Provided by: manpages-pl_20060617-3_all bug

NAZWA

       joe - "wlasny edytor Joe'go" (Joe's Own Editor)

SK/LADNIA

       joe [opcje_globalne] [ [opcje_lokalne] nazwapliku ]...

       jstar [opcje_globalne] [ [opcje_lokalne] nazwapliku ]...

       jmacs [opcje_globalne] [ [opcje_lokalne] nazwapliku ]...

       rjoe [opcje_globalne] [ [opcje_lokalne] nazwapliku ]...

       jpico [opcje_globalne] [ [opcje_lokalne] nazwapliku ]...

OPIS

       JOE  jest  pelnoekranowym  edytorem  ASCII  majcym  due moliwoci.  Brak
       trybow pracy interfejsu  (w  przeciwiestwie  do  np.  vi)  powoduje,  e
       bardziej  przypomina  przyjazne  edytory  PC.  Uytkownicy WordStara czy
       rodowisk "turbo" firmy Borland poczuj si jak w domu. JOE jest  w  pelni
       funkcjonalnym  ekranowym  edytorem  unixowym  i  posiada  wiele funkcji
       edycji programow i tekstu.

       JOE emuluje rownie kilka innych edytorow. JSTAR jest do  wiern  imitacj
       WordStara  z  wieloma  rozszerzeniami  JOE.  JPICO  jest  blisk imitacj
       edytora PICO z systemu pocztowego Pine. JMACS jest imitacj  GNU-EMACSa.
       RJOE  jest okrojon wersj JOE, umoliwiajc edycj tylko tych plikow, ktore
       zostaly podane w linii polece.

       Mimo, i JOE jest faktycznie picioma ronymi edytorami, to  nadal  wymaga
       tylko  jednego  pliku  wykonywalnego, jedynie z picioma ronymi nazwami.
       Nazwa edytora z dodanym  rc  stanowi  nazw  pliku  inicjujcego  JOE'go;
       decyduje on zachowaniu si edytora.

       JOE  jest  darmowym  oprogramowaniem:  moesz  go  rozpowszechnia  i/lub
       zmienia na warunkach licencji GNU General Public License  opublikowanej
       przez  Free  Software  Foundation.  Nie  planuj  przeksztalcenia  JOE w
       produkt komercyjny czy shareware'owy. JOE jest dostpny  przez  Internet
       za     porednictwem    anonimowego    FTP    z    ftp.std.com,    plik:
       src/editors/joe*.tar.Z.

UYCIE

       Uruchomienie edytora nastpuje przez wpisanie joe oraz  zera  lub  wicej
       nazw plikow, jakie chcesz edytowa. Kada z nazw pliku moe by poprzedzona
       ustawieniem opcji lokalnej (patrz tablica  opcji  lokalnych,  niej).  W
       linii polece mog by te umieszczone inne opcje, globalne, odnoszce si do
       calego edytora (patrz poniej tablica opcji globalnych). Jeli  edytujesz
       nowy  plik,  to  moesz  nada mu nazw albo przy wywolaniu edytora albo w
       edytorze, w momencie zapisu pliku. Dostpna jest zmodyfikowana  skladnia
       nazw  plikow,  tak by umoliwi ci edycj wynikow programow, standardowego
       wejcia/wyjcia czy czci plikow lub urzdze. Szczegoly znajdziesz dalej, w
       sekcji Nazwy plik'ow.

       Po   uruchomieniu   edytora   moesz  wpisywa  tekst  lub  poslugiwa  si
       specjalnymi sekwencjami znakow  sterujacych,  by  wykona  inne  zadania
       edycyjne.   Opis  sekwencji  sterujcych  znajduje  si  w  dalszej  czci
       niniejszej  dokumentacji.   Moesz  te  uy  kombinacji  klawiszy  ^K  H,
       przywolujcej pomoc w edytorze.

       Teraz troch wyjanie mtnych nauk komputerowych:

       Zapis  ^ oznacza, e przytrzymujesz klawisz Control w trakcie naciskania
       nastpnego klawisza (w ten sam  sposob  dziala  Shift  przy  uzyskiwaniu
       duych  liter).  Wiele  sekwencji sterujcych powielonych jest przez inne
       klawisze, zatem nie zawsze musisz naciska klawisz  Control:  ESC  bdzie
       dziala  jak  ^[,  Del  zadziala  zamiast  ^?, Backspace zamiast ^H, Tab
       zamiast ^I, Return lub Enter dzialaj jak ^M, za Linefeed dziala tak jak
       ^J.   Niektore  klawiatury  mog  sprawi  klopoty  z  pewnymi klawiszami
       sterujcymi.  ^_, ^^ oraz ^@ zwykle mog  by  wprowadzone  bez  nacinicia
       shift  (sprobuj  ^-,  ^6  i  ^2).  Inne klawiatury mog przypisywa je do
       innych klawiszy. Wyprobuj: ^., ^, i ^/.  Zwykle  zamiast  ^@  moesz  uy
       ^SPACE.    ^\   i   ^]   interpretowane   s   przez   wiele   programow
       komunikacyjnych, wlczajc  w  to  telnet  i  kermit.  Zwykle  po  prostu
       naciskasz klawisz dwukrotnie, by przeszedl przez program komunikacyjny.

       Po  wpisaniu  ^K  H  na  gorze  ekranu pojawi si okno pierwszej pomocy.
       Moesz nadal wprowadza i  edytowa  tekst  przy  wlczonym  oknie  pomocy.
       Zmian  stron z kolejnymi tematami pomocy uzyskasz naciskajc ^[ i ^[ (to
       jest ESC i ESC). Wygaszenie okna z pomoc uzyskasz kombinacj ^K H.

       Moesz dostosowa uklad  klawiatury,  ekrany  pomocy  i  wiele  domylnych
       sposobow  zachowywania si edytora kopiujc plik inicjujcy JOE'go (zwykle
       usr/local/lib/joerc) jako .joerc do swego katalogu domowego i zmieniajc
       go. Patrz sekcja joerc poniej.

       Jeli  chcesz  by  JOE  byl uywany jako twoj domylny edytor dla e-mail i
       News, powiniene ustawi zmienne rodowiska EDITOR  oraz  VISUAL  w  pliku
       inicjujcym  swojej  powloki (.cshrc lub .profile), tak by wskazywaly na
       JOE'go (zwykle znajduje si on w /usr/local/bin/joe).

