powloki,  glowna  cz  nazwy  $0  (fragment
                     wystpujcy po ostatnim ukoniku)
              \t     biecy czas w formacie 24-godzinnym GG:MM:SS
              \T     biecy czas w formacie 12-godzinnym GG:MM:SS
              \@     biecy czas w 12-godzinnym formacie am/pm
              \A     biecy czas w 24-godzinnym formacie GG:MM
              \u     nazwa biecego uytkownika (username)
              \v     wersja programu bash (np. 2.00)
              \V     wydanie bash, wersja+poziom lat (np., 2.00.0)
              \w     biecy katalog roboczy
              \W     glowna cz nazwy biecego katalogu roboczego
              \!     numer tego polecenia w historii
              \#     numer polecenia tego polecenia
              \$     Jeeli efektywnym UID jest 0, to  #,  w  przeciwnym
                     razie $
              \nnn   znak odpowiadajcy szesnastkowej liczbie nnn
              \\     odwrotny ukonik
              \[     pocztek  sekwencji  znakow  niedrukowalnych, ktora
                     moe  sluy  do  osadzenia   w   zachcie   sekwencji
                     sterujcych terminalem
              \]     koniec sekwencji znakow niedrukowalnych

       Numer  polecenia  i  numer  w  historii  s  zwykle  rone:  numer
       polecenia w historii jest jego pozycj na licie  historii,  ktora
       moe  obejmowa  polecenia  odtworzone  z  pliku  historii (zobacz
       poniej HISTORIA), podczas gdy  numer  polecenia  jest  pozycj  w
       sekwencji   polece  wykonanych  w  obecnej  sesji  powloki.   Po
       zdekodowaniu, lacuch jest  interpretowany  poprzez  interpretacj
       parametrow,  podstawianie  wynikow  polece,  interpretacj  wyrae
       arytmetycznych, interpretacj lacuchow i usuwanie cytowa, zgodnie
       z  wartoci opcji promptvars powloki (zobacz opis polecenia shopt
       w sekcji WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI poniej).

READLINE

       Jest  to  biblioteka  obslugujca  odczytywanie  wejcia   podczas
       poslugiwania  si  powlok  interaktywn,  chyba  e  przy wywolaniu
       powloki podano opcj  --noediting.   Domylnie,  polecenia  edycji
       wiersza  s  podobne do wystpujcych w emacsie.  Dostpny jest take
       interfejs edycji wiersza w stylu vi.  By wylczy edycj wiersza po
       uruchomieniu  powloki,  uyj opcji +o emacs lub +o vi wbudowanego
       polecenia set (zobacz WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI poniej).

   Notacja Readline
       W tej sekcji, do zapisu nacini klawiszy uywana  jest  notacja  w
       stylu  emacsa.  Klawisze kontrolne zapisywane s jako  C-klawisz,
       np., C-n oznacza Control-N. Podobnie, meta klawisze zapisywane s
       jako  M-klawisz, zatem M-x oznacza Meta-X.  (Na klawiaturach bez
       klawisza meta M-x oznacza ESC x, tj. nacinij  klawisz  Escape  a
       nastpnie  klawisz  x.  Czyni to ESC the przedrostkiem meta (meta
       prefix).  Kombinacja M-C-x oznacza  ESC-Control-x,  lub  nacinij
       klawisz  Escape,  nastpnie  przytrzymaj  klawisz Control podczas
       naciskania klawisza x.)

       Poleceniom readline  mona  podawa  numeryczne  argumenty,  ktore
       normalnie   dzialaj  jako  licznik  powtorze.   Czasami  jednak,
       znaczcy jest  znak  argumentu.  Przekazanie  ujemnego  argumentu
       poleceniu,  ktore  dziala  w  przod  (np. kill-line) powoduje, e
       bdzie  ono  dziala  odwrotnym  kierunku  (wstecz).    Polecenia,
       ktorych  zachowanie z argumentami odbiega od podanego odnotowano
       poniej.

       Gdy polecenie opisano jako usuwajce (killing) tekst,  tekst  ten
       jest   zachowywany   to   ewentualnego   poniejszego  odzyskania
       (przywo/lania yanking). Kolejne usunicia powoduj,  e  tekst  jest
       zbierany  w  jedn  calo,  ktor mona odzyska naraz. Polecenia nie
       usuwajce tekstu  oddzielaj  kawalki  tekstu  w  stosie  usuwania
       (killing ring).

   Inicjalizacja Readline
       Readline  dostosowywane  jest przy pomocy polece umieszczanych w
       pliku inicjujcym (plik inputrc).  Nazwa tego pliku brana jest  z
       wartoci  zmiennej INPUTRC.  Jeeli zmienna ta nie jest ustawiona,
       domyln nazw  jest  ~/.inputrc.   Gdy  startuje  program  uywajcy
       biblioteki  readline,  odczytywany  jest plik inicjujcy, po czym
       ustawiane s przypisania  klawiszy  i  zmienne.   Istnieje  tylko
       kilka  podstawowych  konstrukcjii  dozwolonych w pliki inicjacji
       readline.  Puste wiersze s ignorowane.  Wiersze rozpoczynajce si
       od  #  s  komentarzami.   Wiersze  rozpoczynajce si od $ wskazuj
       konstrukcje  warunkowe.   Inne  wiersze  wyznaczaj   przypisania
       klawiszy i ustawienia zmiennych.

       Domylne  przypisania  klawiszy  mona  zmieni  przy  pomocy pliku
       inputrc.  Inne programy poslugujce si  t  bibliotek  mog  dodawa
       wlasne polecenia i przypisania.

       Na przyklad, umieszczenie

              M-Control-u: universal-argument
       lub
              C-Meta-u: universal-argument
       w inputrc spowodowaloby, e M-C-u wywolywaloby polecenie readline
       universal-argument.

       Rozpoznawane s nastpujce symboliczne nazwy znakow: RUBOUT,  DEL,
       ESC, LFD, NEWLINE, RET, RETURN, SPC, SPACE i TAB.

       Oprocz  nazw  polece  readline  pozwala  przypisywa  klawisze do
       lacucha.  Lacuch ten zostanie wstawiony  po  naciniciu  klawisza
       (makro).

   Przypisania klawiszy Readline
       Skladnia  przypisa  klawiszy  sterujcych  w  pliku  inputrc jest
       prosta. Wymagana jest wylcznie nazwa polecenia lub tekst makra i
       sekwencja  klawiszy,  do  ktorej powinno by przypisane. Klawisze
       mog by podane na dwa sposoby: jako symboliczna  nazwa  klawisza,
       moe  by  z  przedrostkami Meta- lub Control-, lub jako sekwencja
       klawiszy.

       Przy uyciu postaci nazwa-klaw:nazwa-funkcji  lub  makro,  nazwa-
       klaw jest nazw klawisza zapisan w jz.angielskim. Na przyklad:

              Control-u: universal-argument
              Meta-Rubout: backward-kill-word
              Control-o: "> output"

       W   powyszym   przykladzie,   C-u  przypisane  jest  do  funkcji
       universal-argument,   M-DEL   przypisane   jest    do    funkcji
       backward-kill-word   a  C-o  przypisane  do  uruchamiania  makra
       wyraonego po prawej (to jest, wstawiania tekstu ,,>  output''  w
       wiersz).

       W  drugiej  postaci,  "sekw-klaw":nazwa-funkcji lub makro, sekw-
       klaw roni si od nazwa-klaw  powyej  tym,  e  przez  umieszczenie
       sekwencji  w  cudzyslowach  mona  poda  lacuchy  oznaczajce  cal
       sekwencj  klawiszy.  Mona  posluy  si  niektorymi   kombinacjami
       klawiszy  w stylu GNU Emacs-a, jak w poniszym przykladzie, nie s
       jednak rozpoznawane symboliczne nazwy znakow:

              "\C-u": universal-argument
              "\C-x\C-r": re-read-init-file
              "\e[11~": "Klawisz funkcyjny 1"

       W tym przykladzie,  C-u  jest  ponownie  przypisane  do  funkcji
       universal-argument.    C-x   C-r   przypisane  jest  do  funkcji
       re-read-init-file, za ESC [ 1 1 ~ przypisane jest do  wstawienia
       tekstu  ,,Klawisz  funkcyjny  1''.   Oto  pelny zestaw sekwencji
       specjalnych w stylu GNU Emacs
              \C-    przedrostek control
              \M-    przedrostek meta
              \e     znak escape
              \\     odwrotny ukonik
              \"     doslowny cudzyslow "
              \'     doslowny apostrof '

       Oprocz sekwencji specjalnych w stylu GNU  Emacsa,  dostpny  jest
       drugi zestaw sekwencji z uyciem odwrotnego ukonika:
              \a     alarm (dzwonek)
              \b     backspace
              \d     delete
              \f     wysuw strony (form feed)
              \n     nowa linia (newline)
              \r     powrot karetki (carriage return)
              \t     tabulacja pozioma (horizontal tab)
              \v     tabulacja pionowa (vertical tab)
              \nnn   omiobitowy  znak,  ktorego  wartoci  jest osemkowa
                     liczba nnn (jedna do trzech cyfr)
              \xHH   omiobitowy znak, ktorego wartoci jest szesnastkowa
                     liczba nnn (jedna lub dwie cyfry szesnastkowe)

       Podczas  wprowadzania  tekstu makra, do wskazania jego definicji
       musz by uyte pojedyncze lub podwojne cudzyslowy.  Zaklada si,  e
       tekst   niecytowany   jest   nazw   funkcji.    W   ciele  makra
       interpretowane s sekwencje specjalne z uyciem odwrotnego ukonika
       opisane  powyej.  odwrotny  ukonik  cytuje  dowolny  inny znak w
       tekcie makra, lcznie z " i '.

       Bash umoliwia wywietlanie  i  zmian  biecych  przypisa  klawiszy
       readline  za pomoc wbudowanego polecenia bind.  Tryb edycji mona
       przelcza podczas uywania interaktywnego przez posluenie si  opcj
       -o  wbudowanego polecenia set (zobacz poniej WBUDOWANE POLECENIA
       POW/LOKI).

   Zmienne Readline
       Readline posiada  zmienne,  ktorych  mona  uywa  do  dodatkowego
       dostosowania  jej  zachowania.  Zmienna moe by ustawiana w pliku
       inputrc przy pomocy instrukcji postaci

              set nazwa-zmiennej warto

       Z wymienionymi niej wyjtkami,  zmienne  readline  mog  przyjmowa
       wartoci On lub Off.  A oto zmienne i ich wartoci domylne:

       bell-style (audible)
              Kontroluje,  co  dzieje  si  gdy readline chce uy sygnalu
              dwikowego terminala. Jeli  ustawiona  na  none,  readline
              nigdy  nie  emituje  sygna/lu.  Jeli ustawiona na visible,
              readline pos/luguje  si  "widzialnym  dzwonkiem"  (visible
              bell),  jeli  jest  dostpny.  Jeeli ustawiona na audible,
              readline usi/luje uzyska sygna/l dwikowy z terminala.
       comment-begin (,,#'')
              Lacuch   wstawiany,   gdy   wykonywane   jest   polecenie
              insert-comment readline.  Polecenie to jest przypisane do
              M-# w trybie emacs, za do # w trybie vi.
       completion-ignore-case (Off)
              Jeeli ustawiona na On, readline wykonuje dopasowywanie  i
              uzupelnianie nazw plikow bez rozroniania wielkoci liter.
       completion-query-items (100)
              Okrela,  kiedy  uytkownik  jest  pytany o ogldanie takiej
              liczby  moliwych  uzupelnie  tworzonych  przez  polecenie
              possible-completions.   Moe  by ustawiona na dowoln liczb
              calkowit wiksz lub  rown  zero.   Jeeli  liczba  moliwych
              uzupelnie  jest  wiksza bd rowna wartoci tej zmiennej, to
              uytkownik jest pytany czy chce  je  ogldn;  w  przeciwnym
              razie s one po prostu pokazywane na terminalu.
       convert-meta (On)
              Jeli  ustawione  na  On, readline bdzie zamienial znaki z
              ustawionym osmym bitem na sekwencje klawiszy ASCII  przez
              obcicie  osmego  bitu  i  poprzedzenie  znakiem escape (w
              efekcie, uywajc escape jako przedrostka meta).
       disable-completion (Off)
              Jeli ustawione na On, readline zabroni uzupelniania slow.
              Znaki  uzupelniania  zostan wstawione w wiersz tak, jakby
              zostaly przypisane do self-insert.
       editing-mode (emacs)
              Kontroluje  czy  readline  rozpoczyna  prac  z   zestawem
              przypisa   klawiszy   podobnym   do   emacs  czy  do  vi.
              editing-mode moe by ustawiane albo na emacs albo na vi.
       enable-keypad (Off)
              Gdy jest ustawione na On, readline  bdzie  usilowa  wlczy
              numeryczny  blok  klawiatury  (application  keypad)  przy
              wywolaniu.  Niektore systemy potrzebuj tego  do  wlczenia
              klawiszy strzalek.
       expand-tilde (Off)
              Jeeli  ustawione  na  on, podczas proby uzupelniania slow
              readline wykonuje interpretacj tyldy.
       history-preserve-point
              Ustawione na on powoduje, e kod obslugi  historii  polece
              usiluje  w  kadym  wierszu  polece  odzyskanym  za  pomoc
              previous-history  lub  next-history  umieci  punkt  (biec
              pozycj kursora) w tym samym miejscu.
       horizontal-scroll-mode (Off)
              Ustawione  na  On  powoduje,  e  readline  do wywietlania
              posluguje  si  pojedynczym  wierszem.  Jeli  wejcie  jest
              dlusze  ni  szeroko  ekranu, to jego zawarto jest wowczas
              przewijana  w  poziomie  w  pojedynczym  wierszu  ekranu,
              zamiast zawijania do nastpnego wiersza.
       input-meta (Off)
              Jeli  ustawiona  na On, readline dopuci omiobitowe wejcie
              (to znaczy, nie bdzie obcina osmego bitu z  odczytywanych
              znakow),  bez  wzgldu  na  to,  co  twierdzi  terminal  o
              moliwoci obslugi.  Nazwa  meta-flag  jest  synonimem  tej
              zmiennej.
       isearch-terminators (,,C-[C-J'')
              Lacuch   znakow,  ktory  powinien  przerywa  wyszukiwanie
              krokowe (incremental search) bez poniejszego  wykonywania
              znaku  jako  polecenia.   Jeeli  zmiennej  tej nie nadano
              wartoci, to wyszukiwanie krokowe bd przerywa ESC i C-J.
       keymap (emacs)
              Ustawia biece mapowanie  klawiatury  readline.  Zestawami
              poprawnych  mapowa  s  emacs, emacs-standard, emacs-meta,
              emacs-ctlx,  vi,  vi-command  i   vi-insert.    vi   jest
              rownowanikiem   dla   vi-command;  emacs  jest  rownowane
              emacs-standard.  Domyln   wartoci   jest   emacs;   warto
              editing-mode rownie wplywa na domylne mapowanie.
       mark-directories (On)
              Jeeli ustawione na On, to uzupelniane nazwy katalogow maj
              dolczany kocowy ukonik.
       mark-modified-lines (Off)
              Jeeli ustawione na On, wiersze  historii,  ktore  zostaly
              zmienione wywietlane s z poprzedzajc je gwiazdk (*).
       match-hidden-files (On)
              Ta  zmienna,  gdy  jest  ustawiona  na  On,  powoduje,  e
              readline wykonujc  uzupelnianie  nazw  plikow  dopasowuje
              pliki,  ktorych  nazwy  zaczynaj  si od kropki `.' (pliki
              ukryte), chyba e uytkownik podal  tak  pocztkow  kropk  w
              nazwie, jaka ma by uzupelniona.
       output-meta (Off)
              Jeeli   ustawione   na  On,  readline  wywietla  znaki  z
              ustawionym osmym  bitem  wprost  zamiast  jako  sekwencje
              specjalne z meta-przedrostkiem.
       print-completions-horizontally (Off)
              Jeeli  ustawione  na  On,  readline  wywietla  dopasowane
              uzupelnienia w kolejnoci alfabetycznej poziomo, zamiast w
              dol ekranu.
       show-all-if-ambiguous (Off)
              Zmienia to domylne zachowanie funkcji uzupelniania. Jeeli
              jest ustawione na on,  to  slowa  majce  wicej  ni  jedno
              moliwe  uzupelnienie powoduj, e natychmiast zostan podane
              dopasowania zamiast wyemitowania sygnalu dwikowego.
       visible-stats (Off)
              Jeeli ustawione  na  On,  to  przy  wywietlaniu  moliwych
              uzupelnie do nazwy pliku zostanie dolczony znak okrelajcy
              typ pliku wskazywany przez stat(2).

   Konstrukcje warunkowe Readline
       Readline implementuje udogodnienie  podobne  duchem  do  funkcji
       kompilacji  warunkowej preprocesora C, pozwalajce na wykonywanie
       przypisa klawiszy i  ustawie  zmiennych  w  zalenoci  od  wyniku
       testow. Uywane s cztery dyrektywy analizatora skladni.

       $if    Konstrukcja  $if pozwala na wykonanie przypisa klawiszy w
              oparciu o  tryb  edycji,  uywany  terminal  lub  aplikacj
              korzystajc  z  readline.  Tekst  testu rozciga si do koca
              wiersza; do jego wydzielenia nie s wymagane adne znaki.

              mode   Posta mode= dyrektywy $if sluy do sprawdzania  czy
                     readline  jest  w  trybie  emacs  czy  vi.  Moe by
                     wykorzystywana,  na  przyklad,   w   polczeniu   z
                     poleceniem  set  keymap,  do ustawienia przypisa w
                     mapowaniach emacs-standard i emacs-ctlx tylko jeli
                     readline uruchamia si w trybie emacs.

              term   Posta   term=   mona   wykorzystywa   do  wlczenia
                     specyficznych dla terminala przypisa klawiszy,  by
                     moe  do  przypisania wyjcia dla sekwencji klawiszy
                     funkcyjnych terminala. Slowo po prawej  stronie  =
                     sprawdzane  jest  z  zarowno  peln nazw terminala,
                     jaki i czci jego nazwy przed pierwszym -. Umoliwia
                     to, na przyklad, dopasowanie przez sun zarowno sun
                     jak i sun-cmd.

              aplikacja
                     Konstrukcja aplikacja  sluy  do  wlczania  ustawie
                     specyficznych    dla   aplikacji.   Kady   program
                     korzystajcy z  biblioteki  readline  ustawia  nazw
                     aplikacji (application name), a plik inicjujcy moe
                     sprawdzi czy ma ona jak szczegoln warto.   Moe  to
                     by  uywane  do  przypisywania  sekwencji  klawiszy
                     funkcjom  przydatnym   w   danym   programie.   Na
                     przyklad,   ponisze   polecenie   dodaje  sekwencj
                     klawiszy wykonujc w  bash  cytowanie  biecego  lub
                     poprzedniego slowa:

                     $if Bash
                     # Cytuj biece lub poprzednie slowo
                     "\C-xq": "\eb\"\ef\""
                     $endif

       $endif Polecenie  to,  jak  wida w poprzednim przykladzie, koczy
              wykonywanie polecenia $if.

