Provided by: manpages-pl_20060617-3_all bug

NAZWA

       intro - wprowadzenie do polece uytkownika

OPIS

       Linux  jest  odmian  systemu  Unix  i  w  zasadzie  wszystkie  uniksowe
       polecenia uytkownika dzialaj dokladnie tak samo pod Linuksem (oraz  pod
       FreeBSD i na wielu innych systemach uniksopodobnych).

       Pod  Linuksem  s  dostpne  rone  graficzne rodowiska uytkownika (GUI --
       graphical user interface), w ktorych mona zaznacza myszk i klika i zacz
       prac  bez wczeniejszego przebijania si przez tony dokumentacji. Jednake
       tradycyjnym rodowiskiem Uniksa jest  interfejs  linii  polece  (CLI  --
       command  line  interface), w ktorym wpisuje si polecenia, aby powiedzie
       komputerowi, co ma zrobi. Jest to szybsze i  ma  wiksze  moliwoci,  ale
       wymaga   sprawdzenia,   jakie   te  komendy  s.   Poniej  przedstawiono
       podstawowe minimum, tak na pocztek.

   Login
       Aby zacz prac, najprawdopodobniej musisz pozna swoj login, to jest nazw
       uytkownika i haslo. Patrz take login(1). Program login uruchamia pow/lok
       (interpreter polece). W  przypadku  rodowiska  graficznego,  wywietlony
       zostanie  ekran  z  menu  lub  ikonkami  i  powlok  bdzie mona uruchomi
       klikniciem myszy. Patrz take xterm(1).

   Pow/loka (shell)
       Polecenia s wydawane pow/loce,  czyli  interpreterowi  polece.  Jest  to
       zwykly  program  i  moesz  go  zmieni.  Kady ma swoj ulubion powlok. Ta
       standardowa nazywa si sh. Patrz take: ash(1), bash(1), csh(1),  zsh(1),
       chsh(1).

       Przykladowa sesja moe wyglda tak:

              knuth login: aeb
              Password: ********
              % date
              wto sie  6 23:50:44 CEST 2002
              % cal
                  sierpie 2002
              ni po wt r cz pi so
                           1  2  3
               4  5  6  7  8  9 10
              11 12 13 14 15 16 17
              18 19 20 21 22 23 24
              25 26 27 28 29 30 31

              % ls
              bin  tel
              % ls -l
              razem 2
              drwxrwxr-x   2 aeb       1024 2002-08-06 23:51 bin
              -rw-rw-r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:52 tel
              % cat tel
              maja    0501-1136285
              peter   0136-7399214
              % cp tel tel2
              % ls -l
              razem 3
              drwxr-xr-x   2 aeb       1024 2002-08-06 23:51 bin
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:52 tel
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:53 tel2
              % mv tel tel1
              % ls -l
              razem 3
              drwxr-xr-x   2 aeb       1024 2002-08-06 23:51 bin
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:52 tel1
              -rw-r--r--   1 aeb         37 2002-08-06 23:53 tel2
              % diff tel1 tel2
              % rm tel1
              % grep maja tel2
              maja    0501-1136285
              %
       i  tutaj  wprowadzenie  Control-D  zakoczylo sesj.  Znak %  byl znakiem
       zachty -- jest to sposob oznajmiania przez powlok,  e  jest  gotowa  na
       przyjcie  kolejnego  polecenia.  Znak  zachty  moe by skonfigurowany na
       wiele sposobow, mona w nim umieci takie rzeczy, jak  nazwa  uytkownika,
       nazwa  komputera,  biecy katalog, czas, itd. Przypisanie PS1="Co dalej,
       mistrzu? " zmieni znak zachty na wlanie taki, jak podano.

       Widzielimy, e istniej polecenia date (wywietla dat  i  czas)  oraz  cal
       (pokazuje kalendarz).

       Polecenie  ls  listuje  zawarto  biecego  katalogu  -- mowi, jakie masz
       pliki. Z opcj -l wywietla dlug list, ktora zawiera wlaciciela,  rozmiar
       i  dat  pliku  oraz  uprawnienia do czytania i/lub zmieniania pliku. Na
       przyklad plik "tel" ma 37 bajtow, jego wlacicielem jest aeb i wlaciciel
       moe  czyta  z  pliku  i  do  niego  zapisywa,  inni  mog  tylko  czyta.
       Wlaciciela i uprawnienia mona zmieni poleceniami chown i chmod.

       Polecenie cat wywietla zawarto pliku. (Nazwa pochodzi  od  "concatenate
       and print" ("scal i wydrukuj"): wszystkie pliki podane jako parametry s
       lczone a nastpnie wysylane na "standardowe  wyjcie",  w  tym  przypadku
       ekran terminalu).

       Polecenie  cp  (od "copy" -- "kopiuj") skopiuje plik. Z drugiej strony,
       polecenie mv (od "move" -- "przenie") tylko zmieni mu nazw.

       Polecenie diff wywietla ronice midzy  dwoma  plikami.  Tutaj  nie  bylo
       adnego wyjcia, poniewa nie bylo ronic.