       Istnieje wiele innych nieoczywistych parametrow wywolania, jakie by moe
       musz  by  ustawione,  szczegolnie, gdy ekran twojego terminala nie jest
       odwieany tak, jakby tego oczekiwal.  Patrz sekcja Zmienne rodowiska.

OPCJE LINII POLECE

       W linii polece mona poda nastpujce opcje globalne:

       -asis  Znaki o kodach powyej 127 bd wysylane do  terminala  bez  zmian,
              zamiast  zastpowania ich negatywami odpowiednich znakow o kodach
              poniej 128.  Jeli nie dziala, to sprawd serwer terminala.
              [od tlum: opcja niezbdna do prawidlowej obslugi polskich znakow]

       -backpath cieka
              Po podaniu tej opcji, pliki kopii  zapasowych  bd  zapisywane  w
              zadanym  katalogu  zamiast  w  pierwotnych  katalogach  kadego z
              plikow.

       -baud nnn
              Ustawia prdko transmisji (baud  rate)  dla  celow  optymalizacji
              ekranu  terminala.  Joe wstawia oponienia dla prdkoci niszych od
              19200, ktore omijaj buforowanie terminala, tak e znaki pisane  z
              wyprzedzeniem mieszaj si z wyjciem ekranu. Polecenia przewijania
              nie bd uywane dla 38400 bitow/s.  Przydatne dla X-terminali oraz
              innych  terminali  konsoli,  ktore  nie s naprawd polczone przez
              lcze szeregowe.

       -beep  Joe bdzie sygnalizowal dwikiem bldy polece i przekroczenie przez
              kursor granic tekstu.

       -columns nnn
              Ustala liczb kolumn ekranu.

       -csmode
              Tryb    kontynuacji    wyszukiwania:    wyszukiwanie   nastpujce
              bezporednio po innym bdzie powtarza poprzednie zamiast  proby  o
              nowy  lacuch  znakowy  do wyszukania. Przydatne dla polece ^[S i
              ^[R oraz gdy joe probuje udawa emacsa.

       -dopadding
              Joe zwykle zaklada, e pomidzy nim  a  temirnalem  istnieje  jaki
              rodzaj sterowania przeplywem danych. Jeli tak nie jest, opcja ta
              spowoduje, e joe bdzie wysylal dodatkowe ^@  do  terminala,  jak
              podano  we wpisie do termcap.  Dodatkowe ^@ pozwalaj terminalowi
              nadgoni po dlugich poleceniach tty.

       -exask Powoduje  weryfikacj  przez  ^KX  nazwy  pliku,  jaki  ma  zosta
              zapisany.

       -force Ta  opcja  upewnia  si,  e  ostatnia linia tekstu zakoczona jest
              znakiem line-feed (koniec linii).

       -help  Po podaniu tej opcji edytor uruchomi si z ekranem pomocy.

       -keepup
              Normalnie numer kolumny tekstu oraz  pola  przedrostka  klawisza
              sterujcego  w  liniach  statusu  wywietlane  s z jednosekundowym
              oponieniem, by zredukowa obcienie procesora. Opcja ta  powoduje,
              e s one aktualizowane po kadym naciniciu klawisza.

       -lightoff
              Uycie  tej opcji powoduje wylczanie podwietlenia bloku tekstu po
              dowolnym poleceniu dzialajcym na bloku.

       -lines nnn
              Ustala liczb linii ekranu.

       -marking
              Podwietlany jest tekst  pomidzy  ^KB  a  kursorem  (uyj  z  opcj
              -lightoff  i zmienionym plikiem joerc by uzyska wybieranie bloku
              metod cignicia).  (drop-anchor style block selection).

       -mid   Przy wlczeniu tej opcji jeli kursor przesuwa si  poza  okno,  to
              okno  jest  przewijane, tak by kursor byl porodku. Opcja ta jest
              wymuszana na powolnych terminalach, ktore  nie  posiadaj  polece
              przewijania (scrolling).

       -nobackups
              Ocja ta wylcza tworzenie plikow kopii zapasowych.

       -nonotice
              Wylcza  wywietlanie  informacji  o  prawach  autorskich  podczas
              uruchamiania edytora.

       -nosta Wylcza gorn lini statusu. Mile, jeli chcesz  widzie  na  ekranie
              tylko swoj tekst lub uywasz vt52.

       -noxon Probuje  wylczy  przetwarzanie ^S/^Q. Przydatne, gdy joe probuje
              by WordStarem lub emacsem.

       -orphan
              Jeeli wlczona jest ta opcja, to dodatkowe pliki z  linii  polece
              bd  umieszczone  w  nieprzypisanych buforach (orphaned buffers),
              zamiast w dodatkowych oknach.  Przydatne,  gdy  joe  probuje  by
              emacsem.

       -pg nnn
              Podaje  liczb  linii  pozostawianych po uyciu PgUp/PgDn (^U/^V).
              Uycie wartoci -1 oznacza polow okna.

       -skiptop nnn
              Nie uywaj nnn gornych linii ekranu. Przydatna,  gdy  joe  uywany
              jest jako edytor BBS.

       Kada  z  powyszych  opcji  moe  take zosta uyta w pliku joerc. Ponadto,
       opcje NOXON, BAUD, LINES, COLUMNS i DOPADDING mog zosta ustawione  jako
       zmienne rodowiska.

       Do  ustalenia  typu  swego  terminala  moesz  ustawi  zmienn  rodowiska
       JOETERM, zaslaniajc typow zmienn TERM.

       Przed kad nazw pliku mona uy poniszych opcji:

       +nnn   Kursor na starcie ustawia si w zadanej linii.

       -crlf  Joe uywa CR-LF jako sekwencji koczcej lini zamiast tylko LF.  Do
              edycji plikow MS-DOS lub VMS.

       -wordwrap
              Joe   przenosi   poprzedni   wyraz,  jeli  piszesz  poza  prawym
              marginesem.

       -autoindent
              Jeeli naciniesz  Return  w  linii  z  wciciem,  to  wcicie  jest
              powtarzane w nowej linii.

       -overwrite
              Pisanie nadpisuje istniejce znaki zamiast wstawiania przed nimi.

       -lmargin nnn
              Ustawia lewy margines.

       -rmargin nnn
              Ustawia prawy margines.

       -tab nnn
              Ustawia szeroko tabulacji.

       -indentc nnn
              Ustawia  znak wcicia (indent) dla ^K, i ^K. (32 dla SPACE, 9 dla
              TAB).

