Provided by: manpages-pl_20060617-3_all bug

NAZWA

       ksh - Publiczna implementacja powloki Korna

WYWO/LANIE

       ksh [+-abCefhikmnprsuvxX] [+-o opcja] [ [ -c /lacuch_komend
       [nazwa_komendy]|-s|plik ] [argument ...] ]

OPIS

       ksh to interpreter komend zaprojektowany zarowno do interakcyjnej pracy
       z  systemem,  jak  i  do  wykonywania  skryptow.  Jego jzyk komend jest
       nadzbiorem (superset) jzyka powloki sh(1).

   Uruchamianie pow/loki
       Nastpujce opcje mog by uyte wylcznie w linii komend:

       -c /lacuch_komend
              powloka wykonuje komend(y) zawart(e) w /lacuchu_komend

       -i     tryb interakcyjny -- patrz poniej

       -l     powloka zameldowania -- patrz poniej tryb interakcyjny --  patrz
              poniej

       -s     powloka  wczytuje  komendy  ze  standardowego  wejcia;  wszelkie
              argumenty nie bdce opcjami s argumentami pozycyjnymi

       -r     tryb ograniczony -- patrz poniej

       Ponadto wszelkie opcje, opisane w omowieniu wbudowanej komend set,  mog
       rownie zosta uyte w linii polece.

       Jeli  nie  zostala  podana ani opcja -c, ani opcja -s, wowczas pierwszy
       argument nie bdcy opcj, okrela plik, z ktorego zostan wczytane komendy.
       Jeli  brak  jest  argumentow  nie  bdcych  opcjami, to powloka wczytuje
       komendy ze standardowego wejcia.  Nazwa powloki (tj. zawarto  parametru
       $0)  jest  ustalana  jak nastpuje: jeli uyto opcji -c i podano argument
       nie bdcy opcj, to jest on nazw; jeli  komendy  s  wczytywane  z  pliku,
       wowczas nazwa tego pliku zostaje uyta jako nazwa powloki; w kadym innym
       przypadku zostaje uyta nazwa, pod ktor powloka zostala  wywolana  (tzn.
       warto argv[0]).

       Powloka  jest  interakcyjna,  jeli  uyto  opcji  -i  lub  jeli  zarowno
       standardowe wejcie, jak i standardowe wyjcie bldow, jest  skojarzone  z
       jakim  terminalem.   W interakcyjnej powloce kontrola zada (jeli takowa
       jest dostpna w danym systemie) jest wlczona oraz ignorowane s nastpujce
       sygnaly:  INT,  QUIT  oraz  TERM.  Ponadto powloka wywietla zacht przed
       odczytywaniem   polece   (patrz   parametry   PS1    i    PS2).     Dla
       nieinterakcyjnych  powlok,  uaktywnia si domylnie opcja trackall (patrz
       poniej: komenda set).

       Powloka jest ograniczona, jeli zastosowano opcj -r lub gdy albo  glowna
       cz  nazwy  (basename),  pod  jak  wywolano powlok, albo parametr SHELL,
       pasuj do wzorca *r*sh  (na  przyklad:  rsh,  rksh,  rpdksh  itp.).   Po
       przetworzeniu  przez  powlok wszystkich plikow profili i $ENV wlczane s
       nastpujce ograniczenia:
         o    niedostpna jest komenda cd
         o    nie mog by zmieniane parametry: SHELL, ENV i PATH.
         o    nazwy polece nie mog by podawane z uyciem cieek bezwzgldnych lub
              wzgldnych [tlum.: tj. dostpne s tylko przez nazw bez cieki]
         o    niedostpna jest opcja -p wbudowanego polecenia command
         o    nie  mog by uywane przekierowania tworzce pliki (np.: >, >|, >>,
              <>)

       Powloka  jest  uprzywilejowana,  jeli  zastosowano  opcj  -p  lub  jeli
       rzeczywisty  identyfikator  uytkownika lub jego grupy nie jest zgodny z
       efektywnym identyfikatorem  uytkownika  czy  grupy  (patrz:  getuid(2),
       getgid(2)).  Uprzywilejowana powloka nie przetwarza ani $HOME/.profile,
       ani   parametru   ENV   (patrz   poniej),   przetwarza   za   to   plik
       /etc/suid_profile.   Wykasowanie  opcji  uprzywilejowania  powoduje,  e
       powloka ustawia swoj efektywny  identyfikator  uytkownika  i  grupy  na
       wartoci  faktycznego  identyfikatora  uytkownika (user-id) i jego grupy
       (group-id).

       Jeli glowna cz nazwy, pod  jak  dana  powloka  zostala  wywolana  (tzn.
       argv[0]) zaczyna si od - lub uyto opcji -l, to zaklada si, e powloka ma
       by powlok zgloszeniow i wczytywana jest zawarto plikow  /etc/profile  i
       $HOME/.profile, jeli takie istniej i mona je odczyta.

       Jeeli  parametr ENV jest ustawiony podczas uruchamiania powloki (albo w
       wypadku powlok  zgloszeniowych  -  po  przetworzeniu  dowolnych  plikow
       profilowych),  to jego zawarto zostaje poddana zastpowaniu.  Zastpowane
       s parametry,  komendy,  wyraenia  arytmetyczne  oraz  tylda.   Nastpnie
       wynikajca  z  tej  operacji nazwa jest interpretowana jako nazwa pliku,
       podlegajcego wczytaniu i wykonaniu.  Jeli parametr ENV  jest  pusty  (i
       niezerowy),   a  pdksh  zostal  skompilowany  ze  zdefiniowanym  makrem
       DEFAULT_ENV, to po wykonaniu wszelkich ju wyej wymienionych  podstawie,
       zostaje wczytany plik okrelony tym makrem.

       Kod  wyjcia  powloki  wynosi  127,  jeli  plik  komend  podany we linii
       wywolania nie mogl zosta otwarty, lub kod wyjcia jest  niezerowy,  jeli
       wystpil  krytyczny  bld  skladni  podczas  wykonywania tego skryptu.  W
       razie braku bldow krytycznych, kod wyjcia jest  rowny  kodowi  ostatnio
       wykonanej komendy lub zeru, jeli nie wykonano adnej komendy.

   Sk/ladnia polece
       Powloka   rozpoczyna   analiz   skladniow  wejcia  od  podzialu  go  na
       poszczegolne slowa word.  Slowa, stanowice cigi znakow,  ograniczane  s
       niecytowanymi  bialymi  znakami  whitespace  (spacja,  tabulator i nowa
       linia) lub metaznakami (<, >, |, ;, &, ( i )).  Poza ograniczaniem slow
       spacje  i tabulatory s ignorowane.  Natomiast znaki zmiany linii zwykle
       rozgraniczaj komendy.  Metaznaki stosowane s do  tworzenia  nastpujcych
       symboli:  <,  <&, <<, >, >&, >>, itd., slucych do okrelania przekierowa
       (patrz: "Przekierowywanie wejcia/wyjcia" poniej); | sluy  do  tworzenia
       potokow; |& sluy do tworzenia koprocesow (patrz: "Koprocesy" poniej); ;
       sluy   do   oddzielania   komend;   &   sluy   do   tworzenia   potokow
       asynchronicznych;  &&  i  || slu do okrelenia wykonania warunkowego; ;;
       jest uywany w  poleceniach  case;  ((  ..  ))  s  uywane  w  wyraeniach
       arytmetycznych; i w kocu, ( .. ) slu do tworzenia podpowlok.

       Biale  znaki  lub metaznaki mona zacytowywa pojedynczo przy uyciu znaku
       odwrotnego ukonika (\) lub grupami w podwojnych  (")  lub  pojedynczych
       (')  cudzyslowach.  Zauwa, i nastpujce znaki podlegaj rownie specjalnej
       interpretacji przez powlok  i  musz  by  cytowane,  jeli  maj  by  uyte
       doslownie:  \, ", ', #, $, `, ~, {, }, *, ? i [.  Pierwsze trzy to wyej
       wspomniane symbole cytowania (patrz: "Cytowanie" poniej); #, na pocztku
       slowa rozpoczyna komentarz -- wszystko po znaku #, a do koca linii jest
       ignorowane; $ sluy do wprowadzenia podstawienia parametru, komendy  lub
       wyraenia  arytmetycznego  (patrz:  "Podstawienia" poniej); ` rozpoczyna
       podstawienia komendy w starym stylu (patrz: "Podstawienia"  poniej);  ~
       rozpoczyna rozwinicie katalogu (patrz: "Rozwijanie tyld" poniej); { i }
       obejmuj  alternacje  w  stylu  csh(1)  (patrz:  "Rozwijanie   nawiasow"
       poniej);  i  na  koniec,  *,  ?  oraz [ s stosowane przy tworzeniu nazw
       plikow (patrz: "Wzorce nazw plikow" poniej).

       W trakcie analizy slow  i  symboli,  powloka  tworzy  komendy,  ktorych
       wyronia  si  dwa rodzaje: komendy proste, zwykle programy do wykonania,
       oraz komendy z/loone, takie jak dyrektywy for i if, struktury grupujce i
       definicje funkcji.

       Polecenie   proste   sklada   si  z  kombinacji  przyporzdkowa  wartoci
       parametrom  (patrz:  "Parametry"),  przekierowa  wejcia/wyjcia  (patrz:
       "Przekierowania  wejcia/wyjcia")  i  slow komend; Jedynym ograniczeniem
       jest to, e wszelkie podstawienia wartoci parametrow musz wystpowa przed
       slowami  komend.  Slowa komend, jeli zostaly podane, okrelaj polecenie,
       ktore naley wykona, wraz z jego argumentami.   Komenda  moe  by  komend
       wbudowan  powloki,  funkcj lub komend zewntrzn, tzn. oddzielnym plikiem
       wykonywalnym, ktory jest odnajdowany przy uyciu wartoci parametru  PATH
       (patrz:  "Wykonywanie  komend"  poniej).   Trzeba  zauway,  e wszystkie
       komendy maj  swoj  kod  zakoczenia:  dla  polece  zewntrznych  jest  on
       powizany  z  kodem  zwracanym  przez  wait(2) (jeli komenda nie zostala
       odnaleziona, wowczas kod wynosi 127, natomiast jeli nie mona  bylo  jej
       wykona,  to  kod  wynosi  126).   Kody  zwracane  przez  inne polecenia
       (komendy  wbudowane,  funkcje,  potoki,  listy,  itp.)  s   precyzyjnie
       okrelone,  a ich opis towarzyszy opisowi danego konstruktu.  Kod wyjcia
       komendy  zawierajcej  jedynie  przyporzdkowania   wartoci   parametrom,
       odpowiada  kodowi  ostatniego  wykonanego podczas tego podstawienia lub
       zeru, jeli adne podstawienia nie mialy miejsca.

       Przy pomocy symbolu | komendy mog zosta powizane w potoki.  W  potokach
       standardowe   wyjcie   wszystkich   komend   poza   ostatnim,   zostaje
       wyprowadzone (patrz pipe(2)) na standardowe  wejcie  nastpnej  komendy.
       Kod  wyjcia  potoku  jest  rowny kodowi zwroconemu przez ostatni komend
       potoku.   Potok  moe  zosta  poprzedzony   zarezerwowanym   slowem   !,
       powodujcym zmian kodu wyjcia na jego logiczne przeciwiestwo.  Tzn. jeli
       pierwotnie kod wyjcia wynosil 0, to bdzie on mial  warto  1,  natomiast
       jeli pierwotn wartoci nie bylo 0, to kodem przeciwstawnym jest 0.

       List  komend  tworzymy rozdzielajc potoki jednym z nastpujcych symboli:
       &&, ||, &, |& i ;.  Pierwsze dwa oznaczaj warunkowe wykonanie: cmd1  &&
       cmd2  wykonuje  cmd2  tylko  wtedy,  jeeli  kod wyjcia cmd1 byl zerowy.
       Natomiast || zachowuje si dokladnie odwrotnie. -- cmd2 zostaje wykonane
       jedynie, jeli kod wyjcia cmd1 byl rony od zera.  && i || wi rownowanie,
       a zarazem mocniej ni &, |& i ;, ktore z kolei rownie posiadaj t sam sil
       wizania.   Symbol  &  powoduje,  e  poprzedzajca  go  komenda  zostanie
       wykonana asynchronicznie, tzn. powloka uruchamia dan komend, jednak nie
       czeka   na   jej   zakoczenie   (powloka   ledzi   dokladnie  wszystkie
       asynchroniczne komendy -- patrz: "Kontrola zada" poniej).  Jeli komenda
       asynchroniczna  jest  uruchomiona  przy  wylczonej kontroli zada (tj. w
       wikszoci skryptow), wowczas jest ona uruchamiana z wylczonymi sygnalami
       INT  i  QUIT  oraz  przekierowanym  wejciem  do  /dev/null  (aczkolwiek
       przekierowania, ustalone  w  samej  komendzie  asynchronicznej  maj  tu
       pierwszestwo).   Operator |& rozpoczyna koproces, stanowicy specjalnego
       rodzaju komend asynchroniczn (patrz: "Koprocesy" poniej).  Zauwa, e  po
       operatorach  &&  i  ||  musi  wystpowa komenda, podczas gdy nie jest to
       konieczne po &, |& i ;.  Kodem wyjcia listy komend jest kod  ostatniego
       wykonanego  w  niej  polecenia,  z  wyjtkiem list asynchronicznych, dla
       ktorych kod wynosi 0.

       Komendy zloone tworzymy przy pomocy nastpujcych slow zarezerwowanych --
       slowa  te s rozpoznane tylko wtedy, gdy nie s zacytowane i wystpuj jako
       pierwsze  wyrazy  w   komendzie   (tj.   nie   s   poprzedzone   adnymi
       przyporzdkowywaniami wartoci parametrom czy przekierowaniami):

                         case   else   function   then    !
                         do     esac   if         time    [[
                         done   fi     in         until   {
                         elif   for    select     while   }
       Uwaga:  Niektore  powloki (lecz nie nasza) wykonuj polecenia sterujce w
       podpowloce, gdy  przekierowano  jeden  lub  wicej  z  ich  deskryptorow
       plikow,  tak  wic  wszelkiego  rodzaju  zmiany otoczenia w nich mog nie
       dziala.   Aby  zachowa  przenono  naley  stosowa  polecenie   exec   do
       przekierowa deskryptorow plikow przed poleceniem sterujcym.

       W  poniszym  opisie  polece  zloonych,  listy  komend (zaznaczone przez
       lista),  po  ktorych  nastpuje  slowo  zarezerwowane,  musz  koczy   si
       rednikiem,  przelamaniem  wiersza  lub  (poprawnym gramatycznie) slowem
       zarezerwowanym.  Przykladowo,
              { echo foo; echo bar; }
              { echo foo; echo bar<newline>}
              { { echo foo; echo bar; } }
       s poprawne, natomiast
              { echo foo; echo bar }
       nie.

       ( lista )
              Wykonaj  list  w  podpowloce.  Nie  ma   bezporedniej   moliwoci
              przekazania  wartoci  parametrow  podpowloki  z  powrotem do jej
              powloki macierzystej.

       { lista }
              Konstrukcja  zloona;  lista  zostaje  wykonana,   lecz   nie   w
              podpowloce.   Zauwa,  e  {  i  }  to  zarezerwowane slowa, a nie
              metaznaki.

       case s/lowo in [ [(] wzorzec [| wzorzec] ... ) lista ;; ] ... esac
              Wyraenie case stara  si  dopasowa  s/lowo  do  jednego  z  danych
              wzorc'ow;  wykonywana  jest  lista powizana z pierwszym poprawnie
              dopasowanym  wzorcem.   Wzorce  stosowane  w   wyraeniach   case
              odpowiadaj  wzorcom  stosowanym  do  specyfikacji  nazw plikow z
              wyjtkiem tego, e nie obowizuj ograniczenia  zwizane  z  .  i  /.
              Prosz  zwroci  uwag  na  to,  e wszelkie niecytowane biale znaki
              przed wzorcem i po nim zostaj usunite; wszelkie spacje we wzorcu
              musz   by  cytowane.   Zarowno  slowa,  jak  i  wzorce  podlegaj
              podstawieniom   parametrow,   rozwiniciom   arytmetycznym   oraz
              podstawieniu  tyldy.   Ze wzgldow historycznych, moemy zastosowa
              nawiasy otwierajcy i zamykajcy zamiast in i esac (w szczegolnoci
              wic,  case  $foo  { *) echo bar; }).  Kodem wyjcia wyraenia case
              jest kod wykonanej listy; jeli nie zostala wykonana adna  lista,
              wowczas kod wyjcia wynosi zero.

       for nazwa [ in s/lowo ... zakoczenie ] do lista done
              gdzie  zakoczenie  jest  albo  znakiem  koca linii, albo ;.  Dla
              kadego s/lowa  w  podanej  licie  slow,  parametr  nazwa  zostaje
              ustawiony  na to slowo i lista zostaje wykonana. Jeeli nie bdzie
              uyte in do specyfikacji listy slow, to zamiast tego zostan  uyte
              parametry    pozycyjne   ("$1",   "$2",   itp.).    Ze   wzgldow
              historycznych, moemy zastosowa nawiasy  otwierajcy  i  zamykajcy
              zamiast  do i done (w szczeg'olnoci, for i; { echo $i; }).  Kodem
              wyjcia wyraenia for jest ostatni kod wyjcia  danej  listy;  jeli
              lista nie zostala w ogole wykonana, wowczas kod wynosi zero.

       if lista then lista [elif lista then lista] ... [else lista] fi
              Jeli kod wyjcia pierwszej listy jest zerowy, to zostaje wykonana
              druga lista;  w  przeciwnym  razie,  jeli  mamy  takow,  zostaje
              wykonana   lista  po  elif,  z  podobnymi  konsekwencjami.  Jeli
              wszystkie listy po if i elif  wyka  bld  (tzn.  zwroc  niezerowy
              kod), to zostanie wykonana lista po else.  Kodem wyjcia wyraenia
              if jest kod wykonanej listy, niestanowicej  warunku.  Jeli  adna
              nieokrelajca  warunku  lista  nie zostanie wykonana, wowczas kod
              wyjcia wynosi zero.

       select nazwa [ in s/lowo ... zakoczenie ] do lista done
              gdzie  zakoczenie  jest  albo  przelamaniem  wiersza,  albo   ;.
              Wyraenie  select  umoliwia  automatyczn  prezentacj uytkownikowi
              menu,  wraz  z  moliwoci  wyboru  z  niego.   Przeliczona  lista
              wykazanych  s/l'ow  zostaje wypisana na standardowym wyjciu bldow,
              po czym zostaje wywietlony symbol zachty  (PS3,  czyli  domylnie
              `#?  ').   Nastpnie  zostaje wczytana liczba odpowiadajca danemu
              punktowi menu ze standardowego wejcia, po  czym  nazwie  zostaje
              przyporzdkowane  w  ten  sposob  wybrane slowo (lub warto pusta,
              jeeli   wybor   byl   niewlaciwy),   zmiennej   REPLY    zostaje
              przyporzdkowane to, co zostalo wczytane (po usuniciu pocztkowych
              i kocowych bialych znakow),  i  lista  zostaje  wykonana.   Jeli
              wprowadzono pust lini (dokladniej: zero lub wicej znaczkow IFS),
              wowczas menu zostaje ponownie wywietlone, bez wykonywania listy.
              Gdy wykonanie listy zostaje zakoczone, wowczas przeliczona lista
              wyborow zostaje wywietlona ponownie,  jeli  REPLY  jest  zerowe,
              ponownie  wywietlany jest symbol zachty i tak dalej.  Proces ten
              si powtarza, a do wczytania znaku koca pliku, otrzymania sygnalu
              przerwania  lub  wykonania  polecenia przerwania (break) w rodku
              ptli.   Jeli  opuszczono  in  s/lowo  ...,  wowczas  uyte  zostaj
              parametry  pozycyjne  (tzn.,  "$1",  "$2",  itp.).   Ze  wzgldow
              historycznych, moemy zastosowa nawiasy  otwierajcy  i  zamykajcy
              zamiast  do  i  done  (w  szczeg'olnoci, select i; { echo $i; }).
              Kodem wyjcia wyraenia select  jest  zero,  jeli  uyto  polecenia
              przerwania do wyjcia z ptli albo niezero w przeciwnym wypadku.

       until lista do lista done
              Dziala dokladnie jak while, z wyjtkiem tego, e zawarto ptli jest
              wykonywana jedynie wtedy, gdy kod wyjcia  pierwszej  listy  jest
              niezerowy.

       while lista do lista done
              Wyraenie   while   okrela   ptl   o  warunku  sprawdzanym  przed
              wykonaniem. Zawarto ptli  jest  wykonywana  dopoki,  dopoty  kod
              wyjcia pierwszej listy jest zerowy.  Kodem wyjcia wyraenia while
              jest ostatni kod wyjcia listy w zawartoci tej ptli; gdy  zawarto
              nie zostanie w ogole wykonana, wowczas kod wynosi zero.

       function nazwa { lista }
              Definiuje  funkcj  o  nazwie  nazwa.   Patrz:  "Funkcje" poniej.
              Prosz zwroci uwag, e  przekierowania  tu  po  definicji  funkcji
              zostaj  zastosowane  podczas  wykonywania  jej  zawartoci, a nie
              podczas przetwarzania jej definicji.

       nazwa () polecenie
              Niemal dokladnie  to  samo  co  w  function.   Patrz:  "Funkcje"
              poniej.

       (( wyraenie ))
              Warto  wyraenia  arytmetycznego  wyraenie  zostaje  przeliczona;
              rownowane do let "wyraenie".  patrz: "Wyraenia  arytmetyczne"  i
              opis polecenia let poniej..

