Provided by: manpages-pl_20060617-3_all bug

NAZWA

       gzip, gunzip, zcat - skompresuj i zdekompresuj pliki

SK/LADNIA

       gzip [ -acdfhlLnNrtvV19 ] [-S rozszerzenie] [ nazwa ...  ]
       gunzip [ -acfhlLnNrtvV ] [-S rozszerzenie] [ nazwa ...  ]
       zcat [ -fhLV ] [ nazwa ...  ]

OPIS

       gzip  redukuje  rozmiar  podanych  plikow  uywajc  algorytmu Lempel-Ziv
       (LZ77).  Zawsze, jeeli jest to moliwe, do  nazwy  pliku  dodawane  jest
       rozszerzenie .gz, przy zachowaniu informacji o wlacicielu pliku, trybie
       dostpu, oraz czasie  dostpu  i  modyfikacji.   (Domylnym  rozszerzeniem
       nazwy  pliku  jest -gz dla systemu VMS, .z dla MSDOS, OS/2 FAT, Windows
       NT FAT i Atari.)  Jeeli nie podano nazwy adnego pliku, lub podano  nazw
       "-",  dane  do  kompresji  pobierane  s  ze  standardowego wejcia, a po
       skompresowaniu  zapisywane  na  standardowe  wyjcie.   gzip   kopresuje
       jedynie zwykle pliki. W szczegolnoci, ignoruje dowizania symboliczne.

       Jeeli  nazwa  skompresowanego  pliku  jest za dluga dla systemu plikow,
       gzip obcina j.  gzip usiluje obcina jedynie czci nazw plikow dlusze  ni
       3  znaki.  (Cz  nazwy  pliku znajduje si pomidzy kropkami). Jeeli nazwa
       sklada si tyko z  krotkich  czci,  obcinane  s  najdlusze  z  nich.  Na
       przyklad,  jeeli  dlugo  nazwy  plikow  jest  ograniczona do 14 znakow,
       gzip.msdos.exe jest kompresowane do gzi.msd.exe.gz.  Jeeli  w  systemie
       plikow  nie  ma  ograniczenia  dlugoci  nazwy  pliku,  nazwa  nie  jest
       obcinana.

       Domylnie gzip zachowuje oryginaln nazw pliku oraz  czas  modyfikacji  i
       dostpu   wewntrz   skompresowanego  pliku.  Jest  ona  uzywana  podczas
       dekompresji z opcj -N.  Jest to uytecznie,  gdy  nazwa  skompresowanego
       pliku  zostala  obcita  lub  czas  modyfikacji  nie zostal zachowany po
       transferze pliku.

       Skompresowane pliki moga by odtworzone do pierwotnej postaci przy uyciu
       polece  gzip  -d,  gunzip  lub  zcat.   Jeeli  oryginalna  nazwa  pliku
       zachowana wewntrz pliku skompresowanego nie moe by odtworzona  w  danym
       systemie plikow, na podstawie oryginalnej nazwy tworzona jest nowa.

       gunzip  uruchamiany  jest  z  list plikow w linii polece. Nastpnie kady
       plik, ktorego nazwa koczy si rozszerzeniem .gz, -gz, .z, -z, _z lub  .Z
       i  w  naglowku  pliku znajduje si prawidlowa liczba (magic number) jest
       dekompresowany i zastpowany oryginalnym plikiem bez jednego z powyszych
       rozszerze.   gunzip  rozpoznaje  te  specjalne rozszerzenia nazw plikow
       .tgz i .taz jako skroty dla, odpowiednio, .tar.gz  i  .tar.Z.   Podczas
       kompresji  pliku  z  rozszerzeniem  .tar, jeeli jest to konieczne, gzip
       uywa rozszerzenia .tgz zamiast obcinania nazwy pliku.

