Provided by: manpages-pl_20060617-3_all bug

NAZWA

       fileutils - opis pakietu narzdzi plikowych GNU

OD T/LUMACZA

       Podrczniki man dla narzdzi plikowych GNU nie s ju rozwijane.  Niniejsza
       strona podrcznika powstala jako tlumaczenie, uywanej przez tworcow jako
       podstawowej,   dokumentacji  formatu  info.   W  pliku,  ktory  czytasz
       umieszczono cz dokumentacji dotyczc wspolnych cech  i  opcji  programow
       oraz  informacje,  ktore  z ronych przyczyn nie znalazly si na stronach
       opisujcych poszczegolne polecenia pakietu.   Szczegolowe  opisy  samych
       polece znajdziesz we wlaciwych, osobnych stronach podrcznika.

       Dokumentacja niniejsza nie jest ju utrzymywana i moe by niedokladna lub
       niekompletna.  Autorytatywnym rodlem jest obecnie dokumentacja Texinfo.
       Dostp do niej uzyskasz wpisujc w wierszu polece:
              pinfo fileutils
       lub
              info fileutils.

WSTP

       Niniejszy podrcznik opisuje zestaw narzdzi plikowych GNU w wersji 4.01.

       Podrcznik  ten  nie jest wyczerpujcy: nie usilowano wyjani podstawowych
       poj dotyczcych plikow w sposob odpowiedni dla nowicjuszy.  Zatem,  jeli
       jeste  zainteresowany, wlcz si, prosz, w udoskonalanie go. Skorzysta na
       tym cala wspolnota GNU.

       Narzdzia plikowe GNU s w wikszoci zgodne ze standardem POSIX.2.

       Bldy  prosz  zglasza,  w  jz.angielskim,  do   <bug-fileutils@gnu.org>.
       Pamitaj, by zamieci numer wersji, architektur maszyny, pliki wejciowe i
       inne informacje potrzebne do powielenia bldu: wprowadzane znaki,  czego
       si  spodziewale,  co otrzymale i dlaczego jest to le. Pliki diff s mile
       widziane, ale prosz dolczy rownie opis problemu, gdy czasem  ciko  jest
       wycign wnioski.

       Podrcznik   ten  powstal  pierwotnie  na  bazie  uniksowych  stron  man
       napisanych  przez  Davida  MacKenzie  i  aktualizowanych   przez   Jima
       Meyeringa.   Autorytatywn   dokumentacj  jest  obecnie  dokumentacja  w
       formacie  info;  strony  man  nie  s  ju  rozwijane  i   aktualizowane.
       Franc,ois  Pinard wykonal wstpn konwersj do formatu Texinfo. Karl Berry
       wykonal  indeksy,  troch  reorganizacji  i  edycji  wynikow.    Richard
       Stallman wniosl swoj zwykly nieoceniony wgld w calo procesu.

ZAWARTO PAKIETU

       Obecnie pakiet narzdzi plikowych GNU zawiera kilkanacie programow:

   Listowanie zawartoci katalog'ow
           ls          lista zawartoci katalogu
           dir         ls krotko
           vdir        rozgadane ls
           dircolors   ustawienie kolorow dla ls, itd.

   Podstawowe operacje
           cp          kopiuje pliki
           dd          konwertuje i kopiuje plik
           install     kopiuje pliki i ustawia atrybuty
           mv          przesuwa pliki/zmienia nazwy
           rm          usuwa pliki lub katalogi
           shred       bezpieczniejsze usuwanie plikow

   Specjalne typy plik'ow
       Niej   wymienione   polecenia   tworz   pliki   specjalnych  typow.  (W
       szczegolnoci `rmdir' usuwa katalogi, bdce jednym ze  specjalnych  typow
       plikow.)

       Mimo, e uniksopodobne systemy operacyjne maj znacznie mniej specjalnych
       typow plikow ni inne, nie wszystko  moe  by  traktowane  wylcznie  jako
       niezronicowany  strumie  bajtow "zwyklych plikow". Na przyklad, podczas
       tworzenia lub usuwania pliku, system  musi  odnotowa  t  informacj,  co
       czyni w "katalogu" -- specjalnym rodzaju pliku. Mona czyta katalogi tak
       jak zwykle pliki, jeli kto jest  ciekaw,  jednak  system  do  wykonania
       swojej roboty musi narzuci struktur, pewne uporzdkowanie bajtow takiego
       pliku.  Dlatego jest to "specjalny" typ pliku.

       Oprocz katalogow, inne typy plikow specjalnych obejmuj  potoki  nazwane
       (FIFO), dowizania symboliczne, gniazda i tak zwane "pliki specjalne".
           ln          tworzy dowizania (links) midzy plikami
           mkdir       tworzy katalogi
           mkfifo      tworzy FIFO (potoki nazwane)
           mknod       tworzy blokowe lub znakowe pliki specjalne
           rmdir       usuwa puste katalogi

   Zmiana atrybut'ow pliku
       Plik  to  nie  tylko jego zawarto, nazwa i typ pliku (zobacz `Specjalne
       typy plikow').  Plik ma  take  wlaciciela  (id  uytkownika),  grup  (id
       grupy), prawa (co moe zrobi z plikiem jego wlaciciel, co mog czlonkowie
       grupy a co wszyscy inni), rone  znaczniki  czasu  (timestamps)  i  inne
       dane.   Zbiorczo,  nazywamy  je  "atrybutami" pliku.  Ponisze polecenia
       zmieniaj atrybuty pliku.
           chown       zmienia wlaciciela i grup pliku
           chgrp       zmienia grup pliku
           chmod       zmienia prawa dostpu do pliku
           touch       zmienia znaczniki czasu pliku

   Zajto dysku
       aden dysk nie pomieci  nieskoczonej  iloci  danych.  Ponisze  polecenia
       podaj, jak bardzo zajte lub dostpne jest miejsce na dyskach. (Nie ma to
       nic wspolnego z tym, ile pamici g/l'ownej, tj.  RAM,  uywa  dany  program
       podczas  pracy;  w  tym celu potrzebujemy `ps', `pstat' lub `swap' albo
       jakiego podobnego polecenia.)
           df          raport zajtoci dysku dla systemow plikow
           du          szacunkowe zuycie miejsca przez plik
           sync        synchronizuje pami i dysk

OPCJE WSP'OLNE

       Pewne opcje dostpne s we  wszystkich  opisywanych  programach  (naprawd
       powinien je przyjmowa kady z programow GNU).

       --help Wywietla  informacj  o  stosowaniu  programu  i  list wszystkich
              dostpnych opcji, pomylnie koczy dzialanie.

       --version
              Wywietla numer wersji programu i pomylnie koczy dzialanie.