       [[ expression ]]
              Podobne  do  komend  test  i [ ... ] (ktore opisujemy poniej), z
              nastpujcymi ronicami:
                o    Rozdzielanie pol i generacja nazw plikow nie s wykonywane
                     na argumentach.
                o    Operatory   -a   (i)   oraz  -o  (lub)  zostaj  zastpione
                     odpowiednio przez && i ||.
                o    Operatory (dok/ladniej:  -f,  =,  !,  itp.)   nie  mog  by
                     cytowane.
                o    Drugi  operand dla != i = jest traktowany jako wzorzec (w
                     szczeg'olnoci, porownanie
                                        [[ foobar = f*r ]]
                     jest sukcesem).
                o    Mamy do dyspozycji dwa dodatkowe operatory binarne:  <  i
                     >,  ktore  zwracaj  prawd, gdy pierwszy lacuchowy operand
                     jest odpowiednio mniejszy lub wikszy od drugiego operandu
                     lacuchowego.
                o    Jednoargumentowa posta operacji test, ktora sprawdza, czy
                     jedyny operand jest dlugoci zerowej, jest niedozwolona  -
                     operatory   zawsze   musz   by   wykazywane   jawnie,   w
                     szczeg'olnoci, zamiast
                                              [ cig ]
                     naley uy
                                           [[ -n cig ]]
                o    Podstawienia parametrow,  komend  i  arytmetyczne  zostaj
                     wykonane  w trakcie wyliczania wyraenia. Do operatorow &&
                     i || stosowana jest metoda  uproszczonego  okrelania  ich
                     wartoci.  To znaczy, e w wyraeniu
                                  [[ -r foo && $(< foo) = b*r ]]
                     warto $(< foo) zostaje wyliczona wtedy i tylko wtedy, gdy
                     plik o nazwie foo istnieje i jest czytelny.

   Cytowanie
       Cytowanie stosuje si do zapobiegania traktowaniu przez  powlok  pewnych
       znakow  czy slow w specjalny sposob.  Istniej trzy metody cytowania: Po
       pierwsze, \ cytuje nastpny znak, chyba e mieci si on na  kocu  wiersza,
       wowczas  zarowno  \  jak  i znak nowej linii zostaj usunite.  Po drugie
       pojedynczy cudzyslow (') wycytowywuje wszystko, a po nastpny pojedynczy
       cudzyslow  (wraz  ze  zmianami  linii  wlcznie).   Po trzecie, podwojny
       cudzyslow (") wycytowywuje wszystkie znaki, poza $, ` i \, a po nastpny
       niecytowany  podwojny  cudzyslow.  $ i ` wewntrz podwojnych cudzyslowow
       zachowuj  zwykle  znaczenie  (tzn.    oznaczaj   podstawienie   wartoci
       parametru,   komendy  lub  wyraenia  arytmetycznego),  jeli  tylko  nie
       zostanie  wykonany  jakikolwiek  podzial  pol  na   wyniku   podwojnymi
       cudzyslowami  wycytowanych  podstawie.   Jeli po \, wewntrz cigu znakow
       cytowanego podwojnymi cudzyslowami nastpuje \, $, ` lub ",  to  zostaje
       on  zastpiony  drugim  z  tych znakow.  Jeli po nim nastpuje znak nowej
       linii, wowczas zarowno \, jak i znak zmiany  linii  zostaj  usunite;  w
       przeciwnym  razie  zarowno  znak  \,  jak  i  nastpujcy po nim znak nie
       podlegaj adnej zamianie.

       Uwaga:  patrz  "Tryb  POSIX"  poniej  pod  wzgldem  szczegolnych  regul
       obowizujcych sekwencje znakow postaci "...`...\"...`..".

   Aliasy
       Istniej  dwa  rodzaje aliasow: normalne aliasy komend i aliasy ledzone.
       Aliasy komend stosowane s  zwykle  jako  skroty  dla  dlugich  a  czsto
       stosowanych komend.  Powloka rozwija aliasy komend (tzn.  podstawia pod
       nazw  aliasu  jego  zawarto),  gdy  wczytuje  pierwsze  slowo  komendy.
       Rozwinity  alias zostaje ponownie przetworzony, aby uwzgldni ewentualne
       wystpowanie dalszych aliasow.  Jeli alias komendy koczy  si  spacj  lub
       tabulatorem,  to  wowczas  nastpne  slowo zostaje rownie sprawdzone pod
       wzgldem rozwinicia aliasow. Proces rozwijania  aliasow  koczy  si  przy
       napotkaniu  slowa,  ktore  nie  jest aliasem, gdy napotka si wycytowane
       slowo, lub gdy napotka si alias, ktory jest wlanie eksportowany.

       Nastpujce aliasy s definiowane domylnie przez powlok:
              autoload='typeset -fu'
              functions='typeset -f'
              hash='alias -t'
              history='fc -l'
              integer='typeset -i'
              local='typeset'
              login='exec login'
              newgrp='exec newgrp'
              nohup='nohup '
              r='fc -e -'
              stop='kill -STOP'
              suspend='kill -STOP $$'
              type='whence -v'

       ledzone aliasy pozwalaj powloce na  zapamitanie,  gdzie  odnalazla  ona
       konkretn  komend.   Gdy  powloka  po raz pierwszy szuka w ciece pocenia
       oznaczonego jako alias ledzony,  to  zapamituje  sobie  peln  ciek  tej
       komendy.   Gdy  powloka  nastpnie  wykonuje  dan  komend  po raz drugi,
       wowczas sprawdza, czy ta cieka jest nadal aktualna i jeli tak jest,  to
       nie  przeglda  ju  wicej  pelnej  cieki  w  poszukiwaniu danej komendy.
       ledzone aliasy mona wywietli lub stworzy stosujc  alias  -t.  Zauwa,  e
       zmieniajc  warto  parametru  PATH  czycimy  rownie  cieki dla wszelkich
       ledzonych aliasow.  Jeli zostala wlczona opcja trackall (tzn.,  set  -o
       trackall lub set -h), wowczas powloka ledzi wszelkie komendy.  Ta opcja
       zostaje wlczona domylnie dla wszelkich nieinterakcyjnych  powlok.   Dla
       powlok  interakcyjnych  jedynie  nastpujce  komendy s ledzone domylnie:
       cat, cc, chmod, cp, date, ed, emacs, grep, ls, mail, make, mv, pr,  rm,
       sed, sh, vi i who.

   Podstawienia
       Pierwszym  krokiem,  jaki  wykonuje powloka podczas wykonywania prostej
       komendy,  jest  przeprowadzenia  podstawie  na  slowach  tej   komendy.
       Istniej  trzy  rodzaje  podstawie:  parametrow,  komend i arytmetyczne.
       Podstawienia parametrow, ktore dokladniej opiszemy w  nastpnej  sekcji,
       maj  posta  $name  lub ${...}; podstawienia komend maj posta $(command)
       lub `command`; a podstawienia arytmetyczne: $((expression)).

       Jeli podstawienie wystpuje poza podwojnymi cudzyslowami, wowczas  wynik
       tego podstawienia podlega zwykle podzialowi slow lub pol, w zalenoci od
       biecej wartoci parametru IFS.  Parametr IFS okrela list znakow, slucych
       jako  separatory  w  podziale  lacuchow znakowych na pojedyncze wyrazy.
       Wszelkie znaki z tego zestawu  oraz  tabulator,  spacja  i  nowa  linia
       wlcznie,  nazywane  s  bia/lymi  znakami  IFS.   Cigi  jednego lub wielu
       bialych znakow z IFS w powizaniu z zerem oraz jednym lub wicej  bialych
       znakow nie wymienionych w IFS, rozgraniczaj pola.  Wyjtkowo pocztkowe i
       kocowe biale znaki IFS s usuwane (tzn. nie s przez  nie  tworzone  adne
       pocztkowe  czy kocowe puste pola); natomiast pocztkowe lub kocowe biale
       znaki spoza IFS  tworz  puste  pola.   Przykladowo:  jeli  IFS  zawiera
       `<spacja>:',  to  cig  znakow  `<spacja>A<spacja>:<spacja><spacja>B::D'
       zawiera cztery pola: `A', `B', `' i `D'.  Prosz zauway, e jeli parametr
       IFS jest ustawiony na pusty cig znakow, to wowczas aden podzial pol nie
       ma miejsca; gdy parametr  ten  nie  jest  ustawiony  w  ogole,  wowczas
       stosuje  si  domylnie  jako  rozgraniczniki  spacji, tabulatora i nowej
       linii.

       Jeli  nie  podajemy  inaczej,  to  wynik  podstawienia  podlega  rownie
       rozwijaniu nawiasow i nazw plikow (patrz odpowiednie akapity poniej).

       Podstawienie  komendy  zostaje zastpione wyjciem, wygenerowanym podczas
       wykonania danej komendy przez podpowlok.  Dla  podstawienia  $(komenda)
       zachodz  normalne  reguly cytowania podczas analizy komendy, cho jednak
       dla postaci `komenda`, znak \ z jednym z $, ` lub \ tu po nim,  zostaje
       usunity  (znak  \  z  nastpstwem  jakiegokolwiek  innego  znaku zostaje
       niezmieniony).  Jako przypadek wyjtkowy  podczas  podstawiania  komend,
       komenda  postaci  <  plik   zostaje  zinterpretowana,  jako  oznaczajca
       podstawienie zawartoci pliku plik ($(< foo) ma wic  ten  sam  efekt  co
       $(cat  foo),  jest  jednak  bardziej  efektywne  albowiem  nie  zostaje
       odpalony aden dodatkowy proces).
       UWAGA: Wyraenia $(komenda) s analizowane obecnie  poprzez  odnajdywanie
       zaleglego  nawiasu,  niezalenie od wycytowa. Miejmy nadziej, e zostanie
       to moliwie szybko poprawione.

       Podstawienia  arytmetyczne  zostaj  zastpione  wartoci  wyniku   danego
       wyraenia.   Przykladowo  wic,  komenda  echo  $((2+3*4))  wywietla  14.
       Patrz: "Wyraenia arytmetyczne", aby odnale opis wyrae.

   Parametry
       Parametry to zmienne w powloce; mona im  przyporzdkowywa  wartoci  oraz
       wyczytywa  je przez podstawienia parametrow.  Nazwa parametru jest albo
       jednym ze znakow interpunkcyjnych  o  specjalnym  znaczeniu  lub  cyfr,
       jakie  opisujemy  poniej, lub liter z nastpstwem jednej lub wicej liter
       albo cyfr (`_' zalicza si to liter).  Podstawienia parametrow maj posta
       $nazwa  lub  ${nazwa},  gdzie  nazwa  jest  nazw danego parametru.  Gdy
       podstawienie  zostanie  wykonane  na  parametrze,  ktory   nie   zostal
       ustalony, wowczas zerowy cig znakow jest jego wynikiem, chyba e zostala
       wlczona opcja nounset (set -o  nounset  lub  set  -u),  co  oznacza,  e
       wystpuje wowczas bld.

       Wartoci  mona  przyporzdkowywa parametrom na wiele ronych sposobow.  Po
       pierwsze, powloka domylnie ustala pewne parametry, takie  jak  #,  PWD,
       itp.;  to  jedyny  sposob,  w  jaki s ustawiane specjalnymi parametry o
       dlugoci jednego  znaku.  Po  drugie,  parametry  zostaj  importowane  z
       otocznia  powloki podczas jej uruchamiania. Po trzecie, parametrom mona
       przypisa wartoci w wierszu polece, tak jak  np.   `FOO=bar'  przypisuje
       parametrowi  FOO  warto bar; wielokrotne przypisania wartoci s moliwe w
       jednym wierszu komendy i  moe  po  nich  wystpowa  prosta  komenda,  co
       powoduje,   e   przypisania  te  s  wowczas  jedynie  aktualne  podczas
       wykonywania danej  komendy  (tego  rodzaju  przypisania  zostaj  rownie
       wyeksportowane,  patrz  poniej, co do tego konsekwencji).  Prosz zwroci
       uwag, i aby powloka rozpoznala je jako przypisanie wartoci parametrowi,
       zarowno nazwa parametru jak i = nie mog by cytowane.  Czwartym sposobem
       ustawiania  parametrow  jest  zastosowanie  jednej  z  komend:  export,
       readonly lub typeset; patrz ich opisy w rozdziale "Wykonywanie komend".
       Po czwarte, ptle for i select ustawiaj  parametry,  tak  jak  i  rownie
       komendy  getopts,  read  i  set  -A.   Na  zakoczenie,  parametrom mona
       przyporzdkowywa wartoci stosujc operatory nadania wartoci wewntrz wyrae
       arytmetycznych  (patrz:  "Wyraenia  arytmetyczne"  poniej)  lub stosujc
       posta ${nazwa=warto} podstawienia parametru (patrz poniej).

       Parametry opatrzone atrybutem eksportowania  (ustawianego  przy  pomocy
       komendy  export  lub  typeset  -x  albo  przez przyporzdkowanie wartoci
       parametru z nastpujc  prost  komend)  zostaj  umieszczone  w  otoczeniu
       (patrz   environ(5))   polece   wykonywanych  przez  powlok  jako  pary
       nazwa=warto.  Kolejno, w jakiej parametry wystpuj w  otoczeniu  komendy
       jest   bliej   nieustalona.   Podczas  uruchamiania  powloka  pozyskuje
       parametry  ze  swojego  otoczenia  i  automatycznie  ustawia  na   tych
       parametrach atrybut eksportowania.

       Mona stosowa modyfikatory do postaci ${nazwa} podstawienia parametru:

       ${nazwa:-s/lowo}
              jeeli  parametrnazwa jest ustawiony i niezerowy, wowczas zostaje
              podstawiona  jego  wlasna  warto,  w  przeciwnym  razie  zostaje
              podstawione s/lowo.

       ${nazwa:+s/lowo}
              jeli  parametr nazwa jest ustawiony i niezerowy, wowczas zostaje
              podstawione s/lowo, inaczej nic nie zostaje podstawione.

       ${nazwa:=s/lowo}
              jeli parametr nazwa jest ustawiony i niezerowy, wowczas  zostaje
              podstawiony    on   sam,   w   przeciwnym   razie   zostaje   mu
              przyporzdkowana warto s/lowo i warto wynikajca ze  s/lowa  zostaje
              podstawiona.

       ${nazwa:?s/lowo}
              jeeli parametr nazwa jest ustawiony i niezerowy, wowczas zostaje
              podstawiona jego wlasna warto, w przeciwnym razie s/lowo  zostaje
              wywietlone  na  standardowym  wyjciu  bldow  (tu  po  nazwa:)  i
              zachodzi bld  (powodujcy  normalnie  zakoczenie  calego  skryptu
              powloki,  funkcji  lub .-skryptu).  Jeli slowo zostalo pominite,
              wowczas zamiast niego zostaje uyty lacuch `parameter null or not
              set'.

       W  powyszych  modyfikatorach  moemy  omin  :,  czego  skutkiem bdzie, e
       warunki bd jedynie wymaga, aby nazwa byl ustawiony lub nie (a  nie  eby
       byl  ustawiony  i niezerowy).  Jeli potrzebna jest warto s/lowo, wowczas
       zostaj na nim wykonane podstawienia parametrow, komend, arytmetyczne  i
       tyldy;  natomiast,  jeli s/lowo okae si niepotrzebne, wowczas jego warto
       nie zostanie obliczana.

       Mona stosowa, rownie podstawienia parametrow o nastpujcej postaci:

       ${#nazwa}
              Liczba parametrow pozycyjnych, jeli nazw jest *, @ lub nie  jest
              podana albo dlugo cigu bdcego wartoci parametru nazwa.

       ${#nazwa[*]}, ${#nazwa[@]}
              Liczba elementow w tablicy nazwa.

       ${nazwa#wzorzec}, ${nazwa##wzorzec}
              Gdy  wzorzec  naklada  si  na  pocztek  wartoci parametru nazwa,
              wowczas pasujcy tekst  zostaje  pominity  w  wynikajcym  z  tego
              podstawieniu.     Pojedynczy   #   oznacza   najkrotsze   moliwe
              dopasowanie  do  wzorca,  a  dwa  #   oznaczaj   jak   najdlusze
              dopasowanie.

       ${nazwa%wzorzec}, ${nazwa%%wzorzec}
              Podobnie  jak  w  podstawieniu  ${..#..},  tylko  e dotyczy koca
              wartoci.

       Nastpujce specjalne parametry zostaj ustawione domylnie przez powlok  i
       nie mona przyporzdkowywa jawnie wartoci nadanych:

       !      Id ostatniego uruchomionego w tle procesu. Jeli nie ma aktualnie
              procesow  uruchomionych  w  tle,  wowczas  parametr   ten   jest
              nieustawiony.

       #      Liczba parametrow pozycyjnych (tzn., $1, $2, itp.).

       $      ID  procesu  odpowiadajcego  danej  powloce  lub  PID pierwotnej
              powloki, jeli mamy do czynienia z podpowlok.

       -      Konkatenacja biecych opcji jednoliterowych  (patrz  komenda  set
              poniej, aby pozna dostpne opcje).

       ?      Kod wyjcia ostatniej wykonanej komendy nieasynchronicznej.  Jeli
              ostatnia komenda zostala zabita sygnalem, wowczas $?   przyjmuje
              warto 128 plus numer danego sygnalu.

       0      Nazwa,  pod  jak  dana powloka zostala wywolana (tzn., argv[0]),
              lub nazwa komendy, ktora zostala wywolana przy uyciu opcji -c  i
              nazwa  komendy  zostala  podana,  lub  argument  plik, jeli taki
              zostal podany.  Jeli opcja  posix  nie  jest  ustawiona,  to  $0
              zawiera nazw biecej funkcji lub skryptu.

       1 ... 9
              Pierwszych  dziewi  parametrow  pozycyjnych podanych powloce czy
              funkcji  lub  .-skryptowi.    Dostp   do   dalszych   parametrow
              pozycyjnych odbywa si przy pomocy ${liczba}.

       *      Wszystkie parametry pozycyjne (z wyjtkiem parametru 0), tzn., $1
              $2  $3....   Gdy  uyte  poza  podwojnymi  cudzyslowami,  wowczas
              parametry  zostaj  rozgraniczone  w pojedyncze slowa (podlegajce
              rozgraniczaniu slow); jeli uyte pomidzy podwojnymi cudzyslowami,
              wowczas parametry zostaj rozgraniczone pierwszym znakiem podanym
              przez parametr IFS (albo pustymi cigami znakow,  jeli  IFS  jest
              zerowy).

       @      Tak  jak  $*, z wyjtkiem zastosowania w podwojnych cudzyslowach,
              gdzie oddzielne slowo zostaje wygenerowane dla kadego  parametru
              pozycyjnego z osobna - jeli brak parametrow pozycyjnych, wowczas
              nie generowane jest adne slowo ("$@" moe  by  uyte  aby  otrzyma
              dostp  bezporedni  do  argumentow bez utraty argumentow zerowych
              lub rozgraniczania ich przerwami).

       Nastpujce parametry s ustawiane przez powlok:

       _ (podkrelenie)
              Gdy jaka komenda zostaje wykonywana przez powlok,  ten  parametr
              przyjmuje  w  otoczeniu odpowiedniego nowego procesu warto cieki
              tej  komendy.   W  interakcyjnym  trybie  pracy,  ten   parametr
              przyjmuje  w  pierwotnej  powloce ponadto warto ostatniego slowa
              poprzedniej  komendy  Podczas   wartociowania   wiadomoci   typu
              MAILPATH,  parametr ten zawiera wic nazw pliku, ktory si zmienil
              (patrz parametr MAILPATH poniej).

       CDPATH cieka przeszukiwania dla wbudowanej komendy cd.  Dziala tak samo
              jak  PATH  dla  katalogow nierozpoczynajcych si od / w komendach
              cd.  Prosz zwroci uwag, e  jeli  CDPATH  jest  ustawiony  i  nie
              zawiera  ani  .  ani  cieki pustej, to wowczas katalog biecy nie
              jest przeszukiwany.

       COLUMNS
              Liczba kolumn terminala lub okienka.  Obecnie ustawiany  wartoci
              cols  zwracan przez komend stty(1), jeli ta warto nie jest rowna
              zeru.  Parametr ten ma znaczenie w interakcyjnym  trybie  edycji
              wiersza komendy i dla komend select, set -o oraz kill -l, w celu
              wlaciwego formatowania zwracanych informacji.

       EDITOR Jeli nie zostal ustawiony parametr VISUAL, wowczas kontroluje on
              tryb  edycji  wiersza komendy w powlokach interakcyjnych.  Patrz
              parametr VISUAL poniej, aby si dowiedzie, jak to dziala.

       ENV    Jeli  parametr  ten  okae  si  by  ustawionym  po  przetworzeniu
              wszelkich  plikow  profilowych,  wowczas  jego  rozwinita  warto
              zostaje  wykorzystana  jako  nazwa  pliku  zawierajcego   dalsze
              komendy  inicjujce  powloki.  Zwykle zawiera definicje funkcji i
              aliasow.

       ERRNO  Calkowita warto odpowiadajca zmiennej errno powloki --  wskazuje
              przyczyn  wystpienia  bldu, gdy ostatnie wywolanie systemowe nie
              powiodlo si.

              Jak dotychczas niezaimplementowane.

       EXECSHELL
              Jeli ustawiono, to wowczas zawiera powlok, jakiej  naley  uy  do
              wykonywania komend, ktorych nie zdolal wykona execve(2), a ktore
              nie zaczynaj si od cigu `#! pow/loka'.

       FCEDIT Edytor uywany przez komend fc (patrz poniej).

       FPATH  Podobnie jak PATH, jeli powloka natrafi na niezdefiniowan funkcj
              podczas  pracy,  stosowane  do  lokalizacji  pliku  zawierajcego
              definicj tej funkcji.  Rownie  przeszukiwane,  gdy  komenda  nie
              zostala  odnaleziona przy uyciu PATH.  Patrz "Funkcje" poniej co
              do dalszych informacji.

