Provided by: manpages-pl_20060617-3_all bug

NAZWA

       less - przeciwiestwo more

SK/LADNIA

       less -?
       less --help
       less -V
       less --version
       less [-[+]aBcCdeEfFgGiIJmMnNqQrRsSuUVwWX]
            [-b rozmiar] [-h linie] [-j linia] [-k plikklu]
            [-{oO} pliklog] [-p wz'or] [-P zachta] [-t tag]
            [-T pliktag'ow] [-x tab,...] [-y linie] [-[z] linie]
            [+[+]cmd] [--] [nazwa_pliku]...
       (Alternatywn skladni, z dlugimi nazwami opcji, opisano w czci OPCJE).

OPIS

       less jest programem podobnym do more (1), ale pozwalajcym na poruszanie
       si w tyl w pliku tak samo jak w przod.  less nie musi te  czyta  calego
       pliku   wejciowego  przed  rozpoczciem,  tak  wic  przy  duych  plikach
       wejciowych uruchamia si szybciej ni edytory tekstu takie  jak  vi  (1).
       less  uywa  bazy termcap (w niektorych systemach terminfo), tak wic moe
       pracowa  na  szeregu  terminali.  Istnieje  nawet  ograniczona  obsluga
       terminali  drukujcych  (na  terminalu  drukujcym,  linie, ktore powinny
       zosta wypisane na gorze ekranu s poprzedzone daszkiem).

       Polecenia oparte s zarowno na more jak i vi.  Polecenia mona  poprzedzi
       liczb  dziesitn,  zwan N w opisach poniej.  Liczba ta jest uywana przez
       niektore polecenia, jak to zaznaczono.

POLECENIA

       W poniszych opisach, ^X oznacza Control-X, ESC oznacza klawisz  ESCAPE;
       na przyklad ESC-v oznacza dwuznakow sekwencj ESC, potem "v".

       h lub H
              Pomoc:   wywietla  podsumowanie  tych  polece.   Jeli  zapomnisz
              wszystkich innych polece, pamitaj o tej.

       SPACE lub ^V lub f lub ^F
              Przewija w przod N linii, domylnie jedno okno (zobacz  opcja  -z
              poniej).  Jeli N wynosi wicej ni rozmiar ekranu, wywietlany jest
              tylko ostatni pelny ekran.  Ostrzeenie: niektore  systemy  uywaj
              ^V jako specjalnego znaku doslownoci.

       z      Jak SPACJA, ale jeli podano N, staje si nowym rozmiarem okna.

       ESC-SPACE
              Jak  spacja,  ale  przewija  o peln wielko ekranu, nawet jeli po
              drodze osignie koniec pliku.

       RETURN lub ^N lub e lub ^E lub j lub ^J
              Przewija w  przod  o  N  linii,  domylnie  jedn.   Wywietlane  s
              wszystkie N linie, nawet jeli N wynosi wicej ni wielko ekranu.

       d lub ^D
              Przewija  w  przod  o  N  linii, domylnie polow wielkoci ekranu.
              Jeli podano N, staje si ono now  wartoci  domyln  dla  kolejnych
              polece d i u.

       b lub ^B lub ESC-v
              Przewija  w  tyl  N  linii, domylnie jedno okno (zobacz opcja -z
              poniej).  Jeli N wynosi wicej ni rozmiar ekranu, wywietlany jest
              tylko ostatnia wielko ekranowa.

       w      Jak ESC-v, ale jeli podano N, staje si ono nowym rozmiarem okna.

       y lub ^Y lub ^P lub k lub ^K
              Przewija w tyl o N linii, domylnie jedn.  Wywietlane s wszystkie
              N  linie,  nawet  jeli  N  wynosi  wicej   ni   wielko   ekranu.
              Ostrzeenie:  niektore  systemy  uywaj  ^Y jako specjalnego znaku
              kontroli zada.

       u lub ^U
              Przewija w tyl o N linii, domylnie polow wielkoci ekranu.   Jeli
              podano N, staje si ono now wartoci domyln dla kolejnych polece

       ESC-) lub STRZALKA_W_PRAWO
              Przewija  poziomo  N  znakow w prawo, domylnie o polow szerokoci
              ekranu (zob. opcja -#).!  Jeli podano liczb N, to staje  si  ona
              domylna     dla    przyszlych    polece    STRZALKA_W_PRAWO    i
              STRZALKA_W_LEWO.  Podczas  przewijania  tekstu  dziala  to  tak,
              jakby byla wlczona opcja -S (ucinania linii).

       ESC-( lub STRZALKA_W_LEWO
              Przewija  poziomo  N  znakow w prawo, domylnie o polow szerokoci
              ekranu (zob. opcja -#).!  Jeli podano liczb N, to staje  si  ona
              domylna     dla    przyszlych    polece    STRZALKA_W_PRAWO    i
              STRZALKA_W_LEWO.

       r lub ^R lub ^L
              Odwiea ekran.

       R      Odwiea ekran, odrzucajc wszelkie wejcie z bufora.  Uyteczne jeli
              plik zmienia si w trakcie ogldania.

       F      Przewija  w przod, i probuje nadal odczytywa gdy osignito koniec
              pliku.  Normalnie polecenia tego uywalby gdy znajdujesz si ju na
              kocu  pliku.   Jest  to  metoda  monitorowania ogona pliku ktory
              wlanie ronie podczas ogldania (zachowanie  to  jest  podobne  do
              polecenia tail -f).

       g lub < lub ESC-<
              Przechodzi do linii numer N w pliku, domylnie pierwszej (pocztku
              pliku).  (Ostrzeenie: moe to by powolne jeli N jest due).

       G lub > lub ESC->
              Przechodzi do linii numer N w pliku, domylnie na  koniec  pliku.
              (Ostrzeenie:  moe  to by powolne jeli N jest due lub jeli N jest
              niepodane, a czytane jest standardowe wejcie zamiast pliku).

       p lub %
              Przechodzi do pozycji N procent w pliku.  N powinno  zawiera  si
              midzy 0 a 100.

       {      Jeli  w linii wywietlanej na gorze ekranu znajduje si otwierajcy
              nawias klamrowy, polecenie  {  przejdzie  do  odpowiadajcego  mu
              prawego   nawiasu.    Pasujcy  zamykajcy  nawias  klamrowy  jest
              umieszczany na dole  ekranu.   Jeli  w  linii  na  gorze  ekranu
              znajduje  si  wicej  ni  jeden nawias klamrowy, mona uy liczby N
              okrelajcej N-ty nawias w linii.

       }      Jeli w linii wywietlanej na dole ekranu  znajduje  si  zamykajcy
              nawias  klamrowy,  polecenie  }  przejdzie  do odpowiadajcego mu
              prawego  nawiasu.   Pasujcy  otwierajcy  nawias  klamrowy   jest
              umieszczany  na  gorze  ekranu.   Jeli  w  linii na gorze ekranu
              znajduje si wicej ni jeden nawias klamrowy,  mona  uy  liczby  N
              okrelajcej N-ty nawias w linii.

       (      Jak {, ale odnosi si do nawiasow okrglych, a nie klamrowych

       )      Jak }, ale odnosi si do nawiasow okrglych, a nie klamrowych

       [      Jak {, ale odnosi si do nawiasow kwadratowych, a nie klamrowych

       ]      Jak }, ale odnosi si do nawiasow kwadratowych, a nie klamrowych

       ESC-^F Po  ktorym  nastpuj dwa znaki, zachowuje si jak {, ale uywa tych
              dwoch   znakow   jako   odpowiednio   nawiasu   otwierajcego   i
              zamykajcego.   Na  przyklad, "ESC ^F < >" mona uy do przejcia do
              >, ktore odpowiada < wywietlanemu w linii na gorze ekranu.

       ESC-^B Po ktorym nastpuj dwa znaki, zachowuje si jak }, ale  uywa  tych
              dwoch   znakow   jako   odpowiednio   nawiasu   otwierajcego   i
              zamykajcego.  Na przyklad, "ESC ^B < >" mona uy do przejcia do w
              tyl do <, ktore odpowiada > wywietlanemu w linii na dole ekranu.

       m      Plus dowolna mala litera; zaznacza biec pozycj t liter.

       '      (Pojedynczy  apostrof)  Plus  dowolna  mala  litera:  powraca do
              pozycji zaznaczonej uprzednio t liter.  Plus kolejny  pojedynczy
              cudzyslow:  wraca  do  pozycji,  w ktorej wykonano ostatni "due"
              polecenie przemieszczania si.  Plus ^ lub $, skacze  odpowiednio
              na  pocztek  lub  koniec pliku.  Znaczniki pozycji s zachowywane
              przy otwieraniu nowego pliku, tak wic polecenia  '  mona  uy  do
              przelczania midzy plikami wejciowymi.

       ^X^X   Tak jak pojedynczy apostrof.

       /wzorzec
              Szuka  w  przod  w  pliku  N-tej  linii  zawierajcej wzorzec.  N
              domylnie  rowna  si  jeden.  Wzorzec   to   wyraenie   regularne
              rozpoznawane   przez   ed.    Szukanie  zaczyna  si  od  drugiej
              wywietlanej linii (ale zobacz opcje -a i -j, ktore to zmieniaj).

              Pewne znaki maj  specjalne  znaczenie  jeli  wprowadzono  je  na
              pocztku  wzorca;  zmieniaj  one typ szukania, a nie s traktowane
              jako cz wzorca:

              ^N lub !
                     Szukanie linii, ktore NIE pasuj do wzorca.

              ^E lub *
                     Szukanie w  wielu  plikach.   To  znaczy,  jeli  szukanie
                     doszlo do koca biecego pliku bez znalezienia dopasowania,
                     cignie si ono dalej w kolejnym pliku z  listy  podanej  w
                     wierszu polece.

              ^F lub @
                     Zaczcie  szukania  od  pierwszej linii PIERWSZEGO pliku z
                     listy z wiersza polece, niezalenie od tego, co  aktualnie
                     wywietlane jest na ekranie, oraz ustawie opcji -a i -j.

              ^K     Podwietlanie  kadego  tekstu,  ktory  pasuje do wzorca na
                     biecym ekranie, ale  bez  przesuwania  si  do  pierwszego
                     dopasowania (KEEP = utrzymaj biec pozycj).