       $else  Polecenia w tej galzi dyrektywy $if wykonywane s gdy  nie
              powiedzie si sprawdzenie warunku.

       $include
              Dyrektywa ta pobiera jako argument pojedyncz nazw pliku i
              odczytuje  polecenia  i  przypisania  z  tego  pliku.  Na
              przyklad, ponisza dyrektywa odczytalaby /etc/inputrc:

              $include  /etc/inputrc

   Wyszukiwanie
       Readline  zapewnia  polecenia  do wyszukiwania w historii polece
       (zobacz poniej HISTORIA)  wierszy  zawierajcych  zadany  lacuch.
       Istniej  dwa  tryby  wyszukiwania:  krokowy (incremental) i nie-
       niekrokowy(non-incremental).

       Wyszukiwania krokowe rozpoczynaj si przed zakoczeniem wpisywania
       przez  uytkownika  szukanego  tekstu.  Po wpisaniu kadego znakow
       szukanego  lacucha  readline  wywietla  nastpn  pozycj  historii
       pasujc  do  wpisanego do tej pory lacucha.  Wyszukiwanie krokowe
       wymaga tylko tylu  znakow  ile  potrzebne  jest  do  znalezienia
       podanej  pozycji  historii.   Znaki wystpujce w wartoci zmiennej
       isearch-terminators slu do  przerwania  wyszukiwania  krokowego.
       Jeeli  zmienna  ta  nie  ma przypisanej wartoci, to wyszukiwanie
       przerywaj  znaki  Escape   i   Control-J.    Control-G   porzuca
       wyszukiwanie krokowe i przywraca pierwotny wiersz.  Gdy przerwie
       si wyszukiwanie, pozycja historii zawierajca poszukiwany  lacuch
       staje si biecym wierszem.

       W  celu  odnalezienia  innych  pasujcych  pozycji,  naley nacisn
       odpowiednio Control-S lub Control-R.  Wyszukuje to wstecz lub  w
       przod  kolejn  pasujc  do  dotychczas  wpisanego  lacucha pozycj
       historii.   Wszystkie  inne  sekwencje  klawiszy  przypisane  do
       polecenia  readline  przerywaj  wyszukiwanie  i  wykonuj  zadane
       polecenie.  Na przyklad, znak nowej linii przerywa  wyszukiwanie
       i  akceptuje  wiersz,  wykonujc  skutkiem tego polecenie z listy
       historii.

       Readline pamita lacuch uyty w  ostatnim  wyszukiwaniu  krokowym.
       Jeeli  Control-R  zostanie  nacinite  dwa razy, bez wprowadzenia
       pomidzy  naciniciami  innych  znakow  definiujcych  nowy  lacuch
       szukania, to wykorzystywany jest uprzednio zapamitany lacuch.

       Wyszukiwania   nie-krokowe  czytaj  caly  szukany  lacuch  przed
       rozpoczciem wyszukiwania pasujcych wierszy historii. Lacuch  moe
       by  wpisany  przez  uytkownika  lub  by  czci  zawartoci biecego
       wiersza.

   Nazwy polece Readline
       Poniej podano list nazw polece i domylnych  sekwencji  klawiszy,
       do  ktorych  s  one  przypisane.   Nazwy polece bez towarzyszcej
       sekwencji  klawiszy  s  domylnie  nieprzypisane.   W   poniszych
       opisach,  punkt  oznacza  biec pozycj kursora, za zaznaczenie do
       pozycji kursora zapamitanej  przez  polecenie  set-mark.   Tekst
       pomidzy punktem a zaznaczeniem nazywany jest obszarem.

   Polecenia ruchu
       beginning-of-line (C-a)
              Przesuwa na pocztek biecego wiersza.
       end-of-line (C-e)
              Przesuwa na koniec wiersza.
       forward-char (C-f)
              Przesuwa o znak w przod.
       backward-char (C-b)
              Przesuwa o znak wstecz.
       forward-word (M-f)
              Przesuwa  na  koniec  nastpnego  slowa. Slowa zloone s ze
              znakow alfanumerycznych (liter i cyfr).
       backward-word (M-b)
              Przesuwa na pocztek  biecego,  lub  poprzedniego,  slowa.
              Slowa zloone s ze znakow alfanumerycznych (liter i cyfr).
       clear-screen (C-l)
              Czyci  ekran pozostawiajc biecy wiersz na gorze ekranu. Z
              argumentem, odwiea biecy wiersz bez czyszczenia ekranu.
       redraw-current-line
              Odwiea biecy wiersz.

   Polecenia operujce na historii
       accept-line (Newline, Return)
              Akceptuje wiersz bez wzgldu  na  to,  gdzie  znajduje  si
              kursor.  Jeeli wiersz ten nie jest pusty, to dodaje go do
              listy historii stosownie do stanu  zmiennej  HISTCONTROL.
              Jeeli   wiersz  jest  zmienionym  wierszem  historii,  to
              odtwarza wiersz historii do stanu pierwotnego.
       previous-history (C-p)
              prowadza   poprzednie   polecenie   z   listy   historii,
              przesuwajc si wstecz listy.
       next-history (C-n)
              ciga nastpne polecenie z listy historii, przesuwajc si do
              przodu na licie.
       beginning-of-history (M-<)
              Przesuwa na pierwszy wiersz w historii.
       end-of-history (M->)
              Przesuwa na koniec  historii  wprowadzania,  tj.  obecnie
              wprowadzanego wiersza.
       reverse-search-history (C-r)
              Wyszukuje   wstecz   poczynajc   od   biecego  wiersza  i
              przesuwajc si, w razie potrzeby, 'w gor'  historii.  Jest
              to wyszukiwanie krokowe.
       forward-search-history (C-s)
              Wyszukuje   w   przod  poczynajc  od  biecego  wiersza  i
              przesuwajc si, w razie potrzeby, 'w dol'  historii.  Jest
              to wyszukiwanie krokowe.
       non-incremental-reverse-search-history (M-p)
              Wyszukuje  wstecz  poczynajc od biecego wiersza poslugujc
              si wyszukiwaniem nie-krokowym podanego  przez  uytkownika
              lacucha.
       non-incremental-forward-search-history (M-n)
              Wyszukuje  w przod poczynajc od biecego wiersza poslugujc
              si wyszukiwaniem nie-krokowym podanego  przez  uytkownika
              lacucha.
       history-search-forward
              Wyszukuje  w  przod  w  historii  lacucha  znakow pomidzy
              pocztkiem   biecego   wiersza   a   punktem.    Jest   to
              wyszukiwanie nie-krokowe.
       history-search-backward
              Wyszukuje   wstecz  w  historii  lacucha  znakow  pomidzy
              pocztkiem biecego wiersza a biec pozycj kursora  (punkt).
              Jest to wyszukiwanie nie-krokowe.
       yank-nth-arg (M-C-y)
              Wstawia  pierwszy argument poprzedniego polecenia (zwykle
              drugie slowo z poprzedniego wiersza) w punkt (biec pozycj
              kursora). Z argumentem n, wstawia n-te slowo poprzedniego
              polecenia (slowa w poprzednim poleceniu  zaczynaj  si  od
              slowa  0).  Argument  ujemny  wstawia  n-te slowo od koca
              poprzedniego polecenia.
       yank-last-arg (M-., M-_)
              Wstawia ostatni argument poprzedniego polecenia (ostatnie
              slowo   poprzedniej   pozycji  historii).  Z  argumentem,
              zachowuje si dokladnie tak,  jak  yank-nth-arg.   Kolejne
              wywolania  yank-last-arg przesuwaj wstecz listy historii,
              wstawiajc po kolei ostatni argument kadego wiersza.
       shell-expand-line (M-C-e)
              Interpretuj wiersz, jak czyni  to  powloka.  Wykonuje  to
              aliasy  i  interpretacj historii, jak rownie interpretacj
              slow powloki. Zobacz INTERPRETACJA HISTORII poniej.
       history-expand-line (M-^)
              Wykonuje interpretacj powloki w  odniesieniu  do  biecego
              wiersza.  Zobacz INTERPRETACJA HISTORII poniej.
       magic-space
              Wykonuje  interpretacj  powloki  w odniesieniu do biecego
              wiersza i wstawia spacj.  Zobacz  INTERPRETACJA  HISTORII
              poniej.
       alias-expand-line
              Wykonuje  interpretacj  aliasow  w odniesieniu do biecego
              wiersza.  Zobacz ALIASY powyej.
       history-and-alias-expand-line
              Wykonuje interpretacj historii i aliasow w odniesieniu do
              biecego wiersza.
       insert-last-argument (M-., M-_)
              Synonim yank-last-arg.
       operate-and-get-next (C-o)
              Akceptuje  do  wykonania  biecy  wiersz  i ciga do edycji
              nastpny wzgldem biecego wiersz z  historii.  Argumenty  s
              ignorowane.

   Polecenia zmiany tekstu
       delete-char (C-d)
              Usuwa  znak  w  punkcie (pod kursorem).  Jeeli punkt jest
              pocztkiem wiersza, nie ma  adnych  znakow  w  wierszu,  a
              ostatni wpisany znak zostal przypisany do delete-char, to
              zwraca EOF.
       backward-delete-char (Rubout)
              Usuwa  znak  przed  kursorem.   Jeeli   podano   argument
              numeryczny, zachowuje usunity tekst na stosie usuni.
       forward-backward-delete-char
              Usuwa  znak  pod  kursorem, chyba e kursor znajduje si na
              kocu wiersza, wowczas usuwany jest znak przed kursorem.
       quoted-insert (C-q, C-v)
              Dodaje nastpny znak do wiersza doslownie.  W  ten  sposob
              wstawiane s znaki takie, jak na przyklad C-q.
       tab-insert (C-v TAB)
              Wstawia znak tabulacji.
       self-insert (a, b, A, 1, !, ...)
              Wstawia wpisany znak.
       transpose-chars (C-t)
              Zamienia  miejscami  znak  sprzed  punktu  ze  znakiem  w
              punkcie, rownoczenie  przesuwajc  punkt  w  przod.  Jeeli
              punkt  jest  na kocu wiersza to zamienia to miejscami dwa
              znaki przed punktem. Argumenty ujemne nie skutkuj.
       transpose-words (M-t)
              Zamienia miejscami  slowo  sprzed  punktu  ze  slowem  za
              punktem,   przesuwajc  rownoczenie  punkt  za  przesunite
              sprzed niego slowo.  Jeeli punkt jest na kocu wiersza  to
              zamienia to miejscami dwa ostanie slowa wiersza.
       upcase-word (M-u)
              Zamienia  na  wielkie litery biece (lub nastpne) slowo. Z
              argumentem ujemnym zamienia na wielkie litery  poprzednie
              slowo, ale nie przesuwa punktu.
       downcase-word (M-l)
              Zamienia  na  male  litery  biece  (lub nastpne) slowo. Z
              argumentem ujemnym zamienia  na  male  litery  poprzednie
              slowo, ale nie przesuwa punktu.
       capitalize-word (M-c)
              Zamienia na kapitaliki (pierwsza litera wielka, pozostale
              male)  biece  (nastpne)  slowo.  Z   argumentem   ujemnym
              zamienia na kapitaliki poprzednie slowo, ale nie przesuwa
              punktu.

   Usuwanie i wklejanie
       kill-line (C-k)
              Usuwa tekst od punktu do koca wiersza.
       backward-kill-line (C-x Rubout)
              Usuwa wstecz do pocztku wiersza.
       unix-line-discard (C-u)
              Usuwa wstecz od punktu do pocztku wiersza. Usuwany  tekst
              jest zachowywany na stosie usuni.
       kill-whole-line
              Usuwa  wszystkie  znaki  biecego  wiersza,  bez wzgldu na
              poloenie punktu.
       kill-word (M-d)
              Usuwa od punktu do koca  biecego  slowa,  lub  jeli  uyte
              pomidzy  slowami, do koca nastpnego slowa. Granice slow s
              takie same, jak uywane przez forward-word.
       backward-kill-word (M-Rubout)
              Usuwa slowo sprzed punktu. Granice slow s takie same, jak
              uywane przez backward-word.
       unix-word-rubout (C-w)
              Usuwa  slowo  sprzed  punktu, jako separatora slow uywajc
              bialych znakow.  Usunity tekst zachowywany jest na stosie
              usuni.
       delete-horizontal-space (M-\)
              Usuwa wszystkie spacje i tabulatory wokol punktu.
       kill-region
              Usuwa tekst w biecym obszarze.
       copy-region-as-kill
              Kopiuje tekst obszaru do bufora usuwania.
       copy-backward-word
              Kopiuje  slowo sprzed punktu do bufora usuwania.  Granice
              slow s takie same, jak dla backward-word.
       copy-forward-word
              Kopiuje slowo wystpujce po punkcie  do  bufora  usuwania.
              Granice slow s takie same, jak dla forward-word.
       yank (C-y)
              Wkleja  wierzcholek  stosu  usuni  do bufora w punkcie (w
              miejscu kursora).
       yank-pop (M-y)
              Obraca stos usuni i wkleja nowy wierzcholek. Dziala tylko
              nastpujc po yank lub yank-pop.

   Argumenty numeryczne
       digit-argument (M-0, M-1, ..., M--)
              Dodaje  t  cyfr do ju skladanego argumentu lub rozpoczyna
              nowy argument.  M-- rozpoczyna argument ujemny.
       universal-argument
              Jest to inna metoda podawania argumentu.   Jeeli  po  tym
              poleceniu  wystpuje  jedna  lub wicej cyfr, z opcjonalnym
              pocztkowym znakiem minus, to cyfry te definiuj  argument.
              Jeeli  po  poleceniu wystpuj cyfry, to powtorne wykonanie
              universal-argument  koczy  argument  numeryczny,  ale   w
              przeciwnym   wypadku   jest   ignorowane.    W  przypadku
              specjalnym, jeeli bezporednio po tym  poleceniu  wystpuje
              znak  nie  bdcy  ani  cyfr ani znakiem minus, to argument
              licznik dla nastpnego polecenia mnoony jest przez cztery.
              Argument   licznik  [zwykle  powtorze]  wynosi  pocztkowo
              cztery, tote wykonanie tej funkcji po raz pierwszy nadaje
              mu warto cztery, po raz drugi szesnacie, i tak dalej.

   Uzupe/lnianie
       complete (TAB)
              Usiluje  przeprowadzi  uzupelnianie tekstu przed punktem.
              Bash probuje uzupelniania traktujc  tekst  kolejno:  jako
              zmienn  (jeeli  tekst  zaczyna  si od $), nazw uytkownika
              (jeli tekst zaczyna si od ~), nazw hosta  (i  jeli  tekst
              zaczyna  si  od  @)  lub  polecenie  (lcznie z aliasami i
              funkcjami). Jeeli adne z powyszych nie daje  dopasowania,
              to probowane jest uzupelnianie nazw plikow.
       possible-completions (M-?)
              Pokazuje moliwe uzupelnienia tekstu przed punktem.
       insert-completions (M-*)
              Wstawia  przed  punktem  wszystkie  uzupelnienia  tekstu,
              ktore zostalyby wygenerowane przez possible-completions.
       menu-complete
              Podobne do complete, ale zastpuje slowo, jakie  ma  zosta
              uzupelnione  pojedynczym  uzupelnieniem z listy moliwych.
              Powtarzane  wykonanie  menu-complete   powoduje   krokowe
              przechodzenie  przez list moliwych uzupelnie i wstawianie
              kadego z nich po kolei (zamiast uzupelnianego slowa).  Na
              kocu   listy  uzupelnie  emitowany  jest  sygnal  dwikowy
              (zaleny od  ustawienia  bell-style)  i  przywracany  jest
              pierwotny  tekst.   Argument n przesuwa n pozycji w przod
              na licie dopasowa;  do  przesuwania  si  wstecz  mona  uy
              argumentu   ujemnego.   Polecenie  w  zamierzeniu  ma  by
              przypisane  do  klawisza  TAB,  ale  domylnie  nie   jest
              przypisane.
       delete-char-or-list
              Usuwa  znak  pod  kursorem,  jeli  nie jest to pocztek bd
              koniec  wiersza  (jak  delete-char).  Na  kocu   wiersza,
              zachowuje  si  identycznie  jak  possible-completions. To
              polecenie jest domylnie nieprzypisane.
       complete-filename (M-/)
              Usiluje wykona uzupelnianie nazw plikow na tekcie  sprzed
              kursora.
       possible-filename-completions (C-x /)
              Pokazuje   moliwe  uzupelnienia  tekstu  sprzed  kursora,
              traktujc go jak nazw pliku.
       complete-username (M-~)
              Usiluje  wykona  uzupelnianie  tekstu   sprzed   kursora,
              traktujc go jak nazw uytkownika.
       possible-username-completions (C-x ~)
              Pokazuje   moliwe  uzupelnienia  tekstu  sprzed  kursora,
              traktujc go jak nazw uytkownika.
       complete-variable (M-$)
              Usiluje  wykona  uzupelnianie  tekstu   sprzed   kursora,
              traktujc go jak zmienn powloki.
       possible-variable-completions (C-x $)
              Pokazuje   moliwe  uzupelnienia  tekstu  sprzed  kursora,
              traktujc go jak zmienn powloki.
       complete-hostname (M-@)
              Usiluje  wykona  uzupelnianie  tekstu   sprzed   kursora,
              traktujc go jak nazw hosta.
       possible-hostname-completions (C-x @)
              Pokazuje   moliwe  uzupelnienia  tekstu  sprzed  kursora,
              traktujc go jak nazw hosta.
       complete-command (M-!)
              Usiluje uzupelni tekst sprzed  punktu,  traktujc  go  jak
              nazw  polecenia.  Uzupelnianie polecenia probuje dopasowa
              tekst kolejno  do  aliasow,  slow  zastrzeonych,  funkcji
              powloki,  polece  wbudowanych  powloki  i  wreszcie  nazw
              plikow wykonywalnych.
       possible-command-completions (C-x !)
              Pokazuje  moliwe  uzupelnienia  tekstu  sprzed   kursora,
              traktujc go jak nazw polecenia.
       dynamic-complete-history (M-TAB)
              Usiluje   uzupelni   tekst   sprzed   kursora,   w   celu
              odnalezienia moliwych uzupelnie porownujc go z  wierszami
              listy historii.
       complete-into-braces (M-{)
              Wykonuje uzupelnianie nazwy pliku i wstawia list moliwych
              uzupelnie ujt w nawiasy klamrowe, tak e jest ona  dostpna
              dla powloki (zobacz powyej Interpretacja nawias'ow).

   Makra klawiaturowe
       start-kbd-macro (C-x ()
              Rozpoczyna   zachowywanie  wpisywanych  znakow  w  biecym
              makrze klawiaturowym.
       end-kbd-macro (C-x ))
              Zatrzymuje  zachowywanie  wpisywanych  znakow  w   biecym
              makrze klawiaturowym i przechowuje definicj.
       call-last-kbd-macro (C-x e)
              Ponownie   wykonuje   zdefiniowane   makro  klawiaturowe,
              powodujc pojawianie si znakow makra  tak,  jakby  zostaly
              wpisane z klawiatury.