       HISTFILE
              Nazwa pliku uywanego do  zapisu  historii  komend.   Jeli  warto
              zostala  ustalona,  wowczas historia zostaje zaladowana z danego
              pliku.  Podobnie wielokrotne wcielenia powloki bd  korzystaly  z
              jednej  historii,  jeli  dla  nich  wartoci  parametru  HISTFILE
              wskazuje na jeden i ten sam plik.
              UWAGA: jeli HISTFILE nie zostalo ustawione,  wowczas  aden  plik
              historii  nie  zostaje  uyty. W oryginalnej wersji powloki Korna
              natomiast, przyjmuje si domylnie $HOME/.sh_history; w przyszloci
              moe pdksh, bdzie rownie stosowal domylny plik historii.

       HISTSIZE
              Liczba komend zapamitywana w historii, domylnie 128.

       HOME   Domylna  warto dla komendy cd oraz podstawiana pod niewycytowane
              ~ (patrz: "Rozwijanie tyldy" poniej).

       IFS    Wewntrzny  separator  pol,   stosowany   podczas   podstawie   i
              wykonywania  komendy  read, do rozdzielania wartoci na oddzielne
              argumenty; domylnie spacja,  tabulator  i  przelamanie  wiersza.
              Szczegoly zostaly opisane w punkcie "Podstawienia" powyej.
              Uwaga:  ten  parametr  nie jest importowany z otoczenia, podczas
              uruchamiania powloki.

       KSH_VERSION
              Wersja i data kompilacji  powloki  (tylko  do  odczytu).   Patrz
              rownie  na komendy wersji w "Interakcyjnej edycji wiersza polece
              w trybie emacs" i "Edycji wiersza polece vi" poniej.

       LINENO Numer wiersza w funkcji lub aktualnie wykonywanym skrypcie.

       LINES  Ilo wierszy terminala lub okienka pracy.

              Jeszcze niezaimplementowane.

       MAIL   Jeli ustawiony, to uytkownik jest informowany o  nadejciu  nowej
              poczty  do  wymienionego  w  tej  opcji  pliku  docelowego.  Ten
              parametr  jest  ignorowany,  jeli  zostal   ustawiony   parametr
              MAILPATH.

       MAILCHECK
              Jak  czsto  powloka  ma  sprawdza, czy pojawila si nowa poczta w
              plikach podanych przez MAIL lub MAILPATH.  Jeli  0,  to  powloka
              sprawdza  przed  kad  now  zacht.   Wartoci  domyln jest 600 (10
              minut).

       MAILPATH
              Lista plikow sprawdzanych w poszukiwaniu nowej poczty. Lista  ta
              rozdzielana  jest dwukropkami, ponadto po nazwie kadego z plikow
              mona poda ? i wiadomo, ktora ma  by  wywietlona,  jeli  nadeszla
              nowa  poczta.   Dla danej wiadomoci zostan wykonane podstawienia
              komend, parametrow i arytmetyczne. Podczas podstawie parametr $_
              zawiera  nazw  tego  pliku.   Domylnym  zawiadomieniem  o  nowej
              poczcie jest you have mail in $_ (masz poczt w $_).

       OLDPWD Poprzedni katalog roboczy.  Nieustalony, jeli cd nie zmienilo  z
              powodzeniem  katalogu  od  czasu  uruchomienia  powloki lub jeli
              powloka nie wie, gdzie si aktualnie znajduje.

       OPTARG Podczas  uywania  getopts   zawiera   argument   dla   aktualnie
              rozpoznawanej opcji, jeli jest on oczekiwany.

       OPTIND Indeks   ostatniego  przetworzonego  argumentu  podczas  uywania
              getopts.   Przyporzdkowanie  1  temu  parametrowi  spowoduje,  e
              ponownie wywolane getopts przetworzy argumenty od pocztku.

       PATH   Lista rozdzielonych dwukropkiem katalogow, ktore s przeszukiwane
              podczas odnajdywania jakiej komendy lub  plikow  typu  ..  Pusty
              lacuch  wynikajcy  z  pocztkowego  lub  kocowego dwukropka, albo
              dwoch ssiednich  dwukropkow  jest  traktowany  jako  `.',  czyli
              katalog biecy.

       POSIXLY_CORRECT
              Ustawienie tego parametru powoduje wlczenie opcji posix.  Patrz:
              "Tryb POSIX" poniej.

       PPID   Identyfikator  ID  procesu  rodzicielskiego  powloki  (tylko  do
              odczytu).

       PS1    PS1  to  podstawowy  symbol  zachty  dla  powlok interakcyjnych.
              Podlega  podstawieniom  parametrow,  komend   i   arytmetycznym,
              ponadto  !  zostaje  zastpione kolejnym numerem polecenia (patrz
              komenda fc poniej). Sam znak ! moe zosta umieszczony  w  zachcie
              uywajc  !!  w  PS1.   Zauwa,  e  poniewa edytory wiersza komendy
              staraj si obliczy, jak dlugi jest symbol zachty (aby moc ustali,
              ile   miejsca  pozostaje  wolnego  do  prawego  brzegu  ekranu),
              sekwencje wyjciowe w zachcie zwykle wprowadzaj  pewien  balagan.
              Istnieje  moliwo  podpowiedzenia  powloce,  eby  nie uwzgldniala
              pewnych cigow znakow (takich  jak  kody  wyjcia)  przez  podanie
              przedrostka  na  pocztku  symbolu  zachty bdcego niewywietlalnym
              znakiem (takim  jak  np.  control-A)  z  nastpstwem  przelamania
              wiersza  oraz odgraniczajc nastpnie kody wyjcia przy pomocy tego
              niewywietlalnego znaku.  Gdy brak  niewywietlalnych  znakow,  to
              nie   ma   adnej   rady...    Nawiasem   mowic,  nie  ja  jestem
              odpowiedzialny za ten hack.  To  pochodzi  z  oryginalnego  ksh.
              Domyln wartoci jest `$ ' dla nieuprzywilejowanych uytkownikow, a
              `# ' dla roota..

       PS2    Drugorzdna  zachta,  o  domylnej  wartoci  `>  ',   ktora   jest
              stosowana,  gdy wymagane s dalsze wprowadzenia w celu dokoczenia
              komendy.

       PS3    Zachta  stosowana  przez  wyraenie  select  podczas  wczytywania
              wyboru z menu.  Domylnie `#? '.

       PS4    Stosowany  jako  przedrostek  komend,  ktore  zostaj  wywietlone
              podczas ledzenia toku pracy (patrz  polecenie  set  -x  poniej).
              Domylnie `+ '.

       PWD    Obecny  katalog  roboczy.  Moe  by nieustawiony lub zerowy, jeli
              powloka nie wie, gdzie si znajduje.

       RANDOM Prosty generator  liczb  pseudolosowych.  Za  kadym  razem,  gdy
              odnosimy  si  do  RANDOM,  jego  wartoci zostaje przyporzdkowana
              nastpna liczba z przypadkowego cigu liczb.  Miejsce w danym cigu
              moe zosta ustawione nadajc warto RANDOM (patrz rand(3)).

       REPLY  Domylny parametr komendy read, jeli nie pozostan podane jej adne
              nazwy.  Stosowany rownie  w  ptlach  select  do  zapisu  wartoci
              wczytywanej ze standardowego wejcia.

       SECONDS
              Liczba  sekund,  ktore uplynly od czasu uruchomienia powloki lub
              jeli parametrowi zostala nadana warto calkowita,  liczba  sekund
              od czasu nadania tej wartoci plus ta warto.

       TMOUT  Gdy ustawiony na pozytywn warto calkowit, wiksz od zera, wowczas
              ustala w interakcyjnej powloce  czas  w  sekundach,  przez  jaki
              bdzie   ona   czekala   na  wprowadzenie  jakiego  polecenia  po
              wywietleniu podstawowego symbolu zachty (PS1). Po  przekroczeniu
              tego czasu powloka zakoczy swoje dzialanie.

       TMPDIR Katalog,  w ktorym umieszczane s tymczasowe pliki powloki.  Jeli
              parametr ten nie jest ustawiony lub gdy nie zawiera pelnej cieki
              do  zapisywalnego  katalogu,  wowczas  domylnie tymczasowe pliki
              mieszcz si w /tmp.

       VISUAL Jeli zostal ustawiony,  ustala  tryb  edycji  wiersza  komend  w
              powlokach  interakcyjnych.  Jeli ostatni element cieki podanej w
              tym parametrze zawiera  cig  znakow  vi,  emacs  lub  gmacs,  to
              odpowiednio zostaje uaktywniony tryb edycji: vi, emacs lub gmacs
              (Gosling emacs).

   Rozwijanie tyldy
       Rozwijanie znakow tyldy,  ktore  ma  miejsce  rownolegle  do  podstawie
       parametrow, zostaje wykonane na slowach rozpoczynajcych si niecytowanym
       ~. Znaki po tyldzie do pierwszego /, jeli  taki  wystpuje,  s  domylnie
       traktowane jako nazwa uytkownika.  Jeli nazwa uytkownika jest pusta lub
       ma  warto  +  albo  -,  to   zostaje   podstawiona   warto   parametrow
       odpowiednioHOME,   PWD   lub   OLDPWD.    W  przeciwnym  razie  zostaje
       przeszukany plik hasel (plik passwd) w celu  odnalezienia  danej  nazwy
       uytkownika  i  w  miejscu  wystpienia tyldy zostaje podstawiony katalog
       domowy  danego  uytkownika.   Jeli  nazwa   uytkownika   nie   zostanie
       odnaleziona  w  pliku  hasel  lub  gdy  w  nazwie  uytkownika  wystpuje
       jakiekolwiek cytowanie albo podstawienie parametru, wowczas nie zostaje
       wykonane adne podstawienie.

       W  ustawieniach parametrow (tych poprzedzajcych proste komendy lub tych
       wystpujcych w argumentach dla  alias,  export,  readonly,  i  typeset),
       rozwijanie    znakow    tyld   zostaje   wykonywane   po   jakimkolwiek
       niewycytowanym (:) i nazwy uytkownikow zostaj ujte w dwukropki.

       Katalogi  domowe  poprzednio  rozwinitych   nazw   uytkownikow   zostaj
       umieszczone  w  pamici  podrcznej  i  przy ponownym uyciu zostaj stamtd
       pobierane. Komenda alias -d moe  by  uyta  do  wylistowania,  zmiany  i
       dodania   do   tej   pamici   podrcznej   (w  szczeg'olnoci,  `alias  -d
       fac=/usr/local/facilities; cd ~fac/bin').

   Rozwijanie nawias'ow (przemiany)
       Rozwinicia nawiasow przyjmujce posta
              prefiks{cig1,...,cigN}sufiks
       zostaj rozwinite w  N  wyrazow,  z  ktorych  kady  zawiera  konkatenacj
       prefiks,  cign  i  sufiks  (w  szczeg'olnoci.,  `a{c,b{X,Y},d}e' zostaje
       rozwinite do czterech wyrazow: ace, abXe, abYe i  ade).   Jak  ju  wyej
       wspomniano, rozwinicia nawiasow mog by nakladane na siebie, a wynikajce
       slowa nie s sortowane.  Wyraenia  nawiasowe  musz  zawiera  niecytowany
       przecinek  (,),  aby nastpilo rozwijanie (tak wic {} i {foo} nie zostaj
       rozwinite).  Rozwinicie nawiasow nastpuje po podstawieniach  parametrow
       i przed generowaniem nazw plikow.

   Wzorce nazw plik'ow
       Wzorcem   nazwy   pliku   jest   slowo  zwierajce  jeden  lub  wicej  z
       niecytowanych symboli  ?  lub  *  lub  sekwencji  [..].   Po  wykonaniu
       rozwinicia   nawiasow,   powloka   zamienia   wzorce   nazw  plikow  na
       uporzdkowane nazwy plikow, ktore pasuj do tego wzorca (jeli adne  pliki
       nie pasuj, wowczas dane slowo zostaje pozostawione bez zmian). Elementy
       wzorcow maj nastpujce znaczenia:

       ?      oznacza dowolny pojedynczy znak.

       *      oznacza dowoln sekwencj znakow.

       [..]   oznacza kady ze  znakow  pomidzy  klamrami.  Mona  poda  zakresy
              znakow  uywajc  -  pomidzy  dwoma ograniczajcymi zakres znakami,
              tzn.  [a0-9] oznacza liter a lub dowoln  cyfr.   Aby  przedstawi
              sam  znak  - naley go albo zacytowa albo musi by to pierwszy lub
              ostatni  znak  w  licie  znakow.  Podobnie  ]   musi   albo   by
              wycytowywane,  albo  by  pierwszym lub ostatnim znakiem w licie,
              jeli ma oznacza samego siebie, a nie zakoczenie listy. Rownie  !
              wystpujcy   na  pocztku  listy  ma  specjalne  znaczenie  (patrz
              poniej), tak wic aby  reprezentowal  samego  siebie  musi  zosta
              wycytowany lub wystpowa dalej w licie.

       [!..]  podobnie  jak  [..],  tylko  e oznacza dowolny znak niewystpujcy
              pomidzy klamrami.

       *(wzorzec| ... |wzorzec)
              oznacza kady cig zawierajcy  zero  lub  wicej  wystpie  podanych
              wzorcow.   Przykladowo:  wzorzec  *(foo|bar)  obejmuje  cigi `',
              `foo', `bar', `foobarfoo', itp..

       +(wzorzec| ... |wzorzec)
              obejmuje kady cig  znakow  obejmujcy  jedno  lub  wicej  wystpie
              danych  wzorcow.   Przykladowo: wzorzec +(foo|bar) obejmuje cigi
              `foo', `bar', `foobarfoo', itp..

       ?(wzorzec| ... |wzorzec)
              oznacza cig pusty lub cig  obejmujcy  jeden  z  danych  wzorcow.
              Przykladowo:  wzorzec ?(foo|bar) obejmuje jedynie cigi `', `foo'
              i `bar'.

       @(wzorzec| ... |wzorzec)
              obejmuje cig obejmujcy jeden z podanych  wzorcow.   Przykladowo:
              wzorzec @(foo|bar) obejmuje wylcznie cigi `foo' i `bar'.

       !(wzorzec| ... |wzorzec)
              obejmuje  dowolny  cig  nie  obejmujcy  adnego z danych wzorcow.
              Przykladowo: wzorzec !(foo|bar)  obejmuje  wszystkie  cigi  poza
              `foo'  i  `bar';  wzorzec !(*) nie obejmuje adnego cigu; wzorzec
              !(?)* obejmuje wszystkie cigi (prosz si nad tym zastanowi).

       Prosz zauway, e wzorce w pdksh obecnie nigdy nie  obejmuj  .  i  ..,  w
       przeciwiestwie do oryginalnej powloki ksh, Bourne'a sh i basha, tak wic
       to bdzie musialo si ewentualnie zmieni (na zle).

       Prosz zauway, e powysze elementy wzorcow nigdy nie obejmuj  kropki  (.)
       na  pocztku  nazwy  pliku ani ukonika (/), nawet gdy zostaly one podane
       jawnie w sekwencji [..]; ponadto nazwy . i ..  nigdy nie s  obejmowane,
       nawet poprzez wzorzec .*.

       Jeli  zostala  ustawiona  opcja  markdirs,  wowczas,  wszelkie katalogi
       wynikajce z generacji nazw plikow zostaj oznaczone koczcym /.

       POSIX-owe klasy znakow (tzn.,  [:nazwa_klasy:]  wewntrz  wyraenia  typu
       [..])  jak na razie nie zostaly zaimplementowane.

   Przekierowanie wejcia/wyjcia
       Podczas wykonywania komendy, jej standardowe wejcie, standardowe wyjcie
       i standardowe wyjcie bldow (odpowiednio deskryptory plikow 0, 1 i 2)  s
       zwykle  dziedziczone  po  powloce.   Trzema  wyjtkami  od  tej reguly s
       komendy w potokach, dla ktorych standardowe  wejcie  i/lub  standardowe
       wyjcie  odpowiadaj  tym,  ustalonym przez potok, komendy asychroniczne,
       tworzone jeli  kontrola  prac  zostala  wylczona,  ktorych  standardowe
       wejcie  zostaje  ustawione  na  /dev/null,  oraz  komendy,  dla ktorych
       zostalo ustawione jedno lub kilka z nastpujcych przekierowa:

       > plik Standardowe wyjcie zostaje przekierowane do plik-u.   Jeli  plik
              nie istnieje, wowczas zostaje utworzony; jeli istnieje i jest to
              regularny plik oraz zostala ustawiona opcja  noclobber,  wowczas
              wystpuje  bld,  w  przeciwnym  razie  dany plik zostaje ucity do
              pocztku.   Prosz  zwroci  uwag,  i   oznacza   to,   e   komenda
              jaka_komenda < foo > foo otworzy plik foo do odczytu, a nastpnie
              skasuje  jego  zawarto,  gdy  otworzy  go   do   zapisu,   zanim
              jaka_komenda otrzyma szans przeczytania czegokolwiek z foo.

       >| plik
              tak  jak  dla  >,  tylko  e  zawarto  pliku  zostanie  skasowana
              niezalenie od ustawienia opcji noclobber.

       >> plik
              tak jak dla >, tylko e jeli dany plik ju istnieje, to nowe  dane
              bd  dopisywane  do  niego,  zamiast  kasowania  poprzedniej jego
              zawartoci.   Ponadto  plik  ten   zostaje   otwarty   w   trybie
              dopisywania,  tak  wic wszelkiego rodzaju operacje zapisu na nim
              dotycz jego aktualnego koca.  (patrz open(2)).

       < plik standardowe wejcie zostaje przekierowane do  pliku,  ktory  jest
              otwierany w trybie do odczytu.

       <> plik
              tak  jak dla <, tylko e plik zostaje otworzony w trybie zapisu i
              czytania.

       << znacznik
              po  wczytaniu  wiersza   komendy   zawierajcego   tego   rodzaju
              przekierowanie  (zwane tu-dokumentem), powloka kopiuje wiersze z
              komendy do  tymczasowego  pliku,  a  do  natrafienia  na  wiersz
              odpowiadajcy  znacznikowi.   Podczas  wykonywania polecenia jego
              standardowe  wejcie  jest   przekierowane   do   pewnego   pliku
              tymczasowego.   Jeli  znacznik  nie zawiera wycytowanych znakow,
              zawarto danego  pliku  tymczasowego  zostaje  przetworzona  tak,
              jakby zawierala si w podwojnych cudzyslowach za kadym razem, gdy
              dana komenda jest wykonywana.  Tak wic zostan  na  nim  wykonane
              podstawienia   parametrow,   komend   i   arytmetyczne   wraz  z
              interpretacj odwrotnego ukonika (\) i znakow wyj dla $, `,  \  i
              \nowa_linia.   Jeli wiele tu-dokumentow zostanie zastosowanych w
              jednym i tym samym wierszy komendy, to s one zachowane w podanej
              kolejnoci.

       <<- znacznik
              tak  jak  dla  <<, tylko e pocztkowe tabulatory zostaj usunite z
              tu-dokumentu.

       <& fd  standardowe wejcie zostaje powielone z deskryptora pliku fd.  fd
              moe by pojedyncz cyfr, wskazujc na numer istniejcego deskryptora
              pliku, liter  p, wskazujc na plik powizany  w  wyjciem  obecnego
              koprocesu,  lub  znakiem  -,  wskazujcym,  e  standardowe wejcie
              powinno zosta zamknite.

       >& fd  tak jak dla <&, tylko e operacja dotyczy standardowego wyjcia.

       W kadym z powyszych przekierowa, mona  poda  jawnie  deskryptor  pliku,
       ktorego  ma  ono  dotyczy, (tzn. standardowego wejcia lub standardowego
       wyjcia) przez  poprzedzajc  odpowiedni  pojedyncz  cyfr.   Podstawienia
       parametrow  komend,  arytmetyczne,  tyld,  tak  jak i (gdy powloka jest
       interakcyjna) generacje nazw plikow - zostan  wykonane  na  argumentach
       przekierowa  plik,  znacznik  i  fd.   Trzeba  jednak  zauway, e wyniki
       wszelkiego rodzaju generowania nazw plikow zostan uyte tylko wtedy, gdy
       okrelaj  nazw  jednego  pliku; jeli natomiast obejmuj one wiele plikow,
       wowczas zostaje  zastosowane  dane  slowo  bez  rozwini  wynikajcych  z
       generacji nazw plikow.  Prosz zwroci uwag, e w powlokach ograniczonych,
       przekierowania tworzce nowe pliki nie mog by stosowane.

       Dla prostych polece, przekierowania mog  wystpowa  w  dowolnym  miejscu
       komendy,   w   komendach   zloonych  (wyraeniach  if,  itp.),  wszelkie
       przekierowania musz znajdowa si na kocu.  Przekierowania s przetwarzane
       po tworzeniu potokow i w kolejnoci, w jakiej zostaly podane, tak wic
              cat /foo/bar 2>&1 > /dev/null | cat -n
       wywietli bld z numerem linii wiersza poprzedzajcym go.

   Wyraenia arytmetyczne
       Calkowite  wyraenia  arytmetyczne  mog by stosowane przy pomocy komendy
       let, wewntrz wyrae $((..)), wewntrz odwola do tablic  (w  szczeg'olnoci,
       nazwa[wyraenie]),  jako  numeryczne  argumenty  komendy  test,  i  jako
       wartoci w przyporzdkowywaniach do calkowitych parametrow.

       Wyraenia  mog   zawiera   alfanumeryczne   identyfikatory   parametrow,
       odwolania  do  tablic  i  calkowite  stale.  Mog  zosta rownie polczone
       nastpujcymi operatorami jzyka C: (wymienione i zgrupowane  w  kolejnoci
       rosncego priorytetu).