       Zobacz te w niektorych programach:
              Opcje kopii zapasowych: -b -S -V
              Rozmiar bloku:          BLOCK_SIZE i --block-size
              Katalog docelowy:       --target-directory

OPCJE KOPII ZAPASOWYCH

       Niektore z programow GNU (co najmniej `cp',  `install',  `ln'  i  `mv')
       opcjonalnie  tworz  kopie  zapasowe  plikow przed zapisaniem ich nowych
       wersji.  Opcje te steruj szczegolami robienia kopii. S one take  krotko
       wzmiankowane w opisach konkretnych programow.

       -b metoda
       --backup[=metoda]
              Tworzy  kopi zapasow kadego pliku, ktory inaczej bylby nadpisany
              lub usunity.  Bez uycia tej opcji wersje pierwotne s  niszczone.
              Posluguje  si  zadan  metod  do okrelenia typu kopii zapasowych,
              jakie maj by wykonywane.  Gdy opcja ta jest uywana bez okrelenia
              metody,    do    uywana   jest   warto   zmiennej   rodowiskowej
              VERSION_CONTROL. A  jeli  ta  zmienna  nie  jest  ustawiona,  to
              domylnym typem kopii zapasowej jest `existing'.

              Opcja  ta  odpowiada zmiennej `version-control' Emacsa: uywane s
              te same wartoci dla metody tworzenia kopii. Opcje  te  rozpoznaj
              take  bardziej opisowe synonimy. Prawidlowe wartoci to (unikalne
              skroty s dopuszczalne):

              none, off
                     Nigdy nie tworzy kopii zapasowych.

              t, numbered
                     Zawsze tworzy numerowane kopie zapasowe.

              nil, existing
                     Tworzy numerowane kopie zapasowe plikow, ktore ju je maj,
                     zwykle kopie dla reszty.

              never, simple
                     Robi  zawsze  zwykle  kopie  zapasowe.  Zauwa,  prosz,  e
                     `never' nie powinno by mylone z `none'.

       -S przyr_kopii
       --suffix przyr_kopii
              Dodaje  przyrostek  przyr_kopii  do  nazwy  kadego  pliku  kopii
              zapasowej  wykonanego  za  pomoc  -b. Jeli opcja ta nie zostanie
              podana,   to   uyta   zostanie   warto   zmiennej   rodowiskowej
              SIMPLE_BACKUP_SUFFIX.   Jeli  ona  rownie  nie jest okrelona, to
              uyty zostanie domylny znak `~', jak w Emacsie.

       --version-control=metoda
              Opcja ta jest przestarzala i  w  przyszlych  wydaniach  zostanie
              usunita.  Zostala zastpiona przez --backup.

ROZMIAR BLOKU

       Niektore  z  programow  GNU  (co  najmniej `df', `du' i `ls') wywietlaj
       wielkoci plikow w "blokach". Moesz dopasowa rozmiar bloku by  uczytelni
       rozmiary  plikow.  Rozmiar  bloku  do  wywietlania  jest  niezaleny  od
       rozmiaru bloku jakiegokolwiek systemu plikow.

       Normalnie wywietlane zajtoci dysku zaokrglane  s  w  gor,  ilo  wolnego
       miejsca  w  dol,  a  inne  rozmiary  do  najbliszego bloku, z polowkami
       zaokrglanymi do liczb parzystych.

       Domylny  rozmiar  bloku  wybierany  jest  przez   sprawdzenie   kolejno
       poniszych  zmiennych  rodowiska;  pierwsza, ktora jest ustawiona okrela
       rozmiar bloku.

       DF_BLOCK_SIZE
              Okrela domylny  rozmiar  bloku  dla  polecenia  `df'.  Podobnie,
              DU_BLOCK_SIZE  okrela  wielko domyln dla `du', za LS_BLOCK_SIZE'
              dla `ls'.

       BLOCK_SIZE
              Okrela domylny rozmiar bloku dla wszystkich trzech polece,  jeli
              nie   s   ustawione  wymienione  wyej  zmienne  specyficzne  dla
              poszczegolnych polece.

       POSIXLY_CORRECT
              Jeeli nie jest ustawiona ani zmienna polecenie_BLOCK_SIZE ani te
              BLOCK_SIZE,  ale  ta  zmienna  jest ustawiona, to domyln wartoci
              bloku jest 512.

       Jeli nie jest ustawiona adna z powyszych  zmiennych  rodowiskowych,  to
       obecnie  domylny  rozmiar bloku wynosi 1024 bajty, lecz liczba ta moe w
       przyszloci si zmieni.

       Rozmiaru bloku moe opisywa dodatnia liczba calkowita,  okrelajca  liczb
       bajtow  bloku,  bd  jeden  z  napisow human-readable lub si, wybierajcy
       format w postaci czytelnej dla czlowieka.

       W przypadku  formatow  czytelnych  dla  czlowieka  wywietlane  rozmiary
       koczone   s   liter   przyrostka   potgi,   jak   `M'  dla  megabajtow.
       BLOCK_SIZE=human-readable  posluguje  si  potgami  1024;  `M'   oznacza
       1,048,576  bajtow.  BLOCK_SIZE=si jest podobne, ale uywa potg 1000; `M'
       oznacza tu 1,000,000  bajtow.   (SI,  Midzynarodowy  System  Jednostek,
       definiuje wymienione przyrostki kolejnych potg liczby 1000.)

       Calkowity  rozmiar  bloku  moe  by zakoczony liter okrelajc wielokrotno
       tego rozmiaru. Przy  uyciu  tej  notacji,  litery  rozmiarow  normalnie
       oznaczaj  potgi  1024,  i  moe po nich wystpi opcjonalna litera `B' dla
       oznaczenia "bajtow"; ale jeeli po literze rozmiaru wystpuje `D' ("bajty
       dziesitnie"), oznacza to potgi 1000. Na przyklad, `BLOCK_SIZE=4MB' jest
       rownowane  `BLOCK_SIZE=4194304',  a  `BLOCK_SIZE=4MD'  jest   rownowane
       `BLOCK_SIZE=4000000'.

       Zdefiniowane s ponisze litery. Bardzo wielkie rozmiary, jak `1Y' mog by
       odrzucone przez twoj komputer z powodu ogranicze jego arytmetyki.

       k      kilo: 2^10 = 1024 dla `human-readable' lub 10^3 = 1000 dla `si'.

       M      Mega: 2^20 = 1,048,576 lub 10^6 = 1,000,000.

       G      Giga: 2^30 = 1,073,741,824 lub 10^9 = 1,000,000,000.

       T      Tera: 2^40 = 1,099,511,627,776 lub 10^12 = 1,000,000,000,000.

