Provided by:
po4a_0.41-1ubuntu1_all 
NAZWA
po4a - narzdzia do tlumacze dokumentacji i innych materialow
Wstp
Celem projektu po4a ("PO for anything") jest ulatwienie tlumacze (oraz,
co ciekawsze, zarzdzania tlumaczeniami) przy uyciu narzdzi gettext w
tych obszarach, gdzie nie byly uywane, jak na przyklad w obszarze
dokumentacji.
Spis treci
Dokument jest zorganizowany nastpujco:
1. Dlaczego powinno si uywa po4a? Jakie s jego zalety?
Ten rozdzial wprowadzenia wyjania motywy i filozofi projektu. Jeeli
rozwaasz uycie po4a do Twoich tlumacze, powiniene najpierw
przeczyta ten rozdzial.
2. Jak uywa po4a?
Rozdzial ten jest rodzajem podrcznika i probuje odpowiedzie na
pytania uytkownikow, pozwalajc lepiej zrozumie caly proces.
Odpowiada, jak wykona rone rzeczy w po4a, i sluy jako wprowadzenie
do dokumentacji konkretnych narzdzi.
JAK zacz nowe tlumaczenie?
JAK zamieni tlumaczenie z powrotem do pliku dokumentacji?
JAK zaktualizowa tlumaczenie programem po4a?
JAK skonwertowa istniejce tlumaczenia do po4a?
JAK doda dodatkowy tekst do tlumacze (np. nazwisko tlumacza)?
JAK to wszystko zrobi, wywolujc tylko jeden program?
JAK dostosowa po4a do wlasnych potrzeb?
3. Jak to dziala?
Ten rozdzial zawiera krotki opis wewntrznych mechanizmow po4a, tak
e bdziesz mial wicej odwagi, aby pomoc nam w jego tworzeniu i
udoskonalaniu. Moe take Ci pomoc w zrozumieniu, dlaczego nie dziala
tak, jak by tego oczekiwal, oraz jak rozwiza napotkane problemy.
4. FAQ
Ten rozdzial zawiera odpowiedzi na czsto zadawane pytania. Tak
naprawd, wikszo tych pyta moe by sformulowanych jako "Dlaczego po4a
zostalo zaprojektowane tak, a nie inaczej?". Jeli wydaje Ci si, e
po4a nie jest wlaciwym narzdziem do tlumaczenia dokumentacji,
powiniene rozway przeczytanie tego rozdzialu. Jeli nie znajdziesz w
nim odpowiedzi na swoje pytanie, prosimy si z nami skontaktowa
poprzez list dyskusyjn <po4a-devel@lists.alioth.debian.org>.
Uwielbiamy zna opinie uytkownikow.
5. Specyficzne uwagi o modulach
Ten rozdzial opisuje rzeczy specyficzne dla kadego modulu, z punktu
widzenia zarowno tlumacza, jak i autora oryginalnego dokumentu.
Czytajc ten rozdzial, dowiesz si, kiedy dany modul wykonuje
tlumaczenia oraz jakich zasad powiniene przestrzega, piszc
oryginalny dokument, aby uproci ycie tlumaczom.
W zasadzie, ta sekcja nie jest czci tego dokumentu. Zamiast tego
jest umieszczana w dokumentacji kadego modulu. Pomaga to w
zapewnieniu aktualnoci tych informacji, trzymajc kod i dokumentacj
razem.
Dlaczego uywa po4a? Do czego jest on przydatny?
Podoba mi si idea wolnego oprogramowania, pozwalajcego kademu na dostp
do programow i ich kodow rodlowych. Bdc jednak Francuzem, jestem
wiadomy tego, e licencja programu nie jest jedynym ograniczeniem
otwartoci oprogramowania: nieprzetlumaczone oprogramowanie jest
bezuyteczne dla ludzi nieznajcych angielskiego, wic cigle czeka na nas
duo pracy, eby udostpni je kadej takiej osobie.
wiadomo tego problemu wrod osob zwizanych z oprogramowaniem open-source
ostatnio znacznie wzrosla. Wygralimy, jako tlumacze, pierwsz bitw i
przekonalimy wszystkich o znaczeniu tlumacze. Niestety, to byla ta
latwiejsza cz. Teraz musimy wykona nasz prac i przetlumaczy wszystkie
te rzeczy.