              ^R     Bez  interpretacji metaznakow wyrae regularnych. Wykonuje
                     proste porownanie tekstowe.

       ?wzorzec
              Szukanie  w  tyl  w  pliku  N-tej  linii  zawierajcej   wzorzec.
              Szukanie  zaczyna  si  od  linii  znajdujcej  si  tu  przed lini
              wywietlan na samym dole [czyli w przedostatniej linii  ekranu  -
              GSN]

              Pewne znaki maj specjalne znaczenie, jak w poleceniu /:

              ^N lub !
                     Szukanie linii ktore NIE pasuj do wzorca.

              ^E lub *
                     Szukanie  w  wielu  plikach.   To  znaczy,  jeli szukanie
                     doszlo  do  pocztku   biecego   pliku   bez   znalezienia
                     dopasowania,  cignie  si  ono  dalej w poprzednim pliku z
                     listy podanej w wierszu polece.

              ^F lub @
                     Zaczcie szukania od ostatniej linii  OSTATNIEGO  pliku  z
                     listy  z  wiersza polece, niezalenie od tego co aktualnie
                     wywietlane jest na ekranie, oraz ustawie opcji -a i -j.

              ^K     Jak w szukaniu w przod.

              ^R     Jak w szukaniu w przod.

       ESC-/wzorzec
              To samo co "/*".

       ESC-?wzorzec
              To samo co "?*".

       n      Powtarza  poprzednie  szukanie,  dla  N-tej  linii   zawierajcej
              ostatni  wzorzec.   Jeli poprzednie szukanie zmodyfikowano przez
              ^N, szukanie jest wykonywane dla  N-tej  linii  NIE  zawierajcej
              wzorca.    Jeli  poprzednie  szukanie  zmodyfikowano  przez  ^E,
              szukanie cignie si przez nastpny (lub poprzedni) plik, jeli  nie
              wystarczyl  plik  biecy.  Jeli poprzednie szukanie zmodyfikowano
              przez ^R, szukanie wykonywane jest bez uycia wyrae  regularnych.
              Jeli poprzednie szukanie bylo zmodyfikowane przez ^F lub ^K, nie
              wystpuje aden efekt.

       N      Powtarza poprzednie szukanie, ale w przeciwnym kierunku.

       ESC-n  Powtarza poprzednie szukanie, ale przekraczajc  granice  plikow.
              Efekt jest taki sam, jak gdyby poprzednie szukanie zmodyfikowano
              przez *.

       ESC-N  Powtarza  poprzednie  szukanie,  ale  w  przeciwnym  kierunku  i
              przekraczajc granice plikow.

       ESC-u  Cofa   podwietlanie   szukania.   Wylcza  podwietlanie  lacuchow
              pasujcych do biecego wzoru szukania.  Jeli podwietlenie ju  jest
              wylczone  z  powodu  poprzedniego  polecenia  ESC-u,  wlcza je z
              powrotem.  Podwietlenie wlczy te kade polecenie  szukajce  (mona
              je  te wylczy przelczajc opcj -G; wowczas polecenia szukajce nie
              wlczaj go z powrotem).

       :e [nazwa_pliku]
              Ogldanie nowego pliku.  Jeli brakuje nazwy pliku,  plik  "biecy"
              (zobacz  polecenia  :n  i  :p  poniej)  z listy plikow z wierszu
              polece jest ogldany na nowo.  Znak procentu (%) w  nazwie  pliku
              zastpowany  jest  nazw  pliku  biecego.   Znak  funta  (#)  jest
              zastpowany nazw poprzednio ogldanego pliku.  Jednak dwa  kolejne
              znaki  procentu  s  po  prostu  zastpowane  pojedynczym  znakiem
              procentu.  Pozwala to na wprowadzenie nazwy pliku zawierajcej  w
              nazwie  znak  procentu.   Podobnie,  dwa  kolejne  znaki funta s
              zastpowane pojedynczym znakiem  funta.   Nazwa  pliku  wstawiana
              jest  do  listy  plikow  z  wiersza  polece, tak aby mona j bylo
              obejrze kolejnymi poleceniami :n i :p.  Jeli nazwa pliku  sklada
              si  z  kilku plikow, wszystkie one s wstawiane do listy plikow i
              ogldany jest pierwszy z nich.  Jeli nazwa pliku zawiera jedn lub
              wicej  spacji,  cala  nazwa musi by ujta w cudzyslowy (zobacz te
              opcja -").

       ^X^V lub E
              To  samo  co  :e.   Uwaga:  niektore  systemy  uywaj   ^V   jako
              specjalnego  znaku  doslownoci.  W takich systemach uycie ^V moe
              by niemoliwe.

       :n     Ogldanie nastpnego pliku  (z  listy  plikow  podanej  w  wierszu
              polece).   Jeli  podano  liczb  N,  wywietlany jest N-ty nastpny
              plik.

       :p     Ogldanie poprzedniego pliko (z listy plikow  podanej  w  wierszu
              polece).   Jeli  podano  liczb N, wywietlany jest N-ty poprzedni
              plik.

       :x     Ogldanie pierwszego pliku  z  listy  plikow  podanej  w  wierszu
              polece.   Jeli  podano  liczb  N,  wywietlany  jest N-ty plik na
              licie.

       :d     Usunicie biecego pliku z listy plikow.

       t      Przejcie  do  nastpnego  tagu  (znacznika),  jeli  dla   biecego
              wystpilo  wicej ni jedno dopasowanie. Tagi omowiono dokladniej w
              opisie opcji -t.

       T      Przejcie do poprzedniego tagu, jeli dla biecego  wystpilo  wicej
              ni jedno dopasowanie.

       = lub ^G lub :f
              Wypisuje  pewne  informacje  o pliku wlanie ogldanym, w tym jego
              nazw oraz numer linii i offset bajtowy dolnej wywietlanej linii.
              Jeli  to  moliwe,  wypisywana jest take dlugo pliku, ilo linii w
              pliku oraz procentowa wielko pliku ponad ostatni wywietlan lini.

       -      Plus jedna lub wicej opcji wierszu polece (zobacz OPCJE poniej):
              zmienia  ustawienie tej opcji i wypisuje komunikat opisujcy nowe
              ustawienie.  Jeli bezporednio po kresce zostanie wprowadzone  ^P
              (CONTROL-P),  to  ustawienie danej opcji jest zmieniane, ale bez
              wypisywania komunikatu.  Jeli opcja ma warto liczbow (jak -b lub
              -h)  lub  lacuchow  (jak  -P lub -t), warto mona wprowadzi tu po
              literze opcji.  Jeli nie wprowadzono nowej  wartoci,  wypisywany
              jest komunikat o biecym ustawieniu i nic nie ulega zmianie.

       --     Jak  polecenie  -,  ale  przyjmuje jako argument dlug nazw opcji
              (zobacz OPCJE poniej), a nie pojedyncz liter opcji.  Po wpisaniu
              nazwy  opcji  musisz  nacisn  RETURN.  ^P bezporednio po drugiej
              eliminuje wypisywanie komunikatu opisujcego nowe ustawienie, tak
              jak w poleceniu -.

       -+     Plus  jedna  z  liter  opcji  wierszu  polece; przywraca opcj do
              ustawienia  domylnego  i  wypisuje   komunikat   opisujcy   nowe
              ustawienie  (polecenie "-+X" dokonuje tego samego co opcja "-+X"
              w  linii  polece).   Nie  dziala  to  dla  opcji  majcych  warto
              lacuchow.

       --+    Jak   polecenie   -+,   ale  pobiera  dlug  nazw  opcji  zamiast
              pojedynczej litery opcji.

       -!     Plus jedna z liter opcji wierszu polece; ustawia opcj  na  warto
              przeciwn ustawieniu domylnego i wypisuje komunikat opisujcy nowe
              ustawienie.  Nie dziala to dla opcji majcych warto  liczbow  lub
              lacuchow.  IP --!  Jak polecenie -!, ale pobiera dlug nazw opcji
              zamiast pojedynczej litery opcji.

       _      (podkrelenie) Plus jedna z liter opcji wierszu polece;  wypisuje
              komunikat  opisujcy  biece  ustawienie  tej  opcji.  Nie zmienia
              ustawienia.

       __     (podwojone  podkrelenie)  Jak  polecenie  _  (podkrelenie),  ale
              pobiera  dlug  nazw  opcji zamiast pojedynczej litery opcji.  Po
              wpisaniu nazwy opcji musisz nacisn RETURN.

       +polecenie
              Powoduje, e podane polecenie jest wykonywane za kadym razem, gdy
              ogldany  jest  nowy  plik.   Na  przyklad,  +G  powoduje, e less
              zaczyna wywietlanie kadego pliku od koca zamiast od pocztku.

       V      Wypisuje numer biecej wersji less

       q lub Q lub :q lub :Q lub ZZ
              Koczy dzialanie less.

       Nastpujce cztery polecenia mog, ale nie musz by prawidlowe, zalenie  od
       twojej instalacji.

       v      Wywoluje  edytor  do  edycji  wlanie  ogldanego  pliku.   Edytor
              pobierany jest pobierany ze zmiennej rodowiskowej  VISUAL,  jeli
              ta jest okrelona, lub EDITOR, jeli VISUAL nie jest okrelona, a w
              kadym razie domylnie "vi",  jeli  ani  VISUAL  ani  EDITOR  jest
              okrelona.   Zobacz  te  omowienie  LESSEDIT  po sekcji o ZNAKACH
              ZACHTY poniej.

       ! polecenie-powloki
              Wywoluje  powlok  i  wykonuje  podan  polecenie  powloki.   Znak
              procentu (%) jest zastpowany nazw biecego pliku.  Znak funta (#)
              jest zastpowany nazw poprzednio ogldanego pliku.  "!!"  powtarza
              ostatnie  polecenie  powloki.   "!"  bez  polecenia  wywoluje po
              prostu powlok.   W systemach Unixowych, nazwa powloki  pobierana
              jest  ze  zmiennej  rodowiskowej SHELL, a w kadym razie domylnie
              "sh".  W systemach MS-DOS i OS/2, powlok  jest  zwykly  procesor
              polece.

       | <m> polecenie-powloki
              <m>  przedstawia  dowoln  liter-znacznik.   Przesyla przez potok
              sekcj podanego  pliku  do  podanej  polecenia  powloki.   Sekcja
              pliku, ktora ma zosta przeslana to ta znajdujca si midzy pierwsz
              lini biecego ekranu a pozycj oznaczon liter.  <m> moe  te  rowna
              si  ^  lub  $,  oznaczajc  odpowiednio pocztek lub koniec pliku.
              Jeli <m> rowna si . lub znakowi  nowej  linii,  przesylany  jest
              biecy ekran.

       s nazwa_pliku
              Zapisuje  wejcie  do  pliku.   Dziala to tylko wtedy, gdy wejcie
              jest potokiem, a nie zwyczajnym plikiem.