       Operatory unarne:
              + - ! ~ ++ --

       Operatory binarne:
              ,
              = *= /= %= += -= <<= >>= &= ^= |=
              ||
              &&
              |
              ^
              &
              == !=
              < <= >= >
              << >>
              + -
              * / %

       Operator trinarny:
              ?: (priorytet jest bezporednio wyszy od przyporzdkowania)

       Operatory grupujce:
              ( )

       Stale  calkowite  mog  by  podane  w  dowolnej  bazie,  stosujc  notacj
       baza#liczba, gdzie baza jest dziesitn liczb calkowit specyfikujc baz, a
       liczba jest liczb zapisan w danej bazie.

       Operatory s wyliczane w nastpujcy sposob:

              unarny +
                     wynikiem  jest  argument  (podane  wylcznie  dla  pelnoci
                     opisu).

              unary -
                     negacja.

              !      logiczna negacja; wynikiem  jest  1  jeli  argument  jest
                     zerowy, a 0 jeli nie.

              ~      arytmetyczna negacja (bit-w-bit).

              ++     inkrement;  musi  by  zastosowanym  do  parametru  (a nie
                     literalu  lub  innego  wyraenia)   -   parametr   zostaje
                     powikszony  o  1.   Jeli zostal zastosowany jako operator
                     przedrostkowy, wowczas wynikiem jest inkrementowana warto
                     parametru,   a  jeli  zostal  zastosowany  jako  operator
                     przyrostkowy, to wynikiem jest pierwotna warto parametru.

              --     podobnie  do  ++,  tylko  e  wynikiem  jest  zmniejszenie
                     parametru o 1.

              ,      Rozdziela  dwa wyraenia arytmetyczne; lewa strona zostaje
                     wyliczona  jako  pierwsza,  a  nastpnie   prawa   strona.
                     Wynikiem jest warto wyraenia po prawej stronie.

              =      przyporzdkowanie;  zmiennej po lewej zostaje nadana warto
                     po prawej.

              *= /= %= += -= <<= >>= &= ^= |=
                     operatory przyporzdkowania; <var> <op>= <expr>  jest  tym
                     samym co <var> = <var> <op> ( <expr> ).

              ||     logiczna  alternatywa;  wynikiem jest 1 jeli przynajmniej
                     jeden z argumentow jest niezerowy, 0 gdy  nie.   Argument
                     po  prawej  zostaje  wyliczony  jedynie,  gdy argument po
                     lewej jest zerowy.

              &&     logiczna  koniunkcja;  wynikiem  jest   1   jeli   obydwa
                     argumenty s niezerowe, 0 gdy nie.  Prawy argument zostaje
                     wyliczony jedynie, gdy lewy jest niezerowy.

              |      arytmetyczna alternatywa (bit-w-bit).

              ^      arytmetyczne albo (bit-w-bit).

              &      arytmetyczna koniunkcja (bit-w-bit).

              ==     rowno; wynikiem jest 1, jeli  obydwa  argumenty  s  sobie
                     rowne, 0 gdy nie.

              !=     nierowno;  wynikiem jest 0, jeli obydwa argumenty s sobie
                     rowne, 1 gdy nie.

              <      mniejsze od; wynikiem jest 1,  jeli  lewy  argument  jest
                     mniejszy od prawego, 0 gdy nie.

              <= >= >
                     mniejsze lub rowne, wiksze lub rowne, wiksze od. Patrz <.

              << >>  przesu  w  lewo  (prawo);  wynikiem  jest lewy argument z
                     bitami przesunitymi na lewo (prawo) o liczb pol  podan  w
                     prawym argumencie.

              + - * /
                     suma, ronica, iloczyn i iloraz.

              %      reszta; wynikiem jest reszta z dzielenia lewego argumentu
                     przez prawy.  Znak wyniku jest nieustalony, jeli ktory  z
                     argumentow jest ujemny.

              <arg1> ? <arg2> : <arg3>
                     jeli  <arg1>  jest  niezerowy, to wynikiem jest <arg2>, w
                     przeciwnym razie <arg3>.

   Koprocesy
       Koproces to potok stworzony poprzez operator |&,  ktory  jest  procesem
       asynchronicznym, do ktorego powloka moe zarowno pisa (uywajc print -p),
       jak i czyta (uywajc read -p).  Wejciem i wyjciem koprocesu mona  rownie
       manipulowa   przy   pomocy  przekierowa  >&p  i  odpowiednio  <&p.   Po
       uruchomieniu koprocesu, nastpne nie  mog  by  uruchomione  dopoki  dany
       koproces  nie  zakoczy  pracy  lub dopoki wejcie koprocesu nie zostanie
       przekierowane  przez  exec  n>&p.   Jeli  wejcie   koprocesu   zostanie
       przekierowane  w  ten  sposob,  to  nastpny  w  kolejce do uruchomienia
       koproces bdzie wspoldzielil wyjcie  z  pierwszym  koprocesem,  chyba  e
       wyjcie  pierwszego  koprocesu  zostalo  przekierowane  przy pomocy exec
       n<&p.

       Pewne uwagi dotyczce koprocesow:
         o    jedyn moliwoci zamknicia  wejcia  koprocesu  (tak  aby  koproces
              wczytal   zakoczenie   pliku)   jest  przekierowanie  wejcia  na
              numerowany  deskryptor  pliku,   a   nastpnie   zamknicie   tego
              deskryptora (w szczegolnoci, exec 3>&p;exec 3>&-).
         o    aby  koprocesy  mogly  wspoldzieli  jedno  wyjcie,  powloka musi
              zachowa otwart cz wpisow danego potoku wyjciowego.  Oznacza  to,
              e  zakoczenie  pliku  nie zostanie wykryte do czasu, a wszystkie
              koprocesy wspoldzielce wyjcie  zostan zakoczone (gdy zostan  one
              zakoczone, wowczas  powloka zamyka swoj kopi potoku).  Mona temu
              zapobiec przekierowujc wyjcie  na  numerowany  deskryptor  pliku
              (poniewa  powoduje  to  rownie  zamknicie  przez  powlok  swojej
              kopii).  Prosz zwroci uwag, i to zachowanie  jest nieco odmienne
              od  oryginalnej  powloki  Korna,  ktora zamyka cz zapisow swojej
              kopii  wyjcia  koprocesu,  gdy  ostatnio  uruchomiony   koproces
              (zamiast   gdy   wszystkie   wspoldzielce   koprocesy)  zostanie
              zakoczony.
         o    print -p ignoruje  sygnal  SIGPIPE  podczas  zapisu,  jeli  dany
              sygnal  nie zostal przechwycony lub zignorowany; nie zachodzi to
              jednak,  gdy  wejcie  koprocesu  zostalo   powielone   na   inny
              deskryptor pliku i stosowane jest print -un.

   Funkcje
       Funkcje definiuje si albo przy pomocy syntaktyki powloki Korna function
       name,  albo  syntaktyki  powloki  Bourne'a/POSIX-owej:  name()   (patrz
       poniej, co do ronic zachodzcych pomidzy tymi dwiema formami).  Funkcje,
       tak jak i .-skrypty, s wykonywane w  biecym  otoczeniu,  aczkolwiek,  w
       przeciwiestwie   do   .-skryptow,  argumenty  powloki  (tzn.  argumenty
       pozycyjne, $1, itd.)  nigdy  nie  s  widoczne  wewntrz  nich.   Podczas
       ustalania  poloenia  komendy,  funkcje  s przeszukiwane po przeszukaniu
       specjalnych   komend   wbudowanych,   za   przed    regularnymi    oraz
       nieregularnymi komendami wbudowanymi i przed przeszukaniem PATH.

       Istniejca  funkcja  moe  zosta  usunita poprzez unset -f nazwa-funkcji.
       List funkcji mona otrzyma poprzez typeset +f, a definicje funkcji  mona
       otrzyma poprzez typeset -f.  autoload (co jest aliasem dla typeset -fu)
       moe zosta uyte do tworzenia  niezdefiniowanych  funkcji.   Jeli  ma  by
       wykonana  niezdefiniowana  funkcja,  wowczas  powloka  przeszukuje ciek
       podan w parametrze FPATH szukajc pliku  o  nazwie  identycznej  z  nazw
       danej funkcji. Jeli plik taki zostanie odnaleziony, to bdzie wczytany i
       wykonany.   Jeli  po  wykonaniu   tego   pliku   dana   funkcja   bdzie
       zdefiniowana,   wowczas  zostanie  ona  wykonana,  w  przeciwnym  razie
       zostanie wykonane zwykle odnajdywanie komend (tzn., powloka przeszukuje
       tablic  zwyklych komend wbudowanych i PATH).  Prosz zwroci uwag, e jeli
       komenda nie zostanie odnaleziona na  podstawie  PATH,  wowczas  zostaje
       podjta    proba    odnalezienia    funkcji   przez   FPATH   (jest   to
       nieudokumentowanym zachowaniem si oryginalnej powloki Korna).

       Funkcje mog mie dwa atrybuty - ledzenia i eksportowania, ktore  mog  by
       ustawiane  przez  typeset  -ft  i  odpowiednio  typeset  -fx.   Podczas
       wykonywania funkcji ledzonej, opcja xtrace powloki zostaje  wlczona  na
       czas danej funkcji, w przeciwnym razie opcja xtrace pozostaje wylczona.
       Atrybut eksportowania nie jest obecnie uywany.  W  oryginalnej  powloce
       Korna,  wyeksportowane  funkcje  s widoczne dla skryptow powloki, gdy s
       one wykonywane.

       Poniewa   funkcje   s   wykonywane   w   obecnym   kontekcie   powloki,
       przyporzdkowania  parametrow wykonane wewntrz funkcji pozostaj widoczne
       po zakoczeniu danej funkcji.  Jeli jest to niepodane,  wowczas  komenda
       typeset  moe  by  zastosowana  wewntrz  funkcji  do tworzenia lokalnych
       parametrow.  Prosz zwroci uwag, i w  aden  sposob  nie  mona  ograniczy
       widocznoci parametrow specjalnych (tzn. $$, $!).

       Kodem  wyjcia  funkcji  jest  kod  wyjcia  ostatniej  wykonanej  w niej
       komendy.  Funkcj mona przerwa bezporednio przy pomocy  komendy  return;
       mona to rownie zastosowa do jawnego okrelenia kodu wyjcia.

       Funkcje  zdefiniowane  przy  pomocy  zarezerwowanego  slowa function, s
       traktowane odmiennie w nastpujcych punktach od  funkcji  zdefiniowanych
       poprzez notacj ():
         o    parametr  $0  zostaje ustawiony na nazw funkcji (funkcje w stylu
              Bourne'a nie dotykaj $0).
         o    przyporzdkowania  wartoci  parametrom   poprzedzajce   wywolanie
              funkcji   nie   zostaj  zachowane  w  biecym  kontekcie  powloki
              (wykonywanie   funkcji   w   stylu   Bourne'a    zachowuje    te
              przyporzdkowania).
         o    OPTIND  zostanie  zachowany i skasowany na pocztku oraz nastpnie
              odtworzony  na  zakoczenie  funkcji,  tak  wic  getopts  moe  by
              poprawnie  stosowane  zarowno  wewntrz  funkcji, jak i poza nimi
              (funkcje w stylu Bourne'a nie dotykaj OPTIND, tak wic stosowanie
              getopts  wewntrz  funkcji  jest niezgodne ze stosowaniem getopts
              poza funkcjami).
              W przyszloci zostan dodane rownie nastpujce ronice:
         o    Podczas wykonywania funkcji bdzie stosowany  oddzielny  kontekst
              ledzenia/sygnalow.   Tak  wic ledzenia ustawione wewntrz funkcji
              nie bd mialy wplywu na ledzenia i sygnaly powloki, nieignorowane
              przez  ni  (ktore mog by przechwytywane), i bd mialy domylne ich
              znaczenie wewntrz funkcji.
         o    ledzenie  EXIT-a,  jeli  zostanie  ustawione  wewntrz   funkcji,
              zostanie wykonane po zakoczeniu funkcji.

   Tryb POSIX-owy
       Dana  powloka  ma  by  w zasadzie zgodna ze standardem POSIX, jednak, w
       niektorych przypadkach, zachowanie zgodne ze standardem POSIX jest albo
       sprzeczne  z  zachowaniem  oryginalnej  powloki  Korna,  albo  z  wygod
       uytkownika.  To, jak powloka zachowuje  si  w  takich  wypadkach,  jest
       ustalane stanem opcji posix (set -o posix) -- jeli jest ona wlczona, to
       zachowuje si zgodnie z POSIX-em, a w przeciwnym  razie  -  nie.   Opcja
       posix   zostaje   automatycznie  ustawiona,  jeli  powloka  startuje  w
       otoczeniu zawierajcym ustawiony parametr POSIXLY_CORRECT.  (Powlok mona
       rownie  skompilowa  tak, aby zachowanie zgodne z POSIX-em bylo domylnie
       ustawione, ale jest to zwykle niepodane).

       A oto lista wplywow ustawienia opcji posix:
         o    \" wewntrz cytowanych  podwojnymi  cudzyslowami  `..`  podstawie
              komend:  w  trybie  POSIX-owym,  \"  jest interpretowany podczas
              interpretacji komendy; w trybie nie-POSIX-owym, odwrotny  ukonik
              zostaje  usunity  przed  interpretacj  podstawienia komendy.  Na
              przykladecho "`echo \"hi\"`" produkuje `"hi"'  w  trybie  POSIX-
              owym,   `hi'  a  w  trybie  nie-POSIX-owym.   W  celu  uniknicia
              problemow, prosz stosowa posta $(...)  podstawienia komend.
         o    wyjcie kill -l: w trybie POSIX-owym nazwy sygnalow s  wymieniane
              wiersz  po wierszu; w nie-POSIX-owym trybie numery sygnalow, ich
              nazwy i  opis  zostaj  wymienione  w  kolumnach.   W  przyszloci
              zostanie  dodana nowa opcja (zapewne -v) w celu rozronienia tych
              dwoch zachowa.
         o    kod wyjcia fg: w trybie POSIX-owym, kod wyjcia  wynosi  0,  jeli
              nie  wystpily  adne  bldy;  w  trybie nie-POSIX-owym, kod wyjcia
              odpowiada kodowi ostatniego  zadania  wykonywanego  w  pierwszym
              planie.
         o    kod  wyjcia  poleceniaeval:  jeeli  argumentem  eval bdzie puste
              polecenie (np.: eval "`false`"), to jego kodem wyjcia  w  trybie
              POSIX-owym bdzie 0.  W trybie nie-POSIX-owym, kodem wyjcia bdzie
              kod  wyjcia  ostatniego  podstawienia  komendy,  ktore   zostalo
              dokonane podczas przetwarzania argumentow polecenia eval (lub 0,
              jeli nie bylo podstawie komend).
         o    getopts: w trybie POSIX-owym, opcje musz  zaczyna  si  od  -;  w
              trybie  nie-POSIX-owym,  opcje mog si zaczyna albo od -, albo od
              +.
         o    rozwijanie nawiasow (zwane rownie przemian): w trybie POSIX-owym
              rozwijanie  nawiasow  jest  wylczone;  w  trybie  nie-POSIX-owym
              rozwijanie nawiasow jest wlczone.  Prosz zauway, e set -o  posix
              (lub  ustawienie parametru POSIXLY_CORRECT) automatycznie wylcza
              opcj braceexpand, moe ona by jednak jawnie wlczona poniej.
         o    set -: w trybie POSIX-owym, nie wylcza to ani opcji verbose, ani
              xtrace; w trybie nie-POSIX-owym, wylcza.
         o    kod  wyjcia  set: w trybie POSIX-owym, kod wyjcia wynosi 0, jeli
              nie wystpily adne bldy;  w  trybie  nie-POSIX-owym,  kod  wyjcia
              odpowiada kodowi wszelkich podstawie komend wykonywanych podczas
              generacji komendy set.  Przykladowo, `set -- `false`;  echo  $?'
              wypisuje  0  w  trybie  POSIX-owym, a 1 w trybie nie-POSIX-owym.
              Taka konstrukcja stosowana  jest  w  wikszoci  skryptow  powloki
              stosujcych stary wariant komendy getopt(1).
         o    rozwijanie  argumentow komend alias, export, readonly i typeset:
              w trybie POSIX-owym, nastpuje normalne rozwijanie argumentow;  w
              trybie  nie-POSIX-owym,  rozdzielanie  pol,  dopasowywanie  nazw
              plikow,  rozwijanie  nawiasow  i  (zwykle)  rozwijanie  tyld   s
              wylczone,  ale  rozwijanie  tyld  w przyporzdkowaniach pozostaje
              wlczone.
         o    specyfikacja sygnalow:  w  trybie  POSIX-owym,  sygnaly  mog  by
              podawane  jedynie  cyframi,  jeli  numery  sygnalow  s  zgodne z
              wartociami z POSIX-a (tzn. HUP=1, INT=2, QUIT=3, ABRT=6, KILL=9,
              ALRM=14 i TERM=15); w trybie nie-POSIX-owym, sygnaly  zawsze mog
              by podane cyframi.
         o    rozwijanie aliasow:  w  trybie  POSIX-owym,  rozwijanie  aliasow
              zostaje  jedynie  wykonywane, podczas wczytywania slow komend; w
              trybie  nie-POSIX-owym,  rozwijanie  aliasow  zostaje   wykonane
              rownie  na  kadym  slowie  po jakim aliasie, ktore koczy si bial
              przerw.  Na przyklad nastpujca ptla for
              alias a='for ' i='j'
              a i in 1 2; do echo i=$i j=$j; done
       uywa parametru i w trybie POSIX-owym, natomiast j w  trybie  nie-POSIX-
       owym.
         o    test: w trybie POSIX-owym, wyraenie "-t" (poprzedzone pewn liczb
              argumentow "!") zawsze jest prawdziwe, gdy jest cigiem o dlugoci
              niezerowej;  w  nie-POSIX-owym  trybie,  sprawdza czy deskryptor
              pliku 1 jest jakim tty (tzn., argument fd do testu -t moe  zosta
              pominity i jest domylnie rowny 1).

   Wykonywanie komend
       Po  wyliczeniu  argumentow  wiersza  komendy,  wykonaniu  przekierowa i
       przyporzdkowa  parametrow,  zostaje  ustalony  typ  komendy:  specjalna
       wbudowana,  funkcja,  regularna  wbudowana lub nazwa pliku, ktory naley
       wykona, znajdowanego przy  pomocy  parametru  PATH.   Testy  te  zostaj
       wykonane  w  wyej podanym porzdku.  Specjalne wbudowane komendy roni si
       tym od innych komend, e do ich odnalezienia nie  jest  uywany  parametr
       PATH,  bld  podczas  ich  wykonywania  moe spowodowa zakoczenie powloki
       nieinterakcyjnej i  przyporzdkowania  wartoci  parametrow  poprzedzajce
       komend   zostaj  zachowane  po  jej  wykonaniu.   Aby  tylko  wprowadzi
       zamieszanie, jeli  opcja  posix  zostala  wlczona  (patrz  komenda  set
       poniej),  to  pewne  specjale komendy staj si bardzo specjalne, gdy nie
       jest wykonywane rozdzielanie pol, rozwijanie  nazw  plikow,  rozwijanie
       nawiasow,  ani  rozwijanie  tyld  na  argumentach,  ktore  wygldaj  jak
       przyporzdkowania.  Zwykle wbudowane komendy wyroniaj si jedynie tym,  e
       do ich odnalezienia nie jest stosowany parametr PATH.

       Oryginalny  ksh i POSIX roni si nieco w tym, jakie komendy s traktowane
       jako specjalne, a jakie jako zwykle:

       Specjalne polecenia w POSIX

              .          continue   exit       return     trap
              :          eval       export     set        unset
              break      exec       readonly   shift

       Dodatkowe specjalne komendy w ksh

              builtin    times      typeset

       Bardzo specjalne komendy (tryb nie-POSIX-owy)

              alias      readonly   set        typeset

       Regularne komendy w POSIX

              alias      command    fg         kill       umask
              bg         false      getopts    read       unalias
              cd         fc         jobs       true       wait

       Dodatkowe regularne komendy ksh

              [          let        pwd        ulimit
              echo       print      test       whence

       W przyszloci dodatkowe specjalne komendy oraz regularne komendy ksh mog
       by traktowane odmiennie od specjalnych i regularnych komand POSIX.

       Po ustaleniu typu komendy, wszelkie przyporzdkowania wartoci parametrow
       zostaj wykonane i wyeksportowane na czas trwania komendy.

       Poniej opisujemy specjalne i regularne polecenia wbudowane:

       . plik [arg1 ...]
              Wykonaj komendy  z  pliku  w  biecym  otoczeniu.   Plik  zostaje
              odszukiwany  przy  uyciu  katalogow z PATH.  Jeli zostaly podane
              argumenty, to parametry pozycyjne mog by uywane w celu uzyskania
              dostpu  do  nich  podczas  wykonywania pliku.  Jeeli nie zostaly
              podane adne argumenty, to argumenty pozycyjne odpowiadaj  tym  z
              biecego otoczenia, w ktorym dana komenda zostala uyta.

       : [ ... ]
              Komenda zerowa. Kodem wyjcia jest zero.

       alias [ -d | +-t [-r] ] [+-px] [+-] [name1[=value1] ...]
              Bez  argumentow,  alias  wywietla  wszystkie obecne aliasy.  Dla
              kadej nazwy bez podanej  wartoci  zostaje  wywietlony  istniejcy
              odpowiedni  alias.   Kada  nazwa z podan wartoci definiuje alias
              (patrz: "Aliasy" powyej).

              Do wywietlania aliasow  uywany  jest  jeden  z  dwoch  formatow:
              zwykle  aliasy  s  wywietlane  jako nazwa=warto, przy czym warto
              jest cytowana; jeli opcje mialy przedrostek + lub samo + zostalo
              podane  we  wierszu  komendy,  tylko  nazwa  zostaje wywietlona.
              Ponadto, jeli zostala zastosowana opcja -p,  to  dodatkowo  kady
              wiersz zaczyna si od cigu "alias ".

