Provided by:
manpages-pl_20060617-3_all 
NAZWA
gzip, gunzip, zcat - skompresuj i zdekompresuj pliki
SK/LADNIA
gzip [ -acdfhlLnNrtvV19 ] [-S rozszerzenie] [ nazwa ... ]
gunzip [ -acfhlLnNrtvV ] [-S rozszerzenie] [ nazwa ... ]
zcat [ -fhLV ] [ nazwa ... ]
OPIS
gzip redukuje rozmiar podanych plikow uywajc algorytmu Lempel-Ziv
(LZ77). Zawsze, jeeli jest to moliwe, do nazwy pliku dodawane jest
rozszerzenie .gz, przy zachowaniu informacji o wlacicielu pliku, trybie
dostpu, oraz czasie dostpu i modyfikacji. (Domylnym rozszerzeniem
nazwy pliku jest -gz dla systemu VMS, .z dla MSDOS, OS/2 FAT, Windows
NT FAT i Atari.) Jeeli nie podano nazwy adnego pliku, lub podano nazw
"-", dane do kompresji pobierane s ze standardowego wejcia, a po
skompresowaniu zapisywane na standardowe wyjcie. gzip kopresuje
jedynie zwykle pliki. W szczegolnoci, ignoruje dowizania symboliczne.
Jeeli nazwa skompresowanego pliku jest za dluga dla systemu plikow,
gzip obcina j. gzip usiluje obcina jedynie czci nazw plikow dlusze ni
3 znaki. (Cz nazwy pliku znajduje si pomidzy kropkami). Jeeli nazwa
sklada si tyko z krotkich czci, obcinane s najdlusze z nich. Na
przyklad, jeeli dlugo nazwy plikow jest ograniczona do 14 znakow,
gzip.msdos.exe jest kompresowane do gzi.msd.exe.gz. Jeeli w systemie
plikow nie ma ograniczenia dlugoci nazwy pliku, nazwa nie jest
obcinana.
Domylnie gzip zachowuje oryginaln nazw pliku oraz czas modyfikacji i
dostpu wewntrz skompresowanego pliku. Jest ona uzywana podczas
dekompresji z opcj -N. Jest to uytecznie, gdy nazwa skompresowanego
pliku zostala obcita lub czas modyfikacji nie zostal zachowany po
transferze pliku.
Skompresowane pliki moga by odtworzone do pierwotnej postaci przy uyciu
polece gzip -d, gunzip lub zcat. Jeeli oryginalna nazwa pliku
zachowana wewntrz pliku skompresowanego nie moe by odtworzona w danym
systemie plikow, na podstawie oryginalnej nazwy tworzona jest nowa.
gunzip uruchamiany jest z list plikow w linii polece. Nastpnie kady
plik, ktorego nazwa koczy si rozszerzeniem .gz, -gz, .z, -z, _z lub .Z
i w naglowku pliku znajduje si prawidlowa liczba (magic number) jest
dekompresowany i zastpowany oryginalnym plikiem bez jednego z powyszych
rozszerze. gunzip rozpoznaje te specjalne rozszerzenia nazw plikow
.tgz i .taz jako skroty dla, odpowiednio, .tar.gz i .tar.Z. Podczas
kompresji pliku z rozszerzeniem .tar, jeeli jest to konieczne, gzip
uywa rozszerzenia .tgz zamiast obcinania nazwy pliku.
gunzip moe dokona dekompresji plikow stworzonych przez programy gzip,
zip, compress, compress -H lub pack. Rodzaj pliku wejciowego jest
rozpoznawany automatycznie. Podczas dekompresji plikow w pierwszych
dwoch formatach, gunzip kontroluje 32-bitow sum kontroln CRC. W wypadku
plikow stworzonych przez programy pack i gunzip sprawdzana jest dlugo
zdekompresowanego pliku. Standardowy format programu compress nie
umoliwial kontroli poprawnoci. Jednak niekiedy gunzip jest w stanie
wykry uszkodzony plik .Z. Jeeli w trakcie dekompresji takiego pliku
pojawi si bldy, nie sd, e plik jest w porzdku jeeli program uncompress
nie zglaszal problemow. Oznacza to tylko, e uncompress nie kontroluje
poprawnoci plikow wejciowych. Format plikow compress -H systemu SCO
(kompresja metod lzh) rownie nie obsluguje kontroli poprawnoci, lecz
take moliwe jest podstawowe sprawdzenie spojnoci pliku.