OPCJE

       Opcje wierszu polece s opisane poniej.  Wikszo  opcji  mona  zmienia  w
       trakcie dzialania less, uywajc polecenia "-".

       Wikszo  opcji mona poda w jednej z dwu postaci: albo kreski z pojedyncz
       liter albo dwu kresek z nastpujc po nich dlug nazw opcji.  Dlugie nazwy
       opcji  mona  skraca,  o  ile  skrot  jest  jednoznaczny.   Na przyklad,
       --quit-at-eof mona skroci do --quit, ale nie do --qui, poniewa na --qui
       zaczynaj  si  zarowno --quit-at-eof, jak i --quiet.  Niektore z dlugich
       nazw opcji zapisane s duymi literami, jak --QUIT-AT-EOF,  odroniane  od
       --quit-at-eof.  Takie nazwy wymagaj duej tylko pierwszej litery, reszta
       moe by podana  malymi  lub  duymi.   Na  przyklad,  --Quit-at-eof  jest
       rownowanikiem --QUIT-AT-EOF.

       Opcje pobierane s take ze zmiennej rodowiskowej LESS.  Na przyklad, eby
       unikn pisania "less -options..." za kadym wywolaniem less, moesz napisa
       w csh:

       setenv LESS "-options"

       lub, jeli uywasz sh:

       LESS="-options"; export LESS

       W  MS-DOS  nie potrzebujesz cudzyslowow, ale powiniene zastpi wszystkie
       znaki procentu w lacuchu opcji podwojnymi znakami procentu.

       Zmienna rodowiskowa analizowana jest przed  wierszem  polece,  tak  wic
       opcje  wiersza  polece uniewaniaj zmienn LESS.  Jeli jaka opcja pojawia
       si w zmiennej LESS, mona  przywroci  jej  warto  domyln  poprzedzajc  w
       wierszu polece opcj znakami "-+".

       Dla  opcji  takich  jak  -P  lub  -D,  wymagajcych  nastpujcego po nich
       lacucha, musi zosta uyty znak dolara ($), sygnalizujcy koniec  lacucha.
       Na  przyklad,  chcc  w  MS-DOS  skorzysta z dwu opcji -D, musisz umieci
       midzy nimi znak dolara:

       LESS="-Dn9.1$-Ds4.1"

       -? lub --help
              Opcja ta wywietla podsumowanie polece akceptowanych  przez  less
              (to  samo  co  polecenie  h).  Zalenie od tego, jak uywana przez
              ciebie powloka interpretuje znak zapytania,  moe  by  koniecznym
              zacytowanie go, jako "-\?".

       -a lub --search-skip-screen
              Powoduje,  e szukania zaczynaj si po ostatniej linii wywietlanej
              na ekranie, przeskakujc wszystkie  wywietlone  linie.   Domylnie
              szukania  zaczynaj si od drugiej linii ekranu (albo po ostatniej
              znalezionej linii; zobacz opcja -j).

       -bn lub --buffers=n
              Podaje, w kilobajtach (1024 bajtow), ilo pamici na  buforowanie,
              jakiej  less  uyje  dla kadego pliku.  Domylnie dla kadego pliku
              uywany jest 64KB bufor (chyba e  plik  jest  potokiem  -  zobacz
              opcja  -B).  Uycie  opcji -b powoduje, e zamiast tego dla kadego
              pliku zostanie uyty bufor  o  wielkoci  n  kilobajtow.   Jeli  n
              wynosi -1, to bufory s nieograniczone, to znaczy, do pamici jest
              wczytywany caly plik.

       -B lub --auto-buffers
              Domylnie, kiedy dane s odczytywane z potoku, bufory s  alokowane
              automatycznie,  w  miar potrzeby.  Jeli przez potok czytana jest
              dua ilo danych, moe to  spowodowa  zaalokowanie  znacznej  iloci
              pamici.   Opcja  -B  wylcza  ow  automatyczn alokacj buforow dla
              potokow, tak e przydzielane  jest  im  tylko  64KB  (lub  wielko
              bufora  podana  opcj  -b).   Uwaga:  uywanie  -B  moe  spowodowa
              nieprawidlowe wywietlanie, poniewa w pamici trzymana jest  tylko
              ostatnio ogldana cz pliku; wszelkie poprzednie dane s tracone.

       -c lub --clear-screen
              Powoduje  e  pelne odwieania ekranu s rysowane od gornej linii w
              dol.  Domylnie, pelne  odwieania  ekranu  s  dokonywane  poprzez
              przewijanie z dolu ekranu.

       -C lub --CLEAR-SCREEN
              Opcja  -C  dziala  tak  jak  -c, ale ekran jest czyszczony przed
              odwieeniem.

       -d lub --dumb
              Opcja -d  wylcza  komunikat  o  bldzie  wywietlany  zwykle  jeli
              terminal  jest  niemy,  to  jest, brakuje w nim wanych zdolnoci,
              takich jak moliwo odwieania ekranu lub przewijania w tyl.  Opcja
              -d   nie  zmienia  w  kadym  razie  zachowania  less  na  niemym
              terminalu.

       -Dxkolor lub --color=xkolor
              [tylko  MS-DOS]  Ustawia  kolor  wywietlanego   tekstu.   x   to
              pojedynczy  znak  okrelajcy rodzaj tekstu, dla ktorego ustawiany
              jest  kolor:  n=normalny,  s=standardowe  wyjcie,  d=pogrubiony,
              u=podkrelony, k=migajcy.  kolor to para liczb rozdzielona kropk.
              Pierwsza liczba okrela kolor pierwszego planu, a druga kolor tla
              tekstu.  Pojedyncza liczba N oznacza to samo co N.0.

       -e lub --quit-at-eof
              Powoduje  e  less  automatycznie koczy prac, gdy za drugim razem
              osignie koniec pliku.  Domylnie, jedyn metod wyjcia z less  jest
              polecenie "q".

       -E lub --QUIT-AT-EOF

       -E     Powoduje,  e  less  automatycznie  koczy prac, jak tylko osignie
              koniec pliku.

       -f lub --force
              Wymusza otwieranie plikow nieregularnych (plik  nieregularny  to
              katalog  lub specjalny plik urzdzenia).  Wylcza rownie komunikat
              ostrzegawczy gdy otwierany jest  plik  binarny.   Domylnie  less
              odmowi otwarcia pliku nieregularnego.

       -F lub --quit-if-one-screen
              Powoduje,  e less automatycznie koczy prac, jeli caly plik da si
              wywietli na jednym ekranie.

       -g lub --hilite-search
              Normalnie less  podwietla  WSZYSTKIE  lacuchy,  ktore  pasuj  do
              ostatniego  polecenia szukania.  Opcja -g zmienia to zachowanie,
              kac podwietla  tylko  ten  konkretny  lacuch,  ktory  znaleziono
              ostatnim  poleceniem  szukania.   Moe to spowodowa, e less bdzie
              pracowal nieco szybciej ni domylnie.

       -G lub --HILITE-SEARCH
              Opcja -G wylcza  wszystkie  podwietlania  lacuchow  znalezionych
              poleceniami szukania.

       -hn lub ---max-back-scroll=n
              Okrela  maksymaln  liczb  linii  do  przewijania  w  tyl.   Jeli
              koniecznym jest przewinicie w tyl o wicej ni n linii, ekran jest
              rysowany  na  nowo  w  kierunku  w  przod.  Jeli terminal nie ma
              moliwoci przewijania w dol, zakladane jest -h0).

       -i lub --ignore-case
              Powoduje, e szukania ignoruj wielko liter; to jest, litery  male
              i  due s uwaane za identyczne.  Opcja ta jest ignorowana jeli we
              wzorcu szukania wystpi jakiekolwiek due  litery;  innymi  slowy,
              jeli wzorzec zawiera due litery, szukanie nastpi z uwzgldnieniem
              wielkoci liter.

       -I lub --IGNORE-CASE
              Jak -i, ale  szukania  ignoruj  wielko  liter  nawet  jeli  wzor
              zawiera due litery.

       -jn lub --jump-target=n
              Okrela  lini  na  ekranie,  w  ktorej  umieszczona  ma  by linia
              "docelowa".  Linia docelowa to obiekt szukania tekstu,  szukania
              tagow,  skakania  do  linii  o  numerze,  skakania  do pozycji w
              procentach, lub  skakania  do  zaznaczonej  pozycji.   Linie  na
              ekranie  okrelane  s numerem; linia gorna to 1, nastpna 2, i tak
              dalej.  Numery mog by ujemne, co okrela linie  liczone  od  dolu
              ekranu: dolna linia ekranu to -1, druga od dolu -2, i tak dalej.
              Jeli uyto opcji -j, szukania zaczynaj si od linii nastpujcej  tu
              po  linii  docelowej.   Na  przyklad jeli uyto -j4, lini docelow
              jest czwarta linia ekranu, szukania  wic  zaczynaj  si  w  linii
              pitej.

       -J lub --status-column
              Wywietla  kolumn  stanu  na  lewym brzegu ekranu.  Kolumna stanu
              wskazuje linie dopasowane w biecym wyszukiwaniu. Stosowana  jest
              take gdy dziala opcja -w lub -W.

       -kfilename lub --lesskey-file=filename
              Kae  less  otworzy  i  zinterpretowa  wskazany  plik  jako  plik
              lesskey(1).  Mona poda wielokrotne  opcje  -k.   Jeli  ustawiona
              jest  zmienna  rodowiskowa LESSKEY lub LESSKEY_SYSTEM, albo jeli
              plik  lesskey  znajduje  si  w  standardowym   miejscu   (zobacz
              PRZYPISANIA KLAWISZY), jest on take uywany jako plik lesskey.