   R'one
       re-read-init-file (C-x C-r)
              Odczytuje   zawarto  pliku  inputrc  i  dolcza  wszystkie
              znalezione tam przypisania klawiszy i zmiennych.
       abort (C-g)
              Zaniechuje biecego  polecenia  edycji  i  emituje  sygnal
              dwikowy terminala (zgodnie z ustawieniami bell-style).
       do-uppercase-version (M-a, M-b, M-x, ...)
              Jeeli  poprzedzony  przedrostkiem  meta  znak  x jest mal
              liter,  uruchamia  plecenie,  ktore  jest  przypisane  do
              odpowiedniej wielkiej litery.
       prefix-meta (ESC)
              Poprzed  przedrostkiem  meta nastpny wpisany znak.  ESC f
              jest rownowane Meta-f.
       undo (C-_, C-x C-u)
              Krokowe cofnicie operacji, pamitane  odrbnie  dla  kadego
              wiersza.
       revert-line (M-r)
              Cofa wszystkie zmiany wykonane na tym wierszu. Podobne do
              wykonania polecenia  undo  wystarczajco  wiele  razy,  by
              przywroci wiersz do stanu pocztkowego.
       tilde-expand (M-&)
              Wykonuje  interpretacj  tyldy  w  odniesieniu  do biecego
              slowa.
       set-mark (C-@, M-<space>)
              ustawia znacznik (mark) w biecym  punkcie.  Jeeli  podano
              argument  numeryczny,  znacznik  jest ustawiany na takiej
              pozycji.
       exchange-point-and-mark (C-x C-x)
              Zamie punkt  ze  znacznikiem.  Aktualna  pozycja  kursora
              ustawiana  jest  na  zapamietan,  a dotychczasowa pozycja
              zachowywana jako znacznik.
       character-search (C-])
              Odczytywany jest znak a  punkt  przesuwa  si  na  nastpne
              wystpienie   tego   znaku.   Licznik   ujemny   wyszukuje
              poprzednie wystpienia.
       character-search-backward (M-C-])
              Odczytywany jest znak a punkt przesuwa si  na  poprzednie
              wystpienie  tego  znaku. Licznik ujemny wyszukuje kolejne
              wystpienia.
       insert-comment (M-#)
              Na pocztek bieceg wiersza wstawiana jest  warto  zmiennej
              comment-begin  readline,  a  wiersz jest akceptowany tak,
              jakby  wprowadzono  znak  nowej  linii.   Domylna   warto
              comment-begin powoduje, e polecenie to czyni biecy wiersz
              komentarzem powloki.
       glob-expand-word (C-x *)
              Slowo  sprzed  kursora  traktowane   jest   jak   wzorzec
              rozwijania  nazw  plikow i wstawiana jest lista pasujcych
              nazw, zastpujc slowo-wzorzec.
       glob-list-expansions (C-x g)
              Wywietlana jest lista rozwini, jakie zostalyby  utworzone
              przez    glob-expand-word,   a   wiersz   jest   ponownie
              wywietlany.
       dump-functions
              Wypisuje  do  strumienia  wyjciowego  readline  wszystkie
              funkcje i ich przypisania klawiszy. Jeeli podano argument
              numeryczny, wyjcie jest formatowane  w  taki  sposob,  by
              mona zrobi je czci pliku inputrc.
       dump-variables
              Wypisuje  do  strumienia  wyjciowego  readline  wszystkie
              ustawialne zmienne readline i ich wartoci.  Jeeli  podano
              argument  numeryczny,  wyjcie  jest  formatowane  w  taki
              sposob, by mona zrobi je czci pliku inputrc.
       dump-macros
              Wypisuje wszystkie sekwencje klawiszy readline przypisane
              do  makr  i  lacuchy  jakie  daj  w wyniku.  Jeeli podano
              argument numeryczny,  wyjcie   jest  formatowane  w  taki
              sposob, by mona zrobi je czci pliku inputrc.
       display-shell-version (C-x C-v)
              Wywietla informacj o wersji aktualnego egzemplarza bash.

   Programowalne uzupe/lnianie
       Gdy  nastpuje  proba uzupelnienia slowa dla argumentu polecenia,
       dla ktorego zdefiniowano  specyfikacj  uzupelniania  (completion
       specification,   compspec)  przy  pomocy  wbudowanego  polecenia
       complete (zobacz WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI poniej), wywolywane
       s uslugi programowalnego uzupelniania.

       Po  pierwsze,  identyfikowana  jest  nazwa polecenia.  Jeeli dla
       tego polecenia zdefiniowano compspec, to compspec jest uywane do
       utworzenia   listy   moliwych   uzupelnie  slowa.   Jeeli  slowo
       polecenia jest  peln  nazw  ciekow,  to  najpierw  szukane  jest
       compspec  dla  pelnej  nazwy.  Jeli nie zostanie odnalezione, to
       nastpuje proba  znalezienia  compspec  dla  czci  wystpujcej  po
       ostatnim ukoniku.

       Po  odnalezieniu  compspec,  jest ono uywane do utworzenia listy
       pasujcych slow.   Jeeli  compspec  nie  zostalo  znalezione,  to
       wykonywane jest domylne uzupelnianie basha, jak opisano powyej w
       Uzupe/lnianie.

       Na pocztek, uywane s akcje okrelone przez compspec.  Zwracane  s
       wylcznie  dopasowania  poprzedzone dopasowywanym slowem.  Gdy do
       uzupelniania nazw plikow lub katalogow uyto opcji -f lub -d,  do
       filtrowania   dopasowa   wykorzystywana   jest  zmienna  powloki
       FIGNORE.

       W nastpnej kolejnoci tworzone s ewentualne uzupelnienia okrelone
       przez  wzorzec  rozwinicia nazw plikow opcji -G.  Slowa tworzone
       przez wzorzec nie musz pasowa do uzupelnianego  slowa.   Zmienna
       powloki  GLOBIGNORE nie jest uywana do filtrowania dopasowa, ale
       zmienna FIGNORE jest uywana.

       Nastpnie, brany jest pod uwag lacuch podany jako argument  opcji
       -W.   Lacuch jest najpierw rozbijany przy zastosowaniu znakow ze
       zmiennej  specjalnej  IFS  jako  separatorow.   Honorowane  jest
       cytowanie  powloki.   Poniej  kade ze slow interpretowane jest z
       wykorzystaniem  interpretacji  nawiasow,   interpretacji   tyld,
       podstawiania   parametrow,   interpretacji   zmiennych  i  wyrae
       arytmetycznych, podstawiania wynikow polece  i  rozwijania  nazw
       ciekowych,  jak opisano powyej w sekcji INTERPRETACJA.  Wyniki s
       rozbijane  z  zastosowaniem  regul  opisanych  powyej  w  sekcji
       Podzia/l   na   s/lowa.    Wyniki   interpretacji  s  dopasowywane
       przedrostkiem z uzupelnianym slowem, a  pasujce  slowa  staj  si
       moliwymi uzupelnieniami.

       Po   utworzeniu  tych  dopasowa,  wywolywana  jest  funkcja  lub
       polecenie  okrelone  opcjami  -F  i  -C.   Podczas   wywolywania
       polecenia   czy   funkcji,   zmiennym   COMP_LINE  i  COMP_POINT
       przypisywane s wartoci, jak opisano to powyej w  sekcji  Zmienne
       pow/loki.   Jeeli  wywolywana  jest  funkcja powloki, ustawiane s
       rownie zmienne COMP_WORDS i COMP_CWORD.  Kiedy  wywolywana  jest
       funkcja  czy  polecenie,  pierwszym  argumentem  staje  si nazwa
       polecenia, ktorego argumenty s uzupelniane, drugim argumentem --
       uzupelniane slowo, a trzecim slowo poprzedzajce w wierszu polece
       slowo  aktualnie  uzupelniane.    Nie   jest   wykonywane   adne
       filtrowanie  utworzonych  uzupelnie  stosownie  do uzupelnianego
       slowa. Funkcja czy polecenie maj peln swobod tworzenia dopasowa.

       W pierwszej kolejnoci wywolywana jest funkcja okrelona przez -F.
       Do  tworzenia  dopasowa  moe  ona  korzysta z dowolnych moliwoci
       powloki, lcznie z opisanym poniej poleceniem wbudowanym compgen.
       Funkcja  musi  umieci  moliwe uzupelnienia w zmiennej tablicowej
       COMPREPLY.

       Nastpnie, wywolywane jest polecenie okrelone opcj -C,  dzialajce
       w  rodowisku rownowanym podstawianiu polece.  Powinno ono wypisa
       list uzupelnie, po jednym  w  wierszu,  na  standardowe  wyjcie.
       Jeeli  jest to niezbdne, do utworzenia znaku nowej linii mona uy
       odwroconego ukonika.

       Po  utworzeniu  wszelkich  moliwych  uzupelnie,  do  listy   tej
       stosowany  jest  filtr  okrelony  opcj  -X.   Filtr  jest  takim
       wzorcem, jak uywany przy rozwijaniu nazw ciekowych.  Znak  &  we
       wzorcu  zastpowany  jest tekstem uzupelnianego slowa.  Literal &
       mona otrzyma poprzedzajc go odwrotnym ukonikiem; odwrotny ukonik
       zostanie usunity przed prob dopasowania.  Wszystkie uzupelnienia
       pasujce  do  wzorca  bd  usunite  z  listy.   Pocztkowy  !  daje
       zaprzeczenie wzorca. Bd wowczas usuwane uzupelnienia nie pasujce
       do wzorca.

       Na koniec, do kadego elementu listy  dodawane  s  przedrostek  i
       przyrostek  okrelone  opcjami  -P i -S, a wynik zwracany jest do
       kodu uzupelniania readline jako lista moliwych uzupelnie.

       Jeli  poprzednio  zastosowane  dzialania  nie  utworzyly  adnych
       dopasowa,  za przy definiowaniu compspec podano opcj -o dirnames
       polecenia complete, to dokonywana jest proba uzupelnienia  nazwy
       katalogu.

       Domylnie,  jeeli  znaleziono  compspec, to cokolwiek ono utworzy
       zwracane jest do kodu uzupelniajcego jako pelny zestaw  moliwych
       uzupelnie.  Nie s probowane domylne uzupelnienia bash, a domylne
       uzupelnianie nazw ciekowych przez readline jest wylczone.   Jeli
       przy  definiowaniu  compspec  podano  opcj  -o default polecenia
       complete,  to  jeeli  compspec  nie  utworzy  adnych  uzupelnie,
       wykonane zostanie domylne uzupelnianie z readline.

HISTORIA

       Jeeli  wlczona  jest opcja -o history wbudowanego polecenia set,
       to powloka zapewnia  dostp  do  historii  polece,  listy  polece
       poprzednio     wprowadzonych.      Warto    zmiennej    HISTSIZE
       wykorzystywana jest jako liczba polece do  zachowania  na  licie
       historii.   Zachowywany  jest  tekst  ostatnich  HISTSIZE polece
       (domylnie 500. Powloka przechowuje kade polecenie na licie przed
       podstawieniem  wartoci  parametrow  i  zmiennych  (zobacz powyej
       INTERPRETACJA), ale przed wykonaniem interpretacji  historii,  w
       zalenoci od wartoci zmiennych powloki HISTIGNORE i HISTCONTROL.

       Przy  uruchamianiu,  historia  inicjowana  jest z pliku o nazwie
       wskazanej zmienn HISTFILE  (domylnie  ~/.bash_history).  Plik  o
       nazwie  wzitej  z  wartoci HISTFILE jest obcinany, jeli zachodzi
       potrzeba, by zawieral nie wicej wierszy ni okrelono  to  wartoci
       zmiennej   HISTFILESIZE.    Podczas   koczenia   pracy   powloki
       interaktywnej, ostatnie $HISTSIZE wierszy kopiowane jest z listy
       historii   do  $HISTFILE.   Jeeli  wlczona  jest  opcja  powloki
       histappend (zobacz  opis  shopt  w  sekcji  WBUDOWANE  POLECENIA
       POW/LOKI poniej), to wiersze s dodawane na koniec pliku historii,
       w  przeciwnym  razie  plik  historii  jest  nadpisywany.   Jeeli
       HISTFILE  nie  jest  ustawione  lub  plik  historii  nie daje si
       zapisa, to historia nie jest  zachowywana.  Po  zapisaniu,  plik
       historii  jest  obcinany,  by nie zawieral wicej ni HISTFILESIZE
       wierszy. Jeli HISTFILESIZE nie jest ustawione, to obcinanie  nie
       jest wykonywane.

       Do  edycji  lub  ponownego  wykonania  czci  listy historii mona
       korzysta z wbudowanego polecenia fc (zobacz WBUDOWANE  POLECENIA
       POW/LOKI  poniej).   Wbudowanego  polecenia  history mona uywa do
       wywietlania lub zmiany  listy  historii  i  manipulacji  plikiem
       historii.  Podczas poslugiwania si edycj wiersza polece, w kadym
       z trybow edycji umoliwiajcych dostp do listy historii, dostpne s
       polecenia przeszukiwania.

       Powloka  umoliwia kontrol nad tym, jakie polecenia s zachowywane
       na licie.  Mona ustawi  zmienne  HISTCONTROL  i  HISTIGNORE,  co
       spowoduje,    e   powloka   bdzie   zachowywa   tylko   podzbior
       wprowadzonych  polece.   Opcja  powloki  cmdhist,   jeeli   jest
       wlczona,  powoduje,  e powloka bdzie usilowa zachowa kady wiersz
       polecenia wielowierszowego w tej samej pozycji historii, dodajc,
       gdzie  jest  to  niezbdne, redniki, by zachowa poprawno skladni.
       Opcja  powloki  lithist  powoduje,  e  powloka  bdzie  zachowywa
       polecenia  z  osadzonymi  znakami  nowej linii zamiast rednikow.
       Zobacz  opis  wbudowanego  shopt  poniej,  w  sekcji   WBUDOWANE
       POLECENIA  POW/LOKI,  gdzie  znajdziesz informacje o ustawianiu i
       kasowaniu opcji powloki.

INTERPRETACJA HISTORII

       Powloka  obsluguje  funkcj  interpretacji  historii,  podobn  do
       interpretacji   historii  w  csh.   Ta  sekcja  opisuje  dostpne
       moliwoci skladni. Funkcja ta jest domylnie  wlczona  dla  powlok
       interaktywnych   i   moe   by  wylczona  przy  pomocy  opcji  +H
       wbudowanego polecenia set  (zobacz  poniej  WBUDOWANE  POLECENIA
       POW/LOKI).    Powloki   nie-interaktywne   domylnie  nie  wykonuj
       interpretacji historii.

       Interpretacja historii  wprowadza  slowa  z  listy  historii  do
       strumienia   wejciowego,   ulatwiajc   powtarzanie   polece  lub
       poprawianie szybkie bldow w poprzednich poleceniach.

       Interpretacja  historii  przeprowadzana  jest   bezporednio   po
       przeczytaniu  pelnego  wiersza,  przed  jego  podzialem na slowa
       przez powlok.  Odbywa si w dwu czciach.  Pierwsz jest okrelenie,
       ktory   wiersz   z   listy   historii   ma  zosta  uyty  podczas
       podstawiania.  Drug stanowi wybor czci tego wiersza do  wlczenia
       w  biecy.   Wybrany z historii wiersz jest zdarzeniem (event), a
       jego czci na ktorych wykonywane s dzialania s s/lowami.   Dostpne
       s  rone modyfikatory do manipulowania wybranymi slowami.  Wiersz
       rozbijany jest na slowa w ten sam  sposob  jak  podczas  odczytu
       wejcia,  tak  e  kilka  slow  separowanych  metaznakami ujtych w
       cudzyslowy traktowanych jest  jak  jedno  slowo.   Interpretacja
       historii  wprowadzana  s  obecnoci  znaku  rozwijajcego histori,
       ktorym domylnie jest !.  Cytowa ten znak mog  wylcznie  odwrotny
       ukonik (\) i pojedyncze cudzyslowy.

       Kilka  opcji  powloki  ustawianych przy pomocy shopt moe sluy do
       ledzenia  dzialania   interpretacji   historii.    Jeeli   opcja
       histverify  powloki jest wlczona (zobacz opis wbudowanego shopt)
       i  uywane  jest  readline,  to  podstawienia  historii   nie   s
       natychmiast przesylane do analizatora skladni (parsera) powloki.
       Zamiast tego, zinterpretowany wiersz jest ponownie  ladowany  do
       bufora  edycyjnego  readline  w celu dalszej modyfikacji.  Jeeli
       wykorzystywane jest readline i wlczona jest opcja histreedit, to
       zakoczone niepowodzeniem podstawienie historii zostanie ponownie
       zaladowane do bufora edycyjnego  readline  w  celu  poprawienia.
       Opcj   -p  wbudowanego  polecenia  history  mona  posluy  si  do
       ogldnicia,   co   zrobi   interpretacja   historii   przed   jej
       zastosowaniem.  Opcji -s wbudowanego polecenia history mona uy w
       celu dodania polece na koniec listy historii bez faktycznego ich
       wykonania, tak e bd dostpne dla nastpnych przywola.

       Powloka pozwala na kontrolowanie ronych znakow stosowanych przez
       mechanizm interpretacji historii (zobacz opis histchars  powyej,
       w sekcji Zmienne pow/loki).

   Desygnatory zdarze (Event Designators)
       Desygnator  zdarzenia  jest odwolaniem do pozycji wiersza polece
       na licie historii.

       !      Rozpoczyna podstawianie historii,  z  wyjtkiem  sytuacji,
              gdy wystpuje po nim odstp, znak nowej linii, = lub (.
       !n     Wskazuje na n-ty wiersz polece.
       !-n    Wskazuje na wiersz polece biecy minus n.
       !!     Wskazuje na poprzednie polecenie. jest to synonim `!-1'.
       !/lacuch
              Wskazuje  na  ostatnie  poleceniem  rozpoczynajce  si  od
              /lacucha.
       !?/lacuch[?]
              Wskazuje na ostatnie polecenie zawierajce /lacuch.  Koczce
              ?  mona  pomin  jeli bezporednio po /lacuchu wystpuje znak
              nowej linii.
       ^/lacuch1^/lacuch2^
              Szybkie  podstawianie.   Powtarza   ostatnie   polecenie,
              wymieniajc     /lacuch1     na     /lacuch2.      Ronowanik
              ,,!!:s//lacuch1//lacuch/'' (zobacz poniej Modyfikatory).
       !#     Caly wiersz polece wpisany do tego momentu.