              Opcja  -x ustawia (a +x kasuje) atrybut eksportu dla aliasu, lub
              jeli  nie  podano  adnych  nazw,  wywietla  aliasy  wraz  z  ich
              atrybutem  eksportu  (eksportowanie  aliasu  nie  ma  ma  adnego
              efektu).

              Opcja -t wskazuje, e ledzone aliasy maj by  wywietlone/ustawione
              (wartoci   podane  w  wierszu  komendy  zostaj  zignorowane  dla
              ledzonych aliasow).  Opcja  -r  wskazuje,  e  wszystkie  ledzone
              aliasy maj zosta usunite.

              Opcja  -d nakazuje wywietlenie lub ustawienie aliasow katalogow,
              ktore s stosowane w rozwiniciach tyld (patrz: "Rozwinicia  tyld"
              powyej).

       bg [job ...]
              Podejmij ponownie wymienione zatrzymane zadanie(-a) w tle.  Jeli
              nie podano adnego zadania, to  przyjmuje  si  domylnie  %+.   Ta
              komenda  jest  dostpna  jedynie w systemach obslugujcych kontrol
              zada.  Dalsze informacje mona znale poniej w rozdziale "Kontrola
              zada".

       bind [-m] [klawisz[=komenda-edycji] ...]
              Ustawienie lub wyliczenie obecnych przyporzdkowa klawiszy/makr w
              emacsowym trybie  edycji  komend.   Patrz  "Interakcyjna  edycja
              wiersza polece w trybie emacs" w celu pelnego opisu.

       break [poziom]
              break  przerywa  poziom  zagniedenia w ptlach for, select, until
              lub while.  Domylnie poziom wynosi 1.

       builtin komenda [arg1 ...]
              Wykonuje wbudowan komend komenda.

       cd [-LP] [katalog]
              Ustawia  aktualny  katalog  roboczy  na  katalog.   Jeli  zostal
              ustawiony parametr CDPATH, to wypisuje list katalogow, w ktorych
              bdzie szuka katalogu.  Pusta zawarto w  CDPATH  oznacza  katalog
              biecy.   Jeli  zostanie  uyty  niepusty  katalog z CDPATH, to na
              standardowym wyjciu bdzie wywietlona jego pelna cieka.  Jeli nie
              podano  katalogu,  to  zostanie uyty katalog domowy $HOME.  Jeli
              katalogiem jest -, to  zostanie  zastosowany  poprzedni  katalog
              roboczy  (patrz  parametr  OLDPWD).   Jeli  uyto opcji -L (cieka
              logiczna) lub jeli nie zostala ustawiona opcja  physical  (patrz
              komenda  set  poniej),  wowczas  odniesienia  do .. w katalogu s
              wzgldne wobec cieki zastosowanej do dojcia do  danego  katalogu.
              Jeli  podano  opcj -P (fizyczna cieka) lub gdy zostala ustawiona
              opcja physical,  to  ..  jest  wzgldne  wobec  drzewa  katalogow
              systemu plikow.  Parametry PWD i OLDPWD zostaj uaktualnione tak,
              aby odpowiednio zawieraly biecy i poprzedni katalog roboczy.

       cd [-LP] stary nowy
              Cig nowy zostaje podstawiony w zamian za stary w biecym katalogu
              i powloka probuje przej do nowego katalogu.

       command [-pvV] komenda [arg1 ...]
              Jeli  nie  zostala  podana  opcja  -v  ani  opcja -V, to komenda
              zostaje wykonana dokladnie tak,  jakby  nie  podano  command,  z
              dwoma  wyjtkami:  po  pierwsze,  komenda  nie  moe  by  funkcj w
              powloce, oraz po drugie, specjalne wbudowane komendy  trac  swoj
              specjalno  (tzn.   przekierowania  i bldy w uyciu nie powoduj, e
              powloka zostaje zakoczona,  a  przyporzdkowania  parametrow  nie
              zostaj  wykonane).   Jeli  podano  opcj  -p, zostaje zastosowana
              pewna domylna cieka zamiast obecnej wartoci PATH (warto  domylna
              cieki  jest  zalena  od  systemu, w jakim pracujemy: w systemach
              POSIX-owych jest to warto zwracana przez
                                      getconf CS_PATH
              ).

              Jeli podano opcj -v, to  zamiast  wykonania  polecenia  komenda,
              zostaje  podana  informacja,  co  by zostalo wykonane (i to samo
              dotyczy rownie arg1 ...): dla specjalnych i zwyklych wbudowanych
              komend  i  funkcji,  zostaj  po prostu wywietlone ich nazwy, dla
              aliasow, zostaje wywietlona komenda definiujca dany alias,  oraz
              dla   komend   odnajdowanych   przez   przeszukiwanie  zawartoci
              parametru PATH, zostaje wywietlona pelna  cieka  danej  komendy.
              Jeli  komenda  nie  zostanie  odnaleziona,  (tzn. przeszukiwanie
              cieki nie powiedzie si), nic nie zostaje  wywietlone  i  command
              zostaje  zakoczone  z  niezerowym  kodem  wyjcia.  Opcja -V jest
              podobna do opcji -v, tylko e bardziej gadatliwa.

       continue [poziom]
              continue skacze na pocztek poziomu z najglbiej zagniedonej  ptli
              for, select, until lub while.  level domylnie 1.

       echo [-neE] [arg ...]
              Wywietla  na  standardowym  wyjciu  swoje argumenty (rozdzielone
              spacjami), zakoczone przelamaniem wiersza.  Przelamanie  wiersza
              nie  nastpuje,  jeli  ktorykolwiek z parametrow zawiera sekwencj
              odwrotnego ukonika \c.  Patrz komenda print poniej, co do  listy
              innych rozpoznawanych sekwencji odwrotnych ukonikow.

              Nastpujce  opcje  zostaly  dodane  dla  zachowania  zgodnoci  ze
              skryptami z systemow BSD: -n wylcza kocowe przelamanie  wiersza,
              -e  wlcza  interpretacj  odwrotnych  ukonikow  (operacja zerowa,
              albowiem ma to domylnie miejsce) oraz -E wylczajce  interpretacj
              odwrotnych ukonikow.

       eval komenda ...
              Argumenty  zostaj powizane (z przerwami pomidzy nimi) do jednego
              cigu, ktory nastpnie powloka rozpoznaje  i  wykonuje  w  obecnym
              otoczeniu.

       exec [komenda [arg ...]]
              Komenda zostaje wykonana bez rozwidlania (fork), zastpujc proces
              powloki.

              Jeli  nie  podano  adnych  argumentow  wszelkie   przekierowania
              wejcia/wyjcia  s  dozwolone  i  powloka  nie  zostaje zastpiona.
              Wszelkie  deskryptory   plikow   wiksze   ni   2   otwarte   lub
              zdup(2)-owane w ten sposob nie s dostpne dla innych wykonywanych
              komend (tzn.,  komend  nie  wbudowanych  w  powlok).   Zauwa,  e
              powloka  Bourne'a  roni  si w tym: przekazuje bowiem deskryptory
              plikow.

       exit [kod]
              Powloka zostaje zakoczona z podanym kodem wyjcia.  Jeli kod  nie
              zostal podany, wowczas kod wyjcia przyjmuje biec warto parametru
              ?.

       export [-p] [parametr[=warto]] ...
              Ustawia  atrybut  eksportu   danego   parametru.    Eksportowane
              parametry   zostaj  przekazywane  w  otoczeniu  do  wykonywanych
              komend.    Jeli   podano   wartoci,   to   zostaj   one   rownie
              przyporzdkowane danym parametrom.

              Jeli  nie  podano  adnych  parametrow,  wowczas nazwy wszystkich
              parametrow z atrybutem  eksportu  zostaj  wywietlone  wiersz  po
              wierszu,  chyba e uyto opcji -p, wtedy zostaj wywietlone komendy
              export definiujce wszystkie eksportowane parametry  wraz  z  ich
              wartociami.

       false  Komenda koczca si z niezerowym kodem powrotu.

       fc [-e edytor | -l [-n]] [-r] [pierwszy [ostatni]]
              pierwszy  i  ostatni wybieraj komendy z historii.  Komendy moemy
              wybiera przy pomocy ich numeru w historii lub podajc cig  znakow
              okrelajcy  ostatnio  uyt  komend  rozpoczynajc  si od tego cigu.
              Opcja -l wywietla dan komend na  stdout,  a  -n  wylcza  domylne
              numery   komend.   Opcja  -r  odwraca  kolejno  komend  w  licie
              historii.  Bez -l, wybrane komendy podlegaj edycji przez  edytor
              podany  poprzez  opcj  -e, albo jeli nie podano -e, przez edytor
              podany w  parametrze  FCEDIT  (jeli  nie  zostal  ustawiony  ten
              parametr, wowczas stosuje si /bin/ed), i nastpnie wykonana przez
              powlok.

       fc [-e - | -s] [-g] [stare=nowe] [prefiks]
              Wykonuje ponownie wybran komend (domylnie poprzedni  komend)  po
              wykonaniu  opcjonalnej  zamiany  stare na nowe.  Jeli podano -g,
              wowczas wszelkie wystpienia stare zostaj zastpione przez nowe. Z
              tej  komendy  korzysta  si  zwykle  przy  pomocy  zdefiniowanego
              domylnie aliasu r='fc -e -'.

       fg [zadanie ...]
              Przywraca na  pierwszy  plan  zadanie(-nia).   Jeli  nie  podano
              jawnie  adnego zadania, wowczas odnosi si to domylnie do %+.  Ta
              komenda jest jedynie dostpna na systemach wspomagajcych  kontrol
              zada.  Patrz "Kontrola zada" dla dalszych informacji.

       getopts cigopt nazwa [arg ...]
              getopts  jest stosowany przez procedury powloki do rozpoznawania
              podanych argumentow (lub parametrow pozycyjnych, jeli nie podano
              adnych  argumentow)  i  do  sprawdzenia zasadnoci opcji.  cigopt
              zawiera litery opcji,  ktore  getopts  ma  rozpoznawa.  Jeli  po
              literze  wystpuje  przecinek,  wowczas  oczekuje  si, e opcja ma
              argument.  Opcje niemajce argumentow mog by  grupowane  w  jeden
              argument.   Jeli  opcja oczekuje argumentu i znak opcji nie jest
              ostatnim znakiem argumentu, w ktorym si znajduje, wowczas reszta
              argumentu  zostaje  potraktowana  jako  argument  danej opcji. W
              przeciwnym razie nastpny argument jest argumentem opcji.

              Za kadym razem,  gdy  zostaje  wywolane  getopts,  umieszcza  si
              nastpn  opcj  w  parametrze  powloki  nazwa  i  indeks nastpnego
              argumentu pod obrobk w parametrze powloki  OPTIND.   Jeli  opcja
              zostala  podana  z  +,  to  opcja  zostaje umieszczana w nazwa z
              przedrostkiem  +.   Jeli  opcja  wymaga  argumentu,  to  getopts
              umieszcza  go  w  parametrze powloki OPTARG.  Jeli natrafi si na
              niedopuszczaln opcj lub brakuje argumentu opcji, wowczas w nazwa
              zostaje  umieszczony  znak zapytania albo dwukropek (wskazujc na
              nielegaln  opcj,  albo  odpowiednio  brak  argumentu)  i  OPTARG
              zostaje  ustawiony  na  znak,  ktory byl przyczyn tego problemu.
              Ponadto  zostaje  wowczas  wywietlony  komunikat  o  bldzie   na
              standardowym  wyjciu  bldow,  jeli  cigopt  nie  zaczyna  si  od
              dwukropka.

              Gdy napotkamy na koniec opcji, getopts przerywa prac  niezerowym
              kodem  wyjcia.   Opcje  kocz  si  na  pierwszym (nie podlegajcym
              opcji) argumencie, ktory nie  rozpoczyna  si  od  -,  albo  jeli
              natrafimy na argument --.

              Rozpoznawanie  opcji  moe  zosta ponowione ustawiajc OPTIND na 1
              (co nastpuje automatycznie  za  kadym  razem,  gdy  powloka  lub
              funkcja w powloce zostaje wywolana).

              Ostrzeenie:  Zmiana  wartoci  parametru  powloki OPTIND na warto
              wiksz ni 1, lub rozpoznawanie odmiennych zestawow parametrow bez
              ponowienia OPTIND moe doprowadzi do nieoczekiwanych wynikow.

       hash [-r] [nazwa ...]
              Jeli  brak  argumentow,  wowczas  wszystkie  cieki wykonywalnych
              komend z kluczem s wymieniane.   Opcja  -r  nakazuje  wyrzucenia
              wszelkim  komend z kluczem z tablicy kluczy.  Kada nazwa zostaje
              odszukiwana tak, jak by  to  byla  nazwa  komendy  i  dodana  do
              tablicy kluczy jeli jest to wykonywalna komenda.

       jobs [-lpn] [zadanie ...]
              Wywietl  informacje  o  danych  zadaniach; gdy nie podano adnych
              zada wszystkie zadania zostaj wywietlone.  Jeli podano opcj  -n,
              wowczas   informacje  zostaj  wywietlone  jedynie  o  zadaniach,
              ktorych stan  zmienil  si  od  czasu  ostatniego  powiadomienia.
              Zastosowanie    opcji    -l    powoduje    dodatkowo   wykazanie
              identyfikatora kadego procesu w zadaniach.  Opcja -p powoduje, e
              zostaje   wywietlona  jedynie  jedynie  grupa  procesowa  kadego
              zadania.   patrz  "Kontrola  zada"  dla  informacji   o   formie
              parametru zdanie i formacie, w ktorym zostaj wykazywane zadania.

       kill [-s nazsyg | -numsyg | -nazsyg ] { job | pid | -pgrp } ...
              Wylij  dany sygnal do danych zada, procesow z danym id, lub grup
              procesow.   Jeli  nie  podano  jawnie  adnego  sygnalu,  wowczas
              domylnie  zostaje  wyslany  sygnal  TERM.   Jeli podano zadanie,
              wowczas sygnal zostaje wyslany do grupy procesow danego zadania.
              Patrz poniej "Kontrola zada" dla informacji o formacie zadania.

       kill -l [kod_wyjcia ...]
              Wypisz  nazw  sygnalu,  ktory  zabil procesy, ktore zakoczyly si
              danym  kodem_wyjcia.   Jeli  brak  argumentow,  wowczas  zostaje
              wywietlona  lista  wszelkich  sygnalow  i  ich  numerow,  wraz z
              krotkim ich opisem.

       let [wyraenie ...]
              Kade wyraenie zostaje wyliczone, patrz  "Wyraenia  arytmetyczne"
              powyej.   Jeli  wszelkie  wyraenia  zostaly poprawnie wyliczone,
              kodem wyjcia jest 0 (1), jeli wartoci ostatniego wyraenia
               nie bylo zero (zero).  Jeli wystpi  bld  podczas  rozpoznawania
              lub  wyliczania  wyraenia, kod wyjcia jest wikszy od 1.  Poniewa
              moe zaj  konieczno  wycytowania  wyrae,  wic  ((  wyr.  ))  jest
              syntaktycznie slodszym wariantem let "wyr".

       print [-nprsun | -R [-en]] [argument ...]
              Print wywietla swe argumenty na standardowym wyjciu, rozdzielone
              przerwami i zakoczone przelamaniem wiersza. Opcja  -n  zapobiega
              domylnemu przelamaniu wiersza.  Domylnie pewne wyprowadzenia z C
              zostaj odpowiednio przetlumaczone.  Wrod nich mamy \b,  \f,  \n,
              \r,  \t,  \v, i \0### (# oznacza cyfr w systemie osemkowym, tzn.
              od 0 po 3).  \c jest rownowane  z  zastosowaniem  opcji  -n.   \
              wyraeniom mona zapobiec przy pomocy opcji -r.  Opcja -s powoduje
              wypis do pliku historii zamiast standardowego wyjcia, a opcja -u
              powoduje  wypis do deskryptora pliku n (n wynosi domylnie 1 przy
              pominiciu), natomiast opcja -p  pisze  do  do  koprocesu  (patrz
              "Koprocesy" powyej).

              Opcja  -R  jest stosowana do emulacji, w pewnym stopniu, komendy
              echo w wydaniu BSD, ktora nie przetwarza sekwencji \ bez podania
              opcji  -e.   Jak  powyej opcja -n zapobiega kocowemu przelamaniu
              wiersza.

       pwd [-LP]
              Wypisz biecy katalog roboczy.  Przy zastosowaniu  opcji  -L  lub
              gdy  nie  zostala  ustawiona  opcja  physical (patrz komenda set
              poniej), zostaje wywietlona cieka logiczna (tzn. cieka konieczna
              aby  wykona cd do biecego katalogu).  Przy zastosowaniu opcji -P
              (cieka fizyczna)  lub  gdy  zostala  ustawiona  opcja  physical,
              zostaje  wywietlona  cieka  ustalona  przez system plikow (ledzc
              katalogi .. a po katalog glowny).

       read [-prsun] [parametr ...]
              Wczytuje wiersz wprowadzenia ze standardowego wejcia,  rozdziela
              ten  wiersz  na  pola  przy  uwzgldnieniu  parametru IFS ( patrz
              "Podstawienia" powyej) i przyporzdkowuje pola odpowiednio  danym
              parametrom.    Jeli   mamy  wicej  parametrow  ni  pol,  wowczas
              dodatkowe parametry zostaj ustawione na zero, a  natomiast  jeli
              jest  wicej pol ni paramterow to ostatni parametr otrzymuje jako
              warto wszystkie dodatkowe pola (wraz ze wszelkimi rozdzielajcymi
              przerwami).   Jeli nie podano adnych parametrow, wowczas zostaje
              zastosowany parametr REPLY.  Jeli wiersz wprowadzania  koczy  si
              odwrotnym  ukonikiem i nie podano opcji -r, to odwrotny ukonik i
              przelamanie wiersza zostaj usunite i zostaje wczytana dalsza  cz
              danych.  Gdy nie zostanie wczytane adne wprowadzenie, read koczy
              si niezerowym kodem wyjcia.

              Pierwszy parametr moe mie dolczony  znak  zapytania  i  cig,  co
              oznacza,   e  dany  cig  zostanie  zastosowany  jako  zachta  do
              wprowadzenia (wywietlana  na  standardowym  wyjciu  bldow  zanim
              zostanie  wczytane  jakiekolwiek  wprowadzenie) jeli wejcie jest
              terminalem (e.g., read nco?'ile cok'ow: ').

              Opcje -un i -ppowoduj,  e  wprowadzenia  zostanie  wczytywane  z
              deskryptora  pliku  n  albo odpowiednio biecego koprocesu (patrz
              komentarze na ten temat w "Koprocesy" powyej).  Jeli zastosowano
              opcj   -s,   wowczas  wprowadzenie  zostaje  zachowane  w  pliku
              historii.

       readonly [-p] [parametr[=warto]] ...
              Patrz parametr wylcznego  odczytu  nazwanych  parametrow.   Jeli
              zostaly  podane  wartoci  wowczas  zostaj  one nadane parametrom
              przed ustawieniem danego atrybutu.  Po nadaniu  cechy  wylcznego
              odczytu  parametrowi,  nie  ma wicej moliwoci wykasowania go lub
              zmiany jego wartoci.

              Jeli nie podano adnych parametrow, wowczas zostaj wypisane nazwy
              wszystkich   parametrow  w  cech  wylcznego  odczytu  wiersz  po
              wierszu, chyba e zastosowano  opcj  -p,  co  powoduje  wypisanie
              pelnych komend readonly definiujcych parametry wylcznego odczytu
              wraz z ich wartociami.

       return [kod]
              Powrot z funkcji lub . skryptu, z kodem wyjcia  kod.   Jeli  nie
              podano  wartoci  kod,  wowczas  zostaje domylnie zastosowany kod
              wyjcia  ostatnio  wykonanej  komendy.   Przy  zastosowaniu  poza
              funkcj  lub  .  skryptem,  komenda  ta ma ten sam efekt co exit.
              Prosz zwroci uwag, i pdksh traktuje zarowno profile jak i  pliki
              z $ENV jako . skrypty, podczas gdy oryginalny Korn shell jedynie
              profile traktuje jako . skrypty.

       set [+-abCefhkmnpsuvxX] [+-o [opcja]] [+-A nazwa] [--] [arg ...]
              Komenda set sluy do ustawiania  (-)  albo  kasowania  (+)  opcji
              powloki,   ustawiania   parametrow  pozycyjnych  lub  ustawiania
              parametru  cigowego.   Opcje  mog  by  zmienione   przy   pomocy
              syntaktyki  +-o  opcja,  gdzie opcja jest peln nazw pewnej opcji
              lub stosujc posta +-litera, gdzie  litera  oznacza  jednoliterow
              nazw  danej  opcji  (niewszystkie  opcje  posiadaj  jednoliterow
              nazw).  Nastpujca tablica wylicza zarowno litery opcji (gdy mamy
              takowe),  jak  i  pelne  ich  nazwy  wraz z opisem wplywow danej
              opcji.

               -A                               Ustawia   elementy   parametru
                                                cigowego  nazwa  na  arg  ...;
                                                Jeli   zastosowano   -A,   cig
                                                zostaje   uprzednio  ponowiony
                                                (tzn.,   wyczyszczony);   Jeli
                                                zastosowano     +A,     zastaj
                                                ustawione pierwsze N elementow
                                                (gdzie  N  jest iloci argsow),
                                                reszta pozostaje niezmieniona.
               -a         allexport             wszystkie    nowe    parametry
                                                zostaj    tworzone    z   cech
                                                eksportowania
               -b         notify                Wypisuj komunikaty o zadaniach
                                                asynchronicznie,   zamiast  tu
                                                przed   zacht.     Ma    tylko
                                                znaczenia jeli zostala wlczona
                                                kontrola zada (-m).