       -m lub --long-prompt
              Powoduje  e  less  pokazuje  rozwinity znak zachty (jak more), z
              procentow pozycj w pliku.  Domylnie, znakiem  zachty  less  jest
              dwukropek.

       -M lub --LONG-PROMPT
              Powoduje,  e  less wywietla jeszcze bardziej szczegolow zacht ni
              more.

       -n lub --line-numbers
              Wylcza numery linii.  Warto domylna (uywanie numerow linii)  moe
              spowodowa,   e  less  bdzie  dzialal  w  niektorych  przypadkach
              wolniej, zwlaszcza z bardzo duym plikiem  wejciowym.   Wylczenie
              numerow  linii  opcj  -n  pozwoli  unikn tego problemu.  Uywanie
              numerow linii oznacza: numer linii bdzie wywietlany w rozwinitym
              znaku  zachty  i  poleceniu =, a polecenie v przekae biecy numer
              linii edytorowi (zobacz take omowienie LESSEDIT i ZNAKOW  ZACHTY
              poniej).

       -N lub --LINE-NUMBERS
              Powoduje, e na pocztku kadej linii ekranowej wywietlane s numery
              linii.

       -onazwa_pliku lub --log-file=nazwa_pliku
              Powoduje, e less podczas przegldania otrzymanego wejcia  kopiuje
              je do wskazanego pliku.  Dziala to tylko wtedy gdy plik wejciowy
              jest potokiem, a nie  zwyklym  plikiem.   Jeli  podany  plik  ju
              istnieje, less zapyta o potwierdzenie przed nadpisaniem go.

       -Onazwa_pliku lub --LOG-FILE=nazwa_pliku
              Opcja  -O  jest  podobna  do -o, ale nadpisze istniejcy plik bez
              pytania o potwierdzenie.

              Jeli nie podano pliku logu, opcji -o i -O mona uy z wntrza  less
              do  jego  okrelenia.   Bez  nazwy pliku, bd one po prostu podawa
              nazw pliku logu.  Polecenie "s"  jest  rownowane  podaniu  -o  z
              wntrza less.

       -pwzorzec lub --pattern=wzorzec
              Opcja   -p  w  wierszu  polece  jest  rownowana  podaniu  wzorca
              +/wzorzec; to znaczy, nakazuje less aby rozpoczl  od  pierwszego
              wystpienia wzorzec w pliku.

       -Pzachta or --prompt=zachta
              Daje metod przystosowania trzech stylow znaku zachty do wlasnych
              upodoba.  Normalnie umieszcza si j w zmiennej rodowiskowej LESS,
              zamiast  wpisywa  po  kadym  poleceniu less.  Taka opcja musi by
              albo ostatni opcj w zmiennej LESS,  albo  by  zakoczona  znakiem
              dolara.   -Ps  plus  lacuch  zmienia domyln (krotk) zacht na ten
              lacuch.  -Pm zmienia redni (-m) zacht.  -PM  zmienia  dlug  (-M)
              zacht.   -Ph  zmienia  zacht  na  ekranie  pomocy.   -P= zmienia
              komunikat  wypisywany  poleceniem  =.   -Pw  zmienia   komunikat
              wypisywany   podczas   oczekiwania  na  dane  (w  poleceniu  F).
              Wszystkie  lacuchy  zachty  skladaj  si  z  sekwencji  liter   i
              specjalnych  sekwencji escape'owych.  Szczegoly opisano w sekcji
              ZNAKI ZACHTY.

       -q lub --quiet lub --silent
              Powoduje rednio "ciche" dzialanie: dzwonek terminala nie  dzwoni
              jeli  probowano przewin poza koniec pliku lub przed jego pocztek
              - jeli terminal ma "dzwonek wizualny", jest  on  uywany  zamiast
              zwyklego.   Dzwonek  zadzwoni przy niektorych innych bldach, jak
              wpisywanie  niewlaciwych  znakow.   Domylnym  ustawieniem   jest
              dzwonienie we wszystkich takich przypadkach.

       -Q lub --QUIET lub --SILENT
              Powoduje  calkowicie  "ciche" dzialanie: dzwonek terminala nigdy
              nie dzwoni.

       -r lub --raw-control-chars
              Powoduje  wywietlanie   nieprzetworzonych,   "surowych"   znakow
              sterujcych.   Domylnie znaki sterujce (zloone z Ctrl) wywietlane
              s z uyciem notacji z daszkiem; na przyklad, Control-A  (osemkowo
              001)  wywietlane  jest  jako "^A".  Uwaga: gdy uywana jest opcja
              -r, less nie potrafi zachowa faktycznego wygldu ekranu  (poniewa
              to  zaley  od  tego,  jak  ekran  reaguje  na  kady rodzaj znaku
              sterujcego).  Mog wic wystpi rone problemy z  wywietlaniem,  jak
              dzielenie dlugich linii w niewlaciwym miejscu.

       -R lub --RAW-CONTROL-CHARS
              Jak  -r,  ale usiluje zachowa wygld ekranu, tam gdzie to moliwe.
              Dziala to tylko  wowczas,  gdy  wejcie  sklada  si  ze  zwyklego
              tekstu,  ewentualnie  z  dodanymi  sekwencjami  ANSI  sterujcymi
              kolorem, o postaci:

                   ESC [ ... m

              gdzie "..." to zero lub wicej znakow ronych od  "m".   Do  celow
              zachowania wygldu ekranu zaklada si, e aden ze znakow sterujcych
              i adna  z  sekwencji  ANSI  zmieniajcych  kolory  nie  przesuwaj
              kursora.  Przypisujc zmiennej rodowiskowej LESSANSIENDCHARS list
              znakow, ktore mog koczy sekwencje  ANSI  sterujce  kolorem  mona
              zmusi less do akceptowania w tej roli znakow innych ni "m".

       -s lub --squeeze-blank-lines
              Powoduje ciskanie kolejnych pustych linii w pojedyncz lini pust.
              Uyteczne przy ogldaniu wyjcia nroffa.

       -S lub --chop-long-lines
              Powoduje, e linie dlusze ni szeroko  ekranu  s  ucinane,  a  nie
              zawijane.    To  jest,  reszta  dlugiej  linii  jest  po  prostu
              odrzucana.  Domylnie dlugie linie s zawijane; to znaczy,  reszta
              wywietlana jest w nastpnej linii.

       -ttag lub --tag=tag
              Opcja  -t, plus zaraz po niej TAG, bdzie edytowa plik zawierajcy
              ow tag.  Aeby to dzialalo, musi by dostpna informacja o  tagach,
              na  przyklad,  w  biecym  katalogu  moe  znajdowa  si plik zwany
              "ctags",  zbudowany  uprzednio  poleceniem  ctags(1)  lub  jakim
              rownowanym.  Jeli ustawiono zmienn rodowiskow LESSGLOBALTAGS, to
              jej warto uwaana jest za nazw polecenia  zgodnego  z  global(1),
              ktore  zostanie  wykonane  w  celu  znalezienia  tagu.   (Zobacz
              http://www.gnu.org/software/global/global.html).  Opcja  -t  moe
              by  podana  rownie  z  wntrza  less  (poleceniem -), jako metoda
              ogldnicia nowego pliku.  Polecenie :t jest rownowane podaniu  -t
              z wntrza less.

       -Tplik_tag'ow lub --tag-file=plik_tag'ow
              Podaje plik tagow, ktory naley uy zamiast "tags".

       -u lub --underline-special
              Powoduje,  e znaki backspace i powroty karetki s traktowane jako
              znaki drukowalne; to jest,  posylane  s  one  na  terminal  jeli
              pojawi si w wejciu.

       -U lub --UNDERLINE-SPECIAL
              Powoduje,  e  znaki  backspace,  tabulacje  i  powroty karetki s
              traktowane jako znaki sterujce; to jest, obslugiwane s  one  jak
              przy podaniu opcji -r.

              Domylnie,  jeli  podano ani -u ani -U, znaki backspace wystpujce
              obok znaku podkrelenia s traktowane specjalnie; wywietlany  jest
              podkrelony  tekst,  z  uyciem  sprztowego podkrelania terminala.
              Take znaki backspace wystpujce midzy dwoma identycznymi  znakami
              s  traktowane  specjalnie:  wywietlany  jest  tekst nadpisany, z
              uyciem sprztowego pogrubienia terminala.   Pozostale  wystpienia
              backspace  s  usuwane,  razem  z poprzedzajcym znakiem.  Powroty
              karetki, po ktorych nastpuje nowa linia s usuwane.  Inne powroty
              karetki  obslugiwane s jak przy podaniu opcji -r.  Tekstu, ktory
              jest nadpisany lub podkrelony mona szuka gdy nie dziala  ani  -u
              ani -U.

       -V lub --version
              Wywietla numer wersji less.

       -w lub --hilite-unread
              Tymczasowo  podwietla pierwsz "now" lini po ruchu w przod o peln
              stron.  Pierwsza "nowa" linia to linia wystpujca bezporednio  po
              tej,  ktora  znajdowala  si  poprzednio  na  samym  dole ekranu.
              Podwietlana jest take linia docelowa po  poleceniach  g  lub  p.
              Przy   nastpnym  poleceniu  powodujcym  ruch  podwietlenie  jest
              usuwane. Podwietlana jest cala linia, chyba e dziala opcja -J  -
              wowczas podwietlana bdzie tylko kolumna stanu.

       -W lub --HILITE-UNREAD
              Tak  jak  -w, ale tymczasowo podwietla pierwsz now lini po kadym
              poleceniu ruchu o wicej ni jedn lini.

       -xn,... lub --tabs=n,...
              Ustawia pozycje  tabulacji.   Jeli  podano  tylko  jedno  n,  to
              pozycje  tabulacji  s  ustawiane  na  wielokrotnociach  n. Jeeli
              podano  wicej  wartoci,  oddzielonych   przecinkami,   tabulacje
              ustawiane  s  na tych pozycjach, a nastpnie w tym samym odstpie,
              co ostatnie dwie.   Na  przyklad,  -x9,17  ustawi  tabulacje  na
              pozycjach 9, 17, 25, 33, itd.  Domyln wartoci n jest 8.