   Desygnatory s/l'ow (Word Designators)
       Desygnatory slow slu do wybierania  ze  zdarzenia  danych  slow.
       Dwukropek  :  oddziela okrelenie zdarzenia od desygnatora slowa.
       Moe by pominity jeli desygnator slowa rozpoczyna si od ^, $,  *,
       -  lub  %.   Slowa  numerowane  s  od pocztku wiersza, przy czym
       pierwsze ma numer  0  (zero).   Slowa  s  wstawiane  do  biecego
       wiersza, rozdzielane pojedynczymi spacjami.

       0 (zero)
              Slowo zerowe. Dla powloki jest to slowo polecenia.
       n      n-te slowo.
       ^      Pierwszy argument. To znaczy, slowo 1.
       $      Ostatni argument.
       %      Slowo dopasowane przez ostatnie wyszukanie `?/lacuch?'.
       x-y    Zakres slow; `-y' jest skroconym `0-y'.
       *      Wszystkie  slowa  procz  zerowego.  jest  to  synonim dla
              `1-$'.  Nie jest bldem uycie  *  jeli  w  zdarzeniu  jest
              tylko  jedno  slowo; w tym przypadku zwracany jest lacuch
              pusty.
       x*     Skrot od x-$.
       x-     Skrot od x-$ podobnie jak x*, ale pomija ostatnie slowo.

       jeli  desygnator  slowa  podano  bez  okrelenia  zdarzenia,   za
       zdarzenie przyjmowane jest poprzednie polecenie.

   Modyfikatory
       Po  opcjonalnym  desygnatorze  slowa  moe  pojawi  si  sekwencja
       jednego lub  wicej  poniszych  modyfikatorow,  kady  poprzedzony
       dwukropkiem `:'.

       h      Usuwa  kocow  skladow  nazwy  pliku,  pozostawiajc  tylko
              pocztek.
       t      Usuwa   wszystkie   pocztkowe   skladowe   nazwy   pliku,
              pozostawiajc koniec.
       r      Usuwa  koczcy przyrostek postaci .xxx, pozostawiajc glown
              cz nazwy (basename).
       e      Usuwa wszystko procz kocowego przyrostka.
       p      Wypisuje nowe polecenie, ale go nie wykonuje.
       q      Cytuje podstawiane slowa, zabezpieczajc je przed  dalszym
              podstawianiem.
       x      Cytuje  podstawiane  slowa  jak q, ale rozbija na slowa w
              miejscach odstp'ow i znakow nowej linii.
       s/stary/nowy/
              Zastpuje nowym  pierwsze  wystpienie  starego  w  wierszu
              zdarzenia.  Zamiast / moe zosta uyty dowolny ogranicznik.
              Kocowy ogranicznik jest opcjonalny  jeeli  jest  ostatnim
              znakiem  wiersza  zdarzenia.  Separator moe by cytowany w
              nowym  i  starym  przy  pomocy  pojedynczego   odwrotnego
              ukonika.  Jeeli  w nowym pojawia si &, to jest zastpowany
              starym.  Pojedynczy  odwrotny  ukonik  bdzie  cytowal  &.
              Jeeli  stary  jest  pusty,  to  ustawiany jest na ostatni
              podstawiany  stary  lub,  jeli   nie   bylo   poprzednich
              podstawie   historii,   ostatni   /lacuch  w  wyszukiwaniu
              !?/lacuch[?].
       &      Powtarza poprzednie podstawienie.
       g      Powoduje, e zmiany zostan zastosowane do  calego  wiersza
              zdarzenia.     Uywany    w    polczeniu   z   `:s'   (np.
              `:gs/old/new/') lub `:&'. Jeli uyty z `:s', to zamiast  /
              mona  posluy si dowolnym separatorem, a ostatni separator
              jest  opcjonalny  jeeli  jest  ostatnim  znakiem  wiersza
              zdarzenia.

WBUDOWANE POLECENIA POW/LOKI

       Jeli  nie  podano inaczej, kade z polece wbudowanych opisanych w
       niniejszej sekcji jako akceptujce opcje poprzedzone -  akceptuje
       rownie symbol -- okrelajcy koniec opcji.
       : [argumenty]
              Bez   efektow;   polecenie   to  nie  robi  niczego  poza
              interpretacj   argument'ow   i   wykonaniem   ewentualnych
              podanych    przekierowa.   Zwracany   jest   zerowy   kod
              zakoczenia.

        .  plik [argumenty]
       source plik [argumenty]
              Odczytuje  i  wykonuje  polecenia  z  zadanego  pliku   w
              aktualnym  rodowisku  powloki  i  zwraca  kod  zakoczenia
              ostatniego wykonanego  polecenia  z  tego  pliku.   Jeeli
              nazwa  pliku  nie  zawiera  ukonika,  to  do  znalezienia
              katalogu go zawierajcego uywana jest zmienna PATH.   Plik
              poszukiwany  w  PATH  nie musi by wykonywalny.  Jeli bash
              nie jest w trybie posix,  wowczas  jeeli  nie  znaleziono
              pliku  w PATH, to przeszukiwany jest katalog biecy.  Jeli
              we  wbudowanym  poleceniu  shopt  wylczona   jest   opcja
              sourcepath,  to PATH nie jest przeszukiwane.  jeli podano
              jakie argumenty, to staj si one  parametrami  pozycyjnymi
              podczas  wykonywania  pliku. W przeciwnym razie argumenty
              pozycyjne pozostaj bez zmian.  Kod zakoczenia jest  kodem
              ostatniego zakoczonego przez skrypt polecenia (0 jeli nie
              wykowano  adnego  polecenia),   a   falszem   jeeli   nie
              znaleziono pliku lub nie mona go odczyta.

       alias [-p] [nazwa[=warto] ...]
              Alias   bez   argumentow   bd   z  opcj  -p  wypisuje  na
              standardowym  wyjciu  list  aliasow   w   postaci   alias
              nazwa=warto.    Jeli   nie   dostarczono   argumenty,  to
              definiowany jest alias (synonim)  dla  kadej  nazwy,  dla
              ktorej   podano   warto.    Pocztkowa  spacja  w  wartoci
              powoduje, e podczas interpretacji  aliasu  nastpne  slowo
              bdzie  sprawdzane  na  podstawianie  aliasow.   Dla kadej
              nazwy z listy argumentow, dla ktorej nie podano  wartoci,
              wypisywana  jest  nazwa  i  warto  aliasu.   Alias zwraca
              prawd,  chyba  e  podano  nazw,  dla  ktorej  nie  zostal
              zdefiniowany aden alias.

       bg [spec_zad]
              Wznawia  w  tle  zawieszone  zadanie  spec_zad, tak jakby
              zostalo ono uruchomione z &.  Jeli spec_zad nie wystpuje,
              to  uywane  jest  biece  zadanie,  okrelone  tak,  jak je
              pojmuje  powloka.   bg  spec_zad  zwraca   0,   chyba   e
              uruchomiono je przy wylczonej kontroli zada (job control)
              lub  uruchomiono  z  wlczon  kontrol   zada,   jeli   nie
              znaleziono spec_zad lub uruchomiono bez kontroli zada.

       bind [-m keymap] [-lpsvPSV]
       bind [-m keymap] [-q funkcja] [-u funkcja] [-r sekw_klaw]
       bind [-m keymap] -f plik
       bind [-m keymap] -x sekw_klaw:polec_pow/loki
       bind [-m keymap] sekw_klaw:nazwa_funkcji
              Wywietla  biece ustawienia przypisa (bindings) klawiszy i
              funkcji readline  lub  przypisuje  sekwencj  klawiszy  to
              funkcji  lub makra readline.  Skladnia tych przypisa jest
              identyczna jak dla .inputrc, ale kade z przypisa musi  by
              przeslane   jako   osobny   argument;  np.,  '"\C-x\C-r":
              re-read-init-file'. Opcje, jeli je podano, maj  nastpujce
              znaczenie:
              -m keymap
                     Wykorzystuje  keymap  jako map klawiszy, do ktorej
                     maj   by    zastosowane    nastpne    przypisania.
                     Akceptowanymi   nazwami   map  klawiszy  s  emacs,
                     emacs-standard,   emacs-meta,   emacs-ctlx,    vi,
                     vi-move,  vi-command  i  vi-insert.   vi rownowane
                     jest    vi-command;    emacs    jest     rownowane
                     emacs-standard.
              -l     Podaje nazwy wszystkich funkcji readline.
              -p     Wywietla   nazwy  funkcji  i  przypisania  w  taki
                     sposob, e mog by ponownie odczytane.
              -P     Podaje biece przypisania i nazwy funkcji readline.
              -v     Wywietla nazwy i wartoci zmiennych readline w taki
                     sposob, e mog by ponownie odczytane.
              -V     Podaje biece nazwy i wartoci zmiennych readline.
              -s     Wywietla sekwencje klawiszy readline przypisane do
                     makr i lacuchy jakie one wysylaj w taki sposob,  e
                     mog by ponownie odczytane.
              -S     Wywietla sekwencje klawiszy readline przypisane do
                     makr i lacuchy jakie one wysylaj.
              -f plik
                     Czyta przypisania klawiszy z pliku.
              -q funkcja
                     Podaje, ktore klawisze wywoluj podan funkcj.
              -u funkcja
                     Odwoluje    przypisania    wszystkich     klawiszy
                     przypisanych do danej funkcji.
              -r sekw_klaw
                     Usuwa biece przypisania dla sekwencji klawiszy.
              -x sekw_klaw:polec_pow/loki
                     Powoduje, e za kadym naciniciem sekwencji klawiszy
                     zostanie wykonane polecenie pow/loki.

              Zwracana jest warto 0, chyba e podano  nierozpoznan  opcj
              lub pojawil si bld.

       break [n]
              Opuszcza  ptl for, while, until lub select.  Jeeli podano
              n, przerywa dzia/lanie do n-tego poziomu.  n musi by >= 1.
              Jeeli n jest wiksze od liczby obejmujcych polecenie ptli,
              to koczone s wszystkie obejmujce  ptle.  Wartoci  zwracan
              jest  0,  chyba  e  powloka  nie  wykonuje  ptli  podczas
              wykonania break.

       builtin wbudowane [argumenty]
              Wykonuje zadane polecenie wbudowane  powloki,  przesylajc
              mu  argumentyizwracajegokodzakoczenia.  Przydatne podczas
              definiowania funkcji o nazwie tosamej z nazw  wbudowanego
              polecenia   powloki,   zachowujc  funkcjonalno  polecenia
              wbudowanego   wewntrz   funkcji.    Wbudowane   cd   jest
              powszechnie redefiniowane w ten sposob.  Kodem zakoczenia
              jest falsz jeli wbudowane nie jest wbudowanym  poleceniem
              powloki.

       cd [-LP] [katalog]
              Zmienia  biecy  katalog roboczy na dir. Zmienna HOME jest
              domylnym  katalogiem.   Zmienna  CDPATH  definiuje   ciek
              przeszukiwa    dla    katalogu    zawierajcego   katalog.
              Alternatywne  nazwy  katalogow  w  CDPATH  rozdzielane  s
              dwukropkiem  (:)>  Pusta nazwa katalogu w CDPATH jest tym
              samym,  co  katalog  biecy,  tj.  ,,.''.  Jeeli   katalog
              rozpoczyna  si  ukonikiem (/), to CDPATH nie jest uywane.
              Opcja -P nakazuje  uycie  fizycznej  struktury  katalogow
              zamiast  podania  za dowizaniami symbolicznymi (zobacz te
              opcja -P wbudowanego polecenia  set);  Opcja  -L  wymusza
              podanie  za  dowizaniami  symbolicznymi.  Argument - jest
              rownowany $OLDPWD.   Wartoci  zwracan  jest  prawda  jeli
              pomylnie zmieniono katalog; w przeciwnym przypadku falsz.

       command [-pVv] polecenie [arg ...]
              Uruchamia   polecenie  z  argumentami  zakazujc  zwyklego
              wyszukiwania funkcji przez powlok.  Wykonywane s wylcznie
              polecenia wbudowane i polecenia znalezione w PATH.  Jeeli
              podano opcj -p, wyszukiwanie  polecenia  wykonywane  jest
              przy  uyciu  domylnej  PATH, ktora gwarantuje znalezienie
              wszystkich standardowych narzdzi.  Jeli uyto  albo  opcji
              -V  albo -v, to wypisywany jest opis polecenia.  Opcja -v
              powoduje,  e   zostanie   wywietlone   pojedyncze   slowo
              wskazujce  polecenie  lub  nazw  pliku, uyte do wywolania
              polecenia;  opcja  -V  tworzy  bardziej  rozgadany  opis.
              Jeeli  podano  opcj -V lub -v, to kodem zakoczenia jest 0
              gdy odnaleziono polecenie, za 1 gdy nie. Jeli nie  podano
              adnej  z  tych  opcji i pojawil si bld lub nie mona znale
              polecenia, to kod zakoczenia  wynosi  127.  W  przeciwnym
              wypadku  kodem  zakoczenia  wbudowanego polecenia command
              jest kod zakoczenia polecenia.

       compgen [opcja] [s/lowo]
              Tworzy moliwe dopasowania uzupelnie dla s/lowa  zgodnie  z
              opcjami,  ktore  mog  by  dowolnymi z opcji akceptowanych
              przez wbudowane polecenie complete, z wyjtkiem -p i -r, i
              wypisuje   dopasowania   na   standardowe  wyjcie.   Przy
              stosowaniu  opcji  -F  lub  -C,  rone   zmienne   powloki
              ustawiane  przez uslugi programowalnego uzupelniania, gdy
              s dostpne, nie bd mie uytecznych wartoci.

              Dopasowania bd tworzone  w  ten  sam  sposob,  jakby  kod
              uzupelniania   programowalnego   tworzyl   je  wprost  ze
              specyfikacji uzupelniania z tymi samymi  flagami.   Jeeli
              podano  s/lowo, to wywietlone zostan wylcznie uzupelnienia
              do pasujce.

              Wartoci zwracan jest prawda, chyba  e  podano  niepoprawn
              opcj lub nie zostaly utworzone adne dopasowania.

       complete  [-abcdefgjkvu]  [-o  opcjacomp] [-A akcja] [-G wzglob]
       [-W listas/l'ow] [-P przedrostek] [-S przyrostek]
              [-X wzfiltr] [-F funkcja]  [-C  polecenie]  nazwa  [nazwa
              ...]
       complete -pr [nazwa ...]
              Okrela,  w jaki sposob bd uzupelniane argumenty dla kadej
              z nazw.  Jeeli podano opcj  -p,  lub  nie  podano  adnych
              opcji,    to    wypisywane   s   istniejce   specyfikacje
              uzupelniania - w sposob, ktory  pozwala  na  ich  ponowne
              wykorzystanie  jako  wejcia.   Opcja -r usuwa specyfikacj
              uzupelniania dla kadej z nazw, lub jeli nazw nie  podano,
              wszystkie specyfikacje uzupelniania.

              Proces  stosowania  tych  specyfikacji  uzupelnie podczas
              prob  uzupelniania  slow   omowiono   powyej   w   sekcji
              Programowalne uzupe/lnianie.

              Pozostale   opcje,  jeli  je  podano,  maj  niej  opisane
              znaczenie.  Argumenty opcji -G,  -W  i  -X  (i,  jeli  to
              niezbdne,  -P i -S) powinny by cytowane dla ochrony przed
              interpretacj  jaka   wystpi   zanim   zostanie   wywolane
              polecenie complete.
              -o opcjacomp
                      Warto    opcjacomp    reguluje   kilka   aspektow
                      zachowania si compspec wykraczajcych poza  zwykle
                      tworzenie  uzupelnie.  opcjacomp przyjmuje jedn z
                      wartoci:
                      default Stosuje  domylne  uzupelnianie   readline
                              jeli    compspec   nie   utworzy   adnych
                              dopasowa.
                      dirnames
                              Wykonuje uzupelnianie nazw katalogow jeli
                              compspec nie utworzy adnych dopasowa.
                      filenames
                              Powiadamia  readline,  e  compspec tworzy
                              nazwy   plikow,    zatem    moe    wykona
                              przetwarzanie specyficzne dla takich nazw
                              (jak dodanie ukonika  do  nazw  katalogow
                              czy     usunicie     kocowych    spacji).
                              Zaprojektowane do stosowania z  funkcjami
                              powloki.
              -A akcja
                      akcja  moe  by  jedn  z poniszych, tworzcych list
                      moliwych dopasowa:
                      alias   Nazwy aliasow. Mona te poda jako -a.
                      arrayvar
                              Nazwy zmiennych tablicowych.
                      binding Nazwy przypisa klawiszy readline.
                      builtin Nazwy wbudowanych polece powloki. Mona te
                              poda jako -b.
                      command Nazwy polece. Mona te poda jako -c.
                      directory
                              Nazwy katalogow. Mona te poda jako -d.
                      disabled
                              Nazwy   wylczonych   polece   wbudowanych
                              powloki.
                      enabled Nazwy   wlczonych   polece    wbudowanych
                              powloki.
                      export  Nazwy wyeksportowanych zmiennych powloki.
                              Mona te poda jako -e.
                      file    Nazwy plikow. Mona te poda jako -f.
                      function
                              Nazwy funkcji powloki.
                      group   Nazwy grup. Mona te poda jako -g.
                      helptopic
                              Tematy pomocy akceptowane przez wbudowane
                              polecenie help.
                      hostname
                              Nazwy  hostow, pobrane z pliku okrelonego
                              przez zmienn powloki HOSTFILE.
                      job     Nazwy zada, jeeli aktywne jest sterowanie
                              zadaniami. Mona te poda jako -j.
                      keyword Zastrzeone  slowa  powloki.  Mona te poda
                              jako -k.
                      running Nazwy  dzialajcych  zada,  jeeli  aktywne
                              jest sterowanie zadaniami.
                      setopt  Dozwolone  argumenty  opcji  -o polecenia
                              wbudowanego set.
                      shopt   Nazwy   opcji   powloki,   takie,   jakie
                              akceptuje polecenie wbudowane shopt.
                      signal  Nazwy sygnalow.
                      stopped Nazwy  zatrzymanych  zada,  jeli  aktywne
                              jest sterowanie zadaniami.
                      user    Nazwy uytkownikow. Mona te poda jako -u.
                      variable
                              Nazwy wszystkich zmiennych powloki.  Mona
                              te poda jako -v.
              -G wzglob
                      Wzorzec   rozwijania   nazw  plikow  wzglob  jest
                      rozwijany, tworzc list moliwych uzupelnie.
              -W listas/l'ow
                      listas/l'ow jest rozbijana przy zastosowaniu znakow
                      ze  zmiennej  specjalnej  IFS jako separatorow, a
                      kade  ze  slow  wynikowych  jest  interpretowane.
                      Moliwe uzupelnienia s elementami listy wynikowej,
                      pasujcymi do uzupelnianego slowa.
              -C polecenie
                      polecenie wykonywane jest w rodowisku podpowloki,
                      a   jego   wyjcie   uywane   jest   jako   moliwe
                      uzupelnienia.
              -F funkcja
                      Funkcja powloki funkcja wykonywana jest w  biecym
                      rodowisku  powloki.   Po  jej  zakoczeniu, moliwe
                      uzupelnienia  pobierane  s  z  wartoci   zmiennej
                      tablicowej COMPREPLY.
              -X wzfiltr
                      wzfiltr  jest  wzorcem uywanym do rozwijania nazw
                      plikow.   Stosowany  jest   do   listy   moliwych
                      uzupelnie  utworzonej przez poprzedzajce go opcje
                      i argumenty, a kade pasujce do niego uzupelnienie
                      jest  usuwane  z  listy.   Pocztkowy  ! w wzfiltr
                      powoduje  negacj  wzorca;   usuwane   s   wowczas
                      uzupelnienia nie pasujce do wzfiltr.
              -P przedrostek
                      Po   zastosowaniu   wszystkich  innych  opcji  na
                      pocztku   kadego   moliwego   uzupelnienia   jest
                      dodawany przedrostek.
              -S przyrostek
                      Po  zastosowaniu  wszystkich innych opcji na kocu
                      kadego  moliwego   uzupelnienia   jest   dolczany
                      przyrostek.