Pliki stworzone przez program zip mog by zdekompresowane tylko, jeeli w
archiwum .zip znajduje si jeden plik i jest on skompresowny metod
'deflation'. Jest to opcja przeznaczona do konwersji plikow .tar.zip do
formatu .tar.gz. Do dekompresji archiwow .zip zawierajcych wicej ni
jeden plik uyj programu unzip unzip zamiast gunzip.
zcat dziala tak samo, jak gunzip -c. (W niektorych systemach zcat moe
by zainstalowany jako gzcat, aby zachowa oryginalne dowizanie do
programu compress). zcat dekompresuje pliki z listy podanej w linii
polece lub pobiera dane ze standardowego wejcia, a nastepnie zapisuje
zdekompresowane dane na standardowym wyjciu. zcat dokonuje dekompresji
plikow po sprawdzeniu, e w naglowku pliku znajduje si wlaciwa liczba
(magic number); nie jest wymagane, aby nazwa pliku miala rozszerzenie
.gz.
Gzip korzysta z algorytmu Lempel-Ziv uytego w programach zip i PKZIP.
Wydajno kompresji zaley od wielkoci danych wejciowych, iloci bitow
uywanych w kodach oraz rozmieszczenia w danych jednakowych podcigow.
Dane takie, jak kod rodlowy lub tekst w jzyku angielskim s redukowane o
60-70 procent. Osigany stopie kompresji jest przewanie duo wikszy ni
przy uyciu kodowania LZW (uywanym przez program compress), Huffmana
(pack), lub adaptywnym kodowaniu Huffmana (compact).
Kompresja jest przeprowadzana zawsze, nawet jeeli plik wyjciowy jest
wikszy ni oryginalny. W najgorszym przypadku narzut moe wynosi kilka
bajtow dla naglowka i 5 bajtow dla kadego bloku o dlugoci 32K.
Ewentualnie wspolczynnik powikszenia pliku moe wynosi 0.015% dla bardzo
duych plikow. Zauwa, e prawie nigdy nie zwiksza si ilo blokow uywanych
przez plik na dysku. gzip zachowuje tryb dostpu, wlaciciela pliku oraz
czas dostpu i modyfikacji pliku podczas kompresji i dekompresji.
OPCJE
-a --ascii
Tryb tekstowy. Przeksztal znaki koca linii uywajc lokalnych
konwencji. Ta opcja jest dostpna jedynie na kilku systemach
nie-Unixowych. W systemie MS-DOS podczas kompresji znaki CR LF s
przeksztalcane na LF; a podczas dekompresji z powrotem.
-c --stdout --to-stdout
Wypisz skompresowane dane na standardowe wyjcie; oryginalne
pliki pozostaj nienaruszone. Jeeli podanych zostalo kilka plikow
wejciowych, kady z nich kompresowany jest oddzielnie. Dla
osignicia lepszej kompresji polcz pliki ze sob przed poddaniem
ich kompresji.
-d --decompress --uncompress
Zdekompresuj plik.
-f --force
Kompresuj plik nawet, jeeli istniej do niego twarde dowizania
lub plik wyjciowy ju istnieje, lub te, jeeli dane s uprzednio
skompresowane. Jeeli format danych wejciowych nie jest
rozpoznany, a podana zostala opcja --stdout, dane zostaj bez
zmian przekopiowane na standardowe wyjcie. zcat zachowuje si w
takim wypadku jak cat. Jeeli opcja -f nie zostala podana i
program zostal uruchomiony w pierwszym planie, gzip pyta
uytkownika przed nadpisaniem istniejcego pliku.
-h --help
Wywietl ekran pomocy i zakocz dzialanie.
-l --list
Dla kadego skompresowanego pliku wypisz nastpujce informacje:
compressed size: rozmiar skompresowanego pliku
uncompressed size: rozmiar zdekompresowanego pliku
ratio: wspolczynnik kompresji (0.0% jeeli nieznany)
uncompressed_name: nazwa zdekompresowanego pliku
Rozmiar zdekompresowanego pliku jest wypisywany jako -1 dla
plikow nie bdcych w formacie gzip, jak na przyklad pliki .Z. Aby
pozna rozmiar takiego pliku po dekompresji, moesz uy polecenia:
zcat file.Z | wc -c
Po podaniu rownie opcji --verbose, dodatkowo s wywietlane
nastpujce informacje:
method: metoda kompresji
crc: 32-bitowa suma kontrolna CRC zdekompresowanych danych
date & time: pole daty/czasu oryginalnego pliku
Aktualnie dostepne metody kompresji, to deflate, compress, lzh
(SCO compress -H) oraz pack. Suma CRC dla plikow w formacie
innym ni gzip jest podawana jako ffffffff.
Po podaniu opcji --name, podawane s dane oryginalnego pliku
zawarte w pliku skompresowanym (nazwa, data/czas), jeeli zostan
tam znalezione.