       -X lub --no-init
              Wylcza   wysylanie  sekwencji  inicjalizacji  i  deinicjalizacji
              terminala z termcap.   Jest  to  czasami  podane,  jeeli  lacuch
              deinicjalizacyjny   robi   co  niepotrzebnego,  jak  czyszczenie
              ekranu.

       --no-keypad
              Wylcza wysylanie sekwencji inicjalizacji i deinicjalizacji bloku
              klawiszy  numerycznych terminala.  Jest to czasami podane, jeeli
              lacuchy inicjujce/deinicjujce powoduj zachowanie  si  klawiatury
              numerycznej w niepodany sposob.

       -yn lub --max-forw-scroll=n
              Okrela  maksymaln  liczb  linii  do  przesunicia  w przod.  Jeli
              koniecznym jest przesunicie o wicej ni  n  linii,  zamiast  tego
              odwieany  jest  ekran.   Opcji  -c  lub  -C mona uy do odwieenia
              ekranu od jego gory, jeli jest to podane.  Domylnie kady ruch  w
              przod powoduje przewijanie.

       -[z]n lub --window=n
              Zmienia  domylny  rozmiar okna przewijania na n linii.  Domylnie
              jeden pelny ekran.  Do zmiany rozmiaru okna mona te uy polece  z
              i  w.   "z"  mona  opuci dla kompatybilnoci z more.  Jeli podana
              liczba n jest ujemna, oznacza to n linii mniej ni biecy  rozmiar
              ekranu.   Na przyklad, jeli ekran ma 24 linie, -z-4 ustawia okno
              przewijania na 20 linii.  Jeli ekran zostanie rozszerzony do  40
              linii, okno przewijania automatycznie zmieni si na 36 linii.

       -"cc lub --quotes=cc
              Zmienia znak cytujcy w nazwach plikow.  Moe to by konieczne przy
              nazywaniu  pliku  zawierajcego  zarowno  znaki  spacji   jak   i
              cudzyslowy.   Jeli nastpuje po niej pojedynczy znak, zmienia ona
              znak cytujcy  na  tene  znak.   Nazwa  pliku  zawierajca  spacje
              powinna  odtd by otoczona tym znakiem, a nie cudzyslowami.  Jeli
              nastpuj po niej dwa znaki, zmienia ona znak otwierajcy cytowanie
              na  znak pierwszy, a zamykajcy na drugi.  Nazwa pliku zawierajca
              spacje  powinna  odtd  by  poprzedzona  znakiem  otwierajcym   i
              zakoczona  znakiem  zamykajcym.   Zauwa,  e nawet jeli zmieniono
              znaki  cytujce,  opcja  ta  pozostaje  jako  -"   (mylnik   plus
              cudzyslow).

       -~ lub --tilde
              Normalnie  linie  poza  kocem pliku wywietlane s jako zawierajce
              pojedyncze znaki tyldy (~). Ta opcja powoduje, e  bd  wywietlane
              jako puste linie.

       -# lub --shift
              Okrela   domyln   liczb   pozycji,   o  jakie  bdzie  wykonywane
              przewijanie   poziome   w   poleceniach    STRZALKA_W_PRAWO    i
              STRZALKA_W_LEWO.  Jeeli podan liczba jest zero, przyjmowana jest
              domylna liczba rowna polowie szerokoci ekranu.

       --     Argument wierszu polece "--" oznacza  koniec  argumentow  opcji.
              Wszelkie  argumenty nastpujce po nim s interpretowane jako nazwa
              pliku.  Moe by to przydatne przy ogldaniu  pliku  ktorego  nazwa
              zaczyna si od "-" lub "+".

       +      Jeli  opcja  wierszu polece zaczyna si od +, reszta opcji uwaana
              jest za pocztkowe polecenie less.  Na przyklad,  +G  mowi  less,
              aby zaczl od koca pliku zamiast od pocztku, a +/xyz mowi mu, aby
              zaczl od pierwszego  wystpienia  "xyz"  w  pliku.   W  przypadku
              szczegolnym,   +<liczba>   dziala   jak   +<liczba>g,  to  jest,
              rozpoczyna wywietlanie od okrelonego numeru linii (zobacz jednak
              zastrzeenie  przy poleceniu g powyej).  Jeli opcja zaczyna si od
              ++, pocztkowe polecenie odnosi si do kadego ogldanego pliku, nie
              tylko  pierwszego.   Polecenia + opisywanej powyej mona te uy do
              ustawienia (lub zmiany) polecenia pocztkowego dla kadego pliku.

LINIA EDYCJI

       Gdy wprowadzany jest wiersz polece u dolu  ekranu  (na  przyklad  nazwa
       pliku  dla  polecenia  :e,  albo  wzor  dla  polecenia  szukajcego), do
       manipulowania ni mona uy  pewnych  klawiszy.   Wikszo  polece  ma  form
       alternatywn  w  [nawiasach],  ktorej  mona  uy  jeli  jaki  klawisz nie
       istnieje na danej klawiaturze (formy w nawiasach nie dzialaj  w  wersji
       MS-DOS).   Kady  z  tych  specjalnych klawiszy mona wprowadzi doslownie
       poprzedzajc go znakiem doslownoci, ^V lub ^A.  Sam odwrotny ukonik mona
       te wprowadzi doslownie, wprowadzajc dwa odwrotne ukoniki.

       STRZALKA_W_LEWO [ ESC-h ]
              Przesuwa kursor jedno miejsce w lewo.

       STRZALKA_W_PRAWO [ ESC-l ]
              Przesuwa kursor jedno miejsce w prawo.

       ^STRZALKA_W_LEWO [ ESC-b lub ESC-STRZALKA_W_LEWO ]
              (To  znaczy,  CONTROL  i STRZALKA_W_LEWO rownoczenie).  Przesuwa
              kursor o jedno slowo w lewo.

       ^STRZALKA_W_PRAWO [ ESC-w lub ESC-STRZALKA_W_LEWO ]
              (To znaczy, CONTROL i  STRZALKA_W_LEWO  rownoczenie).   Przesuwa
              kursor o jedno slowo w prawo.

       HOME [ ESC-0 ]
              Przesuwa kursor na pocztek linii.

       END [ ESC-$ ]
              Przesuwa kursor na koniec linii.

       BACKSPACE
              Usuwa  znak na lewo od kursora lub anuluje polecenie jeli wiersz
              polece jest pusta.

       DELETE lub [ ESC-x ]
              Usuwa znak pod kursorem.

       ^BACKSPACE [ ESC-BACKSPACE ]
              (To znaczy, CONTROL i BACKSPACE rownoczenie).  Usuwa jedno slowo
              na lewo od kursora.

       ^DELETE [ ESC-X lub ESC-DELETE ]
              (To  znaczy,  CONTROL  i  DELETE  rownoczenie).  Usuwa slowo pod
              kursorem.

       UPARROW [ ESC-k ]
              Odzyskuje poprzedni lini polece.

       DOWNARROW [ ESC-j ]
              Odzyskuje nastpn lini polece.

       TAB    Dokocza czciow nazw pliku na lewo od kursora.  Jeli  pasuje  ona
              do  wicej  ni  jednej nazwy pliku, do wierszu polece wprowadzane
              jest pierwsze dopasowanie.  Powtorne TABulatory przelczaj  wkolo
              pozostale   nazwy  plikow.   Jeli  dokoczona  nazwa  pliku  jest
              katalogiem, dolczany  jest  do  niej  "/"  (W  systemach  MS-DOS
              dolczany  jest  "\").   Do  okrelenia  innego znaku, ktory naley
              dolczy do  nazwy  katalogu,  moe  by  uyta  zmienna  rodowiskowa
              LESSSEPARATOR.

       BACKTAB [ ESC-TAB ]
              Tak  jak  TAB,  ale  przelcza  pasujce  nazwy plikow w odwrotnym
              porzdku.

       ^L     Dokocza czciow nazw pliku na lewo od kursora.  Jeli  pasuje  ona
              do  wicej ni jednej nazwy pliku, do wierszu polece wprowadzane s
              wszystkie dopasowania (jeli si mieszcz).

       ^U (Unix i OS/2) lub ESC (MS-DOS)
              Usuwa cal lini polece lub anuluje polecenie jeli  wiersz  polece
              jest  pusta.   Jeli  zmienile znak kill w Unixie na co innego ni
              ^U, zamiast ^U bdzie uywany tene znak.

PRZYPISANIA KLAWISZY

       Moesz  zdefiniowa  swoje  wlasne  polecenia   lessa   uywajc   programu
       lesskey(1)  do  stworzenia  pliku  lesskey.   Plik  ten  okrela  zestaw
       klawiszy polece oraz dzialanie skojarzone z kadym klawiszem.  Moesz  te
       uy  lesskey  do zmiany klawiszy linii edycji (zobacz LINIA EDYCJI) oraz
       ustawienia  zmiennych  rodowiskowych.   Jeli  ustawiona  jest   zmienna
       rodowiskowa  LESSKEY, less uywa jej [wartoci] jako nazwy pliku lesskey.
       W przeciwnym razie, less szuka pliku lesskey w standardowym miejscu.  W
       systemach  Unixowych less szuka pliku lesskey zwanego "$HOME/.less".  W
       systemach  MS-DOS  i  Windows  less   szuka   pliku   lesskey   zwanego
       "$HOME/_less", a jeli go tam nie znalazl, pliku lesskey zwanego "_less"
       w kadym katalogu okrelonym przez zmienn rodowiskow PATH.   W  systemach
       OS/2  less szuka pliku lesskey zwanego "$HOME/_less.ini", a jeli go tam
       nie  znalazl,  pliku  lesskey  zwanego  "less.ini"  w  kadym   katalogu
       okrelonym  przez  zmienn  rodowiskow INIT, a jeli i tam go nie znalazl,
       szuka pliku lesskey zwanego "less.ini" w kadym katalogu okrelonym przez
       zmienn rodowiskow PATH.  Zobacz stron podrcznika systemowego lesskey(1)
       po wicej szczegolow.