       P      Peta:    2^50    =    1,125,899,906,842,624    lub    10^15    =
              1,000,000,000,000,000.

       E      Exa:    2^60    =    1,152,921,504,606,846,976   lub   10^18   =
              1,000,000,000,000,000,000.

       Z      Zetta:  2^70  =  1,180,591,620,717,411,303,424   lub   10^21   =
              1,000,000,000,000,000,000,000.

       Y      Yotta:  2^80  =  1,208,925,819,614,629,174,706,176  lub  10^24 =
              1,000,000,000,000,000,000,000,000.

              Domylne rozmiary blokow mog by  uniewaniane  przez  jawne  uycie
              opcji   --block-size=rozmiar.   Opcja  -k  lub  -kilobytes  jest
              rownowana --block-size=1k, co jest ustawieniem domylnym, chyba e
              ustawiono  zmienn  rodowiskow  POSIXLY_CORRECT.   Opcja  -h  lub
              --human-readable  jest  rownowana   --block-size=human-readable.
              Opcja -H lub -si jest rownowana --block-size=si.

KATALOG DOCELOWY

       Niektore  programy  GNU  (co  najmniej  `cp',  `install',  `ln' i `mv')
       pozwalaj na okrelenie katalogu docelowego przez t opcj:

       --target-directory=KATALOG
              Okrela KATALOG docelowy.

              Interfejs wikszoci  programow  przewiduje,  e  po  przetworzeniu
              opcji   i   skoczonej   liczby   (moe  by  to  zero)  argumentow
              stalopozycyjnych, pozostala lista  argumentow  powinna  by  albo
              pusta albo by list pozycji (zwykle plikow), ktore bd identycznie
              traktowane. Program  xargs(1)  zaprojektowano  do  pracy  z  tak
              konwencj.

              Polecenia  z  rodziny  mv  s  niezwyczajne  przez to, e pobieraj
              zmienn liczb argumentow,  specjalnie  traktujc  ostatni  z  nich
              (czyli  katalog  docelowy).  Powoduje to, e wykonanie niektorych
              operacji nie jest banalne, np., "przesu wszystkie pliki  std  do
              ../d/",  gdy  `mv  *  ../d/'  moe  wyczerpa przestrze argumentow
              [bdzie ich zbyt wiele  na  moliwo  rozwinicia  znaku  `*'  przez
              powlok].  Z  kolei `ls | xargs ...' nie daje czystego sposobu na
              okrelenie dodatkowego, kocowego argumentu dla  kadego  wywolania
              odpowiedniego   polecenia.  (Da  si  to  zrobi  przez  polecenie
              powloki, ale wymaga to wicej ludzkiej pracy i wysilku umyslowego
              ni powinno.)

              Opcja  --target-directory pozwala programom cp, install, ln i mv
              na wygodne uytkowanie z xargs. Na przyklad, mona przesun pliki z
              biecego  katalogu  do  rownoleglego  katalogu  `d'  w ten sposob
              (jednak, nie przesuwa to plikow  o  nazwach  rozpoczynajcych  si
              `.')

                  ls | xargs mv --target-directory=../d

              Korzystajc  z programu find w wersji GNU, mona przesun wszystkie
              pliki takim poleceniem:

                  find . -mindepth 1 -maxdepth 1 \
                      | xargs mv --target-directory=../d

              Zawiedzie ono jednak, jeeli w  biecym  katalogu  nie  ma  adnych
              plikow  lub  ktory  z plikow ma nazw zawierajc znak nowej linii.
              Poniszy przyklad usuwa te ograniczenia i wymaga rownoczenie  GNU
              find i GNU xargs:

                  find . -mindepth 1 -maxdepth 1 -print0 \
                      | xargs --null --no-run-if-empty   \
                              mv --target-directory=../d

PRAWA PLIKU

       Kady  z  plikow  posiada  zestaw  "praw  dostpu"  kontrolujcych rodzaje
       dostpu, jakie maj  do  niego  uytkownicy.  Prawa  dla  pliku  s  rownie
       nazywane   jego   "trybem   dostpu".  Mog  by  przedstawiane  w  formie
       symbolicznej lub jako liczba osemkowa.

   Struktura praw pliku
       Istniej trzy rodzaje praw,  jakie  w  stosunku  do  pliku  moe  posiada
       uytkownik:

           1. prawo  do  odczytu  pliku.  Dla  katalogow  oznacza ono prawo do
              przegldania (listowania) zawartoci danego katalogu.

           2. prawo do zapisu (zmiany) pliku. Dla katalogow oznacza ono  prawo
              do tworzenia i usuwania plikow w danym katalogu.

           3. prawo  do wykonywania pliku (uruchomienia go jako programu). Dla
              katalogow oznacza ono prawo dostpu do plikow w danym katalogu.

       Istniej trzy kategorie  uytkownikow,  ktorzy  mog  mie  rone  prawa  do
       wykonywania dowolnej z powyszych czynnoci dla pliku:

           1. wlaciciel pliku

           2. inni uytkownicy nalecy do grupy pliku

           3. wszyscy inni uytkownicy systemu

       Wlaciciel  i  grupa przypisywane s plikom podczas ich tworzenia. Zwykle
       wlacicielem jest biecy uytkownik, a grup jest grupa katalogu, w  ktorym
       znajduje  si plik, ale moe by ronie w zalenoci od systemu operacyjnego,
       systemu plikow, w ktorym jest tworzony plik i sposobu  jego  tworzenia.
       Moesz zmieni wlaciciela i grup pliku przy pomocy polece chown i chgrp.

       Oprocz  wymienionych powyej trzech zestawow trzech uprawnie prawa pliku
       zawieraj trzy specjalne skladniki, dzialajce jedynie w  odniesieniu  do
       plikow   wykonywalnych   (programow)  oraz,  na  niektorych  systemach,
       katalogow:

           1. podczas wykonywania  ustaw  efektywny  identyfikator  uytkownika
              procesu na identyfikator wlaciciela pliku (zwany bitem "setuid",
              od "set user id").  Nie dziala na katalogach.

           2. podczas wykonywania ustaw efektywny identyfikator grupy  procesu
              na  identyfikator  grupy  pliku  (zwany  bitem "setgid", od "set
              group id").  Na niektorych systemach,  zastosowany  do  katalogu
              ustawia  dla  plikow  w nim tworzonych grup danego katalogu, bez
              wzgldu na grup uytkownika, ktory je tworzy.

           3. zachowaj tekst programu na urzdzeniu buforujcym (swap),  tak  by
              ladowal  si  szybciej  przy  uruchomieniu  (zwany  "sticky bit",
              "bitem lepkim" lub "bitem ochrony").  Na  niektorych  systemach,
              zastosowany  do  katalogu  zabrania  uytkownikom  usuwania w nim
              innych  plikow  poza  wlasnymi;  nazywane  jest  to  ustawianiem
              katalogu "tylko-do-dodawania" ("append-only").