Po podaniu opcji --verbose wywietlany jest wspolny rozmiar i
wspolczynnik kompresji wszystkich plikow, chyba e nie dla
wszystkich plikow te dane s dostpne. Po podaniu opcji --quiet,
linie naglowka i podsumowania nie s wywietlane.
-L --license
Wywietl informacj o licencji i zakocz dzialanie programu.
-n --no-name
Podczas kompresji nie zachowuj w skompresowanym pliku
oryginalnej nazwy, trybu dostpu oraz czasu modyfikacji i dostpu.
(Oryginalna nazwa jest zapisywana, jeeli nazwa pliku bdzie
musiala by obcita). Podczas dekompresji nie odtwarzaj
oryginalnej nazwy pliku (usu tylko rozszerzenie .gz z nazwy
pliku), nie odtwarzaj rownie oryginalnego pola daty/czasu -
zamiast tego zachowane zostanie to pole z pliku .gz. Jest to
domylna opcja podczas dekompresji.
-N --name
Podczas kompresji zawsze zachowuj oryginalne pole daty/czasu;
jest to zachowanie domylne. Podczas dekompresji odtworz
oryginalne pole daty/czasu oraz nazw pliku. Ta opcja jest
uyteczna na sytemach z limitem dlugoci nazwy pliku lub po
utracie oryginalnego pola daty/czasu po transferze pliku.
-q --quiet
Nie wywietlaj adnych ostrzee.
-r --recursive
Kompresuj rekurencyjnie zawarto katalogow podanych w linii
polece. W wypadku programu gunzip dokonaj rekurencyjnej
dekompresji.
-S .suf --suffix .suf
Uyj rozszerzenia .suf zamiast .gz. Mona uy dowolnego
rozszerzenia, chocia naley unika innych ni .z lub .gz, aby unikn
zamieszania po transferze plikow do innego systemu. Rozszerzenie
o zerowej dlugoci powoduje, e gunzip usiluje zdekompresowa
wswzystkie napotkane pliki niezalenie od rozszerzenia, np:
gunzip -S "" * (*.* for MSDOS)
Poprzednie wersje programu gzip uywaly rozszerzenia .z, aby
unikn konfliktu z programem pack(1).
-t --test
Sprawd spojno skompresowanego pliku.
-v --verbose
Wywietl nazw i stopie kompresji kadego pliku.
-V --version
Wywietl numer wersji oraz opcje kompilacji i zakocz dzialanie.
-# --fast --best
Okrel prdko kompresji za pomoc cyfry #, gdzie -1 lub --fast
oznacza najszybsz (lecz najmniej wydajn) kompresj, za -9 lub
--best oznacza najwolniejsz (lecz najbardziej wydajn) metod
kompresji. Domyln wartoci jest -6 (tzn. zorientowan na lepsz
kompresj kosztem prdkoci).
ZAAWANSOWANE SPOSOBY UYCIA
Skompresowane pliki mog by ze sob lczone; w takim wypadku gunzip
zdekompresuje wszystkie pliki jednoczenie. Na przyklad:
gzip -c plik1 > foo.gz
gzip -c plik2 >> foo.gz
Nastpnie
gunzip -c foo
jest rownoznaczne z
cat plik1 plik2
W wypadku, gdy jeden z polczonych plikow zostanie uszkodzony, pozostale
wci mog by odzyskane (po usuniciu uszkodzonego pliku). Jednak znacznie
lepsze efekty daje jednoczesne kompresowanie wszystkich plikow:
cat plik1 plik2 | gzip > foo.gz
daje lepsze wyniki kompresji ni
gzip -c plik1 plik2 > foo.gz
Jeeli chcesz od nowa skompresowa polczone ze sob skompresowane pliki
wykonaj polecenie:
gzip -cd stary.gz | gzip > nowy.gz
Jeeli skompresowny plik zostal utworzony z kilku skompresowanych
plikow, informacje uzyskane opcj --list dotycz tylko ostatniego pliku.
Jeeli interesuje ci rozmiar wszystkich plikow po dekompresji, wykonaj:
gzip -cd plik.gz | wc -c
Jeeli chcesz umieci w archiwum kilka plikow, a nastpnie mie moliwo
oddzielnego ich odzyskania uyj programow takich, jak tar lub zip. tar w
wersji GNU obsluguje opcj -z, ktora powoduje wywolanie programu gzip w
sposob niewidzialny dla uytkownika. gzip zostal zaprojektowany jako
uzupelnienie programu tar; nie moe go zastpi.