       Przypisania klawiszy mona take umieci w ogolnosystemowym pliku lesskey.
       Jeli  dany  klawisz  zdefiniowano  zarowno  w pliku systemowym, jak i w
       lokalnym, to priorytet maj przypisania lokalne. Jeli  ustawiono  zmienn
       rodowiskow LESSKEY_SYSTEM, less uywa jej jako nazwy systemowego pliku z
       przypisaniami klawiszy.  W przeciwnym razie  szuka  go  w  standardowym
       miejscu:  w  systemach  uniksowych jest to plik /usr/local/etc/sysless.
       (Jednak  jeli  less  skompilowano   z   katalogiem   przeznaczonym   na
       konfiguracj  systemu  innym  ni  ni  /usr/local/etc,  to  w  nim wlanie
       znajdzie  si  plik   sysless).    W   systemach   MS-DOS   i   Windows,
       ogolnosystemowym  plikiem  lesskey jest c:\_sysless.  W systemach OS/2,
       ogolnosystemowym plikiem lesskey jest c:\sysless.ini.

PREPROCESOR WEJCIA

       Moesz dla less zdefiniowa "preprocesor  wejcia".   Zanim  less  otwiera
       jaki   plik,   daje   najpierw   twojemu  preprocesorowi  wejcia  szans
       zmodyfikowania  sposobu  w  jaki   wywietlana   jest   zawarto   pliku.
       Preprocesor  wejcia  to  po  prostu  wykonywalny  program  (lub  skrypt
       powloki), ktory zapisuje zawarto pliku do innego pliku, zwanego plikiem
       zastpujcym.    Nastpnie  wywietlana  jest  zawarto  pliku  zastpujcego,
       zamiast pliku oryginalnego.  Uytkownikowi bdzie  si  jednak  wydawa,  e
       otwarty zostal oryginalny plik; to znaczy, less wywietli oryginaln nazw
       pliku jako nazw biecego pliku.

       Preprocesor wejcia otrzymuje jeden argument wiersza  polece,  oryginaln
       nazw  pliku  wprowadzon  przez  uytkownika.   Powinien  on stworzy plik
       zastpujcy, a kiedy zakoczy prac, wypisa nazw pliku zastpujcego na swoje
       standardowe  wejcie.   Jeli  preprocesor wejcia nie wypisze nazwy pliku
       zastpujcego, less uywa pliku  oryginalnego,  jak  zwykle.   Preprocesor
       wejcia  nie  jest  wywolywany  przy ogldaniu standardowego wejcia.  Aby
       przygotowa jaki preprocesor, ustaw zmienn rodowiskow LESSOPEN na wiersz
       polece,  ktory  wywola  twoj  preprocesor.   Ten wiersz polece powinien
       zawiera jedno wystpienie lacucha "%s", ktory  zostanie  zastpiony  nazw
       pliku podczas wywolania polecenia preprocesora.

       Gdy less zamyka plik otworzony tym sposobem, wywola inny program, zwany
       postprocesorem wejcia,  ktory  moe  dokona  wszelkich  podanych  dziala
       czyszczcych   (jak   usuwanie   pliku   zastpujcego  stworzonego  przez
       LESSOPEN). Aby przygotowa jaki  preprocesor,  ustaw  zmienn  rodowiskow
       LESSCLOSE na wiersz polece, ktora wywola twoj postprocesor.  Ten wiersz
       polece moe zawiera  dwa  wystpienia  lacucha  "%s";  pierwsze  zostanie
       zastpione  oryginaln  nazw  pliku,  a  drugie  nazw  pliku  zastpujcego
       wypisanego przez LESSOPEN.

       Na przyklad, w wielu systemach Unixowych, ponisze dwa skrypty pozwol ci
       przechowywa  pliki  w formie skompresowanej, ale nadal umoliwi ogldanie
       ich bezorednio przy pomocy less:

       lessopen.sh:
            #! /bin/sh
            case "$1" in
            *.Z) uncompress -c $1  >/tmp/less.$$  2>/dev/null
                 if [ -s /tmp/less.$$ ]; then
                      echo /tmp/less.$$
                 else
                      rm -f /tmp/less.$$
                 fi
                 ;;
            esac

       lessclose.sh:
            #! /bin/sh
            rm $2

       Aby uy tych skryptow, umie oba tam,  skd  mog  by  wykonywane  i  ustaw
       LESSOPEN="lessopen.sh %s",  oraz  LESSCLOSE="lessclose.sh %s %s".  Mona
       napisa bardziej zloone skrypty LESSOPEN i  LESSCLOSE,  akceptujce  inne
       typy plikow skompresowanych itd.

       Moliwe  jest  take  przygotowanie  preprocesora wejcia posylajcego dane
       bezporednio potokiem  do  less,  zamiast  wstawiania  danych  do  pliku
       zastpujcego.   Unika  si  w  ten sposob potrzeby odkompresowania calego
       pliku zanim zacznie si go oglda.  Preprocesor wejcia  dzialajcy  w  ten
       sposob zwany jest potokiem wejciowym.  Potok wejciowy, zamiast wypisywa
       nazw pliku wyjciowego na standardowe wyjcie, wypisuje cal zawarto pliku
       zastpujcego  na  standardowe  wyjcie.   Jeli  potok  nie wypisze adnych
       znakow na standardowe wyjcie, plik zastpujcy nie istnieje i  less  uyje
       pliku  oryginalnego,  jak  zwykle.   Aby  uy  potoku  wejciowego,  zmie
       pierwszy znak w zmiennej rodowiskowej LESSOPEN na kresk pionow (|), aby
       zaznaczy, e preprocesor wejciowy jest potokiem.

       Na  przyklad,  w wielu systemach Unixowych, poniszy skrypt zadziala tak
       jak poprzednie skrypty przykladowe:

       lesspipe.sh:
            #! /bin/sh
            case "$1" in
            *.Z) uncompress -c $1  2>/dev/null
                 ;;
            esac

       Aby uy tego skryptu, umie  go  tam,  skd  moe  by  wykonywany  i  ustaw
       LESSOPEN="|lesspipe.sh  %s".   Gdy  uywa  si potoku wejciowego, mona uy
       rownie postprocesora LESSCLOSE,  ale  zwykle  nie  jest  on  potrzebny,
       poniewa  nie  ma  pliku  zastpujcego  ktory  nalealoby posprzta.  W tym
       przypadku nazw pliku zastpujcego przekazywan do postprocesora LESSCLOSE
       jest "-".

NARODOWE ZESTAWY ZNAK'OW

       W pliku wejciowym istniej trzy rodzaje znakow:

       znaki normalne
              mog by wywietlane bezporednio na ekranie.

       znaki sterujce
              nie powinny by wywietlane bezporednio, ale mona si ich spodziewa
              w zwyklych plikach tekstowych (jak backspace i tabulacji).

       znaki binarne
              nie powinny by wywietlane bezporednio i nie spodziewamy si ich w
              plikach tekstowych.

       "Zestaw  znakow"  to  po prostu opis tego, jakie znaki maj by uwaane za
       normalne, sterujce i binarne.   Do  wybrania  zestawu  znakow  mona  uy
       zmiennej rodowiskowej LESSCHARSET.  Moliwymi wartociami LESSCHARSET s:

       ascii  BS,  TAB,  NL,  CR  i  znak  wysuwu  do  nowej  strony s znakami
              sterujcymi, wszystkie znaki o wartociach  pomidzy  32  a  126  s
              normalnymi znakami, a wszystkie pozostale - binarnymi.

       iso8859
              Wybiera  zestaw  znakow  ISO 8859.  Jest to to samo, co ASCII, z
              wyjtkiem tego, e  znaki  midzy  160  i  255  s  traktowane  jako
              normalne.   [od  tlum: niezbdne dla prawidlowej obslugi polskich
              znakow.]

       latin1 To samo, co iso8859.

       latin9 To samo, co iso8859.

       dos    Wybiera zestaw znakow odpowiedni dla MS-DOS-u.

       ebcdic Wybiera zestaw znakow EBCDIC.

       IBM-1047
              Wybiera  zestaw  znakow  EBCDIC  stosowany  przez  OS/390   Unix
              Services.   W  EBCDIC  jest  to  zestaw  analogiczny  do latin1.
              Podobny  efekt  moesz  uzyska   ustawiajc   w   rodowisku   albo
              LESSCHARSET=IBM-1047 albo LC_CTYPE=en_US.

       koi8-r Wybiera rosyjski zestaw znakow

       next   Wybiera zestaw znakow odpowiedni dla komputerow NeXT.

       utf-8  Wybiera kodowanie UTF-8 zestawu znakow ISO 10646.

       W  wypadkach  szczegolnych  moe  zaj  potrzeba  przystosowania  less do
       uywania zestawu znakow innego ni te,  ktore  mona  wskaza  przy  pomocy
       LESSCHARSET.  Wowczas do zdefiniowania zestawu znakow naley uy zmiennej
       rodowiskowej LESSCHARDEF. Powinna by ona ustawiona na  lacuch,  ktorego
       kady  znak  okrela  jeden znak w zestawie znakow.  Znak "." uywany jest
       dla znakow normalnych, "c" dla sterujcych i "b" dla binarnych.  Mona uy
       liczby  dziesitnej  oznaczajcej  powtorzenie.   Na  przyklad, "bccc4b."
       oznaczaloby, e znak [o kodzie] 0 jest binarny, 1, 2 i 3 s sterujce,  4,
       5,  6  i 7 s binarne, a 8 jest normalny.  Wszystkie znaki po ostatnim s
       przyjmowane za takie same jak ostatni, znaki wic pomidzy 9 a 255  bylby
       tu  normalne  (jest  to  przyklad,  niekonieczne  odpowiadajcy  jakiemu
       rzeczywistemu zestawowi znakow).

       Tabela ponisza pokazuje warto LESSCHARDEF  rownowan  kadej  z  moliwych
       wartoci LESSCHARSET:

            ascii     8bcccbcc18b95.b
            dos       8bcccbcc12bc5b95.b.
            ebcdic    5bc6bcc7bcc41b.9b7.9b5.b..8b6.10b6.b9.7b
                      9.8b8.17b3.3b9.7b9.8b8.6b10.b.b.b.
            IBM-1047  4cbcbc3b9cbccbccbb4c6bcc5b3cbbc4bc4bccbc
                      191.b
            iso8859   8bcccbcc18b95.33b.
            koi8-r    8bcccbcc18b95.b128.
            latin1    8bcccbcc18b95.33b.
            next      8bcccbcc18b95.bb125.bb

       Jeli  ani  LESSCHARSET  ani  LESSCHARDEF  s  ustawione, ale w zmiennych
       rodowiskowych LC_ALL, LC_TYPE lub LANG znaleziono  lacuch  "UTF-8",  to
       domylnym zestawem znakow jest utf-8.