       -istep nnn
              Ustawia krok wcicia dla ^K, i ^K..

       -linums
              Przed kad lini wywietlany jest numer linii.

       -rdonly
              Plik jest tylko do odczytu.

       -keymap nazwa
              Uyj innej sekcji pliku joerc do przypisa sekwencji klawiszy.

       Opcje te mog by take podane w pliku joerc. Mog by ustawione w  zalenoci
       od rozszerzenia pliku. Programy (rozszerzenia .c, .h lub .p) maj zwykle
       wlczone automatyczne wcicia (autoindent).  Dla  innych  plikow  wlczone
       jest przenoszenie wyrazow (wordwrap), ale pliki rc maj je wylczone.

ZADANIA EDYCJI

   Prosta edycja
       Kiedy wpisujesz znaki w edytorze, s one zwykle wstawiane do edytowanego
       pliku (lub dolczane do pliku, jeli kursor jest na kocu pliku). Jest  to
       normalny  tryb  pracy edytora. Jeeli chcesz zastpi fragment istniejcego
       tekstu, musisz usun  stary  tekst  przed  lub  po  wpisaniu  tekstu  go
       zastpujcego.  Do  usuwania  tekstu  mona  uy klawisza backspace: przesu
       kursor w prawo, za tekst, ktory chcesz usun i naciskaj backspace  a  do
       uzyskania podanego efektu.

       Nacinij  klawisz  Enter  lub  Return  by  wstawi  zlamanie  linii.   Na
       przyklad, jeli kursor byl porodku linii i nacisnle Return,  to  wowczas
       linia  zostanie  podzielona na dwa linie, a kursor pojawi si na pocztku
       drugiej linii.  Nacinij  backspace  na  pocztku  linii  aby  zlikwidowa
       podzial linii.

       Do  przemieszczania si wewntrz pliku uyj klawiszy strzalek. Jeeli twoja
       klawiatura nie ma klawiszy strzalek (lub z jakiego powodu nie dzialaj),
       uyj  ^F  do  przesunicia  naprzod  (w prawo), oraz ^N, by przesun si do
       nastpnego linii (w dol). Klawisze strzalek w prawo i w lewo  po  prostu
       przesuwaj  w  tekcie  do  przodu  i do tylu o jeden znak: jeli jeste na
       pocztku linii i naciniesz strzalk w  lewo,  przesuniesz  si  na  koniec
       poprzedniej  linii. Strzalki w gor i w dol przesuwaj w przod i wstecz o
       liczb znakow niezbdn, by kursor pojawil si  w  tej  samej  kolumnie,  w
       ktorej byl w linii pocztkowej.

       Jeeli  chcesz  utworzy  wcicie  we wprowadzanym tekcie, moesz posluy si
       klawiszem TAB. Wstawia on specjalny znak sterujcy,  ktory  powoduje,  e
       nastpujce  po  nim  znaki  rozpoczynaj si od nastpnej pozycji tabulacji
       (tab stop). Pozycje tabulacji normalnie rozmieszczone s  co  8  kolumn,
       ale  mona  to  zmieni przy pomocy polecenia ^T D. Programujcy w Pascalu
       czy C czsto ustawiaj pozycje tabulacji co 4 kolumny.

       Jeeli z jakiego powodu zobaczysz balagan na ekranie  swojego  terminala
       (na  przyklad,  gdy  otrzymasz  powiadomienie  o poczcie z biff), moesz
       nakaza edytorowi odwieenie ekranu naciskajc ^R.

       Istnieje jeszcze wiele innych klawiszy slucych  do  usuwania  tekstu  i
       nawigacji  w  obrbie  pliku.  Na  przyklad, nacinicie ^D usuwa znak, na
       ktorym stoi kursor zamiast usuwania wstecz jak czyni to backspace.   ^D
       usunie  rownie  znak  podzialu  linii,  jeli kursor znajduje si na kocu
       linii. Nacinij ^Y by usun cal lini, w ktorej znajduje si kursor lub  ^J
       by usun tekst od kursora do koca linii.

       Nacinicie ^A przesuwa kursor na pocztek linii, w ktorej si on znajduje.
       Podobnie ^E przemieszcza kursor na  koniec  linii.  Klawisze  ^U  i  ^V
       przewijaj  kursor  odpowiednio  w  gor i w dol o polow wysokoci ekranu.
       "Przewijanie" oznacza, e przesuwa si  tekst  na  ekranie,  lecz  kursor
       pozostaje  w  tym  samym  miejscu  na  ekranie. Moesz przesun kursor na
       pocztek lub na koniec pliku naciskajc ^K U lub ^K V.  Przegldajc ekrany
       pomocy  edytora  zapoznasz  si z wieloma innymi poleceniami kasowania i
       przemieszczania.

       W przypadku popelnienia pomylki moesz nacisn ^_ by j wycofa (undo).  Na
       wikszoci  klawiatur wystarczy nacisn ^- by uzyska ^_, ale na niektorych
       by moe bdziesz musial przytrzyma rownoczenie klawisze Shift  i  Control
       by  uzyska  prawidlowy  efekt.  Jeeli wycofasz zbyt duo zmian, moesz je
       przywroci (redo) do stanu przed cofniciem - nacinij ^^ (wystarczy ^6 na
       wikszoci klawiatur).

       Jesli  prowadzisz  edycj  w  jednym  miejscu pliku, a chcialby na chwil
       ogldn lub poprawi inne miejsce pliku,  moesz  powroci  do  poprzedniego
       miejsca  naciskajc  ^K -. Polecenie to faktycznie cofa ci do ostatniego
       miejsca, w ktorym dokonale zmian w  pliku.  Moesz  chodzi  po  historii
       miejsc  przy pomocy ^K - i ^K = w ten sam sposob, w jaki przemieszczasz
       si przez histori zmian poleceniami "wycofaj" i "przywro".

       Po zakoczeniu edycji pliku nacinij ^K X, by opuci edytor. Jeeli jeszcze
       nie nazwale edytowanego pliku zostaniesz zapytany o nazw.

       Podczas  edycji  pliku  pracujesz  faktycznie  na kopii pliku. Tak wic,
       jeeli zdecydujesz, e nie chcesz zmian przeprowadzonych  w  danej  sesji
       edycji, moesz nacisn ^C. Opucisz wowczas edytor bez zapisywania zmian.