   Tryby symboliczne
       "Tryby  symboliczne"  pokazuj  zmiany  praw  do plikow jako operacje na
       jednoznakowych symbolach. Pozwalaj na zmian  wszystkich  lub  wybranych
       czci  praw  plikow,  opcjonalnie w oparciu o ich uprzednie wartoci i by
       moe rownie o  aktualne  ustawienie  umask  (zobacz  Umask  i  ochrona).
       Formatem trybow symbolicznych jest:

              [ugoa...][[+-=][rwxXstugo...]...][,...]

       Ponisze  sekcje  opisuj  operatory  i  inne  szczegoly  dotyczce trybow
       symbolicznych.

   Ustawianie praw dostpu
       Podstawowymi operacjami symbolicznymi na  prawach  pliku  s  dodawanie,
       usuwanie  i  ustawianie  prawa, jakie maj pewni uytkownicy do czytania,
       zapisu i wykonywania pliku. Operacje te maj nastpujcy format:

              uytkownicy operacja prawa

       Spacje  pomidzy  powyszymi  trzema  czciami   pokazano   wylcznie   dla
       czytelnoci; tryby symboliczne nie mog zawiera spacji.

       Cz  uytkownicy  mowi,  jakim uytkownikom zmieniany jest dostp do pliku.
       Sklada si z jednej lub wicej liter (moe te by pusta;  zobacz  `Umask  i
       ochrona',  gdzie  znajdziesz opis, co wowczas si dzieje).  Kiedy podano
       wicej ni jedn z tych liter, ich kolejno nie ma znaczenia.

           u      (user) uytkownik, ktory jest wlacicielem pliku

           g      (group) inni uytkownicy nalecy do grupy pliku

           o      (other) inni uytkownicy systemu;

           a      (all) wszyscy uytkownicy; to samo co ugo.

       Cz operacja mowi, jak zmieni zadanym uytkownikom prawa dostpu do pliku,
       i jest jednym z nastpujcych symboli:

           +      dodaje   prawa   do  dowolnych  praw  pliku,  jakie  maj  ju
                  uytkownicy. Nastpuje  uzupelnienie  ju  posiadanych  praw  o
                  podane.

           -      usuwa  prawa  sporod  dowolnych  praw  pliku,  jakie  maj ju
                  uytkownicy.

           =      ustawia podane prawa jako jedyne prawa pliku, jakie  powinni
                  mie do niego uytkownicy. Usuwa ewentualne uprzednie prawa.

       Cz  prawa  mowi,  jaki rodzaj dostpu do pliku powinien zosta zmieniony;
       jest to zero lub wicej  poniszych  liter.  tak  jak  w  przypadku  czci
       uytkownicy,  kolejno liter, jeli jest wicej ni jedna, nie ma znaczenia.
       Pominicie czci prawa przydatne jest tylko z operacj `=', gdzie nie daje
       ona uytkownikom adnego dostpu do pliku.

           r      prawo do odczytu (read) pliku

           w      prawo do zapisu (write) pliku

           x      prawo do wykonywania (execution) pliku

       Na przyklad, aby odebra kademu prawo do odczytu i zapisu pliku, ale nie
       do jego wykonywania, poslu si:
           a=rw
       Usunicie prawa zapisu dla wszystkich uytkownikow  innych  ni  wlaciciel
       pliku mona zrealizowa przez:
           go-w
       Powysze  polecenie  nie zmieni dostpu, jaki ma do pliku jego wlaciciel,
       nie nie ma te wplywu na to, czy inni uytkownicy mog czyta  bd  wykonywa
       plik.

       Chcc  nie  da nikomu poza wlacicielem pliku adnych praw do niego, moesz
       posluy si podanym poniej trybem. Inni uytkownicy mog nadal  usun  plik,
       jeeli maj prawo zapisu w katalogu, w ktorym si on znajduje.
           go=
       Innym sposobem okrelenia tego samego jest:
           og-rxw

   Kopiowanie istniejcych praw
       Moesz  ustali  prawa  pliku  w oparciu o jego prawa ju istniejce. By to
       zrobi wystarczy zamiast uywania `r', `w' czy `x' po operatorze uy liter
       `u', `g' lub `o'. Na przyklad tryb
           o+g
       dodaje prawa dla uytkownikow, ktorzy nale do grupy pliku do praw, jakie
       posiadaj inni uytkownicy pliku. Zatem, jeli plik  pocztkowo  mial  tryb
       644  (`rw-rw-r--'), to powysze dopisanie zmieni mu tryb na 666 (`rw-rw-
       rw-').  Jeeli tryb pocztkowo mial tryb  741  (`rwxr----x'),  to  nastpi
       zmiana   na   tryb  745  (`rwxr--r-x').  Operacje  `-'  i  `='  dzialaj
       analogicznie.

   Zmiana praw specjalnych
       Oprocz zmiany praw odczytu, zapisu i wykonywania  pliku,  moesz  zmieni
       take   jego  prawa  specjalne.   W  podsekcji  `Struktura  praw  pliku'
       znajdziesz ich krotki opis.

       W celu zmiany prawa pliku ustawiajcego  identyfikator  uytkownika  przy
       wykonaniu poslu si liter u w czci uytkownicy trybu symbolicznego oraz s
       w czci prawa.

       W  celu  zmiany  prawa  pliku  ustawiajcego  identyfikator  grupy  przy
       wykonaniu poslu si liter g w czci uytkownicy trybu symbolicznego oraz s
       w czci prawa.

       W celu zmiany prawa pliku decydujcego o pozostawieniu  tekstu  programu
       na  urzdzeniu  wymiany (swap), poslu si liter o w czci uytkownicy trybu
       symbolicznego oraz t w czci prawa.

       Na przyklad, chcc doda prawo ustawiania  ID  uytkownika  dla  programu,
       moesz uy trybu
           u+s
       Usun  mu  zarowno  prawo  ustawiania  ID  uytkownika jak i grupy, moesz
       trybem:
           ug-s
       Uycie trybu
           o+t
       spowoduje z kolei zachowanie programu na urzdzeniu wymiany.

       Pamitaj, e prawa  specjalne  dzialaj  tylko  w  odniesieniu  do  plikow
       wykonywalnych,   plus,  na  niektorych  systemach,  katalogach  (w  tym
       przypadku maj inne znaczenie; patrz `Struktura praw pliku'). Uycie  `a'
       w   czci   uytkownicy  trybu  symbolicznego  nie  powoduje  zmian  praw
       specjalnych; zatem,
           a+s
       nic nie robi. Musisz uy  jawnie  `u',  `g'  lub  `o'  by  zmieni  prawa
       specjalne. Rownie kombinacje `u+t', `g+t' i `o+s' nic nie robi.