               -C         noclobber             Zapobiegaj       przepisywaniu
                                                istniejcych  ju plikow poprzez
                                                przekierowania      >      (do
                                                wymuszenia   przepisania  musi
                                                zosta zastosowane >|).
               -e         errexit               Wyjd  (po  wykonaniu   komendy
                                                pulapki  ERR) tu po wystpieniu
                                                bldu lub niepomylnym wykonaniu
                                                jakiej   komendy  (tzn.,  jeli
                                                zostala     ona      zakoczona
                                                niezerowym kodem wyjcia).  Nie
                                                dotyczy to komend, ktorych kod
                                                wyjcia      zostaje     jawnie
                                                przetestowany      konstruktem
                                                powloki takim jak wyraenia if,
                                                until, while, && lub ||.
               -f         noglob                Nie  rozwijaj   wzorcow   nazw
                                                plikow.
               -h         trackall              Tworz   ledzone   aliasy   dla
                                                wszystkich wykonywanych komend
                                                (patrz    "Aliasy"    powyej).
                                                Domylnie      wlczone      dla
                                                nieinterakcyjnych powlok.
               -i         interactive           Wlcz  tryb  interakcyjny - moe
                                                zosta wlczone/wylczone jedynie
                                                podczas odpalania powloki.
               -k         keyword               Przyporzdkowania       wartoci
                                                parametrom zostaj rozpoznawane
                                                gdziekolwiek w komendzie.
               -l         login                 Powloka     ma    by    powlok
                                                zameldowania   -   moe   zosta
                                                wlczone/wylczone       jedynie
                                                podczas   odpalania    powloki
                                                (patrz  "Uruchamianie powloki"
                                                powyej).
               -m         monitor               Wlcz kontrol zada (domylne dla
                                                powlok interakcyjnych).
               -n         noexec                Nie    wykonuj   jakichkolwiek
                                                komend    -    przydatne    do
                                                sprawdzania         syntaktyki
                                                skryptow    (ignorowane    dla
                                                interakcyjnych powlok).
               -p         privileged            Ustawiane  automatycznie, jeli
                                                gdy powloka zostaje odpalona i
                                                rzeczywiste  uid  lub  gid nie
                                                jest identyczne z  odpowiednio
                                                efektywnym uid lub gid.  Patrz
                                                "Uruchamianie powloki"  powyej
                                                dla opisu, co to znaczy.
               -r         restricted            Ustaw  tryb  ograniczony -- ta
                                                opcja   moe   zosta    jedynie
                                                zastosowana  podczas odpalania
                                                powloki.  Patrz  "Uruchamianie
                                                powloki"   dla  opisu,  co  to
                                                znaczy.

               -s         stdin                 Gdy    zostanie    zastosowane
                                                podczas   odpalania   powloki,
                                                wowczas     komendy     zostaj
                                                wczytywane   ze  standardowego
                                                wejcia.              Ustawione
                                                automatycznie,   jeli  powloka
                                                zostala      odpalona      bez
                                                jakichkolwiek argumentow.

                                                Jeli  -s zostaje zastosowane w
                                                komendzie set, wowczas  podane
                                                argumenty  zostaj uporzdkowane
                                                zanim zostan one  przydzielone
                                                parametrom   pozycyjnym   (lub
                                                cigowi nazwa, jeli -A  zostalo
                                                zastosowane).
               -u         nounset               Odniesienie  do nieustawionego
                                                parametru  zostaje  traktowane
                                                jako   bld,   chyba  e  zostal
                                                zastosowany      jeden       z
                                                modyfikatorow -, + lub =.
               -v         verbose               Wypisuj  wprowadzenia  powloki
                                                na standardowym  wyjciu  bldow
                                                podczas ich wczytywania.
               -x         xtrace                Wypisuj        komendy       i
                                                przyporzdkowania    parametrow
                                                podczas     ich    wykonywania
                                                poprzedzone wartoci PS4.
               -X         markdirs              Podczas    generowania    nazw
                                                plikow    oznaczaj    katalogi
                                                koczcym /.
                          bgnice                Zadania    w    tle     zostaj
                                                wykonywane       z      niszym
                                                priorytetem.
                          braceexpand           Wlcz rozwijanie nawiasow (aka,
                                                alternacja).
                          emacs                 Wlcz  edycj wiersza komendy  w
                                                stylu  BRL   emacsa   (dotyczy
                                                wylcznie                powlok
                                                interakcyjnych);         patrz
                                                "Interakcyjna  edycja  wiersza
                                                polece w trybie emacs".
                          gmacs                 Wlcz edycj wiersza  komendy  w
                                                stylu  gmacsa  (Gosling emacs)
                                                (dotyczy    wylcznie    powlok
                                                interakcyjnych);       obecnie
                                                identyczne  z  trybem   edycji
                                                emacs   z   wyjtkiem  tego,  e
                                                przemiana  (^T)  zachowuje  si
                                                nieco inaczej.
                          ignoreeof             Powloka nie zostanie zakoczona
                                                jeli  zostanie  wczytany  znak
                                                zakoczenia   pliku.  Naley  uy
                                                jawnie exit.
                          nohup                 Nie   zabijaj   biecych   zada
                                                sygnalem   HUP   gdy   powloka
                                                zameldowania           zostaje
                                                zakoczona.   Obecnie ustawione
                                                domylnie, co si jednak  zmieni
                                                w     przyszloci     w    celu
                                                poprawienia  kompatybilnoci  z
                                                oryginalnym  Korn shell (ktory
                                                nie   posiada    tej    opcji,
                                                aczkolwiek wysyla sygnal HUP).
                          nolog                 Bez  znaczenia - w oryginalnej
                                                powloce    Korn.     Zapobiega
                                                sortowaniu definicji funkcji w
                                                pliku historii.

                          physical              Powoduje, e  komendy  cd  oraz
                                                pwd  stosuj  `fizyczne'  (tzn.
                                                pochodzce od  systemu  plikow)
                                                ..       katalogi      zamiast
                                                `logicznych' katalogow  (tzn.,
                                                e  powloka interpretuje .., co
                                                pozwala    uytkownikowi    nie
                                                troszczy    si   o   dowizania
                                                symboliczne   do   katalogow).
                                                Domylnie   wykasowane.   Prosz
                                                zwroci uwag, i ustawianie  tej
                                                opcji nie wplywa na biec warto
                                                parametru PWD; jedynie komenda
                                                cd zmienia PWD.  Patrz komendy
                                                cd i pwd powyej  dla  dalszych
                                                szczegolow.
                          posix                 Wlcz  tryb  POSIX-owy.  Patrz:
                                                "Tryb POSIX" powyej.
                          vi                    Wlcz edycj wiersza komendy   w
                                                stylu vi (dotyczy tylko powlok
                                                interakcyjnych).
                          viraw                 Bez znaczenia - w  oryginalnej
                                                powloce   Korna,   dopoki  nie
                                                zostalo ustawione viraw,  tryb
                                                wiersza komendy vi pozostawial
                                                prac   napdowi   tty   a    do
                                                wprowadzenia  ESC (^[).  pdksh
                                                jest zawsze w trybie viraw.
                          vi-esccomplete        W   trybie   edycji    wiersza
                                                komendy  vi wykonuj rozwijania
                                                komend / plikow  gdy  zostanie
                                                wprowadzone   escape   (^[)  w
                                                trybie komendy.
                          vi-show8              Dodaj  przedrostek  `M-'   dla
                                                znakow   z   ustawionym  osmym
                                                bitem.   Jeli   nie   zostanie
                                                ustawiona  ta  opcja, wowczas,
                                                znaki z zakresu 128-160 zostaj
                                                wypisane  bez zmian, co moe by
                                                przyczyn problemow.
                          vi-tabcomplete        W   trybie   edycji    wiersza
                                                komendy  vi wykonuj rozwijania
                                                komend/ plikow jeli  tab  (^I)
                                                zostanie  wprowadzone w trybie
                                                wprowadzania.

              Tych opcji mona uy rownie  podczas  odpalania  powloki.   Obecny
              zestaw   opcji   (z   jednoliterowymi  nazwami)  znajduje  si  w
              parametrze -.  set -o bez podania nazwy opcji wywietla wszystkie
              opcja  i  informacj  o  ich  ustawieniu lub nie; set +o wypisuje
              pelne nazwy opcji obecnie wlczonych.

              Pozostale argumenty,  jeli  podano  takowe,  s  traktowane  jako
              parametry  pozycyjne  i  zostaj przyporzdkowane, przy zachowaniu
              kolejnoci, parametrom pozycyjnym (tzn., 1, 2, itd.).  Jeli opcje
              kocz  si  --  i  brak  dalszych  argumentow,  wowczas  wszystkie
              parametry pozycyjne zostaj wyczyszczone.  Jeli nie podano adnych
              opcji   lub   argumentow,   wowczas  zostaj  wywietlone  wartoci
              wszystkich nazw.  Z nieznanych  historycznych  powodow,  samotna
              opcja  -  zostaje traktowana specjalnie: kasuje zarowno opcj -x,
              jak i -v.

       shift [liczba]
              Parametry pozycyjne liczba+1, liczba+2 itd. zostaj  przeniesione
              pod 1, 2, itd.  liczba wynosi domylnie 1.

       test wyraenie

       [ wyraenie ]
              test  wylicza  wyraenia  i zwraca kod wyjcia zero jeli prawda, i
              kod 1 jeden jeli falsz, a wicej ni 1 jeli wystpil bld.   Zostaje
              zwykle  zastosowane  jako  komenda  warunkowa  wyrae if i while.
              Mamy do dyspozycji nastpujce podstawowe wyraenia:

               cig                  cig   ma   niezerow   dlugo.
                                    Prosz  zwroci  uwag,  i  mog
                                    wystpi  trudnoci  jeli   cig
                                    okae    si   by   operatorem
                                    (dok/ladniej, -r)  -  ogolnie
                                    lepiej   jest  zamiast  tego
                                    stosowa test postaci
                                                  [ X"ciag" != X
                                                  ]
                                           (podwojne wycytowania
                                           zostaj    zastosowane
                                           jeli    cig   zawiera
                                           przerwy   lub   znaki
                                           rozwijania plikow).
               -r plik              plik    istnieje    i   jest
                                    czytelny
               -w plik              plik   istnieje    i    jest
                                    zapisywalny
               -x plik              plik    istnieje    i   jest
                                    wykonywalny
               -a plik              plik istnieje
               -e plik              plik istnieje
               -f plik              plik jest zwyklym plikiem
               -d plik              plik jest katalogiem
               -c plik              plik jest specjalnym plikiem
                                    napdu cigowego
               -b plik              plik jest specjalnym plikiem
                                    napdu blokowego
               -p plik              plik jest potokiem nazwanym
               -u plik              plik  o   ustawionym   bicie
                                    setuid
               -g plik              plik'   o  ustawionym  bicie
                                    setgid
               -k plik              plik  o   ustawionym   bicie
                                    lepkoci
               -s plik              plik nie jest pusty
               -O plik              wlaciciel  pliku zgadza si z
                                    efektywnym user-id powloki
               -G plik              grupa  pliku   zgadza  si  z
                                    efektywn group-id powloki
               -h plik              plik  jest symbolicznym [WK:
                                    twardym?] dowizaniem
               -H plik              plik   jest    zalenym    od
                                    kontekstu  katalogiem (tylko
                                    sensowne pod HP-UX)
               -L plik              plik    jest    symbolicznym
                                    dowizaniem
               -S plik              plik jest gniazdem
               -o opcja             Opcja powloki jest ustawiona
                                    (patrz  komenda  set  powyej
                                    dla  listy  moliwych opcji).
                                    Jako          niestandardowe
                                    rozszerzenie,   jeli   opcja
                                    zaczyna si od  !,  to  wynik
                                    testu zostaje negowany; test
                                    wypada zawsze negatywnie gdy
                                    dana opcja nie istnieje (tak
                                    wic
                                                  [ -o co -o  -o
                                                  !co ]
                                           zwraca  prawd tylko i
                                           tylko   wtedy,    gdy
                                           opcja co istnieje).
               plik -nt plik        pierwszy plik jest nowszy od
                                    nastpnego pliku

               plik -ot plik        pierwszy plik  jest  starszy
                                    od nastpnego pliku
               plik -ef plik        pierwszy  plik jest tosamy z
                                    drugim plikiem
               -t [fd]              Deskryptor    pliku     jest
                                    przyrzdem   tty.   Jeli  nie
                                    zostala   ustawiona    opcja
                                    posix  (set  -o posix, patrz
                                    "Tryb    POSIX"     powyej),
                                    wowczas    fd    moe   zosta
                                    pominity,     co     oznacza
                                    przyjcie  domylnej wartoci 1
                                    (zachowanie si jest  wowczas
                                    odmienne       z      powodu
                                    specjalnych  regul   POSIX-a
                                    opisywanych powyej).
               cig                  cig jest niepusty
               -z cig               cig jest pusty
               -n cig               cig jest niepusty
               cig = cig            cigi s sobie rowne
               cig == cig           cigi s sobie rowne
               cig != cig           cigi si roni
               liczba -eq liczba    liczby s rowne
               liczba -ne liczba    liczby roni si
               liczba -ge liczba    liczba jest wiksza lub rowna
                                    od drugiej
               liczba -gt liczba    liczba   jest   wiksza    od
                                    drugiej
               liczba -le liczba    liczba   jest  mniejsza  lub
                                    rowna od drugiej
               liczba -lt liczba    liczba  jest   mniejsza   od
                                    drugiej

              Powysze  podstawowe  wyraenie,  w  ktorych  unarne operatory maj
              pierwszestwo przed operatorami binarnymi,  mog  by  stosowane  w
              polczeniu  z  nastpujcymi  operatorami (wymienionymi w kolejnoci
              odpowiadajcej ich pierwszestwu):

               wyraenie -o wyraenie    logiczne lub
               wyraenie -a wyraenie    logiczne i
               ! wyraenie              logiczna negacja
               ( wyraenie )            grupowanie

              W systemie operacyjny niewspomagajcy napdow /dev/fd/n  (gdzie  n
              jest  numerem  deskryptora  pliku),  komenda  test  stara  si je
              emulowa dla wszystkich testow operujcych na plikach (z  wyjtkiem
              testu  -e).  W szczegolnoci., [ -w /dev/fd/2 ] sprawdza czy jest
              dostpny zapis na deskryptor pliku 2.

              Prosz zwroci uwag, e zachodz specjalne  reguly  (zawdziczane  ),
              jeli  liczba  argumentow  do  test  lub [ ... ] jest mniejsza od
              piciu: jeli pierwsze argumenty  !  mog  zosta  pominite,  tak  e
              pozostaje  tylko  jeden argument, wowczas zostaje przeprowadzony
              test dlugoci cigu  (ponownie,  nawet  jeli  dany  argument  jest
              unarnym   operatorem);  jeli  pierwsze  argumenty  !  mog  zosta
              pominite tak, e pozostaj trzy argumenty i  drugi  argument  jest
              operatorem  binarnym,  wowczas  zostaje  wykonana  dana  binarna
              operacja (nawet jeli pierwszy argument jest  unarnym  operatorem
              operator, wraz z nieusunitym !).

              Uwaga:  Czstym  bldem  jest stosowanie if [ $co = tam ], co daje
              wynik negatywny jeli parametr co jest zerowy  lub  nieustawiony,
              zawiera  przerwy  (tzn.,  znaki  z IFS), lub gdy jest operatorem
              jednoargumentowym, takim jak  !  lub  -n.   Prosz  zamiast  tego
              stosowa testy typu if [ "X$co" = Xtam ].

       times  Wywietla zgromadzony czas w przestrzeni uytkownika oraz systemu,
              ktory potrzebowala powloka i w niej wystartowane procesy,  ktore
              si zakoczyly.

       trap [obrabiacz sygna/l ...]
              Ustawia  obrabiacz,  ktory naley wykona w razie odebrania danego
              sygnalu.  Obrabiacz moe by albo zerowym  cigiem,  wskazujcym  na
              zamiar  ignorowania  sygnalow  danego  typu,  albo  minusem (-),
              wskazujcym, e ma zosta podjta akcja domylna dla  danego  sygnalu
              (patrz signal(2 lub 3)), albo cigiem zawierajcym komendy powloki
              ktore maj zosta wyliczone i wykonane przy pierwszej okazji (tzn.
              po  zakoczeniu  biecej  komendy  lub  przed wypisaniem nastpnego
              symboli zachty PS1) po  odebraniu  jednego  z  danych  sygnalow.
              Signal jest nazw danego sygnalu (tak jak np., PIPE lub ALRM) lub
              jego numerem  (patrz  komenda  kill  -l  powyej).   Istniej  dwa
              specjalne  sygnaly:  EXIT  (rownie  znany jako 0), ktory zostaje
              wykonany tu przed  zakoczeniem  powloki,  i  ERR  ktory  zostaje
              wykonany  po  wystpieniu  bldu  (bldem  jest co, co powodowaloby
              zakoczenie powloki jeli zostaly ustawione opcje -e  lub  errexit
              -- patrz komendy set powyej).  Obrabiacze EXIT zostaj wykonane w
              otoczeniu ostatniej wykonywanej komendy.  Prosz zwroci  uwag,  e
              dla  powlok  nieinterakcyjnych  obrabiacz wykrocze nie moe zosta
              zmieniony dla sygnalow, ktore  byly  ignorowane  podczas  startu
              danej powloki.

              Bez  argumentow,  trap  wylicza,  jako seria komend trap, obecny
              status  wykrocze,  ktore  zostaly  ustawione  od  czasu   startu
              powloki.

              Traktowanie sygnalow DEBUG oraz ERR i EXIT i oryginalnej powloki
              Korna  w  funkcjach  nie  zostalo  jak  do  tej   pory   jeszcze
              zrealizowane.

       true   Komenda koczca si zerow wartoci kodu wyjcia.

       typeset  [[+-Ulprtux]  [-L[n]]  [-R[n]]  [-Z[n]]  [-i[n]]  | -f [-tux]]
       [nazwa[=warto] ...]
              Wywietlaj  lub  ustawiaj  wartoci  atrybutow  parametrow.    Bez
              argumentow  nazwa,  zostaj  wywietlone atrybuty parametrow: jeli
              brak  argumentow  bdcych  opcjami,  zostaj  wywietlone  atrybuty
              wszystkich  parametrow  jako  komendy  typeset; jeli podano opcj
              (lub - bez litery  opcji)  wszystkie  parametry  i  ich  wartoci
              posiadajce  dany  atrybut zostaj wywietlone; jeli opcje zaczynaj
              si od +, to nie zostaj wywietlone wartoci parametrow.

              Jeli podano argumenty If nazwa, zostaj ustawione atrybuty danych
              parametrow   (-)   lub   odpowiednio  wykasowane  (+).   Wartoci
              parametrow mog zosta ewentualnie podane.  Jeli typeset  zostanie
              zastosowane  wewntrz  funkcji,  wszystkie nowotworzone parametry
              pozostaj lokalne dla danej funkcji.

              Jeli zastosowano  -f,  wowczas  typeset  operuje  na  atrybutach
              funkcji.   Tak  jak  dla  parametrow,  jeli  brak  nazws, zostaj
              wymienione funkcje wraz z ich  wartociami  (tzn.,  definicjami),
              chyba e podano opcje zaczynajce si od +, w ktorym wypadku zostaj
              wymienione tylko nazwy funkcji.

               -Ln               Atrybut  przyrownania  do  lewego  brzegu:  n
                                 oznacza   szeroko  pola.   Jeli  brak  n,  to
                                 zostaje zastosowana bieca  szeroko  parametru
                                 (lub   szeroko  pierwszej  przyporzdkowywanej
                                 wartoci).  Prowadzce biale przerwy (tak jak i
                                 zera,   jeli   ustawiono   opcj   -Z)  zostaj
                                 wykasowane.  Jeli trzeba, wartoci zostaj albo
                                 obcite   lub   dodane  przerwy  do  osignicia
                                 wymaganej szerokoci.

               -Rn               Atrybut przyrownania  do  prawego  brzegu:  n
                                 oznacza   szeroko  pola.   Jeli  brak  n,  to
                                 zostaje zastosowana bieca  szeroko  parametru
                                 (lub   szeroko  pierwszej  przyporzdkowywanej
                                 wartoci).   Biale  przerwy  na  kocu   zostaj
                                 usunite.   Jeli  trzeba,  wartoci zostaj albo
                                 pozbawione prowadzcych  znakow  albo  przerwy
                                 zostaj    dodane   do   osignicia   wymaganej
                                 szerokoci.
               -Zn               Atrybut   wypelniania   zerami:   jeli    nie
                                 skombinowany  z -L, to oznacza to samo co -R,
                                 tylko, e do rozszerzania zostaje  zastosowane
                                 zero zamiast przerw.
               -in               Atrybut   calkowitoci:   n   podaje   baz  do
                                 zastosowania   podczas   wypisywania    danej
                                 wartoci  calkowitej (jeli nie podano, to baza
                                 zostaje zaczerpnita  z  bazy  zastosowanej  w
                                 pierwszym      przyporzdkowaniu     wartoci).
                                 Parametrom   z   tym   atrybutem    mog    by
                                 przyporzdkowywane wartoci zawierajce wyraenia
                                 arytmetyczne.
               -U                Atrybut   dodatniej    calkowitoci:    liczby
                                 calkowite  zostaj wywietlone jako wartoci bez
                                 znaku (stosowne jedynie w  powizaniu  z  opcj
                                 -i).   Tej  opcji  brak w oryginalnej powloce
                                 Korna.
               -f                Tryb funkcji: wywietlaj lub ustawiaj  funkcje
                                 i ich atrybuty, zamiast parametrow.
               -l                Atrybut  malej litery: wszystkie znaki z duej
                                 litery zostaj w wartoci  zamienione  na  male
                                 litery.    (W   oryginalnej   powloce  Korna,
                                 parametr ten oznaczal `dlugi  calkowity'  gdy
                                 byl stosowany w polczeniu z opcj -i).
               -p                Wypisuj  pelne  komendy  typeset,  ktore mona
                                 nastpnie  zastosowa  do  odtworzenia   danych
                                 atrybutow  (lecz nie wartoci) parametrow.  To
                                 jest wynikiem domylnym (opcja ta  istnieje  w
                                 celu zachowania kompatybilnoci z ksh93).
               -r                Atrybut  wylcznego odczytu: parametry z danym
                                 atrybutem nie przyjmuj nowych wartoci  i  nie
                                 mog  zosta  wykasowane.   Po  ustawieniu tego
                                 atrybutu nie mona go ju wicej odaktywni.
               -t                Atrybut  zaznaczenia:   bez   znaczenia   dla
                                 powloki;  istnieje  jedynie do zastosowania w
                                 aplikacjach.