              Wartoci  zwracana  jest prawda, chyba e podano niepoprawn
              opcj, podano bez argumentu nazwa opcj inn ni -p  lub  -r,
              usilowano  usun  specyfikacj  uzupelniania dla nazwy, dla
              ktorej nie istnieje adna specyfikacja,  albo  te  podczas
              dodawania specyfikacji uzupelniania wystpil bld.

       continue [n]
              Wznawia  nastpn  iteracj  obejmujcej  je ptli for, while,
              until lub select.  Jeeli podano n, wznawia  n-t  obejmujc
              ptl.   n  musi  by  >=  1.  Jeeli n jest wiksze ni liczba
              obejmujcych ptli,  to  wznawiana  jest  ostatnia  z  ptli
              (,,najwysza'').  Warto zwracana wynosi 0, chyba e powloka
              nie wykonuje ptli podczas wykonywania continue.

       declare [-afFirx] [-p] [nazwa[=warto]]
       typeset [-afFirx] [-p] [nazwa[=warto]]
              Deklaruje zmienne i/lub nadaje  im  atrybuty.   Jeli  nie
              podano adnych nazw, wywietla wartoci zmiennych.  Opcja -p
              bdzie wywietla  atrybuty  i  wartoci  kadej  nazwy.   Gdy
              uywane  jest  -p, ignorowane s dodatkowe opcje.  Opcja -F
              zabrania  wywietlania  definicji  funkcji;  wypisywane  s
              tylko  nazwy  i atrybuty funkcji.  Opcja -F implikuje -f.
              Poniszych  opcji  mona  uy  do  ograniczenia  wynikow  do
              zmiennych  o  okrelonym atrybucie lub do nadania zmiennym
              atrybutow:
              -a     Kada z nazw jest zmienn tablicow  (zobacz  Tablice
                     powyej).
              -f     Uywa wylcznie nazw funkcji.
              -i     Zmienna   jest   traktowana   jak  calkowita;  gdy
                     zmiennej jest przypisywana warto, wykonywana  jest
                     interpretacja    wyrae    arytmetycznych   (zobacz
                     OBLICZANIE WYRAE ARYTMETYCZNYCH).
              -r     Powoduje, e dane nazwy  staj  si  tylko-do-odczytu
                     (readonly).   Nazwom tym nie mona przypisa wartoci
                     nastpnymi poleceniami przypisania.   Nie  mona  te
                     ich usun za pomoc unset.
              -x     Zaznacza  nazw  do wyeksportowania przez rodowisko
                     do kolejnych polece.

              Uycie `+' zamiast `-' wylcza atrybut, z wyjtkiem tego,  e
              +a  nie  moe by uywane do niszczenia zmiennej tablicowej.
              Uyte w funkcji, powoduj, e kada z nazw staje si  lokalna,
              jak  przy pomocy polecenia local.  Zwracana jest warto 0,
              chyba e napotkano  niepoprawn  opcj,  prob  zdefiniowania
              funkcji  przy  pomocy ,,-f foo=bar'', przypisania wartoci
              zmiennej   readonly,   przypisania    wartoci    zmiennej
              tablicowej bez uycia skladni przypisania zloonego (zobacz
              Tablice powyej), jedna  z  nazw  nie  jest  poprawn  nazw
              zmiennej  powloki,  usilowano  wylczy status readonly dla
              zmiennej tylko do  odczytu,  wylczy  status  tablicy  dla
              zmiennej  tablicowej  albo probowano wywietli nieistniejc
              funkcj przy pomocy -f.

       dirs [-clpv] [+n] [-n]
              Bez opcji wywietla list aktualnie zapamitanych katalogow.
              Domylnie  wywietlana  jest  ona  w pojedynczym wierszu, z
              nazwami  katalogow  rozdzielonymi   spacjami.    Katalogi
              dodawane s do listy poleceniem pushd polecenie popd usuwa
              pozycje z listy.
              +n     Wywietla  nt  pozycj  liczc  od  lewej  na   licie
                     pokazywanej  przez  dirs przy wywolaniu bez opcji;
                     pocztkow jest zero.
              -n     Wywietla  nt  pozycj  liczc  od  prawej  na  licie
                     pokazywanej  przez  dirs przy wywolaniu bez opcji;
                     pocztkow jest zero.
              -c     Czyci  stos  katalogow  usuwajc   wszystkie   jego
                     pozycje.
              -l     Tworzy  dluszy  listing;  domylnie format listingu
                     posluguje si tyld do oznaczania katalogu domowego.
              -p     Wypisuje  stos  katalogow  po  jednej  pozycji  na
                     wiersz.
              -v     Wypisuje  stos  katalogow  po  jednej  pozycji  na
                     wiersz,  poprzedzajc  kad  z   nich   jej   pozycj
                     (indeksem) w stosie.

              Wartoci  zwracan jest 0, chyba e podano nieprawidlow opcj
              lub n wskazuje poza koniec stosu katalogow.

       disown [-ar] [-h] [zadanie ...]
              Bez opcji, kade z podanych zada usuwane  jest  z  tablicy
              zada  aktywnych.   Jeli  uyto  opcji -h, kade zadanie nie
              jest usuwane z tablicy, ale jest jako  takie  zaznaczane,
              tak  e  do  zadania  nie jest wysylany sygnal SIGHUP jeli
              powloka otrzymuje SIGHUP.  Jeli nie podano zadania i  nie
              uyto  ani  opcji -a ani -r, to uywane jest zadanie biece.
              Jeeli podano  zadanie,  opcja  -a  oznacza  usunicie  lub
              zaznaczenie  wszystkich  zada;  opcja  -r  bez  argumentu
              zadania ogranicza  akcj  do  dzialajcych  zada.   Wartoci
              zwracan  jest  0,  chyba  e zadanie nie okrela poprawnego
              zadania.

       echo [-neE] [argument ...]
              Wywietla  argumenty,  rozdzielone   spacjami,   zakoczone
              znakiem  nowej  linii.  Kodem  zakoczenia  jest zawsze 0.
              Jeeli podano -n, to nie jest wysylany koczcy  znak  nowej
              linii.   Jeeli podano opcj -e, wlczana jest interpretacja
              podanych  niej  znakow  specjalnych.  Opcja   -E   wylcza
              interpretacj tych znakow, nawet na systemach, gdzie s one
              domylnie interpretowane.   Do  dynamicznego  sprawdzania,
              czy  echo  interpretuje  domylnie te znaki, czy nie, sluy
              opcja powloki xpg_echo.  echo nie  interpretuje  --  jako
              oznaczenia   koca  opcji.   echo  interpretuje  nastpujce
              sekwencje specjalne:
              \a     dzwonek (alert)
              \b     backspace
              \c     pomi koczcy znak nowej linii
              \e     znak escape
              \f     wysuw strony (form feed)
              \n     znak nowej linii (new line)
              \r     powrot karetki (carriage return)
              \t     tabulacja pozioma (horizontal tab)
              \v     tabulacja pionowa (vertical tab)
              \\     odwrotny ukonik (backslash)
              \nnn   omiobitowy znak,  ktorego  wartoci  jest  osemkowa
                     liczba nnn (jedna do trzech cyfr)
              \xHH   omiobitowy znak, ktorego wartoci jest szesnastkowa
                     liczba nnn (jedna lub dwie cyfry szesnastkowe)

       enable [-adnps] [-f plik] [nazwa ...]
              Wlcza i wylcza wbudowane  polecenia  powloki.   Wylczenie
              polece wbudowanych umoliwia wykonanie polecenia dyskowego
              majcego t sam nazw,  co  wbudowane,  bez  podawania  jego
              pelnej  nazwy  ciekowej,  mimo  i powloka normalnie szuka
              polece wbudowanych przed  poleceniami  dyskowymi.   Jeeli
              posluono  si  opcj  -n,  wylczana  jest  kada  z  nazw; w
              przeciwnym razie nazwy s w/lczone.  Na przyk/lad,  chcc  uy
              pliku  binarnego  test  znalezionego  przez  PATH zamiast
              wersji wbudowanej w powlok, naley  uruchomi  ,,enable  -n
              test''.   Opcja  -f  oznacza zaladowanie nowego polecenia
              wbudowanego nazwa z obiektu  dzielonego  (shared  object)
              plik,  na  systemach  obslugujcych  dynamiczne ladowanie.
              Opcja -d usunie polecenie wbudowane zaladowane poprzednio
              przez  -f.   Jeeli nie podano adnych argumentow nazwa lub
              jeli  podano  opcj  -p,  wypisywana  jest  lista   polece
              wbudowanych  powloki.   Bez  innych argumentow opcyjnych,
              lista  ta  sklada  si  ze  wszystkich  wlczonych   polece
              wbudowanych.  Jeli podano -n, wypisywane s tylko wylczone
              polecenia wbudowane.  Jeeli podano -a,  wypisywana  lista
              zawiera wszystkie polecenia wbudowane, ze wskazaniem przy
              kadym czy jest ono wlczone czy te nie.  Jeeli podano  -s,
              wyjcie  ograniczone  jest  do  POSIXowych ,,specjalnych''
              polece wbudowanych.  Wartoci  zwracan  jest  0,  chyba  e
              nazwa  nie jest poleceniem wbudowanym powloki lub wystpil
              bld podczas  ladowania  nowego  polecenia  wbudowanego  z
              obiektu dzielonego.

       eval [argument ...]
              Argumenty  s  czytane  i  lczone  w pojedyncze polecenie.
              Polecenie to jest nastpnie odczytywane i wykonywane przez
              powlok,  za  jego kod zakoczenia jest zwracany jako warto
              eval.  Jeeli nie  na  adnych  argument'ow,  lub  wszystkie
              argumenty s puste, eval zwraca 0.

       exec [-cl] [-a nazwa] [polecenie [argumenty]]
              Jeeli   podano   polecenie,  zastpuje  ono  powlok.   Nie
              tworzony  jest  aden  nowy  proces.   Argumenty  staj  si
              argumentami  polecenia.   Jeli  podano opcj -l, umieszcza
              kresk  na  pocztku  zerowego  argumentu  przesylanego  do
              polecenia.   Tak  samo,  jak  robi to login(1).  Opcja -c
              powoduje,  e  polecenie  zostanie   wykonane   z   pustym
              rodowiskiem.   Jeeli   podano  -a,  powloka  przesyla  do
              wykonywanego polecenia nazw jako zerowy  argument.  Jeeli
              polecenie  z  jakiego  powodu  nie moe zosta wykonane, to
              powloka nie-interaktywna koczy prac, chyba e wlczona jest
              opcja  powloki  execfail,  wowczas  zwraca niepowodzenie.
              Powloka interaktywna zwraca niepowodzenie jeli  plik  nie
              moe   zosta   wykonany.    Jeeli  nie  podano  polecenia,
              przekierowania  skutkuj  w  biecej   powloce,   a   kodem
              zakoczenia  jest  0.  W przypadku bldu przekierowania kod
              zakoczenia wynosi 1.

       exit [n]
              Powoduje, e powloka koczy prac z  kodem  rownym  n.  Jeli
              pominito   n,   kodem   zakoczenia  jest  kod  ostatniego
              wykonanego  polecenia.    Przed   kocem   pracy   powloki
              wykonywane jest przechwycenie sygnalu EXIT.

       export [-fn] [nazwa[=s/lowo]] ...
       export -p
              Podane    nazwy    zaznaczane    s    do   automatycznego
              wyeksportowania  do  rodowiska   nastpnych   wykonywanych
              polece.  Jeli  podano  opcj  -f,  to  nazwy  odnosz si do
              funkcji.  Jeeli nie podano adnych nazw lub  jeeli  podano
              opcj    -p,   to   wypisywana   jest   lista   wszystkich
              eksportowanych w tej powloce  nazw.   Opcja  -n  powoduje
              usunicie   cechy   eksportowania  z  podanych  zmiennych.
              export zwraca zerowy kod zakoczenia,  chyba  e  napotkano
              nieprawidlow  opcj,  jedna  z  nazw nie jest poprawn nazw
              zmiennej powloki lub podano -f z  nazw,  ktora  nie  jest
              funkcj.

       fc [-e nazwa_e] [-nlr] [pierwsze] [ostatnie]
       fc -s [wzorzec=zastpienie] [polecenie]
              Polecenie   poprawiania   (Fix   Command).   W  pierwszej
              postaci, z listy historii wybierany jest zakres polece od
              pierwszego  do  ostatniego.   Pierwsze  i ostatnie mog by
              podawane  jako   lacuch   (do   odnalezienia   ostatniego
              polecenia  rozpoczynajcego  si  tym  lacuchem)  lub  jako
              liczba (indeks w  licie  historii,  gdzie  liczba  ujemna
              uywana  jest  jako  offset  od numeru biecego polecenia),
              Jeeli nie okrelono ostatniego, to jest ono  ustawiane  na
              biece  polecenie  w  przypadku  listowania (tak e ,,fc -l
              -10'' wypisuje ostatnich  10  polece)  i  na  pierwsze  w
              pozostalych  przypadkach.  Jeeli nie okrelono pierwszego,
              polecenia to jest ono ustawiane na poprzednie polecenie w
              przypadku edycji a na -16 przy listowaniu.

              Opcja  -n  wstrzymuje  wywietlanie numerow polece podczas
              listowania.  Opcja  -r  odwraca  kolejno  polece.   Jeeli
              podano  opcj -l, to polecenia listowane s na standardowym
              wyjciu. W przeciwnym  razie  dla  pliku  zawierajcego  te
              polecenia  wywolywany  jest  edytor podany przez nazwa_e.
              Jeeli nie podano nazwa_e, uywana  jest  warto  FCEDIT,  a
              warto  EDITOR  jeli  nie  ustawiono  FCEDIT.   Jeeli  nie
              ustawiono adnej z nich  uywany,  jest  vi  Po  zakoczeniu
              edycji,  wysylane  edytowane polecenia s wywietlane przez
              echo i wykonywane.

              W drugiej postaci, polecenie jest ponownie wykonywane  po
              kadej   wymianie   wystpienia  wzorca  przez  zastpienie.
              Przydatnym aliasem do wykorzystania z t form jest  ,,r=fc
              -s'',  tak,  e  napisanie  ,,r  cc''  uruchamia  ostatnie
              polecenie rozpoczynajce si od ,,cc''  a  napisanie  ,,r''
              ponownie wykonuje ostatnie polecenie.

              Jeeli  uyta  zostala  pierwsza  posta, to wartoci zwracan
              jest 0, chyba e napotkano nieprawidlow opcj lub  pierwszy
              albo  ostatni  okrelaj  wiersze  historii  spoza zakresu.
              Jeeli  podano  opcj  -e,  wartoci  zwracan   jest   warto
              ostatniego  wykonanego  polecenia  lub niepowodzenie jeli
              pojawil si bld tymczasowego  pliku  polece.   Jeeli  uyta
              zostala druga posta, to zwracanym kodem jest kod ponownie
              wykonanego  polecenia,  chyba  e  polecenie  nie   okrela
              poprawnego wiersza polece -- wowczas fc zwraca porak.

       fg [zadanie]
              Wznawia  zadanie  na pierwszym planie i czyni je zadaniem
              biecym.  Jeeli nie  podano  zadania,  uywane  jest  biece
              zadanie  w  pojciu  powloki.   Wartoci zwracan jest warto
              polecenia umieszczonego na pierwszym planie,  lub  poraka
              jeeli  fb  uruchomiono  przy wylczonej kontroli zada, lub
              uruchomiono je przy wlczonej kontroli zada,  ale  zadanie
              nie   okrela  prawidlowego  zadania  lub  zadanie  okrela
              zadanie, ktore zostalo uruchomione bez kontroli zada.

       getopts /lacuch_opcji nazwa [argumenty]
              getopts uywane jest przez procedury  powloki  do  analizy
              parametrow   pozycyjnych.   /lacuch  opcji  zawiera  znaki
              opcji, jakie maj by rozpoznawane; jeeli po znaku wystpuje
              dwukropek,   to   oczekuje  si,  e  opcja  bdzie  posiada
              argument, ktory powinien by  od  niej  oddzielony  bialym
              znakiem.   Jako  znaki  opcji mog wystpi dwukropek i znak
              zapytania.  Przy kadym wywolaniu getopts umieszcza nastpn
              opcj  w  zmiennej  powloki  nazwa, inicjujc nazw jeli nie
              istniala. Indeks  nastpnego  argumentu  do  przetwarzania
              umieszczany  jest  w  zmiennej OPTIND.  OPTIND inicjowany
              jest na 1 za kadym razem, gdy wywolywana jest powloka lub
              skrypt  powloki.  Gdy  opcja  wymaga  argumentu,  getopts
              umieszcza go w zmiennej  OPTARG.   Powloka  nie  resetuje
              OPTIND   automatycznie;  musi  by  on  resetowany  rcznie
              pomidzy wielokrotnymi odwolaniami do getopts w tym  samym
              wywolaniu   powloki,   jeli  uywany  ma  by  nowy  zestaw
              parametrow.

              Po napotkaniu koca opcji,  getopts  koczy  prac  zwracajc
              warto  wiksz  od  zera.   OPTIND ustawiane jest na indeks
              pierwszego argumentu nie bdcego opcj, za nazwa  ustawiana
              jest na ?.

              getopts normalnie analizuje parametry pozycyjne, ale jeli
              w  argumentach,  podano  wicej  argumentow,  to   getopts
              przetwarza je zamiast parametrow pozycyjnych.

              getopts  moe zglasza bldy na dwa sposoby. Jeeli pierwszym
              znakiem /lacucha opcji jest dwukropek, to  stosowane  jest
              ciche  (silent)  zglaszanie  bldow.  Przy  zwyklej  pracy
              komunikaty diagnostyczne  wypisywane  s  przy  napotkaniu
              nieprawidlowych  opcji  lub  brakujcych argumentow opcji.
              Jeeli  zmienna  OPTERR  ustawiona  jest  na  0,  nie   bd
              wywietlane  adne  komunikaty  bldow, nawet jeli pierwszym
              znakiem /lacucha opcji nie jest dwukropek.