       Jeeli  edytujesz  plik  i  zachowasz zmiany, w biecym katalogu zostanie
       utworzona jego kopia zapasowa. Zawiera ona pierwotn wersj  pliku  i  ma
       nazw oryginalu zakoczon przyrostkiem ~.

   Przenoszenie wyraz'ow i formatowanie
       Jeli w pliku z kodem Pascala lub C piszesz poza praw krawdzi ekranu, to
       ekran przewinie si w prawo, podajc za kursorem. Jeeli piszesz poza praw
       krawdzi  ekranu  w  zwyklym pliku (ktorego nazwa nie koczy si na .c, .h
       czy .p), JOE automatycznie przeniesie ostatni wyraz do nastpnej  linii,
       tak  e  nie  musisz  naciska  Return.  Nazywa si to trybem przenoszenia
       (zawijania) wyrazow (word-wrap mode). Przenoszenie wyrazow mona wlcza i
       wylcza   poleceniem   ^T   W.   Plik   inicjujcy   JOE'go  jest  zwykle
       skonfigurowany  tak,  e  tryb  ten  jest  automatycznie   wlczany   dla
       wszystkich  plikow  nie  bdcych  programami. Poniej, w sekcji opisujcej
       joerc dowiesz si, jak zmienia t i inne akcje domylne.

       Poza  trybem  przenoszenia  wyrazow  JOE  nie  formatuje  automatycznie
       akapitow   jak  niektore  procesory  tekstu.  Natomiast,  jeeli  chcesz
       zreformatowa akapit, nacinij ^K J. Polecenie to  "wypelnia"  akapit,  w
       ktorym  znajduje  si  kursor,  umieszczajc tyle wyrazow w linii, ile to
       jest moliwe.  Akapit, w tym przypadku, jest blokiem tekstu  oddzielonym
       powyej i poniej pust lini.

       Marginesy,  uywane przez JOE'go do formatowania akapitow i przenoszenia
       wyrazow mog by ustawione poleceniami ^T L i ^T R. Jeeli  lewy  margines
       ustawiony  jest  na  warto  ron  od  1,  to gdy rozpoczniesz pisanie na
       pocztku linii, kursor natychmiast przeskoczy do lewego marginesu.

       Moesz wycentrowa lini pomidzy marginesami uywajc polecenia ^K A.

   Tryb nadpisywania
       Konieczno usuwania starego tekstu przed lub po wstawianiu  nowego  bywa
       mczca. Zdarza si to, na przyklad, jeli zmieniasz tabel i chcesz zachowa
       pozycj  kolumny  po  prawej  stronie  tabeli.  W  tym  przypadku  moesz
       przestawi  edytor  w  tryb  nadpisywania  przy pomocy ^T T.  Gdy edytor
       pracuje w tym trybie, wpisywane przez ciebie  znaki  zastpuj  istniejcy
       tekst jak zrobilaby to idealna maszyna do pisania.  Rownie backspace po
       prostu przesuwa w lewo zamiast usuwania znaku po lewej, jeeli nie  jest
       na kocu lub na pocztku linii. Nadpisywanie nie jest naturalnym sposobem
       pracy elektronicznej z tekstem, powiniene wic moliwie szybko powroci do
       trybu wstawiania naciskajc powtornie ^T T.

       Jeeli  potrzebujesz  wstawienia  w  trybie  nadpisywania,  nacinij  ^@.
       Polecenie to wstawia pojedynczy odstp (SPACE) do tekstu.

   Znaki sterujce Ctrl i metaznaki
       Kady znak reprezentowany jest przez numer. Na przyklad,  `A'  ma  numer
       65,  za  `1'  ma  numer  49. Wszystkie znaki, ktore zwykle widzisz, maj
       numery od 32  do  126  [tlum.:nie  dotyczy  to  specyficznych  polskich
       znakow].   To  szczegolne,  arbitralne  przypisanie  znakow  do numerow
       nazywane jest zestawem znakow ASCII. Liczby poza tym zakresem, od 0  do
       255,  nie  s  zwykle  wywietlane,  lecz  czasami  maj  inne,  specjalne
       znaczenie. Liczba 10, na przyklad,  uywana  jest  do  zmiany  (lamania)
       linii.  Moesz  wprowadza takie specjalne, nie wywietlane znaki sterujce
       Ctrl (control characters)  naciskajc  najpierw  `  a  nastpnie  znak  z
       zakresu @ A B C ... X Y Z [ ^ ] \ _, by uzyska znaki o numerach  0 - 31
       oraz ? by uzyska znak 127. Na przyklad, jeeli naciniesz `  J,  wstawisz
       znak  koca linii; wcinicie ` I wstawia znak TAB (ktory robi to samo, co
       klawisz TAB). Przydatnym znakiem sterujcym jest znak numer  12  (`  L),
       ktory w wikszoci drukarek powoduje wysuw do pocztku strony. Zauwaysz, e
       JOE wywietla go jako podkrelone L.  Moesz te wprowadza znaki o numerach
       (kodach)  powyej  127,  metaznaki (meta characters), naciskajc najpierw
       ^\.  Dodaje to 128 do  nastpnego  wprowadzonego  znaku  (prawdopodobnie
       sterujcego).   JOE  wywietla  zaki  o  kodach  powyej  128  w negatywie
       (inwersji). Niektore jzyki, posuiadajce wicej liter ni jzyk  angielski,
       uywaj  metaznakow  dla  pozostalych,  brakujcych liter alfabetu. Musisz
       przelczy edytor w tryb ASIS (dosl."tak jak jest"),  opisany  dalej,  by
       znaki te nie podlegaly tlumaczeniu przy przesylaniu do terminala.

   Zapytania edytora
       Jeli  naciniesz TAB w dowolnym zapytaniu o nazw pliku, to joe sprobuje,
       jeli to moliwe, uzupelni wprowadzon przez ciebie nazw.  Jeeli  nie  moe
       uzupelni  calej nazwy, gdy istnieje wicej ni jedna moliwo uzupelnienia,
       zasygnalizuje to dwikiem. Po ponownym naciniciu TAB, joe wywietli  list
       pasujcych  nazw.  Moesz  uy  klawiszy  strzalek  do  nawigacji  po menu
       katalogu i nacisn RETURN lub SPACE, by wybra pozycj.   Jeeli  naciniesz
       piersz  liter  jednej  z  pozycji  katalogu, zostanie ona wybrana. Jeli
       wicej  ni  jedna  pozycja  zaczyna  si  t  liter,   to   kursor   bdzie
       przemieszczal  si  pomidzy  nimi. Wybor podkatalogu lub ..  powoduje, e
       nazwa katalogu zostanie dodana  do  nazwy  pliku  a  do  menu  zostanie
       zaladowany   nowy  katalog.  Moesz  nacisn  backspace,  by  powroci  do
       poprzedniego katalogu.