RODOWISKO
W zmiennej rodowiskowej GZIP mog si znajdowa domylne opcje dla programu
gzip. S one odczytywane na pocztku; w ten sposob opcje w linii polece
maj przed nimi pierwszestwo, na przyklad:
dla sh: GZIP="-8v --name"; export GZIP
dla csh: setenv GZIP "-8v --name"
dla MSDOS: set GZIP=-8v --name
Na komputerach Vax/VMS zmienna nosi nazw GZIP_OPT, by unikn konfliktu z
zestawem symboli dla wywolywania programu.
ZOBACZ TAKE
znew(1), zcmp(1), zmore(1), zforce(1), gzexe(1), zip(1), unzip(1),
compress(1), pack(1), compact(1)
DIAGNOSTYKA
Kod wyjcia jest normalnie rowny 0; jeeli wystapi bld, kod wyjcia jest
rowny 1. Jeeli wystpi ostrzeenie, kod wyjcia jest rowny 2.
Usage: gzip [-cdfhlLnNrtvV19] [-S suffix] [file ...]
W linii polece znalazly si nieprawidlowe opcje.
file: not in gzip format
Podany plik nie jest skompresowany (komunikat programu gunzip).
file: Corrupt input. Use zcat to recover some data.
Skompresowany plik ulegl uszkodzeniu. Do miejsca uszkodzenia
dane mog by odzyskane poleceniem
zcat file > recover
file: compressed with xx bits, can only handle yy bits
Plik zostal skompresowany (z uyciem algorytmu LZW) przez
program obslugujcy kody o wikszej iloci bitow ni program do
dekompresji na tym komputerze. Skompresuj plik od nowa
programem gzip, ktory osiga lepszy wspolczynnik kompresji i
uywa mniej pamici.
file: already has .gz suffix -- no change
Plik z rozszerzeniem nazwy .gz nie moe by ponownie
kompresowany. Zmie nazw pliku i sprobuj ponownie.
file already exists; do you wish to overwrite (y or n)?
Odpowiedz "y", jeeli chcesz nadpisa istniejcy ju plik wyjciowy
lub "n", jeeli nie chcesz
gunzip: corrupt input
Program otrzymal sygnal SIGSEGV co zazwyczaj oznacza, e plik
wejciowy jest uszkodzony.
xx.x%
Osignity stopie kompresji (tylko po podaniu opcji -v i -l.)
-- not a regular file or directory: ignored
Gdy plik wejciowy nie jest zwyklym plikiem lub katalogiem (tzn.
jest np. dowizaniem symbolicznym, gniazdem, kolejk FIFO,
plikiem urzdzenia) jest pozostawiany bez zmian.
-- has xx other links: unchanged
Plik wejciowy ma twarde dowizania i nie moe zosta zmieniony.
Wicej informacji znajdziesz w opisie polecenia ln(1). Uyj
opcji -f, aby wymusi kompresj plikow majcych twarde dowizania.
OSTRZEENIA
Podczas zapisywania danych na tamie, zazwyczaj trzeba doda na kocu
odpowiedni ilo zer, by ostatnia cz danych zajmowala pelny blok. Gdy
dane s odczytywane przez program gunzip, wykrywa on, e na kocu
wlaciwych danych znajduj si przypadkowe dane i wypisuje ostrzeenie. Aby
tego unikn, powiniene uywa opcji --quiet. Ta opcja moe by ustawiona w
zmiennej rodowiskowej GZIP w nastpujcy sposob:
dla sh: GZIP="-q"; tar -xfz --block-compress /dev/rst0
dla csh: setenv GZIP -q; tar -xfz --block-compr /dev/rst0
W powyszym przykladzie gzip jest niejawnie wywolywany przez program tar
dziki opcji -z programu GNU tar. Musisz byc pewien, e do zapisu i
odczytu z tamy uyto tej samej dlugoci bloku (opcja -b programu tar). W
tym przykladzie zaklada si, e uzywasz programu tar w wersji GNU.
PROBLEMY
Opcja --list wypisuje niewlaciwy rozmiar pliku, jeeli jest on wikszy ni
2 gigabajty. Opcja --list wypisuje rozmiar jako -1 i CRC jako ffffffff
jeeli plik znajduje si na noniku o dostpie sekwencyjnym.
Niekiedy (rzadko) zdarza si, e kompresja z opcj --best daje gorsze
rezultaty ni z opcj domyln (-6). Niektore pliki, w ktorych powtarza si
bardzo duo sekwencji s lepiej kompresowane programem compress ni gzip.
INFORMACJE O T/LUMACZENIU
Powysze tlumaczenie pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic midzy powyszym
opisem a rzeczywistym zachowaniem opisywanego programu lub funkcji,
prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.
local gzip(1)