       Operator `=' niezbyt si przydaje przy prawach specjalnych; na przyklad,
       tryb:
           o=t
       spowoduje zachowanie pliku na urzdzeniu wymiany, ale rownoczenie usunie
       wszystkie  prawa  odczytu, zapisu i wykonania, ktore mogli mie wczeniej
       uytkownicy nie nalecy do grupy pliku.

   Warunkowa wykonywalno
       Istnieje jeszcze jeden specjalny typ praw symbolicznych; jeli uyjesz  X
       zamiast x, to prawo wykonywania jest zmieniane tylko wtedy, gdy plik ma
       ju prawo wykonywania lub jest to katalog. Zmienia on prawa  wykonywania
       dla  katalogow nawet, jeli uprzednio nie mialy ustawionego adnego prawa
       wykonywania.

       Na przyklad, ten tryb:
           a+X
       daje wszystkim uytkownikom prawo wykonywania plikow (lub przeszukiwania
       katalogow) jeli kto ju wczeniej je posiadal.

   Dokonywanie wielu zmian
       Format trybow symbolicznych jest faktycznie bardziej zloony, ni opisano
       to powyej (zobacz `Ustawianie praw dostpu'). Umoliwia  on  dwa  sposoby
       dokonywania wielu zmian w prawach plikow.

       Sposob  pierwszy polega na wielokrotnym okreleniu czci operacja i prawo
       po czci uytkownicy trybu symbolicznego.

       Na przyklad, tryb:
           og+rX-w
       daje uytkownikom innym ni wlaciciel pliku prawo odczytu oraz, jeli jest
       to  katalog  lub  kto ju ma prawo wykonywania tego pliku, daje im prawo
       wykonywania; rownoczenie odbiera im prawo zapisu tego pliku. Nie ma  to
       wplywu  na  prawa, jakie posiada do niego wlaciciel pliku. Powyszy tryb
       jest rownowanikiem dwu trybow:
           og+rX
           og-w

       Drugi sposob dokonywania wielu  zmian  polega  na  okreleniu  wicej  ni
       jednego  prostego  trybu  symbolicznego,  oddzielonego  od poprzedniego
       przecinkiem.  Na przyklad, ten tryb:
           a+r,go-w
       nadaje kademu prawo do odczytu pliku i  usuwa  prawo  zapisu  wszystkim
       uytkownikom oprocz jego wlaciciela. Inny przyklad:
           u=rwx,g=rx,o=
       ustawia   wprost   wszystkie   nie-specjalne  prawa  pliku.  (Nie  daje
       uytkownikom spoza grupy w ogole adnych praw do pliku.)

       Opisane dwie metody mog by ze sob lczone. Ten tryb
           a+r,g+x-w
       daje wszystkim uytkownikom prawo odczytu pliku, uytkownikom nalecym  do
       grupy  pliku  rownie  prawo  jego  wykonywania,  ale  bez prawa zapisu.
       Powyszy tryb mona zapisa na kilka ronych sposobow; innym sposobem jest:
           u+r,g+rx,o+r,g-w

   Umask i ochrona
       Jeli  w  trybie  symbolicznym  pominito  cz  okrelajc  uytkownikow,  to
       domylnie  jest ona przyjmowana za `a' (dotyczy wszystkich uytkownikow),
       z wyjtkiem tego, e prawa ustawione w zmiennej systemowej  umask  nie  s
       zmieniane. Warto umask mona zmieni poslugujc si poleceniem umask. Warto
       domylna tej zmiennej jest rona dla ronych systemow.

       Pominicie czci uytkownicy trybu symbolicznego nie jest na ogol uyteczne
       przy  operacjach  innych  ni  `+'. Przydaje si przy `+', gdy pozwala na
       uycie `umask' jako latwo  dostosowywalnej  ochrony  przeciw  rozdawaniu
       wikszych praw do plikow ni faktycznie zamierzasz.

       Na  przyklad,  jeli  `umask'  ma  warto  2,  co  usuwa prawa zapisu dla
       uytkownikow nie nalecych do grupy pliku, to tryb:
           +w
       dodaje prawo zapisu do pliku  jego  wlacicielowi  i  innym  uytkownikom
       nalecym do grupy pliku, ale nie pozostalym uytkownikom.  Inaczej jest w
       przypadku trybu:
           a+w
       ignoruje on `umask' i daje prawo zapisu do pliku wszystkim uytkownikom.

   Tryby liczbowe
       Prawa pliku s wewntrznie  zapisywane  jako  liczby  calkowite.  Zamiast
       podawa  tryb symbolicznie, moesz poda liczb osemkow (o podstawie ukladu
       rownej 8), odpowiadajc wewntrznej reprezentacji nowego  trybu.   Liczba
       ta jest zawsze interpretowana jako osemkowa; nie musisz dodawa wiodcego
       0, tak jak w C. Tryb 0055 jest tym samym, co tryb 55.

       Tryb liczbowy jest zwykle krotszy w zapisie  ni  odpowiadajcy  mu  tryb
       symboliczny,  ale  jego  ograniczeniem  jest  to, e nie moesz przy jego
       okrelaniu korzysta z poprzednich praw pliku; moesz jedynie  ustawia  je
       bezwzgldnie.

       Na wikszoci systemow prawa nadane uytkownikowi, innym uytkownikom grupy
       pliku i pozostalym uytkownikom spoza grupy s przechowywane jako  trojki
       bitow,  kada  przedstawiana  przez  jedn  cyfr  osemkow.   Uklad bitow,
       poczynajc od najmniejszej wartoci, pokazano poniej:

       Warto trybu  Odpowiadajce mu prawo

                      Pozostali uytkownicy spoza grupy pliku:
               1      wykonanie (x)
               2      zapis (w)
               4      odczyt (r)

                      Inni uytkownicy nalecy do grupy pliku:
              10      wykonanie (x)
              20      zapis (w)
              40      odczyt (r)

                      Wlaciciel pliku:
             100      wykonanie (x)
             200      zapis (w)
             400      odczyt (r)

                      Prawa specjalne:
            1000      zachowaj obraz na urzdzeniu wymiany
            2000      ustaw ID grupy przy wykonaniu
            4000      ustaw ID uytkownika przy wykonaniu

       Na  przyklad,  tryb  liczbowy  4755  odpowiada  trybowi   symbolicznemu
       `u=rwxs,go=rx',  za  tryb  664  trybowi `ug=rw,o=r'.  Numeryczny tryb 0
       odpowiada symbolicznemu `ugo='.