       gunzip moe dokona dekompresji plikow stworzonych przez  programy  gzip,
       zip,  compress,  compress  -H  lub  pack.  Rodzaj pliku wejciowego jest
       rozpoznawany automatycznie. Podczas  dekompresji  plikow  w  pierwszych
       dwoch formatach, gunzip kontroluje 32-bitow sum kontroln CRC. W wypadku
       plikow stworzonych przez programy pack i gunzip sprawdzana  jest  dlugo
       zdekompresowanego  pliku.  Standardowy  format  programu  compress  nie
       umoliwial kontroli poprawnoci. Jednak niekiedy  gunzip  jest  w  stanie
       wykry  uszkodzony  plik  .Z.  Jeeli w trakcie dekompresji takiego pliku
       pojawi si bldy, nie sd, e plik jest w porzdku jeeli program  uncompress
       nie  zglaszal  problemow. Oznacza to tylko, e uncompress nie kontroluje
       poprawnoci plikow wejciowych. Format plikow  compress  -H  systemu  SCO
       (kompresja  metod  lzh)  rownie nie obsluguje kontroli poprawnoci, lecz
       take moliwe jest podstawowe sprawdzenie spojnoci pliku.

       Pliki stworzone przez program zip mog by zdekompresowane tylko, jeeli w
       archiwum  .zip  znajduje  si  jeden  plik  i jest on skompresowny metod
       'deflation'. Jest to opcja przeznaczona do konwersji plikow .tar.zip do
       formatu  .tar.gz.  Do  dekompresji  archiwow .zip zawierajcych wicej ni
       jeden plik uyj programu unzip unzip zamiast gunzip.

       zcat dziala tak samo, jak gunzip -c.  (W niektorych systemach zcat  moe
       by  zainstalowany  jako  gzcat,  aby  zachowa  oryginalne  dowizanie do
       programu compress).  zcat dekompresuje pliki z listy  podanej  w  linii
       polece  lub  pobiera dane ze standardowego wejcia, a nastepnie zapisuje
       zdekompresowane dane na standardowym wyjciu.  zcat dokonuje dekompresji
       plikow  po  sprawdzeniu,  e w naglowku pliku znajduje si wlaciwa liczba
       (magic number); nie jest wymagane, aby nazwa pliku  miala  rozszerzenie
       .gz.

       Gzip  korzysta  z algorytmu Lempel-Ziv uytego w programach zip i PKZIP.
       Wydajno kompresji zaley od  wielkoci  danych  wejciowych,  iloci  bitow
       uywanych  w  kodach  oraz rozmieszczenia w danych jednakowych podcigow.
       Dane takie, jak kod rodlowy lub tekst w jzyku angielskim s redukowane o
       60-70   procent.  Osigany stopie kompresji jest przewanie duo wikszy ni
       przy uyciu kodowania LZW (uywanym  przez  program  compress),  Huffmana
       (pack), lub adaptywnym  kodowaniu Huffmana (compact).

       Kompresja  jest  przeprowadzana  zawsze, nawet jeeli plik wyjciowy jest
       wikszy ni oryginalny. W najgorszym przypadku narzut  moe  wynosi  kilka
       bajtow  dla  naglowka  i  5  bajtow  dla  kadego  bloku  o dlugoci 32K.
       Ewentualnie wspolczynnik powikszenia pliku moe wynosi 0.015% dla bardzo
       duych  plikow. Zauwa, e prawie nigdy nie zwiksza si ilo blokow uywanych
       przez plik na dysku.  gzip zachowuje tryb dostpu, wlaciciela pliku oraz
       czas dostpu i modyfikacji pliku podczas kompresji i dekompresji.

OPCJE

       -a --ascii
              Tryb  tekstowy.  Przeksztal  znaki  koca  linii uywajc lokalnych
              konwencji.  Ta opcja jest dostpna  jedynie  na  kilku  systemach
              nie-Unixowych. W systemie MS-DOS podczas kompresji znaki CR LF s
              przeksztalcane na LF; a podczas dekompresji z powrotem.

       -c --stdout --to-stdout
              Wypisz skompresowane  dane  na  standardowe  wyjcie;  oryginalne
              pliki pozostaj nienaruszone. Jeeli podanych zostalo kilka plikow
              wejciowych,  kady  z  nich  kompresowany  jest  oddzielnie.  Dla
              osignicia  lepszej  kompresji polcz pliki ze sob przed poddaniem
              ich kompresji.

       -d --decompress --uncompress
              Zdekompresuj plik.