Wlaciwie oprogramowanie typu open-source ma do przyzwoity poziom
tlumacze, dziki wspanialemu pakietowi gettext, ktory ma moliwoci
wyodrbniania z programu komunikatow do przetlumaczenia, przekazywania
tlumaczom plikow w jednolitym formacie i uywania wynikow ich pracy do
pokazywania uytkownikowi przetlumaczonych komunikatow w czasie
dzialania programu.
W przypadku dokumentacji sytuacja jest troch inna. Zbyt czsto si
zdarza, e tlumaczony dokument nie jest dostatecznie widoczny (nie jest
dystrybuowany jako cz programu), jest tylko czciowy lub nie jest
aktualny. Ostatnia sytuacja jest najgorsz z moliwych. Przestarzale
tlumaczenie, opisujce stare, ju nieistniejce zachowanie programu, moe
by o wiele gorsze dla uytkownika ni brak tlumaczenia w ogole.
Problem do rozwizania
Tlumaczenie dokumentacji samo w sobie nie jest zbyt trudne. Teksty s
duo dlusze ni komunikaty wywietlane przez program, wic ich tlumaczenie
zajmuje troch wicej czasu, nie wymaga przy tym jednak adnych umiejtnoci
technicznych. Trudniejsz czci pracy jest zarzdzanie tlumaczeniem.
Wykrywanie czci, ktore si zmienily i powinny by zaktualizowane, jest
bardzo trudne, podatne na bldy i wysoce nieprzyjemne.
Najprawdopodobniej wyjania to, dlaczego tak wiele przetlumaczonej
dokumentacji nie jest aktualne.
Odpowiedzi po4a
Tak wic, celem po4a jest uczynienie tlumacze dokumentacji /latwymi do
zarzdzania. Ide jest wykorzystanie metodologii gettexta na tym nowym
polu. Tak jak w programie gettext, teksty s wyodrbniane z ich
oryginalnych miejsc, aby mogly w jednolitym formacie zosta
zaprezentowane tlumaczowi. Klasyczne narzdzia gettexta pomog im
uaktualni ich prac, kiedy pojawi si nowa wersja oryginalnego dokumentu.
W przeciwiestwie za do klasycznego modelu gettext, tlumaczenia s
wstawiane do struktury oryginalnego dokumentu, tak eby mogly by
przetwarzane i dystrybuowane w dokladnie taki sam sposob, co wersja
angielska.
Dziki temu stalo si latwiejsze znalezienie do przetlumaczenia
zmienionych czci dokumentu. Innym plusem jest to, e w wypadku
zasadniczej reorganizacji struktury dokumentu, gdy rozdzialy s
przesuwane, lczone lub dzielone, narzdzia wykonaj prawie cal brudn
robot. Wyodrbnianie ze struktury dokumentu tekstow do przetlumaczenia
pozwala tlumaczom nie przejmowa si zloonoci struktury dokumentu i
zmniejsza szanse otrzymania dokumentu o niepoprawnej strukturze (cho
zawsze jest to moliwe).
W sekcji FAQ poniej opisano kompletn list plusow i minusow tego
rozwizania.
Obs/lugiwane formaty
Obecnie rozwizanie to zaimplementowano z sukcesem dla kilku formatow
tekstu:
man
Format starych, dobrych stron podrcznika ekranowego, uywanego przez
wiele programow. Obsluga tego formatu w po4a jest mile widziana,
poniewa ten format jest raczej trudny w uyciu i niezbyt przyjazny dla
nowych uytkownikow. Modul Locale::Po4a::Man(3pm) obsluguje rownie
format mdoc,uywany przez strony podrcznika systemu BSD (calkiem czsto
wystpujcych rownie pod Linuksem).
pod
Jest to format dokumentacji Perla. W ten sposob jest udokumentowany sam
jzyk i jego rozszerzenia, a take wikszo istniejcych skryptow Perla.