FORMATY WPROWADZANIA DATY

       Ta sekcja opisuje tekstowe postaci daty akceptowane przez programy GNU.
       S  to lacuchy znakowe, ktore moesz, jako uytkownik, poda jako argumenty
       ronych programow. Nie jest  tu  opisany  interfejs  C  (poprzez  funkcj
       getdate).

       Mimo,  e  opisywana skladnia daty umoliwia przedstawienie dowolnej daty
       od roku zerowego naszej  ery,  to  liczby  calkowite  komputera  nie  s
       wystarczajco   due   dla   takich  (wzgldnie)  dlugich  okresow  czasu.
       Najwczeniejsz  dat  jaka  jest  dozwolona  semantycznie   w   systemach
       uniksowych jest polnoc 1 stycznia 1970 czasu uniwersalnego (UTC).

   Og'olna sk/ladnia daty
       "Data"   jest  lacuchem  znakowym  (moe  by  pusty)  zawierajcym  wiele
       elementow rozdzielonych bialymi znakami. Bialy  znak  moe  by  pominity
       jeli  nie  spowoduje to niejednoznacznoci. Pusty lacuch oznacza pocztek
       dzisiejszego  dnia  (tj.polnoc).  Kolejno  elementow  jest  nieistotna.
       Lacuch daty moe zawiera wiele ronych odmian elementow:
           * dat kalendarzow
           * czas dnia (godzin)
           * stref czasow
           * dzie tygodnia
           * element wzgldny
           * czyste liczby
       Opiszemy poniej po kolei kady z typow elementu daty.

       W   wikszoci   kontekstow   kilka  liczb  moe  by  zapisanych  slownie.
       Najbardziej przydaje si to do okrelania  elementow  dnia  tygodnia  lub
       elementow  wzgldnych  (patrz poniej). Oto lista: `first' (pierwszy) dla
       1, `next' (nastpny) dla 2, `third' (trzeci) dla 3,  `fourth'  (czwarty)
       dla  4,  `fifth' dla 5, `sixth' dla 6, `seventh' dla 7, `eighth' dla 8,
       `ninth' dla 9, `tenth' dla 10, `eleventh' dla 11 i  `twelfth'  dla  12.
       Rownie, `last' (ostatni) oznaczajcy dokladnie -1.

       Kiedy  w  ten  sposob  zapisywany jest miesic, wci traktowany jest tak,
       jakby zostal zapisany liczbowo, zamiast potraktowania w sposob "w pelni
       zgodny z wymow"; zmienia to dozwolone lacuchy.

       Wielko  liter  w  datach  jest calkowicie ignorowana. Pomidzy nawiasami
       okrglymi mona umieszcza komentarze, poki zawarte  nawiasy  s  poprawnie
       zagniedone. Mylniki, po ktorych nie wystpuj cyfry s obecnie ignorowane.
       Wiodce zera w liczbach s ignorowane.

   Zapis daty kalendarzowej
       "Zapis daty kalendarzowej" okrela dzie roku. Podawany jest rozmaicie, w
       zalenoci  od  tego, czy miesic okrelono liczbowo czy slownie. Wszystkie
       te lacuchy okrelaj t sam dat kalendarzow:
           1970-09-17           # ISO 8601.
           70-9-17              # zalo 19xx dla 69 do 99, 20xx dla 00 do 68.
           70-09-17             # wiodce zera s ignorowane.
           9/17/72              # powszechny zapis amerykaski.
           24 September 1972
           24 Sept 72           # wrzesie (September) ma specjalny skrot.
           24 Sep 72            # zawsze dozwolone trzyliterowe skroty.
           Sep 24, 1972
           24-sep-72
           24sep72
       Mona te omin rok. W takim przypadku, uywany jest ostatnio okrelony rok,
       lub rok biecy, jeli nie okrelono adnego. Na przyklad:
           9/17
           sep 17
       A oto reguly...

       Dla  miesicy  podanych liczbowo dozwolony jest format liczbowy ISO 8601
       postaci `ROK-MIESIC-DZIE', gdzie ROK jest dowoln liczb calkowit, MIESIC
       jest  liczb  od  01  do 12, za DZIE jest liczb od 01 do 31. Jeli liczba
       jest mniejsza ni dziesi to musi by zapisana z zerem wiodcym. Jeeli  ROK
       jest  wynosi 68 lub mniej, to dodawane jest do niego 2000; w przeciwnym
       razie, jeli ROK jest mniejszy od 100, to jest do niego  dodawane  1900.
       Akceptowana  jest  konstrukcja  postaci  `MIESIC/DZIE/ROK', popularna w
       Stanach Zjednoczonych.  Rownie `MIESIC/DZIE', z pominiciem roku.

       Miesice slownie mog by zapisane w pelnej  formie:  `January'  (stycze),
       `February'  (luty),  `March'  (marzec), `April' (kwiecie), `May' (maj),
       `June' (czerwiec), `July'  (lipiec),  `August'  (sierpie),  `September'
       (wrzesie), `October' (padziernik), `November' (listopad) lub `December'
       (grudzie). Slowne okrelenia  miesicy  mog  by  skracane  do  pierwszych
       trzech  liter,  z moliwym dodaniem kropki koczcej skrot. Dozwolony jest
       rownie zapis `Sept' zamiast `September'.

       Przy slownym zapisie miesicy data kalendarzowa moe by podana na jeden z
       poniszych sposobow:
           DZIE MIESIC ROK
           DZIE MIESIC
           MIESIC DZIE ROK
           DZIE-MIESIC-ROK
       Albo, pomijajc rok:
           MIESIC DZIE

   Zapis czasu (godziny)
       "Zapis czasu" w lacuchach daty okrela czas (godzin) zadanego dnia.  Oto
       kilka przykladow, oznaczajcych t sam godzin:
           20:02:0
           20:02
           8:02pm
           20:02-0500      # w strefie EST (Eastern US Standard Time)
       Ogolniej, czas moe zosta podany  jako  `GODZINA:MINUTA:SEKUNDA',  gdzie
       GODZINA  jest  liczb  od  0  do 23, MINUTA liczb od 0 do 59, za SEKUNDA
       liczb od 0  do  59.  Czlon  `:SEKUNDA'  mona  pomin,  jest  on  wowczas
       przyjmowany jako zero.

       Jeli po okreleniu czasu wystpuje `am' lub `pm' (lub `a.m.' czy `p.m.'),
       to GODZINA ograniczona jest do zakresu od 1 do 12 a  `:MINUTA'  moe  by
       pominita  (przyjmowana  za  zero). `am' wskazuje na pierwsz polow dnia,
       `pm' na drug polow. W tej  notacji,  godzina  12  poprzedza  godzin  1:
       polnoc jest zapisywana jako `12am', za poludnie jako `12pm'.