       -f --force
              Kompresuj plik nawet, jeeli istniej do  niego  twarde  dowizania
              lub  plik  wyjciowy  ju istnieje, lub te, jeeli dane s uprzednio
              skompresowane.   Jeeli  format  danych   wejciowych   nie   jest
              rozpoznany,  a  podana  zostala  opcja --stdout, dane zostaj bez
              zmian przekopiowane na standardowe wyjcie.  zcat zachowuje si  w
              takim  wypadku  jak  cat.   Jeeli  opcja -f nie zostala podana i
              program  zostal  uruchomiony  w  pierwszym  planie,  gzip   pyta
              uytkownika przed nadpisaniem istniejcego pliku.

       -h --help
              Wywietl ekran pomocy i zakocz dzialanie.

       -l --list
              Dla kadego skompresowanego pliku wypisz nastpujce informacje:

                compressed size: rozmiar skompresowanego pliku
                uncompressed size: rozmiar zdekompresowanego pliku
                ratio: wspolczynnik kompresji (0.0% jeeli nieznany)
                uncompressed_name: nazwa zdekompresowanego pliku

              Rozmiar  zdekompresowanego  pliku  jest  wypisywany  jako -1 dla
              plikow nie bdcych w formacie gzip, jak na przyklad pliki .Z. Aby
              pozna rozmiar takiego pliku po dekompresji, moesz uy polecenia:

                zcat file.Z | wc -c

              Po  podaniu  rownie  opcji  --verbose,  dodatkowo  s  wywietlane
              nastpujce informacje:

                method: metoda kompresji
                crc: 32-bitowa suma kontrolna CRC zdekompresowanych danych
                date & time: pole daty/czasu oryginalnego pliku

              Aktualnie dostepne metody kompresji, to deflate,  compress,  lzh
              (SCO  compress  -H)  oraz  pack.  Suma CRC dla plikow w formacie
              innym ni gzip jest podawana jako ffffffff.

              Po podaniu opcji --name,  podawane  s  dane  oryginalnego  pliku
              zawarte  w pliku skompresowanym (nazwa, data/czas), jeeli zostan
              tam znalezione.

              Po podaniu opcji --verbose wywietlany  jest  wspolny  rozmiar  i
              wspolczynnik  kompresji  wszystkich  plikow,  chyba  e  nie  dla
              wszystkich plikow te dane s dostpne. Po podaniu  opcji  --quiet,
              linie naglowka i podsumowania nie s wywietlane.

       -L --license
              Wywietl informacj o licencji i zakocz dzialanie programu.

       -n --no-name
              Podczas   kompresji   nie   zachowuj   w   skompresowanym  pliku
              oryginalnej nazwy, trybu dostpu oraz czasu modyfikacji i dostpu.
              (Oryginalna  nazwa  jest  zapisywana,  jeeli  nazwa  pliku bdzie
              musiala  by   obcita).   Podczas   dekompresji   nie   odtwarzaj
              oryginalnej  nazwy  pliku  (usu  tylko  rozszerzenie .gz z nazwy
              pliku), nie odtwarzaj  rownie  oryginalnego  pola  daty/czasu  -
              zamiast  tego  zachowane  zostanie  to pole z pliku .gz. Jest to
              domylna opcja podczas dekompresji.

       -N --name
              Podczas kompresji zawsze zachowuj  oryginalne  pole  daty/czasu;
              jest   to   zachowanie   domylne.  Podczas  dekompresji  odtworz
              oryginalne pole  daty/czasu  oraz  nazw  pliku.  Ta  opcja  jest
              uyteczna  na  sytemach  z  limitem  dlugoci  nazwy  pliku lub po
              utracie oryginalnego pola daty/czasu po transferze pliku.

       -q --quiet
              Nie wywietlaj adnych ostrzee.

       -r --recursive
              Kompresuj  rekurencyjnie  zawarto  katalogow  podanych  w  linii
              polece.    W   wypadku  programu  gunzip  dokonaj  rekurencyjnej
              dekompresji.