Lczenie dokumentacji i kodu w jednym pliku, pomaga utrzymywa aktualno
dokumentacji. Upraszcza to ycie programisty, ale niestety, nie
tlumacza.
sgml
Nawet jeli jest obecnie wypierany przez XML, ten format jest wci raczej
czsto uywany w dokumentach o dlugoci wikszej ni kilka ekranow. Pozwala
tworzy kompletne ksiki. Aktualizowane tlumacze tak dlugich dokumentow
moe by prawdziwym koszmarem. Program diff bardzo czsto okazuje si
bezuyteczny, jeli zmieni si struktura oryginalnego tekstu. Na szczcie,
z pomoc moe przyj po4a.
Obecnie obslugiwane s tylko DTD DebianDoc i docbook, ale dodanie
obslugi nowego typu jest bardzo proste. Jest nawet moliwe uycie po4a z
nieznanym DTD SGML bez zmiany kodu - przez podanie wymaganych
informacji w parametrach linii polece. Szczegoly mona znale w
Locale::Po4a::Sgml(3pm).
TeX / LaTeX
Format LaTeX jest glownym formatem dokumentacji uywanym w publikacjach
pisanych przez ludzi zwizanych ze wiatem wolnego oprogramowania. Modul
Locale::Po4a::LaTeX(3pm) byl testowany na dokumentacji Pythona, ksice i
kilku prezentacjach.
texinfo
Cala dokumentacja GNU jest pisana w tym formacie (i jest to nawet jedno
z wymaga stawianych projektom , ktore chc sta si oficjalnymi projektami
GNU). Wsparcie dla Locale::Po4a::Texinfo(3pm) jest wci w fazie
pocztkowej. Prosimy o zglaszanie bldow i przesylanie uwag dotyczcych
brakujcych funkcjonalnoci.
xml
XML jest formatem bazowym wielu innych formatow dokumentacji.
Obecnie po4a obsluguje DocBook DTD. Szczegoly mona znale w
Locale::Po4a::Docbook(3pm).
inne
Po4a moe take obslugiwa kilka rzadszych lub bardziej specjalizowanych
formatow, takich jak dokumentacja opcji kompilacji jder 2.4 lub
diagramow wyprodukowanych przez narzdzie dia. Dodanie nowego formatu
jest czsto bardzo proste, a glownym zadaniem jest napisanie parsera
tego formatu. Wicej informacji o tym mona znale w
Locale::Po4a::TransTractor(3pm).
Formaty niewspierane
Niestety, po4a cigle nie obsluguje kilku formatow dokumentacji.
Istnieje cala masa innych formatow, ktore bymy chcieli obslugiwa w
po4a, i nie s to tylko formaty dokumentacji. W zasadzie, naszym celem
jest wypelnienie wszystkich dziur pozostawionych przez klasyczne
narzdzia gettext. Obejmuje to opisy pakietow (deb i rpm), pytania
skryptow instalacyjnych pakietow, logi zmian pakietow i wszystkie
specjalizowane formaty uywane przez programy, jak na przyklad
scenariusze gier lub pliki zasobow wine.
Jak uywa po4a?
Rozdzial ten jest rodzajem podrcznika i probuje odpowiedzie na pytania
uytkownikow, pozwalajc lepiej zrozumie caly proces. Odpowiada, jak
wykona rone rzeczy w po4a, i sluy jako wprowadzenie do dokumentacji
konkretnych narzdzi.
Graficzne podsumowanie
Nastpujcy schemat pokazuje pogldowo proces tlumaczenia dokumentacji z
uyciem po4a. Nie powinno si przejmowa jego pozorn zloonoci, ktora wzila
si std, e pokazalimy tutaj ca/ly proces. Po skonwertowaniu projektu do
po4a, istotna bdzie tylko prawa cz schematu.