       Wikszo zapyta pamita odpowiedzi, jakich im udzielile. Moesz uy strzalek
       w gor i w dol, by korzysta z list historii odpowiedzi.

       Zapytania  s  faktycznie  prostymi  jednolinijkowymi  oknami  bez linii
       statusu.  Moesz wic uy w nich  dowolnego  z  polece,  jakich  normalnie
       uywasz  przy pracy z tekstem. Historia zapytania jest naprawd po prostu
       innymi liniami tego samego "pliku zapytania". Zatem, jeli chcesz, moesz
       w niej uy wyszukiwania przy pomocy polecenia ^K F.

       Poniewa  polecenia  s oknami, moesz take przelcza si z nich sekwencjami
       ^K P i ^K N.

   Gdzie jestem?
       Nacinij ^K SPACE, by JOE podal ci w ostatniej linii ekranu numer linii,
       kolumny  i numer kolejny bajtu. Moesz na stale wlczy wywietlanie numeru
       linii i/lub kolumny w linii statusu umieszczajc  odpowiednie  sekwencje
       escape  w  lacuchach  znakowych  ustalajcych  lini  statusu.  Szczegoly
       znajdziesz w pliku joerc.  Pokazana jest rownie  liczba  skojarzona  ze
       znakiem, na ktorym stoi kursor (jego kod ASCII).

   Operacje na plikach
       Polecenie ^K D zapisuje biecy plik (niekoniecznie pod nazw, pod jak byl
       pierwotnie wywolany). Po zapisie pliku moesz nacisn ^K E i edytowa inny
       plik.

       Jeeli  chcesz  zachowa  jedynie wybrany fragment pliku, przeczytaj niej
       sekcj na temat blok'ow.

       Moesz  wlczy  zawarto  innego  piku  do  pliku  aktualnie  edytowanego,
       naciskajc ^K R.

   Chwilowe wstrzymanie pracy z edytorem
       Jeeli potrzebujesz chwilowo opuci edytor i wroci do powloki, nacinij ^K
       Z. Moesz w ten sposob wstrzyma prac, by odpowiedzie na  wiadomo  e-mail
       czy, na przyklad, poczyta t stron podrcznika. W celu powrotu do edytora
       bdziesz musial wpisa fg  albo  exit  (dowiesz  si,  ktore  z  nich,  po
       naciniciu ^K Z).

   Wyszukiwanie tekstu
       Nacinicie  ^K  F  powoduje,  e  edytor  bdzie szukal w przod lub wstecz
       fragmentu tekstu (/lacucha znak'ow - string). Zostaniesz zapytany o tekst
       do wyszukania. Po naciniciu Return, otrzymasz kolejne pytanie, o opcje.
       Moesz po prostu powtornie nacisn Return -  edytor  natychmiast  poszuka
       tekstu  w pozostalej czci pliku (wyszukiwanie  do przodu). Moesz rownie
       wybra jedn z ponisych opcji:

       b      Wyszukaj wstecz zamiast w przod.

       i      Podczas wyszukiwania traktuj due i male litery jak  takie  same.
              Normalnie due litery i male litery uwaane s za rone.

       nnn    (gdzie  nnn jest liczb) Jeli wprowadzisz liczb, JOE szuka N-tego
              wystpienia  tekstu.  Jest  to  przydatne  do  przechodzenia   do
              szczegolnych miejsc pliku majcego jak regularn struktur.

       r      Zastp tekst. Po wprowadzeniu opcji r zostaniesz zapytany o tekst
              zastpujcy.  Kadorazowo,  gdy  edytor  znajdzie  szukany   tekst,
              bdziesz  pytany,  czy  chcesz  zastpi  znaleziony  tekst tekstem
              zastpujcym. Naciskasz: y  by  zastpi  tekst  i  wyszuka  nastpne
              wystpienie,  n  by  nie  zastpowa  tekstu,  ale  szuka kolejnego
              wystpienia, r by zastpi wszystkie pozostale wystpienia tekstu  w
              pozostalej   czci   pliku   bez   pytania   o  potwierdzenie  (z
              zastrzeeniem opcji nnn, omowionej powyej), albo ^C  by  zatrzyma
              wyszukiwanie i zastpowanie.

       Polecenie ^L powtarza poprzednie wyszukiwanie.

   Wyraenia regularne
       Jako tekst szukany mog by wprowadzone specjalne sekwencje znakow:

       \*     Znajduje  zero  lub  wicej znakow. Na przyklad, jeeli jako tekst
              szukany podasz A\*B, JOE sprobuje znale A,  po  ktorym  nastpuje
              dowolna liczba znakow, a nastpnie B.

       \?     Znajduje  dokladnie  jeden znak. Na przyklad, jeli jako tekst do
              wyszukania podasz A\?B, to JOE znajdxie  AXB,  ale  nie  AB  czy
              AXXB.

       \^ \$  Oznaczaj  odpowiednio  pocztek  i  koniec  linii.  Na  przyklad,
              podanie \^test\$ spowoduje wyszukanie linii zawierajcej wylcznie
              test.

       \< \>  Oznaczajc   poczatek  i  koniec  wyrazu.  Na  przyklad,  podanie
              \<\*kot\*\>  powoduje  wyszukiwanie  calych  slow,   w   ktorych
              znajduje si podcig (fragment) kot (np. kot, kotwica, stukot).

       \[...] Dopasowuje   dowolny   pojedynczy  znak  sporod  wymienionych  w
              nawiasach  kwadratowych.  Na  przyklad,  jeeli  jako  tekst   do
              wyszukania  podano \[Cc]o, to JOE odnajduje zarowno Co jak i co.
              Wewntrz  nawiasow  kwadratowych  mona  uy  zakresu  znakow.   Na
              przyklad, \[A-Z] znajduje dowoln du liter lacisk. Jeli pierwszym
              znakiem wewntrz nawiasow jest ^, to JOE  szuka  dowolnego  znaku
              ronego od podanych w nawiasach.