       -S .suf --suffix .suf
              Uyj  rozszerzenia  .suf   zamiast   .gz.   Mona   uy   dowolnego
              rozszerzenia, chocia naley unika innych ni .z lub .gz, aby unikn
              zamieszania po transferze plikow do innego systemu. Rozszerzenie
              o  zerowej  dlugoci  powoduje,  e  gunzip  usiluje zdekompresowa
              wswzystkie napotkane pliki niezalenie od rozszerzenia, np:

                  gunzip -S "" *       (*.* for MSDOS)

              Poprzednie wersje programu  gzip  uywaly  rozszerzenia  .z,  aby
              unikn konfliktu z programem pack(1).

       -t --test
              Sprawd spojno skompresowanego pliku.

       -v --verbose
              Wywietl nazw i stopie kompresji kadego pliku.

       -V --version
              Wywietl numer wersji oraz opcje kompilacji i zakocz dzialanie.

       -# --fast --best
              Okrel  prdko  kompresji  za  pomoc  cyfry #, gdzie -1 lub --fast
              oznacza najszybsz (lecz najmniej wydajn)  kompresj,  za  -9  lub
              --best  oznacza  najwolniejsz  (lecz  najbardziej  wydajn) metod
              kompresji.  Domyln wartoci jest -6 (tzn.  zorientowan  na  lepsz
              kompresj kosztem prdkoci).

ZAAWANSOWANE SPOSOBY UYCIA

       Skompresowane  pliki  mog  by  ze  sob  lczone;  w takim wypadku gunzip
       zdekompresuje wszystkie pliki jednoczenie. Na przyklad:

             gzip -c plik1  > foo.gz
             gzip -c plik2 >> foo.gz

       Nastpnie
             gunzip -c foo

       jest rownoznaczne z

             cat plik1 plik2

       W wypadku, gdy jeden z polczonych plikow zostanie uszkodzony, pozostale
       wci  mog by odzyskane (po usuniciu uszkodzonego pliku). Jednak znacznie
       lepsze efekty daje jednoczesne kompresowanie wszystkich plikow:

             cat plik1 plik2 | gzip > foo.gz

       daje lepsze wyniki kompresji ni

             gzip -c plik1 plik2 > foo.gz

       Jeeli chcesz od nowa skompresowa polczone ze  sob  skompresowane  pliki
       wykonaj polecenie:

             gzip -cd stary.gz | gzip > nowy.gz

       Jeeli  skompresowny  plik  zostal  utworzony  z  kilku  skompresowanych
       plikow, informacje uzyskane opcj --list dotycz tylko ostatniego  pliku.
       Jeeli interesuje ci rozmiar wszystkich plikow po dekompresji, wykonaj:

             gzip -cd plik.gz | wc -c

       Jeeli  chcesz  umieci  w  archiwum  kilka plikow, a nastpnie mie moliwo
       oddzielnego ich odzyskania uyj programow takich, jak tar lub zip. tar w
       wersji  GNU obsluguje opcj -z, ktora powoduje wywolanie programu gzip w
       sposob niewidzialny dla uytkownika.  gzip  zostal  zaprojektowany  jako
       uzupelnienie programu tar; nie moe go zastpi.

RODOWISKO

       W zmiennej rodowiskowej GZIP mog si znajdowa domylne opcje dla programu
       gzip.  S one odczytywane na pocztku; w ten sposob opcje w linii  polece
       maj przed nimi pierwszestwo, na przyklad:
             dla sh:    GZIP="-8v --name"; export GZIP
             dla csh:   setenv GZIP "-8v --name"
             dla MSDOS: set GZIP=-8v --name

       Na komputerach Vax/VMS zmienna nosi nazw GZIP_OPT, by unikn konfliktu z
       zestawem symboli dla wywolywania programu.

ZOBACZ TAKE

       znew(1), zcmp(1),  zmore(1),  zforce(1),  gzexe(1),  zip(1),  unzip(1),
       compress(1), pack(1), compact(1)

DIAGNOSTYKA

       Kod  wyjcia  jest normalnie rowny 0; jeeli wystapi bld, kod wyjcia jest
       rowny 1. Jeeli wystpi ostrzeenie, kod wyjcia jest rowny 2.