       Polecenie  rm  (od  "remove"  -- "usu") usuwa plik i -- bd ostrony!  --
       plik nieodwolalnie znika. Nie ma kosza ani nic w tym rodzaju.  Usunicie
       oznacza utracenie pliku.

       Polecenie  grep  (od  "g/re/p") szuka wystpie podanego lacucha znakow w
       jednym lub wicej plikach.  Tutaj znalazlo numer telefonu Mai.

   cieki i katalog biecy
       Pliki znajduj si w rozleglym drzewie, hierarchii plikow.  Kada ma  nazw
       cieki, opisujc ciek z korzenia drzewa (ktory jest nazywany /) do pliku.
       Na przyklad tak peln ciek mogloby by /home/aeb/tel.  Poniewa  podawanie
       pelnych  cieek  za  kadym razem nie byloby zbyt wygodne, wic dla plikow
       znajdujcych si w biecym katalogu  mona  poda  tylko  ostatni  komponent
       cieki.  To  dlatego  "/home/eb/tel"  mona skroci do "tel", jeeli biecym
       katalogiem jest "/home/aeb".

       Polecenie pwd wywietla nazw biecego katalogu.

       Polecenie cd zmienia biecy katalog.  Wyprobuj: "cd /" i "pwd" oraz "cd"
       i "pwd".

   Katalogi
       Polecenie mkdir tworzy nowy katalog.

       Polecenie  rmdir  usuwa  katalog,  jeeli  jest  pusty lub zglasza bld w
       przeciwnym wypadku.

       Polecenie find (z raczej rozbudowan  skladni)  wyszuka  pliki  o  danej
       nazwie  lub  innej wlaciwoci. Na przyklad "find . -name tel" znalazloby
       wszystkie pliki "tel",  zaczynajc  wyszukiwanie  od  obecnego  katalogu
       (ktory  jest nazywany "."). A "find / -name tel" zrobiloby to samo, ale
       zaczloby  wyszukiwanie  od  korzenia  drzewa.  Poniewa   przeszukiwanie
       wielogigabajtowego  dysku moe zaj sporo czasu, czasami lepszym pomyslem
       moe by uycie polecenia locate(1).

   Dyski i systemy plik'ow
       Polecenie mount dolcza system plikow znaleziony  na  jakim  dysku  (lub
       dyskietce,  CDROM-ie  itp.)  do  hierarchii  systemu plikow. A umount z
       powrotem go odlcza.  Polecenie  df  mowi,  jak  wiele  wolnego  miejsca
       pozostalo na dysku.

   Procesy
       W  systemach  uniksowych moe jednoczenie dziala wiele procesow, zarowno
       uruchomionych przez uytkownika, jak i systemowych. Procesy  uruchamiane
       z  konsoli  s  procesami  pierwszoplanowymi,  a  pozostale  s procesami
       dzia/lajcymi w tle.  Polecenie ps pokazuje, jakie procesy  s  aktywne  i
       jakie numery zostaly przypisane tym procesom. Polecenie kill pozwala na
       pozbycie si procesow.  Bez  adnej  opcji  wysyla  tylko  przyjacielskie
       danie: prosz si zakoczy. A "kill -9", po ktorym nastpuje numer procesu,
       natychmiast zabije proces.  Procesy  pierwszoplanowe  mog  czsto  zosta
       zabite przez nacinicie Control-C.

   Wyszukiwanie informacji
       Istniej  tysice polece, kade majce wiele opcji. Tradycyjnie polecenia s
       udokumentowane w stronach podrcznika ekranowego (takich, jak  ta),  tak
       wic  polecenie  "man kill" dokumentuje sposob uycia polecenia "kill" (a
       "man man" wywietla dokumentacj programu "man").  Program  man  wywietla
       tekst  za  pomoc  pagera,  ktorym zazwyczaj jest less.  Nacinij klawisz
       spacji, aby wywietli kolejn stron, nacinij q, aby zakoczy.

       Wszelka  dokumentacja  zwyczajowo  odwoluje  si  do  stron   podrcznika
       ekranowego przez podanie nazwy i numeru sekcji, jak na przyklad man(1).
       Strony podrcznika s zwizle i pozwalaj  na  szybkie  wyszukanie  jakiego
       zapomnianego  szczegolu.  Dla  nowych  uytkownikow  uyteczny jest tekst
       wprowadzenia z wiksz liczb przykladow i wyjanie.

       Z wieloma programami GNU/FSF s dostarczane pliki info.  Polecenie "info
       info" wywietli wprowadzenie na temat uycia programu "info".

       Specjalne  tematy  s czsto omawiane w dokumentach HOWTO. Sprawd zawarto
       katalogu  /usr/share/doc/howto/pl  lub  /usr/share/doc/howto/en  i  uyj
       przegldarki www, jeeli znajdziesz tam pliki HTML.

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze  tlumaczenie  pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
       Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic  midzy  powyszym
       opisem  a  rzeczywistym  zachowaniem  opisywanego programu lub funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.