       \c     Dziala  jak  \*,  ale  dopasowuje  cale  wyraenie  jzyka  C.  Na
              przyklad, jeeli szukasz malloc(\c), to JOE  odnajdzie  wszystkie
              wywolania  funkcji malloc, nawet jeli wewntrz nawiasow jest inny
              ).

       \+     Znajduje zero lub wicej znakow nastpujcych  bezporednio  po  \+.
              Na  przyklad,  po  podaniu  \[  ]\+\[  ],  gdzie znakami wewntrz
              nawiasow s zarowno SPACE jak i TAB, JOE odnajdzie biale znaki.

       \\     Oznacza pojedyncze \.

       \n     Znajduje znak specjalny koca linii lub zmiany linii.

       Wiele specjalnych sekwencji  znakow  moe  by  rownie  uytych  w  tekcie
       zastpujcym:

       \&     Ta  sekwencja  zastpowana jest przez tekst dopasowany w szukanym
              lacuchu znakow. Na przyklad, jeeli szukano lacucha \<\*\>, ktory
              dopasowuje  slowa,  za jako lacuch zastpujcy podano "\&", to JOE
              umieci znaki cudzyslowu wokol wyrazow.

       \0 - \9
              Zastpuj tekst dopasowany przez N-te wystpienie \*, \?,  \+,  \c,
              \+ lub \[...] w szukanym lacuchu.

       \\     Uyj tej sekwencji, jeli potrzebujesz \ w lacuchu zastpujcym.

       \n     Uyj  tej  sekwencji,  jeli  potrzebujesz  zmiany linii w lacuchu
              zastpujcym.

       Kilka przykladow:

       Zalomy, e masz list adresow, kady w osobnej linii. Linie zaczynaj si od
       "Adres:" a kady element adresu jest oddzielony przecinkiem. Jak to:

       Adres: S. Holmes, 221b Baker St., London, England

       Jeeli  chcialby  zmieni  uklad listy, tak by na pocztku byl kraj, potem
       miasto, nazwisko osoby a na kocu adres, moesz zrobi to tak:

       Wpisz ^K F by rozpocz szukanie. Nastpnie wprowad lacuch do wyszukania:

       Adres:\*,\*,\*,\*\$

       by dopasowa "Adres:",  cztery  elementy  rozdzielone  przecinkami  oraz
       koniec  linii.  Przy zapytaniu o opcje, wybierz r, gdyz chcemy zastpowa
       wyszukany lacuch. Potem podaj lacuch zastpujcy:

       Adres:\3,\2,\0,\1

       co powinno przetasowa informacj w wymagany  przez  ciebie  sposob.   Po
       naciniciu  return  rozpocznie  si  wyszukiwanie,  a  przykladowa  linia
       zostanie zmieniona na:

       Adres: England, London, S. Holmes, 221b Baker St.

   Bloki tekstu
       Chcc przesuwa, powiela, zapisywa  czy  usuwa  zadane  fragmenty  tekstu
       moesz  posluy  si  podwietlanymi  blokami.  Najpierw  przesu  kursor na
       pocztek fragmentu tekstu, z ktorym  chcesz  pracowa  i  nacinij  ^K  B.
       Nastpnie przesu kursor na znak zaraz za kocem interesujcego ci tekstu i
       nacinij ^K K. Tekst pomidzy ^K B i ^K K powinien  si  podwietli.  Moesz
       teraz  przemieci kursor w jakie inne miejsce dokumentu i nacisn ^K C by
       wstawi kopi podwietlonego tekstu w  miejsce  wskazane  kursorem.  ^K  Y
       usuwa podwietlony tekst.  ^K W zapisuje podwietlony tekst do pliku.

       Bardzo przydatnym poleceniem jest ^K /, ktore filtruje blok tekstu przy
       pomocy polecenia unixowego. Na przyklad,  jeeli  przez  ^K  B  i  ^K  K
       wybierzesz  list  wyrazow,  a nastpnie wpiszesz  ^K / sort, to lista ta
       zostanie posortowana. Innym uytecznym poleceniem unixowym  zastosowanym
       na  blokach tekstu jest tr. Jeli wpiszesz ^K / tr a-z A-Z, to wszystkie
       litery alfabetu laciskiego uyte w podwietlonym tekcie zostn  zamienione
       na due.

       Po zakoczeniu pracy z blokiem tekstu moesz, jeli ci to nie przeszkadza,
       pozostawi podwietlenie (oczywicie, jeeli przypadkowo naciniesz ^K  Y  i
       nie  zauwaysz...).  Jednak,  jeeli naprawd ci to przeszkadza, po prostu
       nacinij ^K B ^K K, co wylczy podwietlenie (pusty blok).

   Wcicia blok'ow tekstu programu
       Tryb automatycznych wci przelczany poleceniem ^T I.   Plik  joerc  jest
       zwykle  skonfigurowany tak, e pliki o nazwach koczcych si na .p, .c lub
       .h maj wlczony tryb automatycznych wci.  W takim  trybie  po  naciniciu
       Return  kursor  zostanie  umieszczony  w  tej  samej kolumnie, w ktorej
       znajdowal si pierwszy rony od SPACE/TAB znak pierwotnej linii.

       Do przesuwania bloku tekstu w lewo lub w prawo moesz uy polece ^K  ,  i
       ^K  .. Jeeli w czasie ich wydawania aden tekst nie jest podwietlony, to
       zostanie wybrany i przesunity przez kolejne polecenia blok programu,  w
       obrbie  ktorego  znajduje  si  kursor.   Liczba kolumn, o ile przesuwaj
       tekst te polecenia, moe by ustawiona opcj ^T.

   Okna
       Moesz prowadzi jednoczesn edycj wielu plikow lub wielu ronych miejsc  w
       tym  samym  pliku.  Aby to zrobi nacinij ^K O, co podzieli ekran na dwa
       okna. Polecenia ^K P i ^K N przesuwaj kursor odpowiednio do  gornego  i
       dolnego okna. ^K E rozpoczyna edycj nowego pliku w jednym z okien. Okno
       znika po zapisaniu pliku przez ^K X lub  porzuceniu  edycji  poleceniem
       ^C.  Jeli  porzucasz edycj pliku otwartego w dwu oknach, to znika tylko
       jedno z okien; nie oznacza to calkowitego zaniechania pracy z plikiem.