       Usage: gzip [-cdfhlLnNrtvV19] [-S suffix] [file ...]
               W linii polece znalazly si nieprawidlowe  opcje.
       file: not in gzip format
               Podany plik nie jest skompresowany (komunikat programu gunzip).
       file: Corrupt input. Use zcat to recover some data.
               Skompresowany plik ulegl uszkodzeniu.  Do  miejsca  uszkodzenia
               dane mog by odzyskane poleceniem
                       zcat file > recover
       file: compressed with xx bits, can only handle yy bits
               Plik  zostal  skompresowany  (z  uyciem  algorytmu  LZW)  przez
               program obslugujcy kody o wikszej iloci  bitow  ni  program  do
               dekompresji   na   tym  komputerze.  Skompresuj  plik  od  nowa
               programem gzip, ktory osiga  lepszy  wspolczynnik  kompresji  i
               uywa mniej pamici.
       file: already has .gz suffix -- no change
               Plik   z   rozszerzeniem   nazwy   .gz   nie  moe  by  ponownie
               kompresowany. Zmie nazw pliku i sprobuj ponownie.
       file already exists; do you wish to overwrite (y or n)?
               Odpowiedz "y", jeeli chcesz nadpisa istniejcy ju plik  wyjciowy
               lub "n", jeeli nie chcesz
       gunzip: corrupt input
               Program  otrzymal  sygnal  SIGSEGV co zazwyczaj oznacza, e plik
               wejciowy jest uszkodzony.
       xx.x%
               Osignity stopie  kompresji  (tylko  po  podaniu opcji -v i -l.)
       -- not a regular file or directory: ignored
               Gdy plik wejciowy nie jest zwyklym plikiem lub katalogiem (tzn.
               jest   np.  dowizaniem  symbolicznym,  gniazdem,  kolejk  FIFO,
               plikiem urzdzenia) jest pozostawiany bez zmian.
       -- has xx other links: unchanged
               Plik wejciowy ma twarde dowizania i nie  moe  zosta  zmieniony.
               Wicej  informacji  znajdziesz  w  opisie  polecenia ln(1).  Uyj
               opcji -f, aby wymusi kompresj plikow majcych twarde dowizania.

OSTRZEENIA

       Podczas zapisywania danych na tamie,  zazwyczaj  trzeba  doda  na  kocu
       odpowiedni  ilo  zer,  by ostatnia cz danych zajmowala pelny blok.  Gdy
       dane s  odczytywane  przez  program  gunzip,  wykrywa  on,  e  na  kocu
       wlaciwych danych znajduj si przypadkowe dane i wypisuje ostrzeenie. Aby
       tego unikn, powiniene uywa opcji --quiet.  Ta opcja moe by ustawiona  w
       zmiennej rodowiskowej GZIP w nastpujcy sposob:
         dla sh:  GZIP="-q";  tar -xfz --block-compress /dev/rst0
         dla csh: setenv GZIP -q; tar -xfz --block-compr /dev/rst0

       W powyszym przykladzie gzip jest niejawnie wywolywany przez program tar
       dziki opcji -z programu GNU tar. Musisz  byc  pewien,  e  do  zapisu  i
       odczytu  z tamy uyto tej samej dlugoci bloku (opcja -b programu tar). W
       tym przykladzie zaklada si, e uzywasz programu tar w wersji GNU.

PROBLEMY

       Opcja --list wypisuje niewlaciwy rozmiar pliku, jeeli jest on wikszy ni
       2 gigabajty.  Opcja --list wypisuje rozmiar jako -1 i CRC jako ffffffff
       jeeli plik znajduje si na noniku o dostpie sekwencyjnym.

       Niekiedy (rzadko) zdarza si, e kompresja  z  opcj  --best  daje  gorsze
       rezultaty  ni z opcj domyln (-6). Niektore pliki, w ktorych powtarza si
       bardzo duo sekwencji s lepiej kompresowane programem compress ni gzip.

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze tlumaczenie pochodzi z nieistniejcego ju  Projektu  Tlumaczenia
       Manuali  i  moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic midzy powyszym
       opisem a rzeczywistym zachowaniem  opisywanego  programu  lub  funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.

                                     local                             gzip(1)