Provided by:
manpages-pl_20060617-3_all 
NAZWA
intro - wprowadzenie do polece uytkownika
OPIS
Linux jest odmian systemu Unix i w zasadzie wszystkie uniksowe
polecenia uytkownika dzialaj dokladnie tak samo pod Linuksem (oraz pod
FreeBSD i na wielu innych systemach uniksopodobnych).
Pod Linuksem s dostpne rone graficzne rodowiska uytkownika (GUI --
graphical user interface), w ktorych mona zaznacza myszk i klika i zacz
prac bez wczeniejszego przebijania si przez tony dokumentacji. Jednake
tradycyjnym rodowiskiem Uniksa jest interfejs linii polece (CLI --
command line interface), w ktorym wpisuje si polecenia, aby powiedzie
komputerowi, co ma zrobi. Jest to szybsze i ma wiksze moliwoci, ale
wymaga sprawdzenia, jakie te komendy s. Poniej przedstawiono
podstawowe minimum, tak na pocztek.
Login
Aby zacz prac, najprawdopodobniej musisz pozna swoj login, to jest nazw
uytkownika i haslo. Patrz take login(1). Program login uruchamia pow/lok
(interpreter polece). W przypadku rodowiska graficznego, wywietlony
zostanie ekran z menu lub ikonkami i powlok bdzie mona uruchomi
klikniciem myszy. Patrz take xterm(1).
Pow/loka (shell)
Polecenia s wydawane pow/loce, czyli interpreterowi polece. Jest to
zwykly program i moesz go zmieni. Kady ma swoj ulubion powlok. Ta
standardowa nazywa si sh. Patrz take: ash(1), bash(1), csh(1), zsh(1),
chsh(1).
Przykladowa sesja moe wyglda tak:
knuth login: aeb
Password: ********
% date
wto sie 6 23:50:44 CEST 2002
% cal
sierpie 2002
ni po wt r cz pi so
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
% ls
bin tel
% ls -l
razem 2
drwxrwxr-x 2 aeb 1024 2002-08-06 23:51 bin
-rw-rw-r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:52 tel
% cat tel
maja 0501-1136285
peter 0136-7399214
% cp tel tel2
% ls -l
razem 3
drwxr-xr-x 2 aeb 1024 2002-08-06 23:51 bin
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:52 tel
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:53 tel2
% mv tel tel1
% ls -l
razem 3
drwxr-xr-x 2 aeb 1024 2002-08-06 23:51 bin
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:52 tel1
-rw-r--r-- 1 aeb 37 2002-08-06 23:53 tel2
% diff tel1 tel2
% rm tel1
% grep maja tel2
maja 0501-1136285
%
i tutaj wprowadzenie Control-D zakoczylo sesj. Znak % byl znakiem
zachty -- jest to sposob oznajmiania przez powlok, e jest gotowa na
przyjcie kolejnego polecenia. Znak zachty moe by skonfigurowany na
wiele sposobow, mona w nim umieci takie rzeczy, jak nazwa uytkownika,
nazwa komputera, biecy katalog, czas, itd. Przypisanie PS1="Co dalej,
mistrzu? " zmieni znak zachty na wlanie taki, jak podano.
Widzielimy, e istniej polecenia date (wywietla dat i czas) oraz cal
(pokazuje kalendarz).
Polecenie ls listuje zawarto biecego katalogu -- mowi, jakie masz
pliki. Z opcj -l wywietla dlug list, ktora zawiera wlaciciela, rozmiar
i dat pliku oraz uprawnienia do czytania i/lub zmieniania pliku. Na
przyklad plik "tel" ma 37 bajtow, jego wlacicielem jest aeb i wlaciciel
moe czyta z pliku i do niego zapisywa, inni mog tylko czyta.
Wlaciciela i uprawnienia mona zmieni poleceniami chown i chmod.
Polecenie cat wywietla zawarto pliku. (Nazwa pochodzi od "concatenate
and print" ("scal i wydrukuj"): wszystkie pliki podane jako parametry s
lczone a nastpnie wysylane na "standardowe wyjcie", w tym przypadku
ekran terminalu).
Polecenie cp (od "copy" -- "kopiuj") skopiuje plik. Z drugiej strony,
polecenie mv (od "move" -- "przenie") tylko zmieni mu nazw.
Polecenie diff wywietla ronice midzy dwoma plikami. Tutaj nie bylo
adnego wyjcia, poniewa nie bylo ronic.