       Moesz nacisn ^K O w oknie, by utworzy wicej  okien.  Jeeli  na  ekranie
       masz  zbyt  wiele  okien,  ale  nie  chcesz  ich  usuwa,  nacinij ^K I.
       Spowoduje to pokazanie tylko okna, w ktorym znajduje  si  kursor,  lub,
       jeli  na  ekranie  bylo  tylko jedno okno, prob umieszczenia na ekranie
       wszystkich ukrytych okien. Jeeli okien ukrytych  jest  wicej,  ni  mona
       pomieci  na  ekranie,  moesz  uy  ^K  N  w najniszym z nich lub ^K P na
       najwyszym, by si do nich dosta.

       Jeeli przy wywolaniu JOE'go podano wicej ni jedn nazw  pliku,  to  kady
       plik zostanie umieszczony w osobnym oknie.

       Moesz zmienia wysoko okien przy pomocy polece ^K G i ^K T.

   Makra klawiaturowe
       Makra  pozwalaj  na zapisanie szeregu nacini klawiszy i odtworzenie ich
       za  naciniciem  dwu  klawiszy.  Przydaje   si   to   do   automatyzacji
       powtarzalnych  zada.  W  celu rozpoczcia rejestracji makra nacinij ^K [
       oraz cyfr od 0 do 9. W  linii  statusu  zostanie  wywietlone  (Macro  n
       recording...).   Teraz  uyj serii klawiszy, ktor chcialby moc powtarza.
       Polecenia, ktore wprowadzisz bd mie zwykle znaczenie.  Nacinicie  ^K  ]
       zatrzymuje  rejestracj  makra. Moesz teraz nacisn ^K zakoczone numerem,
       pod jakim zapisale  makro,  co  powinno  jednokrotnie  wykona  sekwencj
       zarejestrowanych nacini.

       Na  przyklad,  jeli  chcesz wstawi "**" na pocztku pewnej liczby linii,
       moesz wpisa:

       ^K [ ^A ** <strzalka w dol> ^K ]

       Rozpoczyna to proces rejestrowania makra, przesuwa  kursor  na  pocztek
       linii,  wstawia  "**",  przesuwa  kursor  w  dol  o  jedn  lini i koczy
       rejestracj makra.  Poniewa zawarlimy w nim nacinicia klawiszy  niezbdne
       do ustawienia kursora w nastpnej linii, moemy powtarza uycie tego makra
       bez potrzeby wlasnorcznego przesuwania  kursora.  Warto  o  tym  pamita
       rejestrujc makra.

       Jeeli  zauwaysz,  e  makro,  ktore rejestrujesz posiada ju samo w sobie
       powtarzajc si sekwencj klawiszy, to moesz zapisa  jedno  makro  wewntrz
       innego,  uywajc  oczywicie  innego  numeru makra. Moesz rownie wykonywa
       poprzednio zarejestrowane makra wewntrz nowych makr.

   Powtarzanie
       Moesz uy polecenia powtarzania, ^K \, by powtorzy zadan ilo razy  makro
       lub  jakiekolwiek  inne  polecenie czy nawet zwykly znak. Nacinij ^K \,
       wpisz ile razy chcesz by zostalo powtorzone polecenie i nacinij Return.
       Nastpne uyte polecenie edycji zostanie powtorzone zadan liczb razy.

       Na przyklad, by usun 20 linii tekstu, wpisz:

       ^K \ 20<return>^Y

   Tryb blok'ow prostoktnych
       Po  uyciu  ^T  X,  sekwencje  ^K  B i ^K K bd zaznacza prostoktne bloki
       tekstu  zamiast  blokow  ciglego  tekstu  (stream-of-text).   Tryb  ten
       przydaje  si  do  przesuwania,  kopiowania,  usuwania czy zapisu kolumn
       tekstu. Moesz te filtrowa kolumny tekstu przy pomocy  polecenia  ^K  /,
       jeli  chcesz,  na przyklad, posortowa kolumn. Tryb ten wplywa rownie na
       polecenie wstawiania pliku, ^K  R.   Gdy  wybrany  jest  tryb  pracy  z
       blokami  prostoktnymi,  przydaje si rownie tryb nadpisywania tekstu (^T
       T). Po wybraniu trybu nadpisywania prostokty  nie  bd  wstawiane  przed
       istniejcy  tekst  -  zamiast  tego  bd  go  zastpowa.  Rownie polecenie
       usunicia bloku (^K Y) wyczyci wybrany obszar  spacjami  i  tabulatorami
       zamiast  usuwania  go.  Tryb  zastpowania  jest  szczegolnie uyteczny w
       poleceniu filtrowania bloku (^K  /),  gdy  zachowuje  pierwotn  szeroko
       wybranej kolumny.

   Wyszukiwanie znacznik'ow (tags)
       Jeeli tworzysz duy program w jzyku C z wieloma plikami rodlowymi, moesz
       uy programu ctags do utworzenia  pliku  tags.  Plik  ten  zawiera  list
       symboli  programu  oraz  plikow  i miejsc, gdzie symbole s definiowane.
       Moesz posluy si poleceniem ^K  ;  wyszukujcym  symbol  (funkcje,  stale
       symboliczne  itd.),  wczytujcym plik, w ktorym jest on zdefiniowany, do
       biecego okna i ustawiajcym kursor w miejscu, gdzie zdefiniowano symbol.
       ^K  ;  pyta  o podany symbol, ale domylnie uywa symbolu, na ktorym stoi
       kursor. Poniewa ^K ; wczytuje plik z definicj do biecego okna,  zapewne
       zechcesz  uprzednio  podzieli  okna  sekwencj  ^K O, by mie wczytany do
       edytora zarowno pierwotny plik jak i plik z definicj.

   Okna pow/loki
       Nacinicie ^K ' uruchamia powlok polece w jednym z  okien  JOE'go.   Gdy
       kursor  jest  na  kocu  okna  powloki  (nacinij  ^K  V, jeli nie jest),
       cokolwiek wpiszesz przesylane jest  do  powloki  zamiast  okna.  Wyniki
       zwracane  przez powlok lub polecenia wykonywane w powloce dolczane s na
       koniec okna powloki. Kursor bdzie przemieszczal si za nimi, jeli byl na
       kocu  okna.   Polecenie  to  przydaje  si do zapisywania wynikow polece
       powloki - na przyklad wyjcia  polecenia  make,  rezultatu  wyszukiwania
       przez  grep  cigu  znakow  w  plikach  czy listy katalogow z sesji FTP.
       Oprocz moliwych do wpisania znakow (typeable characters), przesylane  s
       do  powloki  klawisze  ^C, Backspace, DEL, Return i ^D. Wpisz polecenie
       powloki  exit,  by  zatrzyma  zapisywanie  wynikow  z  powloki.   Jeeli
       naciniesz  ^C w oknie powloki, gdy kursor nie znajduje si na kocu okna,
       proces powloki zostanie zabity.