                                 Dla funkcji -t, to  atrybut  ledzenia.   Jeli
                                 zostaj   wykonywane   funkcje   z   atrybutem
                                 ledzenia,  to  opcja  powloki   xtrace   (-x)
                                 zostaje tymczasowo wlczona.
               -u                Atrybut  duej litery: wszystkie znaki z malej
                                 litery w wartociach  zostaj  przestawione  na
                                 due  litery.   (W  oryginalnej powloce Korna,
                                 ten parametr oznaczal `calkowity  bez  znaku'
                                 jeli  zostal  zastosowany  w polczeniu z opcj
                                 -i, oznaczalo to, e  nie  mona  bylo  stosowa
                                 duych  liter  dla  baz wikszych ni 10.  patrz
                                 opcja -U).

                                 Dla funkcji, -u to atrybut  niezdefiniowania.
                                 Patrz "Funkcje" powyej dla implikacji tego.
               -x                Atrybut    eksportowania:    parametry   (lub
                                 funkcje)  zostaj  umieszczone   w   otoczenia
                                 wszelkich wykonywanych komend.  Eksportowanie
                                 funkcji  nie  zostalo  jeszcze  do  tej  pory
                                 zrealizowane.

       ulimit [-acdfHlmnpsStvw] [warto]
              Wywietl  lub  ustaw ograniczenia dla procesow.  Jeli brak opcji,
              to ograniczenie iloci plikow (-f) zostaje przyjte  jako  domyle.
              warto,  jeli  podana,  moe  by  albo wyraeniem arytmetycznym lub
              slowem unlimited (nieograniczone).  Ograniczenia dotycz  powloki
              i   wszelkich   procesow   przez   ni   tworzonych   po  nadaniu
              ograniczenia.   Prosz  zwroci  uwag,  i  niektore  systemy   mog
              zabrania  podnoszenia wartoci ogranicze po ich nadaniu.  Ponadto
              prosz zwroci uwag, e rodzaje dostpnych ogranicze zale od  danego
              systemu  - niektore systemy posiadaj jedynie moliwo ograniczania
              -f.

              -a     Wywietla wszystkie ograniczenia; jeli nie podano  -H,  to
                     zostaj wywietlone ograniczenia mikkie.

              -H     Ustaw   jedynie   ograniczenie  twarde  (domylnie  zostaj
                     ustawione zarowno ograniczenie twarde jak te i mikkie).

              -S     Ustaw  jedynie  ograniczenie  mikkie   (domylnie   zostaj
                     ustawione zarowno ograniczenie twarde jak te i mikkie).

              -c     Ogranicz wielkoci plikow zrzutow core do n blokow.

              -d     Ogranicz wielko obszaru danych do n kilobajtow.

              -f     Ogranicz  wielko  plikow  zapisywanych przez powlok i jej
                     programy pochodne do n blokow  (pliki  dowolnej  wielkoci
                     mog by wczytywane).

              -l     Ogranicz  do  n  kilobajtow  ilo  podkluczonej (podpitej)
                     fizycznej pamici.

              -m     Ogranicz do n kilobajtow ilo uywanej fizycznej pamici.

              -n     Ogranicz do n liczb  jednoczenie  otwartych  deskryptorow
                     plikow.

              -p     Ogranicz  do  n  liczb  jednoczenie wykonywanych procesow
                     danego uytkownika.

              -s     Ogranicz do n kilobajtow rozmiar obszaru stosu.

              -t     Ogranicz  do  n  sekund  czas  zuywany  przez  pojedyncze
                     procesy.

              -v     Ogranicz  do  n kilobajtow ilo uywanej wirtualnej pamici;
                     pod niektorymi systemami  jest  to  maksymalny  stosowany
                     wirtualny adres (w bajtach, a nie w kilobajtach).

              -w     Ogranicz   do   n   kilobajtow  ilo  stosowanego  obszaru
                     odkladania.

              Dla ulimit blok to zawsze 512 bajtow.

       umask [-S] [maska]
              Wywietl lub ustaw mask zezwole w  tworzeniu  plikow,  lub  umask
              (patrz   umask(2)).    Jeli  zastosowano  opcj  -S,  maska  jest
              wywietlana lub podawana symbolicznie, w  przeciwnym  razie  jako
              liczba osemkowa.

              Symboliczne maski s podobne do tych stosowanych przez chmod(1):
                     [ugoa]{{=+-}{rwx}*}+[,...]
              gdzie  pierwsza  grupa  znakow jest czci kto, a druga grupa czci
              op, i ostatnio grupa czci perm.  Cz kto okrela, ktora cz  umaski
              ma zosta zmodyfikowana.  Litery oznaczaj:

                     u      prawa uytkownika

                     g      prawa grupy

                     o      prawa pozostalych (nieuytkownika, niegrupy)

                     a      wszelkie   prawa   naraz   (uytkownika,   grupy  i
                            pozostalych)

              Cz op wskazuj jak prawa kto maj by zmienione:

                     =      nadaj

                     +      dodaj do

                     -      usu z

              Cz perm wskazuje  ktore  prawa  maj  zosta  nadane,  dodane  lub
              usunite:

                     r      prawo czytania

                     w      prawo zapisu

                     x      prawo wykonywania

              Gdy stosuje si maski symboliczne, to opisuj one, ktore prawa mog
              zosta udostpnione  (w  przeciwiestwie  do  masek  osemkowych,  w
              ktorych  ustawienie  bitu  oznacza,  e  ma on zosta wykasowany).
              Przyklad:  `ug=rwx,o='  ustawia  mask  tak,  e  pliki   nie   bd
              odczytywalne, zapisywalne i wykonywalne przez `innych'. Jest ono
              rownowane (w wikszoci systemow) oktalnej masce `07'.

       unalias [-adt] [nazwa1 ...]
              Aliasy dla danej nazwy zostaj usunite.  Gdy zastosowano opcj -a,
              to  wszelkie aliasy zostaj usunite.  Gdy zastosowano opcj -t lub
              -d, to wymienione operacje zostaj wykonane jedynie na  ledzonych
              lub odpowiednio aliasach katalogow.

       unset [-fv] parametr ...
              Kasuj  wymienione  parametry  (-v,  oznacza domylne) lub funkcje
              (-f).  Status zakoczenia jest  niezerowy  jeli  ktory  z  danych
              parametrow byl ju wykasowany, a zero z przeciwnym razie.

       wait [zadanie]
              Czekaj  na  zakoczenie  danego  zadania/zada.  Kodem wyjcia wait
              jest kod ostatniego podanego zadania: jeli dane zadanie  zostalo
              zabite  sygnalem,  kod  wyjcia wynosi 128 + numer danego sygnalu
              (patrz kill -l kod_wyjcia powyej); jeli  ostatnie  dane  zadanie
              nie  moe zosta odnalezione (bo nigdy nie istnialo lub ju zostalo
              zakoczone), to kod zakoczenia wait wynosi 127.  Patrz  "Kontrola
              zada" poniej w celu informacji o formacie zadanie.  Wait zostaje
              zakoczone  jeli  zajdzie  sygnal,  na  ktory  zostal   ustawiony
              obrabiacz, lub gdy zostanie odebrany sygnal HUP, INT lub QUIT.

              Jeli  nie  podano  zada, wait wait czeka na zakoczenie wszelkich
              obecnych zada (jeli istniej takowe) i  koczy  si  zerowym  kodem
              wyjcia.    Jeli   kontrola  zada  zostala  wlczona,  to  zostaje
              wywietlony kod wyjcia zada (to  nie  ma  miejsca,  jeli  zadania
              zostaly jawnie podane).

       whence [-pv] [nazwa ...]
              Dla  kadej  nazwy  zostaje  wymieniony  odpowiednio  typ komendy
              (reserved word, built-in, alias,  function,  tracked  alias  lub
              executable).   Jeli  podano  opcj -p, to zostaje odszukana cieka
              dla nazw, bdcych zarezerwowanymi slowami,  aliasami,  itp.   Bez
              opcji  -v  whence  dziala  podobnie  do  command -v, poza tym, e
              whence odszukuje zarezerwowane slowa i nie wypisuje aliasow jako
              komendy  alias;  z  opcj  -v,  whence  to to samo co command -V.
              Zauwa, e dla whence, opcja -p  nie  ma  wplywu  na  przeszukiwan
              ciek,  tak  jak  dla  command.  Jeli typ jednej lub wicej sporod
              nazw nie mogl zosta ustalony to kod wyjcia jest niezerowy.

   Kontrola zada
       Kontrola zada oznacza zdolno powloki to monitorowania  i  kontrolowania
       wykonywanych  zada,  ktore  s procesami lub grupami procesow tworzonych
       przez komendy lub potoki.  Powloka przynajmniej ledzi  status  obecnych
       zada  w tle (tzn., asynchronicznych); t informacj mona otrzyma wykonujc
       komend jobs.  Jeli zostala uaktywniona pelna kontrola zada (stosujc set
       -m  lub set -o monitor), tak jak w powlokach interakcyjnych, to procesy
       pewnego  zadania  zostaj  umieszczane  we  wlasnej   grupie   procesow,
       pierwszoplanowe  zadnia  mog  zosta  zatrzymane  przy  pomocy  klawisza
       wstrzymania z terminalu (zwykle ^Z), zadania mog zosta ponownie  podjte
       albo  na  pierwszym planie albo w tle, stosujc odpowiednio komendy fg i
       bg, i status terminala zostaje zachowany a  nastpnie  odtworzony,  jeli
       zadanie   na   pierwszym  planie  zostaje  zatrzymane  lub  odpowiednio
       wznowione.

       Prosz zwroci uwag, e  tylko  komendy  tworzce  procesy  (tzn.,  komendy
       asynchroniczne,  komendy  podpowlok  i  niewbudowane  komendy  nie bdce
       funkcjami) mog zosta wstrzymane; takie komendy jak read nie mog tego.

       Gdy zostaje stworzone zadanie, to przyporzdkowuje mu si numer  zadania.
       Dla  interakcyjnych  powlok,  numer  ten zostaje wywietlony w [..], i w
       nastpstwie identyfikatory procesow w zadaniu, jeli  zostaje  wykonywane
       asynchroniczne zadanie.  Do zadania moemy odnosi si w komendach bg, fg,
       jobs, kill i wait albo poprzez id ostatniego procesu  w  potoku  komend
       (tak  jak  jest  on  zapisywany  w parametrze $!) lub poprzedzajc numer
       zadania znakiem procentu (%).  Rownie nastpujce  sekwencj  z  procentem
       mog by stosowane do odnoszenia si do zada:

        %+                       Ostatnio  zatrzymane  zadanie  lub,  gdy brak
                                 zatrzymanych  zada,   najstarsze   wykonywane
                                 zadanie.
        %%, %                    To samo co %+.
        %-                       Zadanie,   ktore  byloby  pod  %+  gdyby  nie
                                 zostalo zakoczone.
        %n                       Zadanie z numerem zadania n.
        %?cig                    Zadanie zawierajce cig cig (wystpuje bld, gdy
                                 odpowiada mu kilka zada).
        %cig                     Zadanie  zaczynajce  si  cigiem cig (wystpuje
                                 bld, gdy odpowiada mu kilka zada).

       Jeli zadanie zmienia status (tzn., gdy zadanie w tle zostaje  zakoczone
       lub  zadanie  na pierwszym planie zostaje wstrzymane), powloka wywietla
       nastpujce informacje o statusie:
              [numer] flaga status komenda
       gdzie

        numer to numer danego zadania.

        flaga jest + lub - jeli zadaniem jest odpowiednio zadanie z %+ lub %-,
              lub przerwa jeli nie jest ani jednym ani drugim.

        status
              Wskazuje obecny stan danego zadania i moe to by

              Running
                     Zadanie  nie  jest  ani  wstrzymane  ani zakoczone (prosz
                     zwroci uwag,  i  przebieg  nie  koniecznie  musi  oznacza
                     spotrzebowywanie  czasu CPU -- proces moe by zablokowany,
                     czekajc na pewne zajcie).

              Done [(numer)]
                     zadanie zakoczone. numer to kod  wyjcia  danego  zadania,
                     ktory zostaje pominity, jeli wynosi on zero.

              Stopped [(sygna/l)]
                     zadanie  zostalo  wstrzymane  danym  sygnalem sygna/l (gdy
                     brak  sygnalu,  to  zadanie  zostalo   zatrzymane   przez
                     SIGTSTP).

              opis-sygna/lu [(core dumped)]
                     zadanie  zostalo  zabite  sygnalem  (tzn.,  Memory fault,
                     Hangup, itp. -- zastosuj kill  -l  dla  otrzymania  listy
                     opisow  sygnalow).   Wiadomo  (core dumped)  wskazuje,  e
                     proces stworzyl plik zrzutu core.

        command
              to komenda, ktora stworzyla  dany  proces.   Jeli  dane  zadanie
              zawiera  kilka  procesow,  to  kady proces zostanie wywietlony w
              osobnym wierszy  pokazujcym  jego  command  i  ewentualnie  jego
              status, jeli jest on odmienny od statusu poprzedniego procesu.

       Jeli  probuje  si  zakoczy powlok, podczas gdy istniej zadania w stanie
       zatrzymania, to powloka ostrzega  uytkownika,  e  s  zadania  w  stanie
       zatrzymania  i  nie  koczy pracy.  Gdy tu potem zostanie podjta ponowna
       proba zakoczenia powloki, to zatrzymane zadania otrzymuj sygnal  HUP  i
       powloka  koczy prac.  podobnie, jeli nie zostala ustawiona opcja nohup,
       i s zadania w pracy,  gdy  zostanie  podjta  proba  zakoczenia  powloki
       zameldowania,  powloka  ostrzega  uytkownika i nie koczy pracy.  Gdy tu
       potem zostanie ponownie podjta proba zakoczenia pracy powloki, to biece
       procesy otrzymuj sygnal HUP i powloka koczy prac.

   Interakcyjna edycja wiersza polece w trybie emacs
       Jeli  zostala  ustawiona  opcja  emacs,jest wlczona interakcyjna edycja
       wiersza wprowadze.  Ostrzeenie: Ten tryb zachowuje si nieco inaczej  ni
       tryb emacsa w oryginalnej powloce Korna i 8-my bit zostaje wykasowany w
       trybie emacsa.  W trybie tym rone komendy edycji  (zazwyczaj  podlczone
       pod jeden lub wicej znakow sterujcych) powoduj natychmiastowe akcje bez
       odczekiwania nastpnego przelamania wiersza.  Wiele komend  edycji  jest
       zwizywanych  z pewnymi znakami sterujcymi podczas odpalania powloki; te
       zwizki mog zosta zmienione przy pomocy nastpujcych komend:

       bind   Obecne zwizki zostaj wyliczone.

       bind cig=[komenda-edycji]
              Dana komenda  edycji  zostaje  podwizana  pod  dany  cig,  ktory
              powinien  sklada  si ze znaku sterujcego (zapisanego przy pomocy
              strzalki w gor ^X), poprzedzonego  ewentualnie  jednym  z  dwoch
              znakow przedsionkownych.  Wprowadzenie danego cigu bdzie wowczas
              powodowalo bezporednie wywolanie danej  komendy  edycji.   Prosz
              zwroci  uwag,  e cho tylko dwa znaki przedsionkowe (zwykle ESC i
              ^X) s wspomagane, to  mog  rownie  zosta  podane  niektore  cigi
              wieloznakowe.   Nastpujce  podlcza  klawisze  terminala ANSI lub
              xterm (ktore s w domylnych  podwizaniach).   Oczywicie  niektore
              sekwencje wyprowadzenia nie chc dziala tak gladko:

              bind '^[['=prefix-2
              bind '^XA'=up-history
              bind '^XB'=down-history
              bind '^XC'=forward-char
              bind '^XD'=backward-char

       bind -l
              Wymie nazwy funkcji, do ktorych mona podlczy klawisze.

       bind -m cig=[podstawienie]
              Dany  cig  wprowadzenia  cig  zostanie zamieniony bezporednio na
              dane podstawienie, ktore moe zawiera komendy edycji.

       Nastpuje lista dostpnych komend edycji.  Kady z  poszczegolnych  opisow
       zaczyna  si  nazw  komendy, liter n, jeli komenda moe zosta poprzedzona
       licznikiem, i  wszelkimi  klawiszami,  do  ktorych  dana  komenda  jest
       podlczona  domylnie  (w  zapisie stosujcym notacj strzalkow, tzn., znak
       ASCII  ESC  jest  pisany  jako  ^[).    Licznik   poprzedzajcy   komend
       wprowadzamy  stosujc  cig ^[n, gdzie n to cig skladajcy si z jednej lub
       wicej cyfr; chyba e  podano  inaczej  licznik,  jeli  zostal  pominity,
       wynosi  domylnie 1.  Prosz zwroci uwag, e nazwy komend edycji stosowane
       s  jedynie  w  komendzie  bind.   Ponadto,  wiele  komend  edycji  jest
       przydatnych  na  terminalach  z widocznym kursorem.  Domylne podwizania
       zostaly wybrane  tak,  aby  byly  zgodne  z  odpowiednimi  podwizaniami
       Emacsa.    Znaki   uytkownika   tty  (w  szczeg'olnoci,  ERASE)  zostaly
       podlczenia do stosownych podstawie i kasuj domylne podlczenia.

       abort ^G
              Przydatne    w    odpowiedzi    na    zapytanie    o     wzorzec
              przeszukiwania_historii do przerwania tego szukania.

       auto-insert n
              Powoduje   po   prostu   wywietlenie   znaku   jako  bezporednie
              wprowadzenie.  Wikszo zwyklych znakow jest pod to podlczona.

       backward-char  n ^B
              Przesuwa kursor n znakow wstecz.

       backward-word  n ^[B
              Przesuwa kursor wstecz na pocztek slowa;  slowa  skladaj  si  ze
              znakow alfanumerycznych, podkrelenia (_) i dolara ($).

       beginning-of-history ^[<
              Przesuwa na pocztek historii.

       beginning-of-line ^A
              Przesuwa kursor na pocztek edytowanego wiersza wprowadzenia.

       capitalize-word n ^[c, ^[C
              Przemienia  pierwszy  znak  w  nastpnych  n slowach na du liter,
              pozostawiajc kursor  za  kocem  ostatniego  slowa.   Jeli  biecy
              wiersz  nie zaczyna si od znaku komentarza, zostaje on dodany na
              pocztku wiersza i wiersz zostaje wprowadzony (tak jakby nacinito
              przelamanie   wiersza),   w  przeciwnym  razie  istniejce  znaki
              komentarza  zostaj  usunite  i  kursor  zostaje  umieszczony  na
              pocztku wiersza.

       complete ^[^[
              Automatycznie  dopelnia  tyle  ile  jest  jednoznaczne  w nazwie
              komendy  lub  nazwie  pliku  zawierajcej  kursor.    Jeli   cala
              pozostala  cz  komendy  lub  nazwy  pliku  jest  jednoznaczna to
              przerwa zostaje wywietlona po wypelnieniu, chyba e jest to nazwa
              katalogu,  w  ktorym  to  razie zostaje dolczone /.  Jeli nie ma
              komendy lub nazwy pliku zaczynajcej si od takiej czci slowa,  to
              zostaje  wyprowadzony  znak dzwonka (zwykle powodujacy slyszalne
              zabuczenie).

       complete-command ^X^[
              Automatycznie  dopelnia  tyle  ile  jest  jednoznaczne  z  nazwy
              komendy  zawierajcej  czciowe  slowo  przed  kursorem, tak jak w
              komendzie complete opisanej powyej.

       complete-file ^[^X
              Automatycznie dopelnia tyle ile jest jednoznaczne z nazwy  pliku
              zawierajcego  czciowe  slowo przed kursorem, tak jak w komendzie
              complete opisanej powyej.

       complete-list ^[=
              Wymie moliwe dopelnienia biecego slowa.

       delete-char-backward n ERASE, ^?, ^H
              Skasuj n znakow przed kursorem.

       delete-char-forward n
              Skasuj n znakow po kursorze.

       delete-word-backward n ^[ERASE, ^[^?, ^[^H, ^[h
              Skasuj n slow przed kursorem.

       delete-word-forward n ^[d
              Kasuje znaki po kursorze, a do koca n slow.

       down-history n ^N
              Przewija bufor historii w przod n wierszy (poniej).  Kady wiersz
              wprowadzenia  zaczyna  si  oryginalnie  tu po ostatnim miejscu w
              buforze historii, tak wic down-history nie jest przydatny dopoki
              nie wykonano search-history lub up-history.

       downcase-word n ^[L, ^[l
              Zamie na male litery nastpnych n slow.

       end-of-history ^[>
              Porusza do koca historii.

       end-of-line ^E
              Przesuwa kursor na koniec wiersza wprowadzenia.

       eot ^_ Dziala  jako  koniec  pliku;  Jest  to  przydatne, albowiem tryb
              edycji wprowadzenia  wylcza  normaln  regularyzacj  wprowadzenia
              terminala.