       Po  zapisie  czasu moe rownie wystpi okrelenie korekty z uwagi na stref
       czasow. Jest ono wyraane jako `ZGGMM', gdzie Z  jest  znakiem  `+'  lub
       `-',  GG jest liczb godzin ronicy dla strefy a MM liczb minut.  Podanie
       w ten  sposob  strefy  czasowej  wymusza  interpretacj  podanego  czasu
       wzgldem   czasu  uniwersalnego  (UTC  -  Coordinated  Universal  Time),
       uniewaniajc wczeniejsze okrelenia strefy czasowej czy  lokalnej  strefy
       czasowej.  Cz  opisujca  MINUTY  w okreleniu czasu nie moe by pomijana,
       jeli uywana jest korekta z uwagi na stref czasow. Jest to jedyny sposob
       okrelania korekty strefy czasowej o ulamkowe czci godziny.

       Mona poda korekt `am'/`pm' albo korekt z uwagi na stref czasow, ale nie
       obie jednoczenie.

   Strefa czasowa
       Element  typu  "strefa  czasowa"  okrela  midzynarodow  stref   czasow,
       wskazywan  przez  niewielki  zestaw  liter.  S  one  obslugiwane w celu
       zachowania wstecznej zgodnoci. Ich uywanie nie jest  jednake  zalecane,
       gdy praktycznie s one dwuznaczne: na przyklad, skrot `EST' posiada inne
       znaczenie w Australii, a inne w Stanach Zjednoczonych.  Zawarte  w  nim
       kropki s ignorowane.  Wojskowe miana stref czasowych uywaj pojedynczych
       liter.  Obecnie jako pozycje typu strefa czasowa mog  by  przedstawiane
       wylcznie  strefy  o przesuniciu o calkowit liczb godzin.  W poprzedniej
       sekcji znajdziesz opis precyzyjniejszego sterowania korekt z  uwagi  na
       stref czasow.

       Poniej  podano  wiele  stref  czasowych  (z  wylczeniem  stref  "czasow
       letnich"), uporzdkowanych wedlug przesunicia w czasie (parametr GODZINA
       strefy).

       -1200  `Y' wojskowo.

       -1100  `X' wojskowo.

       -1000  `W' wojskowo.

       -0900  `V' wojskowo.

       -0800  `PST' dla amerykaskiej strefy Pacific Standard, za `U' wojskowo.

       -0700  `MST'   dla   amerykaskiej  strefy  Mountain  Standard,  za  `T'
              wojskowo.

       -0600  `CST' dla amerykaskiej strefy Central Standard, za `S' wojskowo.

       -0500  `EST' dla amerykaskiej strefy Eastern Standard, za `R' wojskowo.

       -0400  `AST'  dla  amerykaskiej  strefy  Atlantic  Standard,   za   `Q'
              wojskowo.

       -0300  `P' wojskowo.

       -0200  `O' wojskowo.

       -0100  `N' wojskowo.

       +0000  `GMT'  dla  redniego  czasu Greenwich (Greenwich Mean), `UT' dla
              czasu uniwersalnego, `UTC' dla Coordinated Universal, `WET'  dla
              czasu  zachodnioeuropejskiego (Western European), za `Z' dla ISO
              8601 i zapisu wojskowego.

       +0100  `A' wojskowo,  `CET'  dla  czasu  rodkowoeuropejskiego  (Central
              European),  `MET'  dla Midden Europesche Tijd (holenderski), and
              `MEZ' dla Mittel-Europa"ische Zeit (Niemcy).

       +0200  `B'  wojskowo,  za  `EET'  dla  wschodnioeuropejskiego  (Eastern
              European).

       +0300  `C' wojskowo.

       +0400  `D' wojskowo.

       +0500  `E' wojskowo.

       +0600  `F' wojskowo.

       +0700  `G' wojskowo.

       +0800  `H' wojskowo.

       +0900  `I' wojskowo, za `JST' dla strefy japoskiej (Japan Standard).

       +1000  `GST'  dla  amerykaskiej  strefy  Guam  (Guam  Standard), za `K'
              wojskowo.

       +1100  `L' wojskowo.

       +1200  `M' wojskowo, za `NZST' dla strefy nowozelandzkiej (New  Zealand
              Standard).

       Istnieje   wiele  stref  czasowych  wynikajcych  z  oszczdzania  wiatla
       dziennego ("czas letni", strefy DST  -  daylight-saving  time).  Rownie
       umieszczajc  po okreleniu strefy zwyklej lacuch `DTS' jako odrbne slowo
       (tj. oddzielone bialymi znakami), mona  poda  odpowiedni  stref  czasow
       oszczdzania energii.

       -0700  `PDT' dla amerykaskiej strefy Pacific Daylight.

       -0600  `MDT' dla amerykaskiej strefy dla Mountain Daylight.

       -0500  `CDT' dla amerykaskiej strefy Central Daylight.

       -0400  `EDT' dla amerykaskiej strefy Eastern Daylight.

       -0300  `ADT' dla amerykaskiej strefy Atlantic Daylight.

       +0100  `BST'  dla  brytyjskiego  czasu  letniego  (British Summer) oraz
              `WEST'  dla  zachodnioeuropejskiego  czasu   letniego   (Western
              European Summer).

       +0200  `CEST' dla rodkowoeuropejskiego czasu letniego (Central European
              Summer), `MEST' dla Midden Europesche S. Tijd (holenderski) oraz
              `MESZ' dla Mittel-Europa"ische Sommerzeit (Niemcy).

       +1300  `NZDT' dla nowozelandzkiego czasu New Zealand Daylight.

   Dzie tygodnia
       Bezporednie  powolanie  si  na  dzie  tygodnia  bdzie wystpowa po dacie
       (tylko jeli to konieczne) w celu  okrelenia  takiego  dnia  tygodnia  w
       przyszloci.

       Dni  tygodnia  mog  by  pisane  w postaci pelnej: `Sunday' (niedziela),
       `Monday'  (poniedzialek),  `Tuesday'  (wtorek),   `Wednesday'   (roda),
       `Thursday'  (czwartek), `Friday' (pitek) lub `Saturday' (sobota).  Mona
       je skraca do pierwszych trzech liter,  opcjonalnie  zakoczonych  kropk.
       Dozwolone s take specjalne skroty `Tues' dla wtorku (Tuesday), `Wednes'
       dla rody (Wednesday) oraz `Thur' lub `Thurs' dla czwartku (Thursday).