              Przy napotkaniu nieprawidlowej opcji getopts umieszcza  ?
              w  nazwie  i,  jeli nie pracuje w trybie cichym, wypisuje
              komunikat bldu i kasuje OPTARG.  Jeeli getopts pracuje  w
              trybie  cichym, to znaleziony znak opcji umieszczany jest
              w  OPTARG  i   nie   jest   wypisywany   aden   komunikat
              diagnostyczny.

              Jeli  nie  znaleziono wymaganego argumentu, a getopts nie
              pracuje w trybie cichym, w nazwa  umieszczany  jest  znak
              zapytania  (?),  kasowane  jest  OPTARG i wywietlany jest
              komunikat bldu.  Jeeli getopts pracuje w  trybie  cichym,
              to  w  nazwie  umieszczany  jest  dwukropek (:), a OPTARG
              ustawiane jest na znaleziony znak opcji.

              getopts zwraca prawd, jeli  znaleziono  okrelon  lub  nie
              okrelon  opcj.  Zwraca falsz jeeli napotkano koniec opcji
              lub pojawil si bld.

       hash [-r] [-p plik] [-t] [nazwa]
              Dla kadej nazwy okrelana i zapamitywana jest pelna  nazwa
              plikowa polecenia wyszukanego w katalogach $PATH .  Jeeli
              podano opcj -p, nie jest wykonywane przeszukanie cieki, a
              plik uywane jest jako pelna nazwa pliku polecenia.  Opcja
              -r powoduje,  e  powloka  zapomina  wszystkie  zapamitane
              wczeniej  miejsca.   Jeli  podano  opcj -t, to wypisywana
              jest odpowiadajca nazwie pelna nazwa pliku.   Jeeli  przy
              wicej  ni jednym argumencie nazwy podano -t, to przed kad
              przechowywan peln nazw wypisywana jest nazwa.  Jeeli  nie
              podano adnych argumentow, to wypisywana jest informacja o
              zapamitanych poleceniach.  Kodem zwracanym  jest  prawda,
              chyba  e  nie  odnaleziono  nazwy lub podano nieprawidlow
              opcj.

       help [-s] [wzorzec]
              Wywietla pomocne informacje  o  poleceniach  wbudowanych.
              Jeeli  podano  wzorzec,  to  help  daje  szczegolow pomoc
              dotyczc  wszystkich  polece  pasujcych   do   wzorca;   w
              przeciwnym  razie  wypisywana  jest  pomoc dla wszystkich
              polece wbudowanych i struktur sterujcych powloki.   Opcja
              -s  ogranicza  wywietlan  informacj  do  krotkiego  opisu
              skladni.  Zwracany jest kod 0, chyba e adne z polece  nie
              pasuje do wzorca.

       history [n]
       history -c
       history -d offset
       history -anrw [plik]
       history -p arg [arg ...]
       history -s arg [arg ...]
              Bez   adnych  opcji,  wywietla  list  historii  polece  z
              numerami wierszy.  Wiersze ukazane z * zostaly zmienione.
              Argument  n  pokazuje  jedynie ostatnich n wierszy. Jeeli
              podano plik, to uywany jest on jako nazwa pliku historii;
              jeli nie, to uywana jest warto HISTFILE.  Opcje, jeeli je
              podano, maj nastpujce znaczenie:
              -c Czyci list historii usuwajc wszystkie jej pozycje.
              -d offset
                     Usuwa wpis historii z pozycji offset.
              -a     Dodaje ,,nowe'' wiersze  (wprowadzone  od  pocztku
                     biecej sesji bash) do pliku historii.
              -n     Wczytuje  do  biecej  listy  wiersze  jeszcze  nie
                     przeczytane  z  pliku  historii.  S   to   wiersze
                     dolczone  do  pliku  historii od chwili rozpoczcia
                     biecej sesji pracy bash.
              -r     Czyta zawarto pliku historii  i  posluguje  si  ni
                     jako biec list historii.
              -w     Zapisuje  biec  list  do pliku historii, nadpisujc
                     jego zawarto.
              -p     Na  zadanych  argumentach  wykonuje   podstawianie
                     historii  (history  substitution). Wywietla wyniki
                     na standardowym wyjciu.  Nie zachowuje wynikow  na
                     licie.   Kady  z  argument'ow  musi by cytowany, by
                     wylczy normaln interpretacj historii.
              -s     Zachowuje  argumenty  na   licie   historii   jako
                     pojedyncz  pozycj.  Przed  dodaniem  argument'ow  z
                     listy usuwane jest ostatnie polecenie.

              Wartoci zwracan jest 0, chyba  e  napotkano  nieprawidlow
              opcj  lub  podczas  odczytu  czy  zapisu  pliku  historii
              pojawil si bld, podano niepoprawny argument offset  opcji
              -d,  lub  nie  powiodla si interpretacja historii podanej
              jako argument -p.

       jobs [-lnprs] [ zadanie ... ]
       jobs -x polecenie [ argumenty ... ]
              Pierwsza  posta  podaje  aktywne   zadania.   Opcje   maj
              nastpujce znaczenie:
              -l     Oprocz  zwyklej  informacji  podaje identyfikatory
                     procesow.
              -p     Listuje tylko ID  procesu  lidera  grupy  procesow
                     zadania.
              -n     Wywietla  wylcznie  informacj  o  zadaniach, ktore
                     zmienily  status  od  chwili,  gdy  uytkownik  byl
                     ostatnio powiadamiany o ich statusie.
              -r     Ogranicz wyniki do zada pracujcych.
              -s     Ogranicz wyniki do zada zatrzymanych.

              Jeeli  podano zadanie, wyniki ograniczane s do informacji
              o tym zadaniu.  Kodem zwracanym jest 0, chyba e napotkano
              nieprawidlow opcj lub podano nieprawidlowe zadanie.

              Jeeli  podano  opcj -x, to jobs zastpuje wszelkie zadania
              znalezione w poleceniu  lub  argumentach  odpowiednim  ID
              grupy   procesow,   wykonuje   polecenie   przesylajc  mu
              argumenty, i zwraca jego kod zakoczenia.

       kill [-s sigspec | -n signum | -sigspec] [pid | jobspec] ...
       kill -l [sigspec | exit_status]
              Wysyla sygnaly  okrelony  przez  sigspec  lub  signum  do
              procesu  okrelonego  przez pid lub jobspec.  sigspec jest
              albo nazw sygnalu, jak np.  SIGKILL albo numerem sygnalu;
              signum  jest  numerem  sygnalu.  Jeeli  sigspec jest nazw
              sygnalu, to moe ona zosta podana z przedrostkiem SIG  lub
              bez  niego.   Jeli  nie  podano  sigspec, to przyjmuje si
              SIGTERM.  Opcja -l listuje nazwy  sygnalow.   Jeeli  przy
              podanym -l uyto jakich argumentow, to listowane s sygnaly
              odpowiadajce tym argumentom, a kodem  zwracanym  jest  0.
              Argument  exit_status  opcji -l jest liczb okrelajc numer
              sygnalu lub  kod  zakoczenia  procesu  przerwanego  przez
              sygnal.   kill  zwraca  prawd,  jeli przynajmniej jeden z
              sygnalow  zostal  pomylnie  przeslany,  lub  falsz,  jeli
              pojawil si bld lub napotkano niepoprawn opcj.

       let arg [arg ...]
              Kady  argument  jest  wyraeniem  arytmetycznym,  jakie ma
              zosta   zinterpretowane    (zobacz    OBLICZANIE    WYRAE
              ARYTMETYCZNYCH).   Jeeli  ostatni  z  nich interpretowany
              jest jako zero, to let zwraca  1;  w  przeciwnym  wypadku
              zwracane jest 0.

       local [opcja] [nazwa[=warto] ...]
              Dla  kadego  argumentu  tworzona  jest  zmienna lokalna o
              nazwie nazwa i jest jej przypisywana warto.  Opcj moe  by
              kada  z  opcji  akceptowanych  przez  declare.  Gdy local
              uywane jest wewntrz funkcji, powoduje, e zmienna nazwa ma
              zasig  widzialnoci  ograniczony  do  tej  funkcji  i  jej
              potomkow.  Bez operandow,  local  wysyla  list  zmiennych
              lokalnych  na  standardowe wyjcie. Bldem jest uycie local
              poza funkcj.  Zwracany jest kod 0, chyba e local zostanie
              uyte poza funkcj lub podano nieprawidlow nazw, albo nazwa
              jest zmienn tylko do odczytu.

       logout Koczy prac powloki zgloszeniowej.

       popd [-n] [+n] [-n]
              Usuwa pozycje ze stosu katalogow. Bez  argumentow,  usuwa
              katalog  z  wierzcholka  stosu  i  wykonuje  cd do nowego
              katalogu na wierzcholku.  Argumenty,  jeli  wystpuj,  maj
              nastpujce znaczenie:
              +n     Usuwa nt pozycj, liczc od lewej, listy pokazywanej
                     przez dirs, zaczynajc od zera. Na przyklad  ,,popd
                     +0'' usuwa pierwszy katalog, a ,,popd +1'' drugi.
              -n     Usuwa   nt   pozycj,   liczc   od   prawej,  listy
                     pokazywanej przez  dirs,  zaczynajc  od  zera.  Na
                     przyklad ,,popd -0'' usuwa ostatni katalog, ,,popd
                     -1'' przedostatni.
              -n     Nie  wykonuje  zwyklej  zmiany  katalogu   podczas
                     usuwania  katalogow ze stosu, tak e zmieniana jest
                     tylko zawarto stosu.

              Jeeli polecenie popd powiedzie  si,  to  wykonywane  jest
              rownie dirs, a kodem zwracanym jest 0.  popd zwraca falsz
              jeli napotkano nieprawidlow  opcj,  stos  katalogow  jest
              pusty,  podano  nieistniejc pozycj stosu lub nie udala si
              zmiana katalogu.

       printf format [argumenty]
              Zapisuje sformatowane  argumenty  na  standardowe  wyjcie
              przy  pomocy  zadanego  formatu.   format  jest  lacuchem
              znakowym zawierajcym trzy rodzaje obiektow: zwykle znaki,
              ktore  s  po  prostu  kopiowane  na  standardowe  wyjcie,
              sekwencje specjalne, ktore s konwertowane i kopiowane  na
              standardowe  wyjcie,  i  specyfikacje  formatu, z ktorych
              kada powoduje wypisanie  nastpnego  kolejnego  argumentu.
              Oprocz  standardowych  formatow printf(1), %b powoduje, e
              printf interpretuje  sekwencje  specjalne  w  odpowiednim
              argumencie,  za  %q  powoduje, e printf wysyla odpowiedni
              argument w formacie, jaki moe  by  ponownie  wykorzystany
              jako wejcie powloki.

              W  razie  potrzeby format wykorzystywany jest ponownie, a
              do obsluenia wszystkich argument'ow.  Jeeli format  wymaga
              wikszej   iloci   argument'ow   ni  podano,  to  dodatkowe
              specyfikacje formatu zachowuj si tak,  jakby  dostarczono
              im  odpowiednio  warto  zerow lub lacuch pusty.  Zwracana
              jest warto zero w przypadku  powodzenia,  niezerowa  przy
              porace.

       pushd [-n] [katalog]
       pushd [-n] [+n] [-n]
              Dodaje  katalog  na  wierzcholek  stosu  katalogow,  albo
              obraca  stos,  czynic  nowy  wierzcholek   stosu   biecym
              katalogiem  roboczym.  Bez argumentow, zamienia miejscami
              dwa najwysze katalogi stosu  [wierzcholek  i  nastpny]  i
              zwraca  0,  chyba  e stos jest pusty.  Argumenty, jeli je
              podano, maj nastpujce znaczenie:
              +n     Obraca stos, tak e nty  katalog  (liczc  od  lewej
                     listy  pokazywanej  przez dirs, poczynajc od zera)
                     staje si wierzcholkiem.
              -n     Obraca stos, tak e nty katalog  (liczc  od  prawej
                     listy  pokazywanej  przez dirs, poczynajc od zera)
                     staje si wierzcholkiem.
              -n     Nie  wykonuje  zwyklej  zmiany  katalogu   podczas
                     dodawania katalogow do stosu, tak e zmieniany jest
                     tylko stos.
              katalog
                     Odklada katalog na wierzcholek  stosu,  czynic  go
                     nowym biecym katalogiem roboczym.

              Jeeli  polecenie  pushd  powiodlo  si, to wykonywane jest
              rownie dirs.  Jeeli uywana jest pierwsza posta pushd,  to
              zwracane  jest  0,  chyba  e  nie udalo si cd na katalog.
              Przy drugiej  postaci,  pushd  zwraca  0,  chyba  e  stos
              katalogow  jest  pusty, podano nieistniejcy element stosu
              lub nie  powiodla  si  zmiana  katalogu  na  zadany  nowy
              katalog biecy.

       pwd [-LP]
              Wypisuje bezwzgldn nazw pliku biecego katalogu roboczego.
              Pokazana nazwa nie zawiera  adnych  dowiza  symbolicznych
              jeli  podano  opcj -P albo wlczona jest opcja -o physical
              wbudowanego polecenia set.  Jeli uyto opcji -L,  wypisana
              nazwa   ciekowa   moe   zawiera   dowizania  symboliczne.
              Zwracany kod wynosi 0,  chyba  e  podczas  odczytu  nazwy
              biecego  katalogu  pojawi  si bld lub podano nieprawidlow
              opcj.

       read [-ers] [-t timeout] [-a anazwa] [-p zachta] [-n nznak]  [-d
       sep] [nazwa ...]
              Ze standardowego wejcia czytany jest pojedynczy wiersz, a
              jego pierwsze slowo jest przypisywane do pierwszej nazwy,
              drugie  slowo  do  drugiej  nazwy  i tak dalej, przy czym
              pozostale na koniec slowa i  rozdzielajce  je  separatory
              przypisane   zostan   do   ostatniej   nazwy.   Jeeli  ze
              standardowego wejcia przeczytano mniej slow  ni  podanych
              zostalo  nazw,  to pozostalym nazwom przypisywane s puste
              wartoci.  Do podzialu wiersza na slowa  wykorzystywane  s
              znaki  z  IFS.   Znaku  odwrotnego ukonika (\) mona uy do
              usunicia specjalnego znaczenia nastpnego czytanego  znaku
              oraz  do  oznaczenia kontynuacji wiersza.  Opcje, jeli je
              podano, maj nastpujce znaczenie:
              -a anazwa
                     Slowa  s  przypisywane   do   kolejnych   indeksow
                     zmiennej   tablicowej   anazwa,  poczynajc  od  0.
                     anazwa jest  kasowana  przed  przypisaniem  nowych
                     wartoci.  Inne argumenty nazwa s ignorowane.
              -d sep Pierwszy  znak  sep  sluy  do  zakoczenia  wiersza
                     wejcia, zamiast znaku nowej linii.
              -e     Jeeli standardowe wejcie pochodzi z terminala,  to
                     do  uzyskania wiersza uywane jest readline (zobacz
                     READLINE powyej).
              -n nznak
                     read powraca po przeczytaniu nznak znakow, zamiast
                     czeka na caly wiersz wejcia.
              -p zachta
                     Wywietla  zacht  (prompt)  na  standardowym wyjciu
                     bldow, bez koczcego znaku nowej linii, przed  prob
                     odczytu wejcia.  Zachta wywietlana jest tylko jeli
                     wejcie pochodzi z terminala.
              -r     Odwrotny ukonik nie dziala  jako  znak  specjalny.
                     Traktowany  jest  jako cz wiersza. W szczegolnoci,
                     para odwrotny ukonik-znak nowej linii nie  moe  by
                     wykorzystana jako kontynuacja wiersza.
              -s     Tryb  cichy. Jeeli wejcie pochodzi z terminala, to
                     znaki nie s powtarzane (bez echa).
              -t timeout
                     Powoduje, e read zwraca niepowodzenie, jeli w cigu
                     timeout  sekund  nie  zostanie  przeczytany  pelny
                     wiersz wejcia.  Opcja ta nie dziala, jeeli  odczyt
                     nie jest prowadzony z terminala lub potoku.

              Jeli   nie   podano   adnych   nazw,   odczytany   wiersz
              przypisywany jest zmiennej REPLY.  Zwracany kod wynosi 0,
              chyba  e  napotkano koniec pliku lub read przekroczy czas
              oczekiwania.

       readonly [-apf] [nazwa ...]
              Podane nazwy oznaczane s jako readonly; wartoci tych nazw
              nie  mog  by  zmieniane nastpujcymi poniej przypisaniami.
              Jeli podano  opcj  -f,  oznaczane  s  funkcje  o  nazwach
              odpowiadajcych  nazwom.   Opcja  -a  ogranicza zmienne do
              tablic.  Jeli nie podano argumentow nazw lub jeli  podano
              opcj  -p,  wypisywane  jest zestawienie wszystkich nazw o
              atrybucie readonly.   Opcja  -p  powoduje,  e  wyniki  bd
              wywietlane w formacie, ktory moe by ponownie wykorzystany
              jako  wejcie.   Zwracany  jest  kod  rowny  0,  chyba   e
              napotkano  nieprawidlow  opcj,  jedna  z  nazw  nie  jest
              poprawn nazw zmiennej powloki lub podano -f z nazw, ktora
              nie jest funkcj.

       return [n]
              Powoduje,  e  funkcja  koczy  prac zwracajc warto okrelon
              przez n.  Jeli pominito  n,  kodem  zakoczenia  jest  kod
              ostatniego  polecenia  wykonanego w ciele funkcji.  Jeeli
              zostanie  uyte  poza  funkcj,  ale  podczas   wykonywania
              skryptu przez polecenie .  (source), powoduje zatrzymanie
              wykonywania tego skryptu przez powlok i zwrocenie albo  n
              albo  kodu  zakoczenia  ostatniego  wykonanego w skrypcie
              polecenia.  Jeeli zostanie uyte poza funkcj i nie podczas
              wykonywania skryptu przez ., zwracany jest falsz.