Prosz zauway, e master.doc wystpuje tu jako przyklad pliku dokumentacji
do przetlumaczenia, a t/lumaczenie.doc jest odpowiadajcym mu tekstem
przetlumaczonym. Rozszerzeniem moe by .pod, .xml lub .sgml, zalenie od
formatu pliku. Kad cz rysunku omowimy szczegolowo w nastpnych sekcjach.
master.doc
|
V
+<-----<----+<-----<-----<--------+------->-------->-------+
: | | :
{tlumaczenie} | { aktualizacja master.doc } :
: | | :
XX.doc | V V
(nieobowizkowy) | master.doc ------->-------->+
: | (nowy) |
V V | |
[po4a-gettextize] doc.XX.po--->+ | |
| (stary) | | |
| ^ V V |
| | [po4a-updatepo] |
V | | V
tlumaczenie.pot ^ V |
| | doc.XX.po |
| | (fuzzy) |
{ tlumaczenie } | | |
| ^ V V
| | {rczna edycja} |
| | | |
V | V V
doc.XX.po --->---->+<---<---- doc.XX.po zalcznik master.doc
(pocztkowy) (aktualny) (opcjonalny) (aktualny)
: | | |
: V | |
+----->----->----->------> + | |
| | |
V V V
+------>-----+------<------+
|
V
[po4a-translate]
|
V
XX.doc
(aktualny)
Lewa cz pokazuje konwersj tlumaczenia nie uywajcego jeszcze po4a do
tego systemu. Gora prawej czci pokazuje akcje autora oryginalu
(aktualizowanie dokumentacji). rodek prawej czci obrazuje automatyczne
akcje po4a. Nowy material jest wyodrbniany i porownywany z istniejcymi
tlumaczeniami. Znajdowane s czci, ktore si nie zmienily, i dla nich
uywane jest poprzednie tlumaczenie. Czci zmodyfikowane tylko w
nieznacznym stopniu s take lczone z poprzednimi tlumaczeniami, ale
dodawany jest specjalny znacznik, mowicy, e tlumaczenie musi by
uaktualnione. Dol rysunku pokazuje sposob, w jaki jest budowany
sformatowany dokument.
Wlaciwie, jedyn rczn operacj, ktor musi wykona tlumacz jest cz
oznaczona {rczna edycja}. Przykro nam, po4a tylko pomaga tlumaczy, ale
niestety niczego za Ciebie nie przetlumaczy...
JAK zacz nowe t/lumaczenie?
Ta sekcja opisuje kroki niezbdne do rozpoczcia nowego tlumaczenia z
uyciem po4a. Konwertowanie istniejcego projektu do tego systemu opisano
w szczegolach w odpowiedniej sekcji.
Aby zacz nowe tlumaczenie, uywajc po4a, naley wykona nastpujce kroki:
- Wycign tekst do przetlumaczenia z oryginalnego dokumentu <master.doc>
do nowego szablonu pliku <t/lumaczenie.pot> (w formacie programu
gettext). Aby to zrobi, naley wywola program po4a-gettextize w
nastpujcy sposob:
$ po4a-gettextize -f <format> -m <master.doc> -p <tlumaczenie.pot>
<format> jest oczywicie formatem uywanym w dokumencie master.doc. Jak
mona oczekiwa, plikiem wyjciowym jest t/lumaczenie.pot. Wicej
szczegolow o dostpnych opcjach mona znale w po4a-gettextize(1).
- Przetlumaczy to, co jest do przetlumaczenia. W tym celu naley zmieni
nazw pliku POT na przyklad na doc.XX.po (gdzie XX jest kodem ISO639
jzyka, na ktory si tlumaczy, np. fr dla jzyka francuskiego) i edytowa
powstaly plik. Zazwyczaj dobrym pomyslem jest nienazywanie tego pliku
XX.po, aby unikn pomylenia z tlumaczeniem komunikatow programu, ale
wybor naley do Ciebie. Prosz nie zapomina o uaktualnieniu naglowkow
pliku PO; s one bardzo wane.