       Jeli  tego  lacucha nie znaleziono, ale wykorzystywany system obsluguje
       interfejs setlocale,less uyje setlocale do  okrelenia  zestawu  znakow.
       setlocale  kontrolowane  jest  ustawieniem zmiennych rodowiskowych LANG
       lub LC_CTYPE.

       Na koniec,  jeli  interfejs  setlocale  rownie  nie  jest  dostpny,  to
       domylnym zestawem znakow jest latin1.

       Znaki  binarne  i  sterujce  wywietlane s w odwroconych kolorach.  Kady
       taki znak wywietlany jest w notacji z daszkiem, jeli to moliwe (np.  ^A
       dla  Control-A).   Notacja z daszkiem uywana jest tylko jeli odwrocenie
       trzeciego bitu od koca daje normalny  znak  drukowalny.   W  przeciwnym
       razie znak jest wywietlany jako cyfra szesnastkowa w nawiasach ostrych.
       Format  ten  mona  zmieni  ustawiajc  zmienn   rodowiskow   LESSBINFMT.
       LESSBINFMT  moe  zaczyna si od "*" i jednego znaku wybierajcego atrybut
       wywietlania: "*k" to miganie, "*d" - pogrubienie, "*u"  -  podkrelenie,
       "*s"  - odwrocone kolory, "*n" - normalny.  Jeli LESSBINFMT nie zaczyna
       si od "*", przyjmowany jest atrybut  normalny.   Reszta  LESSBINFMT  to
       lacuch,  ktory  moe zawiera jedn sekwencj escape w stylu printf (% plus
       x, X, o, d itd.).  Na przyklad,  jeli  LESSBINFMT  ma  warto  "*u[%x]",
       znaki binarne wywietlane s jako podkrelone liczby szesnastkowe otoczone
       nawiasami kwadratowymi.  Wartoci domyln, jeli nie okrelono  LESSBINFMT,
       jest "*s<%X>".

ZNAKI ZACHTY

       Opcja  -P  pozwala  dostosowa znaki zachty do wlasnych upodoba.  Lacuch
       podany opcji -P zastpuje okrelony lacuch zachty.   Pewne  znaki  w  tym
       lacuchu  s interpretowane w sposob szczegolny.  Mechanizm znakow zachty
       jest  raczej  skomplikowany,  aeby  zapewnia  elastyczno,  ale   zwykly
       uytkownik  nie  musi rozumie szczegolow konstruowania wlasnych lacuchow
       zachty.

       Znak procentu plus dowolny pojedynczy znak rozwijany  jest  zalenie  od
       tego, czym jest ow nastpny znak.

       %bX    Zastpowany  przez offset bajtowy w biecym pliku wejciowym.  Po b
              nastpuje pojedynczy znak (pokazany jako X powyej), ktory  okrela
              lini,  ktorej offsetu bajtowego naley uy.  Jeli znakiem tym jest
              "t", uywany jest  offset  bajtowy  linii  wywietlanej  na  gorze
              ekranu,  "m"  oznacza  lini  rodkow,  "b" oznacza lini doln, "B"
              oznacza lini tu przed doln, a "j" oznacza lini "docelow", jak to
              okrela opcja -j.

       %B     Zastpowany przez rozmiar biecego pliku wejciowego.

       %c     Zastpowany  przez  numer  kolumny  tekstu widniejcej w pierwszej
              kolumnie ekranu.

       %dX    Zastpowany  przez  numer  strony  dla  wskazanej   linii   pliku
              wejciowego.   Lini,  ktora  ma  zosta  uyta, okrela X, tak jak w
              opcji %b.

       %D     Zastpowany przez liczb stron w pliku  wejciowym,  lub,  co  jest
              rownowane, numer strony ostatniej linii pliku.

       %E     Zastpowany  przez nazw edytora (ze zmiennej rodowiskowej VISUAL,
              lub EDITOR jeli VISUAL nie jest zdefiniowana).  Zobacz omowienie
              elementu LESSEDIT poniej.

       %f     Zastpowany przez nazw biecego pliku wejciowego.

       %i     Zastpowany przez indeks biecego pliku w licie plikow wejciowych.

       %lX    Zastpowany  przez  numer linii w pliku wejciowym.  Linia, ktorej
              naley uy okrelana jest przez X, jak w opcji %b.

       %L     Zastpowany przez numer linii ostatniej linii w pliku wejciowym.

       %m     Zastpowany przez calkowit liczb plikow wejciowych.

       %pX    Zastpowany przez pozycj  procentow  w  biecym  pliku  wejciowym,
              wedlug offsetow w bajtach.  Linia, ktorej naley uy okrelana jest
              przez X, jak w opcji %b.

       %PX    Zastpowany przez pozycj  procentow  w  biecym  pliku  wejciowym,
              wedlug liczby linii.

       %s     To samo co %B.

       %t     Powoduje,  e  wszystkie  spacje  wystpujce  na  kocu  s usuwane.
              Zwykle uywane na kocu lacucha, ale moe si pojawi gdziekolwiek.

       %x     Zastpowany nazw nastpnego pliku wejciowego w licie.

       Jeli jakikolwiek z elementow jest nieznany (na przyklad  rozmiar  pliku
       jeli wejciem jest potok), zamiast niego wypisywany jest znak zapytania.

       Format  lacucha  zachty  mona  zmienia  zalenie  od  pewnych  warunkow.
       Pytajnik plus pojedynczy znak zachowuje si jak "IF";  zalenie  od  tego
       znaku   rozpatrywany   jest  warunek.   Jeli  warunek  jest  prawdziwy,
       wszystkie znaki nastpujce po znaku zapytania  i  znaku  warunku,  a  do
       kropki,  s umieszczane w zachcie.  Jeli warunek jest falszywy, znaki te
       nie s tam umieszczane.  Dwukropka wystpujcego midzy znakiem zapytania i
       kropk   mona   uy   do  zaznaczenia  "ELSE";  wszystkie  znaki  pomidzy
       dwukropkiem i kropk s wlczane do  lacucha  wtedy  i  tylko  wtedy,  gdy
       warunek  IF  jest  falszywy.   Znakami  warunku  (nastpujcymi  po znaku
       zapytania) mog by:

       ?a     Prawda jeli ju wlczono do zachty jakie znaki.

       ?bX    Prawda jeli znany jest offset bajtowy okrelonej linii.

       ?B     Prawda jeli znany jest rozmiar biecego pliku wejciowego.

       ?c     Prawda  jeli  tekst  jest  przesunity  w   poziomie   (%c   jest
              niezerowe).

       ?dX    Prawda jeli znany jest numer strony dla podanej linii.

       ?e     Prawda jeli osignito koniec pliku.

       ?f     Prawda  jeli  istnieje  nazwa  pliku wejciowego (tzn. wejcie nie
              jest potokiem).

       ?lX    Prawda jeli znany numer okrelonej linii.

       ?L     Prawda jeli znany jest numer ostatniej linii pliku.

       ?m     Prawda jeli jest wicej ni jeden plik wejciowy.

       ?n     Prawda jeli jest to pierwsza zachta w nowym pliku wejciowym.

       ?pX    Prawda jeli  znana  jest,  liczona  wedlug  offsetow  bajtowych,
              pozycja procentowa w pliku okrelonej linii.

       ?PX    Prawda  jeli  znana  jest,  liczona wedlug liczby linii, pozycja
              procentowa w pliku okrelonej linii.

       ?s     To samo co "?B".

       ?x     Prawda jeli istnieje nastpny plik wejciowy (to jest, biecy  plik
              nie jest ostatnim).

       Wszystkie  znaki  inne  ni  znaki specjalne (znak zapytania, dwukropek,
       kropka i odwrotny ukonik) staj si bez  zmian  czci  zachty.   Wszystkie
       znaki   specjalne  mona  umieci  w  zachcie  doslownie  poprzedzajc  je
       odwrotnym ukonikiem.

       Kilka przykladow:

       ?f%f:Standardowe wejcie.

       Ta zachta wypisuje nazw pliku, jeli  jest  znana,  w  przeciwnym  razie
       lacuch "Standardowe wejcie".

       ?f%f .?ltLinia %lt:?pt%pt\%:?btBajt %bt:-...

       Ta  zachta  wypisze  nazw  pliku,  jeli  jest  znana.   Po nazwie pliku
       nastpuje  numer  linii,  jeli  znany,  w   przeciwnym   razie   pozycja
       procentowa,  jeli znana, w przeciwnym razie offset bajtowy, jeli znany.
       W  przeciwnym  razie  wypisywany  jest  mylnik.   Zauwa,  e  kady  znak
       zapytania  ma  odpowiadajc  mu  kropk,  i  e  %  po  %pt jest wstawiony
       doslownie poprzez poprzedzenie go odwrotnym ukonikiem.

       ?n?f%f .?m(file %i of %m) ..?e(END) ?x- Next %x..%t

       To wypisuje nazw pliku, jeli jest to  pierwsza  zachta  w  pliku,  plus
       komunikat  "file  N  of N", jeli istnieje wicej ni jeden plik wejciowy.
       Nastpnie, jeli jestemy na kocu pliku, wypisywany  jest  lacuch  "(END)"
       plus nazwa nastpnego pliku, jeli istnieje.  Na kocu obcinane s wszelkie
       kocowe spacje.  Jest to zachta domylna.  Dla odniesienia, poniej podano
       wartoci  domylne  pozostalych  dwoch zacht (odpowiednio -m i -M).  Kada
       zlamana jest w dwie linie, ale tylko dla czytelnoci.