       set [--abefhkmnptuvxBCHP] [-o opcja] [arg ...]
              Bez  opcji, wywietlane s nazwa i warto kadej ze zmiennych
              powloki, w formacie ktory moe  by  ponownie  wykorzystany
              jako  wejcie.   Wyniki  s  sortowane  zgodnie  z  biecymi
              ustawieniami locale.  Gdy podane s  opcje,  ustawiaj  one
              lub  kasuj  atrybuty  powloki.   Argumenty  pozostale  po
              przetworzeniu opcji traktowane s jako wartoci  parametrow
              pozycyjnych  i przypisywane, kolejno, do $1, $2, ...  $n.
              Opcje, jeli je podano, maj nastpujce znaczenie:
              -a      Automatycznie zaznacza  zmienione  lub  utworzone
                      zmienne  i  funkcje  do  wyeksportowania  ich  do
                      rodowiska kolejnych polece.
              -b      Natychmiast  podaje   status   zakoczonych   zada
                      drugoplanowych,  zamiast  czyni  to  przed nastpn
                      podstawow zacht. Dziala tylko jeli  wlczona  jest
                      kontrola zada.
              -e      Zakocz  natychmiast jeli polecenie proste (zobacz
                      GRAMATYKA POW/LOKI  powyej)  koczy  prac  z  kodem
                      niezerowym.   Powloka   nie   koczy  pracy,  jeli
                      polecenie, ktore si nie powiodlo jest  czci  ptli
                      until  lub  while, czci instrukcji if, czci listy
                      && lub ||  lub  warto  zwrocona  przez  polecenie
                      zostala  odwrocona  przez  !.   Przed zakoczeniem
                      pracy powloki wykonywana jest pulapka  na  sygnal
                      ERR, jeli byla ustawiona.
              -f      Wylcza rozwijanie nazw plikow.
              -h      Zapamituje  poloenie polece przy wyszukiwania ich
                      do wykonania.  Domylnie wlczone.
              -k      Wszystkie   argumenty   wystpujce    w    postaci
                      instrukcji  przypisania umieszczane s w rodowisku
                      polecenia, nie za tylko te, ktore poprzedzaj nazw
                      polecenia.
              -m      Tryb  monitorowania.  Wlczona jest kontrola zada.
                      Opcja  ta  jest  domylnie  wlczona   dla   powlok
                      interaktywnych   na   systemach   j  obslugujcych
                      (zobacz  STEROWANIE  ZADANIAMI  powyej).  Procesy
                      drugoplanowe  dzialaj w odrbnej grupie procesow a
                      po  ich   zakoczeniu   wypisywany   jest   wiersz
                      zawierajcy ich kod zakoczenia.
              -n      Odczytuje  polecenia,  ale  nie ich nie wykonuje.
                      Moe by wykorzystane do sprawdzenia bldow  skladni
                      w  skrypcie  powloki.  Ignorowane  przez  powloki
                      interaktywne.
              -o nazwa-opcji
                      Nazw opcji moe by jedna z poniszych:
                      allexport
                              To samo, co -a.
                      braceexpand
                              To samo, co -B.
                      emacs   Uyj interfejsu edycji  wiersza  polece  w
                              stylu   emacsa.  Wlczone  domylnie,  jeli
                              powloka  jest   interaktywna,   chyba   e
                              zostala uruchomiona z opcj --noediting.
                      errexit To samo, co -e.
                      hashall To samo, co -h.
                      histexpand
                              To samo, co -H.
                      history Wlcza  histori polece, jak opisano powyej
                              w  sekcji  HISTORII.    Opcja   ta   jest
                              domylnie      wlczona     w     powlokach
                              interaktywnych.
                      ignoreeof
                              Efekt jest taki, jakby  zostalo  wykonane
                              polecenie     powloki    ,,IGNOREEOF=10''
                              (zobacz powyej Zmienne pow/loki).
                      keyword To samo, co -k.
                      monitor To samo, co -m.
                      noclobber
                              To samo, co -C.
                      noexec  To samo, co -n.
                      noglob  To samo, co -f.
                      nolog   Obecnie ignorowane.
                      notify  To samo, co -b.
                      nounset To samo, co -u.
                      onecmd  To samo, co -t.
                      physical
                              To samo, co -P.
                      posix   Zmienia  zachowanie   bash   tam,   gdzie
                              domylne  dzialanie  roni  si od standardu
                              POSIX 1003.2,  tak  by  spelnia  standard
                              (tryb posix).
                      privileged
                              To samo, co -p.
                      verbose To samo, co -v.
                      vi      Uywa  interfejsu  edycji wiersza polece w
                              stylu vi.
                      xtrace  To samo, co -x.
                      Jeeli podano -o bez nazwy-opcji, to wypisywane  s
                      wartoci  biecych  opcji.   Jeeli  podano  +o  bez
                      nazwy-opcji, na  standardowym  wyjciu  wywietlana
                      jest  seria polece set potrzebnych do odtworzenia
                      aktualnych ustawie opcji.
              -p      Wlcza tryb uprzywilejowany  (privileged).  W  tym
                      trybie pliki $ENV i $BASH_ENV nie s przetwarzane,
                      funkcje powloki nie s dziedziczone ze  rodowiska,
                      a  zmienna  SHELLOPTS, jeli wystpuje w rodowisku,
                      jest   ignorowana.     Jeli    powloka    zostala
                      uruchomiona  z  efektywnym  id uytkownika (grupy)
                      ronych od id rzeczywistego a nie podano opcji -p,
                      to  podejmowane  s opisane wyej akcje a efektywny
                      id uytkownika  jest  ustawiany  na  identyfikator
                      rzeczywisty.  Jeeli przy uruchamianiu podano opcj
                      -p, to  efektywny  identyfikator  uytkownika  nie
                      jest resetowany.  Wylczenie tej opcji powoduje, e
                      identyfikatory  efektywne  uytkownika   i   grupy
                      zostan ustawione na identyfikatory rzeczywiste.
              -t      Koczy  prac  po  przeczytaniu i wykonaniu jednego
                      polecenia.
              -u      Podczas   interpretacji    parametrow    traktuje
                      nieustawione  zmienne jako bld.  Jeeli wykonywana
                      jest proba interpretacji nieustawionej  zmiennej,
                      to  powloka  wypisuje  komunikat o bldzie i, jeli
                      nie jest interaktywna, koczy  prac  z  niezerowym
                      kodem.
              -v      Wypisuje   wiersze   wejciowe  powloki  przy  ich
                      odczytywaniu.
              -x      Po  interpretacji  kadego   polecenia   prostego,
                      wywietla  zinterpretowan  warto  PS4,  po  ktorej
                      nastpuje   polecenie   i   jego   zinterpretowane
                      argumenty.
              -B      Powloka  wykonuje  interpretacj  nawiasow (zobacz
                      Interpretacja nawias'ow powyej). Domylnie wlczone.
              -C      Jeli  wlczone,  bash  nie  nadpisuje  istniejcego
                      pliku  przy uyciu operatorow przekierowania >, >&
                      i <>.  Mona to omin tworzc  pliki  wyjciowe  przy
                      uyciu operatora przekierowania >| zamiast >.
              -H      Wlcza  zastpowanie  historii w stylu !.  Opcja ta
                      jest domylnie wlczona dla powloki interaktywnej.
              -P      Jeeli jest ustawiona,  to  powloka  nie  poda  za
                      dowizaniami   symbolicznymi  podczas  wykonywania
                      polece zmieniajcych biecy  katalog  roboczy,  jak
                      cd.    Uywa   zamiast  tego  fizycznej  struktury
                      katalogow.  Domylnie,  bash  poda  za   logicznym
                      lacuchem  katalogow  podczas  wykonywania  polece
                      zmieniajcych biecy katalog roboczy.
              --      Jeeli po tej opcji nie wystpuj adne argumenty, to
                      parametry  pozycyjne  s  kasowane.  W  przeciwnym
                      razie,  parametry  pozycyjne   ustawiane   s   na
                      argumenty, nawet jeli niektore z nich zaczynaj si
                      od znaku -.
              -       Sygnalizuje koniec  opcji,  powodujc  przypisanie
                      wszystkich  pozostalych  argumentow do parametrow
                      pozycyjnych.  Opcje -x i -v  s  wylczane.   Jeeli
                      nie   ma   argument'ow,   to  parametry  pozycyjne
                      pozostaj bez zmian.

              Opcje s domylnie  wylczone,  chyba  e  wskazano  inaczej.
              Uycie  + zamiast - spowoduje, e opcje te zostan wylczone.
              Opcje mog take zosta okrelone  jako  argumenty  wywolania
              powloki.   Biecy zestaw opcji mona znale w $-.  Zwracanym
              kodem jest zawsze prawda, chyba e napotkano  nieprawidlow
              opcj.

       shift [n]
              Parametrom  pozycyjne  od  n+1 ... zmieniaj nazwy $1 ....
              parametry reprezentowane przez liczby $# w dol do  $#-n+1
              s usuwane.  n musi by liczb nieujemn mniejsz lub rown $#.
              Jeeli n wynosi 0, parametry nie s zmieniane.   Jeeli  nie
              podano n, zaklada si, e wynosi 1.  Jeeli n jest wiksze od
              $#, parametry pozycyjne nie s zmieniane.  Kod  zakoczenia
              jest  wikszy  od  zera  jeeli  n  jest  wiksze  od $# lub
              mniejsze od zera; w przeciwnym wypadku 0.

       shopt [-pqsu] [-o] [nazwa_opcji ...]
              Przelcza   wartoci   zmiennych   sterujcych   opcjonalnym
              zachowaniem  powloki.   Bez adnych opcji, albo z opcj -p,
              wywietlana jest lista wszystkich dajcych si ustawi opcji,
              ze  wskazaniem  dla kadej czy jest ona ustawiona czy nie.
              Opcja -p powoduje,  e  wyniki  bd  wywietlane  w  postaci
              dajcej  si  ponownie  wykorzysta  jako wejcie.  Pozostale
              opcje maj nastpujce znaczenie:
              -s     Wlcz (ustaw) kad nazw_opcji.
              -u     Wylcz (usu) kad nazw_opcji.
              -q     Zaniechaj  zwyklego  wywietlania   (tryb   cichy);
                     zwracany  kod  wskazuje na to czy nazwa_opcji jest
                     ustawiona czy nie ustawiona.  Jeeli  z  -q  podano
                     wiele  argumentow  nazw_opcji,  to zwracanym kodem
                     jest zero, gdy wszystkie nazwy_opcji s wlczone;  w
                     przeciwnym razie kod jest niezerowy.
              -o     Ogranicza    wartoci    nazwy_opcji   do   wartoci
                     zdefiniowanych dla opcji -o wbudowanego  polecenia
                     set.

              Jeeli  uyto  albo  -s  albo -u bez argumentow nazw_opcji,
              wywietlanie  ogranicza   si   do   tych   opcji,   ktore,
              odpowiednio,  s  ustawione  bd  nieustawione.   Jeeli nie
              wskazano inaczej, opcje shopt s  domylnie  wylczone  (nie
              ustawione).

              Przy  listowaniu  opcji  zwracany  jest  kod  zerowy jeli
              wszystkie nazwy_opcji s wlczone, niezerowy  w  przeciwnym
              wypadku.  Przy  ustawianiu  lub  kasowaniu opcji zwracany
              jest zerowy kod, chyba e  nazwa_opcji  nie  jest  poprawn
              opcj powloki.

              Lista opcji shopt obejmuje:

              cdable_vars
                      Jeli  jest  ustawiona,  to  nie  bdcy  katalogiem
                      argument wbudowanego polecenia cd uwaany jest  za
                      nazw zmiennej; wartoci tej zmiennej jest katalog,
                      na ktory ma nastpi zmiana.
              cdspell Jeli jest ustawiona, to pomniejsze bldy w pisowni
                      skladowej  katalogu w poleceniu cd bd poprawiane.
                      Sprawdzenie   takich   bldow    obejmuje    znaki
                      zamienione miejscami, znaki pominite i pojedyncze
                      zbdne znaki. Jeeli znaleziono poprawk, wypisywana
                      jest  poprawna nazwa pliku a polecenie kontynuuje
                      dzialanie.  Opcja ta  jest  wykorzystywana  tylko
                      przez powloki interaktywne.
              checkhash
                      Jeli  jest  ustawiona,  bash  sprawdza przed prob
                      wykonania  polecenia   znalezionego   w   tablicy
                      mieszajcej,  czy  polecenie to istnieje. Jeeli ju
                      nie   istnieje,   to   wykonywane   jest   zwykle
                      przeszukiwanie cieki.
              checkwinsize
                      Jeeli  jest ustawione, bash sprawdza rozmiar okna
                      po kadym poleceniu  i,  jeli  zachodzi  potrzeba,
                      aktualizuje warto LINES i COLUMNS.
              cmdhist Jeeli   jest   ustawione,   bash  usiluje  zapisa
                      wszystkie wiersze  polecenia  wielowierszowego  w
                      tej  samej  pozycji  historii. Pozwala to na latw
                      ponown edycj polece obejmujcych wiele wierszy.
              dotglob Jeeli  jest  ustawione,  to   bash   do   wynikow
                      rozwinicia  nazw  plikow  wlcza take nazwy plikow
                      rozpoczynajce si kropk `.'.
              execfail
                      Jeeli jest ustawione, to powloka nie-interaktywna
                      nie   zakoczy   pracy   nie   mogc  wykona  pliku
                      okrelonego jako  argument  wbudowanego  polecenia
                      exec.  Powloka interaktywna nie koczy pracy, jeli
                      exec zawiedzie.
              expand_aliases
                      Jeeli jest ustawiona, aliasy s interpretowane jak
                      opisano  powyej  w ALIASY.  Opcja ta jest wlczona
                      domylnie dla powlok interaktywnych.
              extglob Jeli jest wlczona, wlczane s rozszerzone  funkcje
                      dopasowywania wzorcow opisane powyej w Rozwijanie
                      nazw plik'ow.
              histappend
                      Jeeli  jest  ustawiona,  to  do  pliku  o  nazwie
                      wskazanej  zmienn HISTFILE podczas koczenia pracy
                      przez  powlok  dodawana  jest   lista   historii,
                      zamiast nadpisywania tego pliku list.
              histreedit
                      Jeeli  jest ustawione, a uywane jest readline, to
                      uytkownik ma moliwo  ponownej  edycji  nieudanego
                      podstawienia historii historii.
              histverify
                      Jeeli  jest ustawione, a uywane jest readline, to
                      wyniki podstawiania historii  nie  s  natychmiast
                      przesylane  do analizatora powloki. Zamiast tego,
                      wiersz   wynikowy   ladowany   jest   do   bufora
                      edycyjnego readline, pozwalajc na dalsze zmiany.
              hostcomplete
                      Jeeli  jest  ustawione,  a  uywane jest readline,
                      bash  bdzie  usilowa  wykona  uzupelnianie  nazwy
                      hosta  podczas  uzupelniania slowa zawierajcego @
                      (zobacz   Uzupe/lnianie   w   READLINE    powyej).
                      Domylnie wlczone.
              huponexit
                      Jeeli  jest  ustawione,  to  bash  wyle SIGHUP do
                      wszystkich   zada    podczas    koczenia    pracy
                      interaktywnej powloki zgloszeniowej.
              interactive_comments
                      Jeli jest wlczone, pozwala by slowo rozpoczynajce
                      si  od  #  powodowalo  pominicie  tego  slowa   i
                      wszystkich  pozostalych  znakow wiersza w powloce
                      interaktywnej (zobacz powyej KOMENTARZE).   Opcja
                      domylnie wlczona.
              lithist Jeli   jest   ustawione,  a  wlczona  jest  opcja
                      cmdhist, to polecenia wielowierszowe  zachowywane
                      s w historii w miar moliwoci z osadzonymi znakami
                      nowej linii  zamiast  przy  uyciu  rednikow  jako
                      separatorow.
              login_shell
                      Powloka  ustawia t opcj jeli zostanie uruchomiona
                      jako zgloszeniowa (zobacz WYWO/LANIE powyej).   Ta
                      warto nie moe by zmieniona.
              mailwarn
                      Jeeli  jest  ustawione,  za  do  pliku,  w ktorym
                      sprawdza poczt bash sigano  od  czasu  ostatniego
                      sprawdzania,  to  zostanie  wywietlony  komunikat
                      ,,The mail in plikpoczty has been read''  (Poczta
                      w plikpoczty zostala przeczytana).
              no_empty_cmd_completion
                      Jeli  jest  ustawione, i stosowane jest readline,
                      to bash nie bdzie usilowal szuka w PATH  moliwych
                      uzupelnie, gdy proba uzupelniania wystpi w pustym
                      wierszu.
              nocaseglob
                      Jeli zostalo ustawione, to bash  przy  rozwijaniu
                      nazw  plikow  dopasowuje je nie zwracajc uwagi na
                      wielko  liter  (zobacz  Rozwijanie  nazw   plik'ow
                      powyej).
              nullglob
                      Jeli  jest  ustawione, to, bash pozwala by wzorce
                      nie dopasowujce adnych plikow (zobacz  Rozwijanie
                      nazw  plik'ow powyej) rozwijaly si w lacuch pusty,
                      zamiast na same siebie.
              progcomp
                      Jeeli  jest  ustawione,  to  wlczone   s   uslugi
                      programowalnego   uzupelniania   (zobacz   powyej
                      Programowalne uzupe/lnianie). Domylnie wlczone.
              promptvars
                      Jeeli jest ustawione, to lacuchy zachty  podlegaj
                      interpretacji zmiennych i podstawianiu parametrow
                      po interpretacji zachty opisanej w ZACHTA powyej.
                      Opcja ta jest domylnie wlczona.
              restricted_shell
                      Powloka ustawia t opcj jeli zostala uruchomiona w
                      trybie   okrojonym   (zobacz   POW/LOKA   OKROJONA
                      poniej).   Warto  ta  nie  moe by zmieniona.  Nie
                      jest  ona  resetowana  podczas   odczytu   plikow
                      startowych,  pozwalajc im na odkrycie czy powloka
                      jest okrojona czy nie.
              shift_verbose
                      Jeeli jest ustawiona, to wbudowane shift wypisuje
                      komunikat  o  bldzie  gdy  liczba przesuni (przez
                      shift) przekracza liczb parametrow pozycyjnych.
              sourcepath
                      Jeli  jest  ustawiona,  to  polecenie   wbudowane
                      source   (.)   posluguje   si   wartoci  PATH  do
                      znalezienia  katalogu  zawierajcego  plik  podany
                      jako argument.  Opcja domylnie wlczona.
              xpg_echo
                      Jeeli   jest   ustawiona,   to   dla  wbudowanego
                      polecenia    echo    wlczane     jest     domylne
                      interpretowanie sekwencji specjalnych z odwrotnym
                      ukonikiem.
       suspend [-f]
              Zawiesza wykonywanie tej powloki do otrzymania  przez  ni
              sygnalu  SIGCONT.   Opcja  -f  mowi, by nie narzeka, jeli
              uyto suspend w powloce zgloszeniowej; po  prostu  zawiesi
              mimo  to.  Kodem  zwracanym  jest 0, chyba e powloka jest
              powlok zgloszeniow i nie podano opcji  -f,  lub  gdy  nie
              jest wlczona kontrola zada.
       test wyra
       [ wyra ]
              Zwraca  kod  0 lub 1 w zalenoci od interpretacji wyraenia
              warunkowego  wyra.   kady  operator  i  operand  musi  by
              odrbnym  argumentem.   Wyraenia skladajc si ze skladowych
              opisanych powyej w WYRAENIA WARUNKOWE.

              Wyraenia mog by lczone przy uyciu  poniszych  operatorow,
              podanych w kolejnoci malejcego priorytetu.
              ! wyra Prawda jeli wyra jest falszem.
              ( wyra )
                     Zwraca  warto  wyra.   Moe by stosowane do obejcia
                     zwyklej kolejnoci operatorow.
              wyra1 -a wyra2
                     Prawda jeli oba: wyra1 i wyra2 s prawdziwe.
              wyra1 -o wyra2
                     Prawda jeli wyra1 lub wyra2 jest prawdziwe.

              test i [  interpretuj  wyraenia  warunkowe  poslugujc  si
              zestawem regul opartych o liczb argumentow.