       Dzie tygodnia moe by poprzedzony liczb, by wyrazi przesunicie w  czasie
       o  dan  liczb  tygodni.  Najlepiej  uywany jest w wyraeniach takich jak
       `third monday' (trzeci poniedzialek). W tym  kontekcie  dopuszczalne  s
       rownie `last DZIE' lub `next DZIE'; przesuwaj one o tydzie wstecz lub w
       przod w stosunku do dnia reprezentowanego przez DZIE.

       Przecinek nastpujcy po okreleniu dnia tygodnia jest jest ignorowany.

   Elementy wzgldne w /lacuchach dat
       "Elementy wzgldne" wskazuj na dat przesunita wzgldem  danej  (lub  daty
       biecej,  jeli  nie  podano  innej)  w  przod i wstecz. Efekty elementow
       wzgldnych sumuj si. Oto kilka przykladow:
           1 year        # 1 rok
           1 year ago    # 1 roku temu
           3 years       # 3 lata
           2 days        # 2 dni
       Jednostk przemieszczenia w czasie mona wybra przy pomocy  lacucha  year
       lub  month  dla  przesunicia  odpowiednio o cale lata lub miesice. S to
       jednostki do rozmyte, gdy lata i miesice nie  maj  jednakowej  dlugoci.
       Precyzyjniejszymi  jednostkami  s  fortnight,  czyli okres 14 dni, week
       (tydzie) majcy 7 dni, day (dzie) majcy 24 godziny, hour (godzina) o  60
       minutach, minute (minuta) lub min o 60 sekundach i second (sekunda) lub
       sec  o  dlugoci  jednej  sekundy.  Przyrostek  s,  oznaczajcy  w  jzyku
       angielskim  liczb  mnog,  dolczony do tych jednostek jest akceptowany i
       ignorowany.

       Jednostka czasu moe zosta poprzedzona mnonikiem,  podanym  jako  liczba
       (moe by ze znakiem). Liczby bez znaku traktowane s jako liczby dodatnie
       ze znakiem. Brak  liczby  oznacza  mnonik  1.  Nastpujce  po  elemencie
       wzgldnym  slowo  ago  (..temu)  jest  rownowane  poprzedzeniu jednostki
       dodatkowym mnonikiem o wartoci -1.

       Lacuch znakow tommorow (jutro)  ma  warto  jednego  dnia  w  przyszloci
       (rownowane  day),  lacuch  yesterday  (wczoraj) ma warto jednego dnia w
       przeszloci (rownowany day ago, dzie temu).

       Lacuchy   now  (teraz)  lub  today  (dzi)   s   jednostkami   wzgldnymi
       odpowiadajcymi  zerowemu  przesuniciu  w  czasie; bior si one z tego, e
       przesunicie w czasie o wartoci zerowej reprezentuje  biecy  czas,  jeli
       nie   zostanie  to  zmienione  przez  poprzedzajce  elementy.  Lacuchow
       okrelajcych biecy czas mona uy do uwydatnienia innych elementow, jak  w
       `12:00  today'  (12:00  dzi).  Lacuch  this  (ten)  ma rownie znaczenie
       przesunicia w czasie o  zerowej  wartoci,  ale  uywany  jest  raczej  w
       lacuchach daty jak `this thursday' (ten czwartek).

       Gdy  element  wzgldny powoduje, e data wynikowa przekracza granic midzy
       DST (np.czasem letnim, zobacz  podsekcja  `Strefa  czasowa')  a  czasem
       zwyklym  (nie-DST), lub odwrotnie, godzina jest korygowana stosownie do
       czasu lokalnego.

   Czyste liczby w /lacuchach daty
       Dokladna interpretacja czystej liczby dziesitnej zaley od  kontekstu  w
       lacuchu znakowym okrelajcym dat.

       Jeeli liczba dziesitna ma posta RRRRMMDD i nie pojawia si przez ni aden
       inny element daty kalendarzowej (patrz `Zapis daty kalendarzowej'),  to
       RRRR  odczytywane  jest  jako rok, MM jako numer miesica a DD jako dzie
       miesica opisywanej daty.

       Jeeli liczba dziesitna ma posta GGMM i w lacuchu daty  nie  pojawia  si
       przed  ni aden inny element okrelajcy czas, to GG jest odczytywane jako
       godzina a MM jako minuty godziny opisywanego czasu dnia. MM moe  by  te
       pominite.

       Jeli po lewej stronie liczby pojawia si zarowno data kalendarzowa jak i
       czas, ale nie ma  elementu  wzgldnego,  to  liczba  uniewania  wczeniej
       okrelony rok.

   Autorzy `getdate'
       `getdate' zostalo pierwotnie zaimplementowane przez Stevena M. Bellovin
       (<smb@research.att.com>)  podczas  pobytu   w   Chapel   Hillwhile   na
       University  of  North  Carolina.  Kod zostal poniej nieco zmodyfikowany
       przez kilku ludzi na Usenecie, a nastpnie  gruntownie  zmieniony  przez
       Richa  $alz  (<rsalz@bbn.com>)  i  Jima  Berets  (<jberets@bbn.com>)  w
       sierpniu 1990. Rozmaite wersje dla systemu GNU zrobil David  MacKenzie,
       Jim Meyering i inni.

       Rozdzial  ten  zostal  pierwotnie  utworzony  przez  Franc,oisa  Pinard
       (<pinard@iro.umontreal.ca>) z kodu rodlowego  `getdate.y',  a  nastpnie
       poprawiony przez K. Berry (<kb@cs.umb.edu>).

ZOBACZ TAKE

       ls(1)     lista zawartoci katalogu

       dir(1)    ls krotko

       vdir(1)   rozgadane ls

       dircolors(1)
                 ustawienie kolorow dla ls

       cp(1)     kopiuje pliki

       dd(1)     konwertuje i kopiuje pliki

       install(1)
                 kopiuje pliki i nadaje atrybuty

       mv(1)     przesuwa pliki/zmienia nazwy

       rm(1)     usuwa pliki lub katalogi

       shred(1)  bezpieczniejsze usuwanie plikow

       ln(1)     tworzy dowizania (links) midzy plikami

       mkdir(1)  tworzy katalogi

       mkfifo(1) tworzy FIFO (potoki nazwane)

       mknod(1)  tworzy blokowe lub znakowe pliki specjalne.

       rmdir(1)  usuwa puste katalogi

       chown(1)  zmienia wlaciciela i grup pliku

       chgrp(1)  zmienia grup pliku

       chmod(1)  zmienia prawa dostpu do pliku

       touch(1)  zmienia znaczniki czasu pliku

       df(1)     raport zajtoci dysku dla systemow plikow

       du(1)     szacunkowe zuycie miejsca przez plik

       sync(1)   synchronizuje pami i dysk

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze  tlumaczenie  pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
       Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic  midzy  powyszym
       opisem  a  rzeczywistym  zachowaniem  opisywanego programu lub funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.