       eot-or-delete n ^D
              Dziala jako eot jeli jest samotne na wierszu; w przeciwnym razie
              dziala jako delete-char-forward.

       error  Error (ring the bell).

       exchange-point-and-mark ^X^X
              Umie kursor na znaczniku i ustaw znacznik na miejsce,  w  ktorym
              byl kursor.

       expand-file ^[*
              Dodaje  *  do  biecego  slowa  i  zastpuje  dane  slowo wynikiem
              rozwinicia nazwy pliku na danym  slowie.   Gdy  nie  pasuj  adne
              pliki, zadzwo.

       forward-char n ^F
              Przesuwa kursor naprzod o n znakow.

       forward-word n ^[f
              Przesuwa kursor naprzod na zakoczenie n-tego slowa.

       goto-history n ^[g
              Przemieszcza do historii numer n.

       kill-line KILL
              Kasuje caly wiersz wprowadzenia.

       kill-region ^W
              Kasuje wprowadzenie pomidzy kursorem a znacznikiem.

       kill-to-eol n ^K
              Jeli  ominito  n,  to  kasuje  wprowadzenia  od  kursora do koca
              wiersza, w przeciwnym razie kasuje znaki pomidzy kursorem a  n-t
              kolumn.

       list ^[?
              Wywietla  sortowan, skolumnowan list nazw komend lub nazw plikow
              (jeli s takowe), ktore moglyby dopelni czciowe slowo  zawierajce
              kursor.  Do nazw katalogow zostaje dolczone /.

       list-command ^X?
              Wywietla sortowan, skolumnowan list nazw komend (jeli s takowe),
              ktore moglyby dopelni czciowe slowo zawierajce kursor.

       list-file ^X^Y
              Wywietla sortowan, skolumnowan list nazw plikow (jeli s takowe),
              ktore   moglyby   dopelni   czciowe   slowo  zawierajce  kursor.
              Specyfikatory rodzaju plikow  zostaj  dolczone  tak  jak  powyej
              opisano pod list.

       newline ^J, ^M
              Powoduje  przetworzenie  biecego wiersza wprowadze przez powlok.
              Kursor moe znajdowa si aktualnie gdziekolwiek w wierszu.

       newline-and-next ^O
              Powoduje przetworzenie biecego wiersza wprowadze  przez  powlok,
              po  czym nastpny wiersz z historii staje si wierszem biecym.  Ma
              to tylko sens po poprzednim up-history lub search-history.

       no-op QUIT
              Nie robi nic.

       prefix-1 ^[
              Przedsionek 1-znakowej sekwencji komendy.

       prefix-2 ^X

       prefix-2 ^[[
              Przedsionek 2-znakowej sekwencji komendy.

       prev-hist-word n ^[., ^[_
              Ostatnie (n-te) slowo poprzedniej komendy zostaje wprowadzone na
              miejscu kursora.

       quote ^^
              Nastpny  znak  zostaje  wzity  doslownie  zamiast  jako  komenda
              edycji.

       redraw ^L
              Przerysuj ponownie zacht i biecy wiersz wprowadzenia.

       search-character-backward n ^[^]
              Szukaj w  tyl  w  biecym  wierszu  n-tego  wystpienia  nastpnego
              wprowadzonego znaku.

       search-character-forward n ^]
              Szukaj  w  przod  w  biecym  wierszu n-tego wystpienia nastpnego
              wprowadzonego znaku.

       search-history ^R
              Wejd w kroczcy tryb szukania.  Wewntrzna lista historii  zostaje
              przeszukiwana  wstecz  za komendami odpowiadajcymi wprowadzeniu.
              pocztkowe  ^  w  szukanym  cigu  zakotwicza  szukanie.   Klawisz
              przerwania  powoduje  opuszczenie  trybu szukania.  Inne komendy
              zostan  wykonywane  po  opuszczeniu  trybu  szukania.    Ponowne
              komendy  search-history  kontynuuj  szukanie wstecz do nastpnego
              poprzedniego wystpienia wzorca.  Bufor  historii  zawiera  tylko
              skoczon ilo wierszy; dla potrzeby najstarsze zostaj wyrzucone.

       set-mark-command ^[<space>
              Postaw znacznik na biecej pozycji kursora.

       stuff  Pod  systemami  to  wspomagajcymi,  wypycha  podlczony  znak   z
              powrotem do wejcia terminala,  gdzie  moe  on  zosta  specjalnie
              przetworzony  przez  terminal.   Jest to przydatne np. dla opcji
              BRL ^T minisystata.

       stuff-reset
              Dziala tak jak stuff, a  potem  przerywa  wprowadzenie  tak  jak
              przerwanie.

       transpose-chars ^T
              Na  kocu  wiersza  lub  jeli  wlczono  opcj  gmacs, zamienia dwa
              poprzedzajce znaki; w  przeciwnym  razie  zamienia  poprzedni  i
              biecy znak, po czym przesuwa kursor jeden znak na prawo.

       up-history n ^P
              Przewija bufor historii n wierszy wstecz (wczeniej).

       upcase-word n ^[U, ^[u
              Zamienia nastpnych n slow w due litery.

       version ^V
              Wypisuje  wersj ksh.  Obecny bufor edycji zostaje odtworzony gdy
              tylko zostanie nacinity jakikolwiek klawisz (po czym ten klawisz
              zostaje przetworzony, chyba e
               jest to przerwa).

       yank ^Y
              Wprowad ostatnio skasowany cig tekstu na biec pozycj kursora.

       yank-pop ^[y
              bezporednio  po  yank,  zamienia  wprowadzony  tekst  na nastpny
              poprzednio skasowany cig tekstu.

   Interkacyjny tryb edycji wiersza polece vi
       Edytor vi wiersza komendy w ksh obsluguje w zasadzie te same komendy co
       edytor vi (patrz vi(1)), poza nastpujcymi wyjtkami:

         o    zaczyna w trybie wprowadzania,

         o    ma  komendy  uzupelniania nazw plikow i komend (=, \, *, ^X, ^E,
              ^F i, opcjonalnie, <tab>),

         o    komenda _ dziala odmiennie (w ksh  jest  to  komenda  ostatniego
              argumentu, a w vi przechodzenie do pocztku biecego wiersza),

         o    komendy / i G poruszaj si w kierunkach odwrotnych do komendy j

         o    brak jest komend, ktore nie maj znaczenia w edytorze obslugujcym
              jeden wiersz (w szczeg'olnoci, przewijanie ekranu, komendy ex  :,
              itp.).

       Prosz  zwroci uwag, e ^X oznacza control-X; oraz <esc>, <space> i <tab>
       stosowane s za escape, space i tab, odpowiednio (bez artow).

       Tak jak w vi, s dwa tryby: tryb wprowadzania i tryb komend.   W  trybie
       wprowadzania,  wikszo znakow zostaje po prostu umieszczona w buforze na
       biecym miejscu kursora w  kolejnoci  ich  wpisywania,  chocia  niektore
       znaki  zostaj  traktowane  specjalnie.   W szczegolnoci nastpujce znaki
       odpowiadaj obecnym ustawieniom  tty  (patrz  stty(1))  i  zachowuj  ich
       normalne  znaczenia  (normalne  wartoci  s  podane w nawiasach): skasuj
       (^U), wyma (^?), wyma slowo (^W), eof  (^D),  przerwij  (^C)  i  zakocz
       (^\).    Poza   powyszymi   dodatkowo  rownie  nastpujce  znaki  zostaj
       traktowane specjalnie w trybie wprowadzania:

        ^H                       kasuje poprzedni znak
        ^V                       bezporednio nastpny:  nastpny  nacinity  znak
                                 nie  zostaje traktowany specjalnie (mona tego
                                 uy do wprowadzenia opisywanych tu znakow)
        ^J ^M                    koniec   wiersza:   biecy   wiersz    zostaje
                                 wczytany, rozpoznany i wykonany przez powlok
        <esc>                    wprowadza edytor w tryb komend (patrz poniej)
        ^E                       wyliczanie   komend   i  nazw  plikow  (patrz
                                 poniej)
        ^F                       dopelnianie nazw plikow (patrz poniej).  Jeli
                                 zostanie uyte dwukrotnie, to wowczas wywietla
                                 list moliwych dopelnie;  jeli  zostanie  uyte
                                 trzykrotnie, to kasuje dopelnienie.
        ^X                       rozwijanie   nazw   komend  i  plikow  (patrz
                                 poniej)
        <tab>                    opcjonalnie dopelnianie nazw plikow i  komend
                                 (patrz  ^F  powyej), wlczane przez set -o vi-
                                 tabcomplete

       Jeli jaki wiersz  jest  dluszy  od  szerokoci  ekranu  (patrz  parametr
       COLUMNS),  to  zostaje wywietlony znak >, + lub < w ostatniej kolumnie,
       wskazujcy odpowiednio na wicej znakow po, przed i po, oraz przed  obecn
       pozycj.  Wiersz jest przewijany poziomo w razie potrzeby.

       W  trybie komend, kady znak zostaje interpretowany jako komenda.  Znaki
       ktorym nie odpowiada adna komenda, ktore s niedopuszczaln komend lub  s
       komendami  nie do wykonania, wszystkie wyzwalaj dzwonek.  W nastpujcych
       opisach komend, n wskazuje, e komend mona poprzedzi numerem (tzn.,  10l
       przesuwa  w  prawo  o  10  znakow); gdy brak przedrostka numerowego, to
       zaklada si, e n jest rowne 1, chyba e powiemy  inaczej.   Zwrot  `bieca
       pozycja'  odnosi  si  do  pozycji pomidzy kursorem a znakiem przed nim.
       `Slowo' to cig liter, cyfr lub podkrele albo cig nie nieliter, niecyfr,
       niepodkrele,  niebialych-znakow  (tak  wic,  ab2*&^ zawiera dwa slowa),
       oraz `due slowo' jest cigiem niebialych znakow.

       Specjalne ksh komendy vi
              Nastpujcych komend brak lub s one odmienne od tych  w  normalnym
              edytorze plikow vi:

              n_     wprowad   przerw   z  nastpstwem  n-tego  duego  slowa  z
                     ostatniej komendy w historii na biecej pozycji i  wejd  w
                     tryb  wprowadzania; jeli nie podano n to domylnie zostaje
                     wprowadzone ostatnie slowo.

              #      wprowad znak komentarza (#) na pocztku biecego wiersza  i
                     przeka ten wiersz do powloki ( tak samo jak I#^J).

              ng     tak  jak  G,  z  tym  e,  jeli nie podano n to dotyczy to
                     ostatnio zapamitanego wiersza.

              nv     edytuj wiersze n stosujc edytor vi; jeli nie podano n, to
                     edytuje  biecy  wiersz.  Wlaciw wykonywan komend jest `fc
                     -e ${VISUAL:-${EDITOR:-vi}} n'.

              * i ^X dopelnianie komendy lub nazwy pliku  zostaje  zastosowane
                     do  obecnego duego slowa (po dodaniu *, jeli to slowo nie
                     zawiera adnych znakow  dopelniania  nazw  plikow)  -  due
                     slowo  zostaje  zastpione slowami wynikowymi.  Jeli biece
                     due slowo jest  pierwszym  w  wierszu  (lub  wystpuje  po
                     jednym z nastpujcych znakow: ;, |, &, (, )) i nie zawiera
                     ukonika (/) to rozwijanie  komendy  zostaje  wykonane,  w
                     przeciwnym   razie   zostaje  wykonane  rozwijanie  nazwy
                     plikow.  Rozwijanie  komend  podpasowuje  due  slowo  pod
                     wszelkie aliasy, funkcje i wbudowane komendy jak i rownie
                     wszelkie  wykonywalne   pliki   odnajdywane   przeszukujc
                     katalogi  wymienione  w parametrze PATH.  Rozwijanie nazw
                     plikow dopasowuje due  slowo  do  nazw  plikow  w  biecym
                     katalogu.   Po  rozwiniciu, kursor zostaje umieszczony tu
                     po ostatnim  slowie  na  kocu  i  edytor  jest  w  trybie
                     wprowadzania.

              n\, n^F, n<tab> i n<esc>
                     dopelnianie  nazw komend/plikow: zastpuje biece due slowo
                     najdluszym, jednoznacznym dopasowaniem  otrzymanym  przez
                     rozwinicie  nazwy  komendy/pliku.   <tab> zostaje jedynie
                     rozpoznane jeli  zostala  wlczona  opcja  vi-tabcomplete,
                     podczas gdy <esc> zostaje jedynie rozpoznane jeli zostala
                     wlczona opcja vi-esccomplete (patrz set -o).  Jeli podano
                     n  to  zostaje  uyte  n-te  moliwe  dopelnienie  (z  tych
                     zwracanych  przez   komend   wyliczania   dopelnie   nazw
                     komend/plikow).

              = i ^E wyliczanie  nazw  komend/plikow:  wymie wszystkie komendy
                     lub pliki pasujce pod obecne due slowo.

              ^V     wywietl wersj pdksh; jest  ona  wywietlana  do  nastpnego
                     nacinicia klawisza (ten klawisz zostaje zignorowany).

              @c     rozwinicie  makro: wykonaj komendy znajdujce si w aliasie
                     _c.

       Komendy przemieszczania w wierszu

              nh i n^H
                     przesu si na lewo n znakow.

              nl i n<space>
                     przesu si w prawo n znakow.

              0      przesu si do kolumny 0.

              ^      przesu si do pierwszego niebialego znaku.

              n|     przesu si do kolumny n.

              $      przesu si do ostatniego znaku.

              nb     przesu si wstecz n slow.

              nB     przesu si wstecz n duych slow.

              ne     przesu si na przod do koca slowo n razy.

              nE     przesu si na przod do koca duego slowa n razy.

              nw     przesu si na przod o n slow.

              nW     przesu si na przod o n duych slow.

              %      odnajd wzor: edytor szuka do przodu  najbliszego  nawiasu
                     zamykajcego  (okrglego,  prostoktnego  lub klamrowego), a
                     nastpnie  przesuwa  si  midzy  nim  a  odpowiadajcym   mu
                     nawiasem otwierajcym.

              nfc    przesu si w przod do n-tego wystpienia znaku c.

              nFc    przesu si w tyl do n-tego wystpienia znaku c.

              ntc    przesu si w przod tu przed n-te wystpienie znaku c.

              nTc    przesu si w tyl tu przed n-te wystpienie znaku c.

              n;     powtarza ostatni komend f, F, t lub T.

              n,     powtarza  ostatni komend f, F, t lub T, lecz porusza si w
                     przeciwnym kierunku.

       Komendy przemieszczania midzy wierszami

              nj, n+ i n^N
                     przejd do n-tego nastpnego wiersza w historii.

              nk, n- i n^P
                     przejd do n-tego poprzedniego wiersza w historii.

              nG     przejd do wiersza n w historii; jeli brak n, to  przenosi
                     si do pierwszego zapamitanego wiersza w historii.

              ng     tak  jak  G,  tylko,  e  jeli  nie  podano  n to idzie do
                     ostatnio zapamitanego wiersza.

              n/cig  szukaj wstecz w historii n-tego wiersza zawierajcego cig;
                     jeli cig zaczyna si od ^, to reszta cigu musi wystpowa na
                     samym pocztku wiersza historii aby pasowala.

              n?string
                     tak jak /, tylko, e szuka do przodu w historii.

              nn     szukaj  n-tego  wystpienia   ostatnio   szukanego   cigu;
                     kierunek jest ten sam co kierunek ostatniego szukania.

              nN     szukaj   n-tego   wystpienia   ostatnio  szukanego  cigu;
                     kierunek jest przeciwny do kierunku ostatniego szukania.

       Komendy edycji

              na     dodaj tekst n-krotnie: przechodzi w tryb wprowadzania  tu
                     po  biecej  pozycji.   Dodanie  zostaje jedynie wykonane,
                     jeli zostanie ponownie uruchomiony  tryb  komendy  (tzn.,
                     jeli <esc> zostanie uyte).

              nA     tak jak a, z t ronic, e dodaje do koca wiersza.

              ni     dodaj  tekst n-krotnie: przechodzi w tryb wprowadzania na
                     biecej pozycji.  Dodanie zostaje jedynie  wykonane,  jeli
                     zostanie  ponownie  uruchomiony  tryb komendy (tzn., jeli
                     <esc> zostanie uyte).

              nI     tak jak i, z t ronic, e  dodaje  do  tu  przed  pierwszym
                     niebialym znakiem.

              ns     zamie  nastpnych n znakow (tzn., skasuj te znaki i przejd
                     do trybu wprowadzania).

              S      zastp  caly  wiersz:  wszystkie   znaki   od   pierwszego
                     niebialego  znaku  do  koca  wiersza  zostaj  skasowane i
                     zostaje uruchomiony tryb wprowadzania.

              nckomenda-przemieszczenia
                     przejd  z  biecej  pozycji  do  pozycji  wynikajcej  z  n
                     komenda-przemieszczenias  (tj.,  skasuj wskazany region i
                     wejd w tryb  wprowadzania);  jeli  komend-przemieszczenia
                     jest   c,  to  wiersz  zostaje  zmieniony  od  pierwszego
                     niebialego znaku poczwszy.

              C      zmie od obecnej pozycji do koca wiersza (tzn.  skasuj  do
                     koca wiersza i przejd do trybu wprowadzania).

              nx     skasuj nastpnych n znakow.

              nX     skasuj poprzednich n znakow.

              D      skasuj do koca wiersza.

              ndmove-cmd
                     skasuj  od  obecnej  pozycji  do  pozycji  wynikajcej z n
                     krotnego move-cmd; move-cmd moe by komend przemieszczania
                     (patrz  powyej)  lub  d,  co  powoduje skasowanie biecego
                     wiersza.

              nrc    zamie nastpnych n znakow na znak c.

              nR     zamie: wejd w tryb wprowadzania lecz przepisuj  istniejce
                     znaki  zamiast  wprowadzania  przed  istniejcymi znakami.
                     Zamiana zostaje wykonana n krotnie.

              n~     zmie wielko nastpnych n znakow.

              nymove-cmd
                     wytnij od obecnej pozycji po pozycj wynikajc z n krotnego
                     move-cmd  do  bufora  wycinania; jeli move-cmd jest y, to
                     caly wiersz zostaje wycity.

              Y      wytnij od obecnej pozycji do koca wiersza.

              np     wklej zawarto bufora wycinania tu po  biecej  pozycji,  n
                     krotnie.

              nP     tak  jak  p,  tylko  e  bufor  zostaje wklejony na biecej
                     pozycji.

       Rone komendy vi

              ^J i ^M
                     biecy wiersz  zostaje  wczytany,  rozpoznany  i  wykonany
                     przez powlok.

              ^L i ^R
                     odrysuj biecy wiersz.

              n.     wykonaj ponownie ostatni komend edycji n razy.

              u      odwro ostatni komend edycji.

              U      odwro wszelkie zmiany dokonane w danym wierszu.

              intr i quit
                     znaki  terminala  przerwy i zakoczenia powoduj skasowania
                     biecego wiersza i wywietlenie nowej zachty.

PLIKI

       ~/.profile
       /etc/profile
       /etc/suid_profile

B/LDY

       Wszelkie bldy w pdksh naley zglasza pod adresem pdksh@cs.mun.ca.  Prosz
       poda  wersj  pdksh  (echo  $KSH_VERSION),  maszyn,  system operacyjny i
       stosowany kompilator oraz opis jak powtorzy dany  bld  (najlepiej  maly
       skrypt  powloki  demonstrujcy  dany  bld).   Nastpujce  moe  by  rownie
       pomocne, jeli ma znaczenie (jeli nie jeste pewny to podaj  to  rownie):
       stosowane  opcje (zarowno z opcje options.h jak i ustawione -o opcje) i
       twoja kopia config.h (plik generowany przez  skrypt  configure).   Nowe
       wersje pdksh mona otrzyma z ftp://ftp.cs.mun.ca/pub/pdksh/.

AUTORZY

       Ta  powloka  powstala  z  publicznego  klonu  siodmego  wydania powloki
       Bourne'a wykonanego przez  Charlesa  Forsytha  i  z  czci  powloki  BRL
       autorstwa  Doug  A.  Gwyna,  Douga  Kingstona,  Rona Natalie;a, Arnolda
       Robbinsa, Lou Salkinda i innych.  Pierwsze wydanie pdksh stworzyl  Eric
       Gisin,   a   nastpnie  troszczyli  si  ni  kolejno  John  R.  MacMillan
       (chance!john@sq.sq.com),  i  Simon  J.  Gerraty   (sjg@zen.void.oz.au).
       Obecnym  opiekunem  jest  Michael  Rendell  (michael@cs.mun.ca).   Plik
       CONTRIBUTORS w dystrybucji rodel zawiera bardziej kompletn list ludzi i
       ich wkladu do rozwoju tej powloki.

       Tlumaczenie  tego  podrcznika  na  jzyk  polski  wykonal Marcin Dalecki
       <dalecki@cs.net.pl>.

ZOBACZ TAKE

       awk(1), sh(1), csh(1), ed(1), getconf(1), getopt(1),  sed(1),  stty(1),
       vi(1),  dup(2),  execve(2),  getgid(2),  getuid(2),  open(2),  pipe(2),
       wait(2), getopt(3), rand(3), signal(3), system(3), environ(5)

       The KornShell Command and Programming Language, Morris Bolsky  i  David
       Korn, 1989, ISBN 0-13-516972-0.

       UNIX Shell Programming, Stephen G. Kochan, Patrick H. Wood, Hayden.

       IEEE  Standard  for  information Technology - Portable Operating System
       Interface (POSIX) - Part 2: Shell and Utilities, IEEE Inc,  1993,  ISBN
       1-55937-255-9.

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze  tlumaczenie  pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
       Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic  midzy  powyszym
       opisem  a  rzeczywistym  zachowaniem  opisywanego programu lub funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.

                                22 lutego 1999                          KSH(1)