Polecenie rm (od "remove" -- "usu") usuwa plik i -- bd ostrony! --
plik nieodwolalnie znika. Nie ma kosza ani nic w tym rodzaju. Usunicie
oznacza utracenie pliku.
Polecenie grep (od "g/re/p") szuka wystpie podanego lacucha znakow w
jednym lub wicej plikach. Tutaj znalazlo numer telefonu Mai.
cieki i katalog biecy
Pliki znajduj si w rozleglym drzewie, hierarchii plikow. Kada ma nazw
cieki, opisujc ciek z korzenia drzewa (ktory jest nazywany /) do pliku.
Na przyklad tak peln ciek mogloby by /home/aeb/tel. Poniewa podawanie
pelnych cieek za kadym razem nie byloby zbyt wygodne, wic dla plikow
znajdujcych si w biecym katalogu mona poda tylko ostatni komponent
cieki. To dlatego "/home/eb/tel" mona skroci do "tel", jeeli biecym
katalogiem jest "/home/aeb".
Polecenie pwd wywietla nazw biecego katalogu.
Polecenie cd zmienia biecy katalog. Wyprobuj: "cd /" i "pwd" oraz "cd"
i "pwd".
Katalogi
Polecenie mkdir tworzy nowy katalog.
Polecenie rmdir usuwa katalog, jeeli jest pusty lub zglasza bld w
przeciwnym wypadku.
Polecenie find (z raczej rozbudowan skladni) wyszuka pliki o danej
nazwie lub innej wlaciwoci. Na przyklad "find . -name tel" znalazloby
wszystkie pliki "tel", zaczynajc wyszukiwanie od obecnego katalogu
(ktory jest nazywany "."). A "find / -name tel" zrobiloby to samo, ale
zaczloby wyszukiwanie od korzenia drzewa. Poniewa przeszukiwanie
wielogigabajtowego dysku moe zaj sporo czasu, czasami lepszym pomyslem
moe by uycie polecenia locate(1).
Dyski i systemy plik'ow
Polecenie mount dolcza system plikow znaleziony na jakim dysku (lub
dyskietce, CDROM-ie itp.) do hierarchii systemu plikow. A umount z
powrotem go odlcza. Polecenie df mowi, jak wiele wolnego miejsca
pozostalo na dysku.
Procesy
W systemach uniksowych moe jednoczenie dziala wiele procesow, zarowno
uruchomionych przez uytkownika, jak i systemowych. Procesy uruchamiane
z konsoli s procesami pierwszoplanowymi, a pozostale s procesami
dzia/lajcymi w tle. Polecenie ps pokazuje, jakie procesy s aktywne i
jakie numery zostaly przypisane tym procesom. Polecenie kill pozwala na
pozbycie si procesow. Bez adnej opcji wysyla tylko przyjacielskie
danie: prosz si zakoczy. A "kill -9", po ktorym nastpuje numer procesu,
natychmiast zabije proces. Procesy pierwszoplanowe mog czsto zosta
zabite przez nacinicie Control-C.
Wyszukiwanie informacji
Istniej tysice polece, kade majce wiele opcji. Tradycyjnie polecenia s
udokumentowane w stronach podrcznika ekranowego (takich, jak ta), tak
wic polecenie "man kill" dokumentuje sposob uycia polecenia "kill" (a
"man man" wywietla dokumentacj programu "man"). Program man wywietla
tekst za pomoc pagera, ktorym zazwyczaj jest less. Nacinij klawisz
spacji, aby wywietli kolejn stron, nacinij q, aby zakoczy.
Wszelka dokumentacja zwyczajowo odwoluje si do stron podrcznika
ekranowego przez podanie nazwy i numeru sekcji, jak na przyklad man(1).
Strony podrcznika s zwizle i pozwalaj na szybkie wyszukanie jakiego
zapomnianego szczegolu. Dla nowych uytkownikow uyteczny jest tekst
wprowadzenia z wiksz liczb przykladow i wyjanie.
Z wieloma programami GNU/FSF s dostarczane pliki info. Polecenie "info
info" wywietli wprowadzenie na temat uycia programu "info".
Specjalne tematy s czsto omawiane w dokumentach HOWTO. Sprawd zawarto
katalogu /usr/share/doc/howto/pl lub /usr/share/doc/howto/en i uyj
przegldarki www, jeeli znajdziesz tam pliki HTML.
INFORMACJE O T/LUMACZENIU
Powysze tlumaczenie pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic midzy powyszym
opisem a rzeczywistym zachowaniem opisywanego programu lub funkcji,
prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.