              0 argumentow
                     Wyraenie jest falszywe.
              1 argument
                     Wyraenie  jest  prawdziwe  wtedy i tylko wtedy gdy
                     argument nie jest pusty (null).
              2 argumenty
                     Jeli pierwszym argumentem jest !, to wyraenie jest
                     prawdziwe  wtedy  i tylko wtedy gdy drugi argument
                     jest pusty. Jeli pierwszy argument jest  jednym  z
                     jednoargumentowych operatorow warunkowych podanych
                     powyej w  WYRAENIA  WARUNKOWE,  to  wyraenie  jest
                     prawdziwe   jeeli   test   jednoargumentowy   jest
                     prawdziwy.   Jeeli  pierwszy  argument  nie   jest
                     poprawnym jednoargumentowym operatorem warunkowym,
                     to wyraenie ma warto falsz.
              3 argumenty
                     jeeli    drugi    argument    jest    jednym     z
                     dwuargumentowych  operatorow  warunkowych podanych
                     powyej w WYRAENIA  WARUNKOWE,  to  wynik  wyraenia
                     jest    wynikiem    dwuargumentowego    testu    z
                     zastosowaniem  pierwszego  i  trzeciego  argumentu
                     jako operandow.  Jeli pierwszym argumentem jest !,
                     to warto  stanowi  negacj  testu  dwuargumentowego
                     przy  uyciu  drugiego i trzeciego argumentu.  Jeli
                     pierwszym argumentem jest dokladnie  (  a  trzecim
                     argumentem    dokladnie    ),    to   wynik   jest
                     jednoargumentowym testem  drugiego  argumentu.   W
                     pozostalych  przypadkach  wyraenie  jest falszywe.
                     Operatory -a i -o w  tym  przypadku  uwaane  s  za
                     dwuargumentowe.
              4 argumenty
                     Jeli  pierwszym  argumentem  jest !, to wynik jest
                     negacj  trojargumentowego  wyraenia   zloonego   z
                     pozostalych  argumentow.   W  przeciwnym  wypadku,
                     wyraenie  jest  poddawanie  analizie   skladni   i
                     interpretowane   zgodnie   z   priorytetami   przy
                     zastosowaniu regul podanych powyej.
              5 lub wicej argumentow
                     Wyraenie  jest  poddawanie  analizie   skladni   i
                     interpretowane   zgodnie   z   priorytetami   przy
                     zastosowaniu regul podanych powyej.

       times  Wypisuje  sumaryczne  czasy  uytkownika  i  systemu   dla
              powloki  i procesow z niej uruchomionych. Kodem zwracanym
              jest 0.

       trap [-lp] [argument] [sigspec ...]
              Polecenie argument ma zosta  odczytane  i  wykonane,  gdy
              powloka  otrzyma  sygnal(y)  sigspec.   Jeli nie wystpuje
              argument lub jest  to  -,  to  wszystkie  podane  sygnaly
              resetowane s do swych wartoci pierwotnych (wartoci, jakie
              mialy przy  wejciu  do  powloki).   Jeeli  argument  jest
              lacuchem  pustym,  to  sygnal okrelony przez kade sigspec
              jest ignorowany  przez  powlok  i  polecenia,  jakie  ona
              wywoluje.   Jeeli  nie  wystpil  argumentu  a  podano -p,
              wywietlane s polecenia zwizane z przechwyceniem kadego  z
              sygnalow sigspec.  Jeeli nie podano adnych argumentow lub
              jeli podano  tylko  -p,  to  trap  wypisuje  list  polece
              zwizanych  z kadym z numerow sygnalow.  Kade sigspec jest
              albo nazw sygnalu zdefiniowan w  <signal.h  albo  numerem
              sygnalu.   Jeeli  sigspec  jest  sygnalem  EXIT  (0),  to
              polecenie argument wykonywane jest  przy  koczeniu  pracy
              przez   powlok.   Jeeli  sigspec  jest  rowne  DEBUG,  to
              polecenie argument wykonywane  jest  po  kadym  poleceniu
              prostym  (zobacz GRAMATYKA POW/LOKI powyej).  Jeli sigspec
              to  ERR,  wowczas  polecenie  argument  wykonywane   jest
              kadorazowo  gdy  polecenie  proste  zwroci  niezerowy kod
              zakoczenia.   Pulapka  zastawiona   na   ERR   nie   jest
              wykonywana    gdy    polecenie,    ktore   zakoczylo   si
              niepowodzeniem jest  czci  ptli  until  lub  while,  czci
              instrukcji  if,  czci  listy  &&  lub  || albo jeli warto
              zwracana przez to polecenie jest wstawiana  za  pomoc  !.
              Opcja  -l  powoduje,  e powloka wypisuje zestawienie nazw
              sygnalow i odpowiadajcych im numerow.  Sygnaly ignorowane
              przy  wejciu  do  powloki  nie  mog  by  przechwycone ani
              zresetowane.    W   procesie   potomnym,   podczas   jego
              tworzenia,  sygnaly  przechwycone  resetowane  s do swych
              wartoci pierwotnych.  Zwracanym  kodem  jest  falsz  jeli
              ktorykolwiek  z  sigspec jest nieprawidlowy; w przeciwnym
              razie trap zwraca true.

       type [-atp] nazwa [nazwa ...]
              Bez opcji wskazuje, jak powinna by interpretowana kada  z
              nazw,  jeli  zostanie  uyta  jako nazwa polecenia.  Jeeli
              uyto opcji -t, to type  wypisuje  lacuch  bdcy  jednym  z
              alias,  keyword,  function,  builtin lub file, jeli nazwa
              jest odpowiednio  aliasem,  zastrzeonym  slowem  powloki,
              funkcj, poleceniem wbudowanym lub plikiem dyskowym.  Jeli
              nie znaleziono nazwy, to nie jest wypisywane nic  i  jako
              kod  zakoczenia  zwracany  jest  falsz.  Jeli posluono si
              opcj -p to type zwraca albo nazw pliku  dyskowego,  ktory
              zostalby  wykonany jeli nazwa zostalaby podana jako nazwa
              polecenia, albo nic jeli ! .if t type -t nazwa  !  .if  n
              ,,type  -t  nazwa''  nie zwrociloby file.  Jeli polecenie
              istnieje  w  tablicy  mieszajcej,  -p  wypisuje  warto  z
              tablicy,   niekoniecznie  plik,  ktory  pojawia  si  jako
              pierwszy w PATH.  Jeeli uyto opcji -a, to  type  wypisuje
              wszystkie  miejsca zawierajace wykonywaln nazw.  Obejmuje
              to aliasy i funkcje, wtedy i tylko wtedy gdy uyto  rownie
              opcji  -p.   Przy  uyciu  -a  nie  korzysta  si z tablicy
              mieszajcej polece.  type  zwraca  prawd  jeli  znaleziono
              jakie jego argumenty, falsz jeli nie znaleziono adnych.

       ulimit [-SHacdflmnpstuv [limit]]
              Zapewnia   kontrol   nad  zasobami  dostpnymi  powloce  i
              procesow jakie ona uruchamia, na systemach  umoliwiajcych
              tak  kontrol.  Opcje -H i -S okrelaj, e dla danego zasobu
              ustawiane  jest   twarde   (hard)   lub   mikkie   (soft)
              ograniczenie. Ograniczenie twarde nie moe by zwikszane po
              ustawieniu; ograniczenie mikkie moe  by  zwikszane  a  do
              wartoci ograniczenia twardego. Jeli nie podano ani -H ani
              -S, to ustawiane jest zarowno ograniczenie mikkie  jak  i
              twarde.   Ograniczenie  limit  moe by liczb w jednostkach
              okrelonych dla zasobu lub jedn  ze  specjalnych  wartoci:
              hard, soft lub unlimited, oznaczajcych odpowiednio: biece
              twarde ograniczenie, biece mikkie ograniczenie oraz  brak
              ograniczenia.   Jeeli  pominito  limit,  wypisywana  jest
              bieca warto ograniczenia mikkiego danego zasobu, chyba  e
              podano  opcj  -H.  Gdy  podano  wicej  ni jedno okrelenie
              zasobu, przed wartoci wypisywana jest nazwa  ograniczenia
              i   jednostka   miary.    Inne   opcje  interpretowane  s
              nastpujco:
              -a     Podawane s wszystkie biece ograniczenia
              -c     Maksymalny rozmiar tworzonych plikow core
              -d     Maksymalny rozmiar segmentu danych procesu
              -f     Maksymalny rozmiar plikow tworzonych przez powlok
              -l     Maksymalny rozmiar, jaki moe zosta  zablokowany  w
                     pamici
              -m     Maksymalny rozmiar czci rezydentnej
              -n     Maksymalna  liczba  otwartych  deskryptorow  pliku
                     (wikszo systemow nie  pozwala  na  ustawianie  tej
                     wartoci)
              -p     Rozmiar potoku w blokach 512-bajtowych (moe nie by
                     ustawione)
              -s     Maksymalny rozmiar stosu
              -t     Maksymalny czas CPU w sekundach
              -u     Maksymalna   liczba   procesow    dostpnych    dla
                     pojedynczego uytkownika
              -v     Maksymalna  wielko  pamici  wirtualnej dostpna dla
                     powloki

              Jeeli podano limit, to staje si now wartoci  ograniczenia
              zadanego  zasobu  (opcja  -a  tylko wywietla).  Jeeli nie
              podano adnej ocpji,  to  zaklada  si  opcj  -f.   Wartoci
              podawane  s  przyrostowo  co  1024-bajty,  z wyjtkiem -t,
              podawanego w sekundach, -p, w  jednostkach  512-bajtowych
              blokow,  oraz  -n  i  -u,  bdcych  wartociami  bez miana.
              Zwracanym kodem jest 0, chyba e podano nieprawidlow  opcj
              lub  argument albo podczas ustawiania nowego ograniczenia
              wystpil bld.

       umask [-p] [-S] [tryb]
              Maska praw dostpu dla plikow tworzonych przez  uytkownika
              ustawiana  jest  na  tryb.   Jeeli  tryb rozpoczyna si od
              cyfry,  jest  interpretowany  jako  liczba  osemkowa;   w
              przeciwnym  razie interpretowany jest jako maska w trybie
              symbolicznym, podobnie jak  akceptowane  przez  chmod(1).
              Jeeli pominito tryb wypisywana jest aktualna warto maski.
              Opcja -S powoduje, e maska zostanie  wypisana  w  postaci
              symbolicznej;   domylne  wyjcie  jest  w  postaci  liczby
              osemkowej.  Jeeli podano opcj  -p  i  pominito  tryb,  to
              wyjcie ma posta, ktora moe by powtornie wykorzystana jako
              wejcie.  Kodem zwracanym jest 0 jeli  pomylnie  zmieniono
              tryb   lub   nie   podano  argumentu  tryb,  za  falsz  w
              pozostalych sytuacjach.

       unalias [-a] [nazwa ...]
              Usuwa kad z nazw z listy  zdefiniowanych  aliasow.  Jeeli
              podano  -a,  to  usuwane  s definicje wszystkich aliasow.
              Zwracanym kodem jest prawda, chyba  e  podana  nazwa  nie
              jest zdefiniowanym aliasem.

       unset [-fv] [nazwa ...]
              Dla  kadej nazwy, usuwa odpowiadajc jej warto lub funkcj.
              Jeeli nie podano adnych opcji lub podano opcj -v, to kada
              z  nazw odnosi si do zmiennej powloki.  Zmienne read-only
              nie mog by kasowane.  Jeeli podano -f,  to  kada  z  nazw
              wskazuje  na  funkcj  powloki,  a  definicja funkcji jest
              usuwana.  Kada z usunitych zmiennych lub funkcji  usuwana
              jest ze rodowiska przesylanego nastpnym poleceniom.  Jeli
              usunita zostanie  ktora  ze  zmiennych  RANDOM,  SECONDS,
              LINENO, HISTCMD, FUNCNAME, GROUPS, lub DIRSTACK, to traci
              ona swe specjalne wlaciwoci, nawet jeli zostanie nastpnie
              ponownie ustawiona. Kodem zakoczenia jest prawda, chyba e
              nazwa nie istnieje lub jest readonly.

       wait [n]
              Czeka na okrelony proces i zwraca jego kod zakoczenia.  n
              moe  by  identyfikatorem  procesu lub okreleniem zadania;
              jeli podano okrelenie zadania, to nastpi  oczekiwanie  na
              wszystkie  procesy  w  potoku  tego  zadania.   Jeeli nie
              podano n, nastpuje  oczekiwanie  na  wszystkie  aktualnie
              aktywne procesy potomne i zwracany jest kod zerowy.  Jeli
              n okrela nieistniejcy proces  lub  zadanie,  to  zwracany
              jest  kod  127.   W pozostalych przypadkach zwracany jest
              kod zakoczenia ostatniego procesu lub  zadania  na  jakie
              czekano.

POW/LOKA OKROJONA

       Jeli  bash  uruchomiony  jest  pod  nazw  rbash,  lub  przy jego
       wywolaniu posluono si  opcj  -r,  to  staje  si  powlok  okrojon
       (restricted).   Powloka  okrojona  sluy  do ustawienia rodowiska
       lepiej kontrolowanego ni powloka standardowa. Zachowuje  si  ona
       identycznie  jak bash z wyjtkiem tego, e ponisze nie s dozwolone
       lub nie s wykonywane:

       o      zmiana katalogow przy pomocy cd

       o      ustawianie lub kasowanie wartoci  SHELL,  PATH,  ENV  lub
              BASH_ENV

       o      podawanie nazw polece zawierajcych /

       o      podawanie  nazw  plikow  zawierajcych  /  jako  argumentu
              wbudowanego polecenia .  (kropka).

       o      importowanie definicji funkcji ze rodowiska powloki  przy
              uruchamianiu

       o      analiza  wartoci  SHELLOPTS  ze  rodowiska  powloki  przy
              uruchamianiu

       o      przekierowywanie wyjcia przy pomocy operatorow >, >|, <>,
              >&, &> i >>

       o      poslugiwanie   si   wbudowanym  poleceniem  exec  w  celu
              zastpienia powloki innym poleceniem

       o      dodawanie lub usuwanie polece przy pomocy opcji -f  i  -d
              wbudowanego polecenia enable

       o      podawanie opcji -p wbudowanego polecenia command

       o      wylczanie  trybu  okrojonego  za  pomoc set +r lub set +o
              restricted.

       Powysze  ograniczenia  wymuszane  s   po   przeczytaniu   plikow
       uruchomieniowych.

       Jeli  polecenie  do  wykonania  okazuje  si  by skryptem powloki
       (zobacz WYKONYWANIE POLECE powyej),  to  rbash  wylcza  wszelkie
       ograniczenia w powloce zrodzonej do wykonania skryptu.

ZOBACZ TAKE

       Bash Features, Brian Fox and Chet Ramey
       The Gnu Readline Library, Brian Fox and Chet Ramey
       The Gnu History Library, Brian Fox and Chet Ramey
       Portable  Operating  System  Interface (POSIX) Part 2: Shell and
       Utilities, IEEE
       sh(1), ksh(1), csh(1)
       emacs(1), vi(1)
       readline(3)

PLIKI

       /bin/bash
              Plik wykonywalny powloki bash
       /etc/profile
              Ogolnosystemowy plik  inicjujcy,  wykonywany  dla  powlok
              zgloszeniowych
       ~/.bash_profile
              Osobisty    plik   inicjujcy,   wykonywany   dla   powlok
              zgloszeniowych
       ~/.bashrc
              Indywidualny   plik   startowy    dla    powloki    trybu
              interaktywnego
       ~/.bash_logout
              Indywidualny  plik  porzdkujcy dla powloki zgloszeniowej,
              wykonywany podczas koczenia przez ni pracy
       ~/.inputrc
              Indywidualny plik inicjujcy dla readline

AUTORZY

       Brian Fox, Free Software Foundation
       bfox@gnu.ai.MIT.Edu

       Chet Ramey, Case Western Reserve University
       chet@ins.CWRU.Edu

ZG/LOSZENIA B/LD'OW

       Jeli znajdziesz w bash bld, powiniene go  zglosi.  Ale  najpierw
       powiniene  upewni si, e rzeczywicie jest to bld i e pojawia si w
       najwieszej wersji bash jak masz.

       Po ustaleniu, e bld faktycznie istnieje, uyj  polecenia  bashbug
       do wyslania zgloszenia bldu.  Jeli masz poprawk usuwajc problem,
       zachcamy do przeslania jej rownie!   Sugestie  i  `filozoficzne'
       zgloszenia  bldow mog by przesylane [w jzyku angielskim] do bug-
       bash@gnu.org lub wysylane na grup dyskusyjn gnu.bash.bug.

       WSZYSTKIE zgloszenia bldow powinny zawiera:

       Numer wersji bash
       Sprzt i system operacyjny
       Uyty kompilator
       Opis bldnego zachowania
       Krotki skrypt lub przepis na uzyskanie bldu

       bashbug wstawia pierwsze trzy pozycje automatycznie do  szablonu
       jaki udostpnia w celu wypelnienia zgloszenia bldow.

       Komentarze  i  zgloszenia  bldow  dotyczce tej strony podrcznika
       [oryginalu] powinny by kierowane na adres chet@ins.CWRU.Edu.

B/LDY

       Jest za duy i zbyt wolny.

       Istnieje troch subtelnych  ronic  pomidzy  bash  a  tradycyjnymi
       wersjami sh, glownie z powodu specyfikacji POSIX.

       Aliasy w niektorych zastosowaniach wprawiaj w zaklopotanie.

       Polece     wbudowanych    powloki    i    funkcji    nie    mona
       zatrzymywa/wznawia.

       Polecenia zloone i sekwencje polece postaci `a ; b ;  c'  nie  s
       obslugiwane  przychylnie  przy  probie  wstrzymania procesu. Gdy
       proces jest zatrzymany, powloka  natychmiast  wykonuje  nastpnej
       polecenie  sekwencji.   Wystarcza  umieszczanie sekwencji polece
       wewntrz nawiasow by wymusi wykonanie ich przez podpowlok,  ktora
       moe by zatrzymana jako calo.

       Polecenia  wewntrz  konstrukcji podstawiania polece $(...) nie s
       analizowane do momentu proby podstawienia. Powoduje  to  oponion
       sygnalizacj  bldow,  pojawiajc  si  po  uplywie pewnego czasu od
       wprowadzenia polecenia.

       Zmienne tablicowe nie mog by (na razie) eksportowane.

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze  tlumaczenie  pochodzi  z  nieistniejcego  ju   Projektu
       Tlumaczenia  Manuali  i  moe  nie by aktualne. W razie zauwaenia
       ronic  midzy  powyszym   opisem   a   rzeczywistym   zachowaniem
       opisywanego  programu  lub  funkcji,  prosimy  o zapoznanie si z
       oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.