Do tlumaczenia mona wykorzysta tryb PO Emacsa, program Lokalize
(oparty na KDE) lub Gtranslator (oparty na GNOME) lub jakikolwiek
inny program, w zalenoci od upodoba tlumacza. Mona nawet uy dobrego
starego edytora vi, mimo e nie ma on specjalnego trybu ulatwiajcego
tlumaczenia.
Aby dowiedzie si czego wicej, stanowczo powinno si przeczyta
dokumentacj programu gettext, dostpn w pakiecie gettext-doc.
JAK zamieni t/lumaczenie z powrotem do pliku dokumentacji?
Po zakoczeniu tlumaczenia zapewne nalealoby wygenerowa przetlumaczone
dokumenty i rozdystrybuowa je wrod uytkownikow, razem z oryginalnymi
dokumentami. Aby to zrobi, naley uy programu po4a-translate(1) w ten
sposob (XX jest kodem jzyka):
$ po4a-translate -f <format> -m <master.doc> -p <doc.XX.po> -l <XX.doc>
Jak wczeniej, <format> jest formatem dokumentu master.doc. Jednak tym
razem plik PO, przekazany w opcji -p, jest czci wejcia - jest to Twoje
tlumaczenie. Wyjcie jest zapisywane w XX.doc.
Wicej szczegolow mona znale w <po4a-translate(1)>.
JAK zaktualizowa t/lumaczenie programem po4a?
Aby zaktualizowa tlumaczenie, gdy zmieni si oryginalny plik master.doc,
naley uy po4a-updatepo(1) w nastpujcy sposob:
$ po4a-updatepo -f <format> -m <nowy_master.doc> -p <stary_doc.XX.po>
(Wicej szczegolow mona znale w <po4a-updatepo(1)>).
Oczywicie ta operacja nie spowoduje automagicznego przetlumaczenia
nowych akapitow oryginalnego dokumentu. Naley rcznie uaktualni plik PO.
Podobnie naley zaktualizowa tlumaczenie akapitow, ktore si cho troch
zmienily. Aby mie pewno, e adnego z nich nie ominiesz, zostaly one
zaznaczone jako "fuzzy" (niepewne) i zanim po4a-translate bdzie mogl
ich uy, to zaznaczenie musi zosta usunite. Tak jak w przypadku
pierwszego tlumaczenia najlepiej jest uy ulubionego edytora.
Kiedy plik PO bdzie znowu aktualny, bez adnych wpisow
nieprzetlumaczonych lub niepewnych ("fuzzy"), mona wygenerowa
przetlumaczony plik dokumentacji, tak jak to opisano w poprzedniej
sekcji.
JAK skonwertowa istniejce t/lumaczenia do po4a?
Czsto si zdarzalo, e tlumaczyle dokument rcznie dopoty, dopoki nie
nastpila wiksza reorganizacja oryginalnego dokumentu master.doc. W tej
sytuacji, po kilku nieprzyjemnych probach z diffem lub podobnymi
narzdziami, moesz zechcie skonwertowa dokument do po4a. Oczywicie naley
go skonwertowa tak, aby nie utraci istniejcych tlumacze. Nie naley si
obawia, ten przypadek take jest obslugiwany przez po4a i jest nazywany
procesem przechodzenia do formatu gettext.
Kluczow kwesti jest to, aby struktura tlumaczonego dokumentu byla taka
sama jak oryginalu, tak eby narzdzia mogly odpowiednio dopasowa
zawarto.
Jeli masz szczcie (tj. struktura obu dokumentow dokladnie do siebie
pasuje), wszystko zadziala bez adnego problemu i bdzie gotowe w cigu
paru sekund. W przeciwnym razie moesz zrozumie dlaczego ten proces ma
tak brzydk nazw i przygotuj si na do nieprzyjemn prac. W kadym razie,
pamitaj, e jest to cena za komfort, ktory poniej dostarczy po4a. Dobre
w tym wszystkim jest to, e trzeba to zrobi tylko raz.