ZMIENNE RODOWISKA

       Poprawna  praca  JOE'go  wymaga  wlaciwego  ustawienia   wielu   innych
       zmiennych  rodowiska.  Powinna by prawidlowo ustawiona prdko transmisji
       dla polczenia midzy komputerem a  twoim  terminalem;  tylko  wtedy  JOE
       bdzie   gladko   aktualizowal  ekran  i  umoliwi  wpisywanie  znakow  z
       wyprzedzeniem oponiajc odwieanie ekranu.  Ustaw prdko  poleceniem  stty
       nnn.  Powinna  zosta  ustawiona  na  warto  najblisz faktycznej prdkoci
       polczenia. Na przyklad, jeeli jeste  polczony  za  porednictwem  modemu
       1200  bodow,  to  tej  wlanie wartoci powiniene uy jako parametru stty.
       Jeeli jeste polczony modemem 14.4k, ale  "terminal  server",  z  ktorym
       jeste  polczony  lczy si z komputerem z 9600 bodow, to powiniene ustawi
       prdko na 9600. Specjalna prdko 38400 lub extb wskazuje, e uywasz bardzo
       szybkiego   polczenia,  jak  na  przyklad  konsoli  majcej  bezporednie
       odwzorowanie w pamici (memory mapped console)  lub  pseudoterminala  X-
       window (X-window terminal emulator).  Jeeli nie moesz uy polecenia stty
       do ustawienia rzeczywistej przepustowoci, moesz zamiast tego nada warto
       numeryczn zmiennej rodowiska BAUD (setenv BAUD 9600 dla powloki csh lub
       BAUD=9600; export BAUD dla sh).

       Zmienna rodowiska TERM musi by ustawiona na typ  terminala,  z  ktorego
       korzystasz.  Jeeli rozmiar (liczba linii/kolumn) twojego terminala roni
       si od wskazanej we wpisie w TERMCAP czy TERMINFO, moesz go ustawi  przy
       pomocy  polecenia stty rows nn cols nn albo ustawiajc zmienne rodowiska
       LINES i COLUMNS.

       Zwykle JOE spodziewa si, e sterowanie przeplywem danych (flow  control)
       pomidzy  komputerem  a  twoim  terminalem  uywa programowych potwierdze
       ^S/^Q (tzn. jeli komputer wysyla do terminala  znaki  zbyt  szybko,  to
       terminal  przesyla  ^S,  by  zasygnalizowa  danie wstrzymania nadawania
       kolejnych  danych,  za  ^Q,  by  wznowi  nadawanie).  Jeeli  sterowanie
       przeplywem  danych uywa potwierdzenia sprztowego (hardware handshaking)
       lub "out-of-hand" albo terminal jest dostatecznie szybki by zawsze nada
       za  danymi  nadawanymi z komputera, moesz przypisa sekwencje ^S i ^Q do
       polece edycyjnych JOE'go.  W tym celu powiniene ustawi zmienn rodowiska
       NOXON,  by  JOE  mogl  wylczy potwierdzanie przez ^S/^Q. Jeli polczenie
       midzy komputerem a twoim terminalem nie uywa  potwierdze,  za  terminal
       nie  jest  do  szybki by poprawnie odbiera wszystkie nadsylane dane, to
       moesz ustawi zmienn rodowiska DOPADDING, co spowoduje, e  JOE  spowolni
       wysylanie    przeplatajc    znakami   wypelniajcymi   (PAD)   sekwencje
       aktualniania ekranu terminala.

NAZWY PLIK'OW

       Wszdzie, gdzie JOE oczekuje wprowadzenia nazwy pliku, zarowno  w  linii
       polece jak i w zapytaniach edytora, moesz rownie wpisa:

       !polecenie
              Odczyt lub zapis danych do lub z polecenia powloki. Na przyklad,
              uyj joe '!ls',  by  otrzyma  kopi  listingu  katalogu  gotow  do
              edycji,    albo    wewntrz    edytora    uyj    ^K    D    !mail
              jhallen@world.std.com, aby  wysla  do  autora  JOE'go  edytowany
              plik.

       >>nazwapliku
              Nakazuje  JOE'mu  dolczenie  edytowanego  tekstu na koniec pliku
              nazwapliku.

       nazwapliku, START, ROZMIAR
              Daje dostp do konkretnego fragmentu pliku lub urzdzenia.   START
              oraz  ROZMIAR mog by wprowadzone w postaci dziesitnej (np. 123),
              osemkowej (np. 0777) lub szesnastkowej (np. 0xFF). Na  przyklad,
              joe   /dev/fd0,508,2   umoliwia  edycj  508-go  i  509-go  bajtu
              pierwszego napdu dyskietek w Linuksie.

       -      Pobiera dane ze standardowego  wejcia  lub  zapisuje  wyniki  na
              standardowe  wyjcie.  Na  przyklad, moesz wlczy joe'go do potoku
              polece: quota -v | joe - | mail root, jeli chcesz  ponarzeka  na
              swoje zbyt male udzialy w przestrzeni dyskowej (quota).

PLIK joerc

       Opcje  ^T,  ekrany  pomocy  i  przypisania sekwencji klawiszy do polece
       edytora zdefiniowane s w pliku inicjujcym JOE'go.  Po  zrobieniu  kopii
       tego  pliku  (ktory  zwykle  znajduje  si  w  /usr/local/lib/joerc)  do
       katalogu domowego, pod nazw $HOME/.joerc, moesz zmienia  te  ustawienia
       wedlug  wlasnych  upodoba.  Skladnia  pliku  inicjujcego  powinna by do
       oczywista, poza tym s w nim zawarte dalsze wskazowki.

PODZIKOWANIA

       JOE'go napisal Joseph H. Allen. Zgloszenia bldow i pytania nadsylaj  na
       adres  jhallen@world.std.com.   W  pracy nad stworzeniem JOE'go pomogli
       rownie   Larry    Foard    (entropy@world.std.com)    i    Gary    Gray
       (ggray@world.std.com).

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze  tlumaczenie  pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
       Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic  midzy  powyszym
       opisem  a  rzeczywistym  zachowaniem  opisywanego programu lub funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.

                                                                        JOE(1)