       ?n?f%f .?m(file %i of %m) ..?e(END) ?x- Next\: %x.:
            ?pB%pB\%:byte %bB?s/%s...%t

       ?f%f .?n?m(file %i of %m) ..?ltlines %lt-%lb?L/%L. :
            byte %bB?s/%s. .?e(END) ?x- Next\: %x.:?pB%pB\%..%t

       A tu jest domylny komunikat wypisywany przez polecenie =:

       ?f%f .?m(file %i of %m) .?ltlines %lt-%lb?L/%L. .
            byte %bB?s/%s. ?e(END) :?pB%pB\%..%t

       Rozwijanie zacht jest uywane rownie do innego celu:  jeli  zdefiniowano
       zmienn rodowiskow LESSEDIT, uywana jest ona jako polecenie do wykonania
       w momencie wywolania polecenia v.  Lacuch w LESSEDIT rozwijany jest tak
       samo jak lacuch zachty.  Domylna warto LESSEDIT to:

            %E ?lm+%lm. %f

       Zauwa, e rozwijane jest to do nazwy edytora, plus znak + i numer linii,
       plus  nazwa  pliku.    Jeli   twoj   edytor   nie   akceptuje   skladni
       "+numerlinii",  albo  ma  inne  ronice w skladni wywolania, mona zmieni
       zmienn LESSEDIT eby zmodyfikowa zachowanie domylne.

BEZPIECZESTWO

       Gdy zmienna rodowiskowa LESSSECURE jest ustawiona na 1, less pracuje  w
       trybie "bezpiecznym".  Oznacza to, e nastpujce moliwoci s wylczone:

              !      polecenie powloki

              |      polecenie potokowa

              :e     polecenie examine

              v      polecenie edycyjna

              s  -o  pliku logow

              -k     uywanie plikow lesskey

              -t     uywanie plikow z tagami.

                     metaznaki w nazwach plikow, takie jak *

                     uzupelnianie nazwy pliku (TAB, ^L)

       less moe take zosta skompilowany na stale w trybie "bezpiecznym".

ZMIENNE RODOWISKOWE

       Zmienne  rodowiskowe  mog  by  okrelone  albo  w rodowisku systemu, jak
       zwykle, albo w pliku lesskey(1).  Jeli zmienne rodowiskowe zdefiniowano
       w  wicej  ni  jednym  miejscu, to zmienne zdefiniowane w lokalnym pliku
       lesskey maj priorytet nad zmiennymi ze rodowiska systemu, ktore z kolei
       ma priorytet nad zmiennymi zdefiniowanymi w zdefiniowanymi w systemowym
       pliku lesskey.

       COLUMNS
              Ustawia liczb kolumn na ekranie.  Ma priorytet na  liczb  kolumn
              okrelon  przez  zmienn  TERM.   (Jednak  jeli  masz system okien
              obslugujcy TIOCGWINSZ lub WIOCGETD, to  pojcie  rozmiaru  ekranu
              okrelone  przez ten system jest nadrzdne w stosunku do zmiennych
              rodowiskowych LINES i COLUMNS).

       EDITOR Nazwa edytora (uywanego dla polecenia v).

       HOME   Nazwa katalogu domowego uytkownika (uywana do znalezienia  pliku
              lesskey w systemach Unixowych i OS/2).

       HOMEDRIVE, HOMEPATH
              Zloenie zmiennych rodowiskowych HOMEDRIVE i HOMEPATH tworzy nazw
              katalogu domowego uytkownika,  jeli  nie  zdefiniowano  zmiennej
              HOME (tylko w wersji dla Windows).

       INIT   Nazwa  katalogu  inicjalizacji uytkownika (uywana do znalezienia
              pliku lesskey w systemach OS/2).

       LANG   Jzyk okrelajcy zestaw znakow.

       LC_CTYPE
              Jzyk okrelajcy zestaw znakow.

       LESS   Opcje ktore s przekazywane less automatycznie.

       LESSANSIENDCHARS
              Znaki, co do ktorych zaklada si, e kocz sekwencje ANSI  sterujce
              kolorem (domylnie "m").

       LESSBINFMT
              Format wywietlania znakow niedrukowalnych i niesterujcych.

       LESSCHARDEF
              Okrela zestaw znakow.

       LESSCHARSET
              Wybiera predefiniowany zestaw znakow.

       LESSCLOSE
              wiersz polece wywolujcy (opcjonalny) postprocesor wejcia.

       LESSECHO
              Nazwa programu lessecho (domylnie "lessecho").  Program lessecho
              uywany jest do rozwijania metaznakow, takich  jak  *  czy  ?,  w
              nazwach plikow w systemach Unixowych.

       LESSEDIT
              Prototypowy lacuch dla edytora (uywany dla polecenia v).  Zobacz
              omowienie w sekcji ZNAKI ZACHTY.

       LESSGLOBALTAGS
              Nazwa polecenia wykorzystywanego przez opcj  -t  do  znalezienia
              tagow globalnych. Normalnie powinno to by ustawione na "global",
              jeli system ma polecenie global (1).  Jeli nie  jest  ustawione,
              tagi globalne nie s uywane.

       LESSKEY
              Nazwa domylnego pliku lesskey(1).

       LESSKEY_SYSTEM
              Nazwa domylnego pliku systemowego lesskey(1).

       LESSMETACHARS
              Lista znakow uwaanych za metaznaki przez powlok.

       LESSMETAESCAPE
              Przedrostek,   ktory   less   doda  przed  kadym  metaznakiem  w
              poleceniach wysylanych do  powloki.   Jeli  LESSMETAESCAPE  jest
              lacuchem   pustym,   polecenia   zawierajce   metaznaki  nie  bd
              przekazywane powloce.

       LESSOPEN
              wiersz polece wywolujca (opcjonalny) preprocesor wejcia.

       LESSSECURE
              Uruchamia less  w  trybie  "bezpiecznym".   Zobacz  omowienie  w
              sekcji BEZPIECZESTWO.

       LESSSEPARATOR
              Lacuch  do  dolczenia  do  nazwy  katalogu przy dokaczaniu nazwy
              pliku.

       LINES  Ustawia liczb linii na ekranie.  Ma priorytet  nad  liczb  linii
              okrelon  przez  zmienn  TERM.   (Jednak  jeli  masz system okien
              obslugujcy TIOCGWINSZ lub WIOCGETD, to  pojcie  rozmiaru  ekranu
              okrelone  przez ten system jest nadrzdne w stosunku do zmiennych
              rodowiskowych LINES i COLUMNS).

       PATH   cieka szukania uytkownika (uywana do znalezienia pliku lesskey w
              systemach MS-DOS i OS/2).

       SHELL  Powloka  uywana  przy wykonywaniu polecenia ! oraz do rozwijania
              nazw plikow.

       TERM   Typ terminala na ktorym uruchamiany jest less.

       VISUAL Nazwa e Nazwa edytora (uywanego dla polecenia v).

ZOBACZ TAKE

       lesskey(1), more(1), head(1).

OSTRZEENIA

       Polecenie = i znaki zachty (chyba e zmieniono je przez -P) podaj numery
       linii  na  gorze  i na dole ekranu, ale offset i pozycj procentow linii
       wystpujcej po znajdujcej si na dole ekranu.

       Jeli uywa si polecenia :e do nazwania wicej ni jednego pliku, a jeden z
       nazwany plikow byl ogldany poprzednio, nowe pliki mog zosta dolczone do
       listy w nieokrelonym porzdku.

       Na pewnych starszych terminalach  (tak  zwanych  terminalach  z  "magic
       cookie")  szukanie z podwietlaniem spowoduje nieprawidlowe wywietlanie.
       Na takich terminalach szukanie z podwietlaniem jest domylnie  wylczone,
       aby unikn potencjalnych problemow.

       W  pewnych  przypadkach, kiedy wlczone jest szukanie z podwietleniem, a
       wzorzec do szukania zaczyna si od ^, podwietlone moe zosta wicej tekstu
       ni  pasuje.  (Ten problem nie wystpuje, gdy less jest skompilowany tak,
       by uywal pakietu POSIX-owych wyrae regularnych).

       Przy  przegldaniu  tekstu  zawierajcego  sterujce   kolorem   sekwencje
       specjalne ANSI, przy pomocy opcji -R, wyszukiwanie moe nie znale tekstu
       zawierajcego w sobie tak sekwencj. Oprocz tego, wyszukiwanie moe zmieni
       kolor czci tekstu wystpujcego za podwietlonym.

       W  niektorych  systemach, setlocale twierdzi e znaki ASCII od 0 do 31 s
       znakami sterujcymi, a nie binarnymi.   Powoduje  to,  e  less  traktuje
       pewne  pliki  binarne  jako  zwykle, niebinarne.  Aby obej ten problem,
       ustaw zmienn rodowiskow LESSCHARSET na "ascii" (albo na inny odpowiedni
       zestaw znakow).

       Najwiesz   list   bldow   znanych  w  tej  wersji  less  znajdziesz  na
       http://www.greenwoodsoftware.com/less.

COPYRIGHT

       Copyright (c) 2000  Mark Nudelman

       less jest czci projektu GNU i stanowi wolne oprogramowanie.   Moesz  go
       rozprowadza  dalej  i/lub  modyfikowa na warunkach albo (1) Powszechnej
       Licencji Publicznej GNU, wydanej przez Fundacj Wolnego  Oprogramowania,
       albo (2) Licencji Less.  Szczegoly dotyczce rozprowadzania znajdziesz w
       pliku README pakietu  dystrybucyjnego  less.   Wraz  z  less  powiniene
       otrzyma  egzemplarz  Powszechnej  Licencji  Publicznej GNU (GNU General
       Public License) - zobacz plik COPYING.   Jeli  nie  -  napisz  do  Free
       Software   Foundation,   59   Temple   Place,  Suite  330,  Boston,  MA
       02111-1307, USA.  Powiniene take otrzyma kopi Licencji  Less  -  zobacz
       plik LICENSE.  less rozpowszechniany jest z nadziej, i bdzie uyteczny -
       jednak  BEZ   JAKIEJKOLWIEK   GWARANCJI,   nawet   domylnej   gwarancji
       PRZYDATNOCI  HANDLOWEJ albo PRZYDATNOCI DO OKRELONYCH ZASTOSOWA. W celu
       uzyskania bliszych informacji signij do Powszechnej Licencji Publicznej
       GNU.

AUTOR

       Mark Nudelman <markn@greenwoodsoftware.com>
       Zgloszenia bldow lub komentarze prosz przesyla na powyszy adres albo do
       bug-less@gnu.org.
       Wicej informacji znajdziesz na  witrynie  macierzystej  programu  less:
       http://www.greenwoodsoftware.com/less.

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze  tlumaczenie  pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
       Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic  midzy  powyszym
       opisem  a  rzeczywistym  zachowaniem  opisywanego programu lub funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.

                          wersja 374: 19 lutego 2002                   less(1)