Nie bd si dlugo nad tym rozwodzil. Aby ulatwi proces, wane jest
znalezienie dokladnie tej wersji oryginalu, ktora byla przetlumaczona.
Najlepiej, jeli zanotowale sobie wersj z CVS-u dokumentu uytego do
tlumaczenia i jej nie modyfikowale w procesie tlumaczenia, tak e moesz
jej teraz uy.
Nie zadziala to dobrze, jeli uyje si uaktualnionego tekstu oryginalu ze
starym tlumaczeniem. Pozostaje to moliwe, ale jest to trudniejsze i
naprawd powinno si tego unika, gdy tylko jest to moliwe. Jeeli nie
udalo Ci si znale ponownie starego oryginalu, to najlepszym rozwizaniem
jest znalezienie kogo, kto przeprowadzi za Ciebie proces przechodzenia
na format gettext (ale, prosz, niech nie bd to ja ;).
By moe zbytnio w tym momencie dramatyzuj. Jednak nawet, gdy proces si
nie udaje, pozostaje mimo wszystko szybsz drog ni tlumaczenie
wszystkiego od nowa. Udalo mi si przepuci przez ten proces francuskie
tlumaczenie dokumentacji Perla w cigu jednego dnia, nawet wtedy, gdy
wszystko szlo le. Bylo to ponad dwa megabajty tekstu, ktorego
tlumaczenie od nowa trwaloby miesicami lub dluej.
Prosz najpierw pozwoli mi wyjani podstawy tej procedury, a potem powroc
do wskazowek, co zrobi, gdy proces si nie udaje. Dla lepszego
zrozumienia, ponownie uyjemy powyszego przykladu.
Jeeli jest dostpny stary plik master.doc z odpowiadajcymi mu
tlumaczeniami XX.doc, przechodzenie do formatu gettext mona zrobi
bezporednio do pliku doc.XX.po bez rcznego tlumaczenia pliku
t/lumaczenie.pot:
$ po4a-gettextize -f <format> -m <stary_oryginal.doc> -l <XX.doc> -p <doc.XX.po>
Jeli masz szczcie, to to wszystko. Stare tlumaczenia zostaly
skonwertowane do po4a i mona od razu zacz ich aktualizowanie. Naley
tylko trzymajc si procedury opisanej kilka sekcji wczeniej,
zsynchronizowa plik PO z najnowszym oryginalnym dokumentem i
odpowiednio zaktualizowa tlumaczenia.
Prosz zauway, e nawet jeli wydaje si, e wszystko zadzialalo poprawnie,
moe si okaza, e jednak wystpily bldy podczas tego procesu. Po4a nie
rozumie przetwarzanych tekstow, wic nie moe by by pewne, e tlumaczenia
s poprawnie przypisane do oryginalow. Dlatego wszystkie komunikaty s
oznaczone jako "fuzzy" (niepewne). Przed usuniciem tych znacznikow,
prosz uwanie sprawdzi kade tlumaczenie.
Bardzo czsto struktury dokumentow nie pasuj dokladnie do siebie, przez
co po4a-gettextize nie moe poprawnie wykona swojego zadania. W tym
punkcie gra toczy si o to, aby tak pozmienia pliki, aby ich cholerne
struktury sobie odpowiadaly.
Pomocne moe by przeczytanie poniej sekcji Proces przekszta/lcania do
formatu gettext: jak to dzia/la?. Zrozumienie wewntrznych procesow pomoe
wykona zadanie. Plusem jest to, e w razie niepowodzenia,
po4a-gettextize glono powie, co poszlo le, umoliwiajc poznanie
komunikatow, ktore do siebie nie pasowaly, ich pozycj w tekcie i typ
kadego z nich. Co wicej, plik PO wygenerowany do tej pory, bdzie
zachowany jako gettextization.failed.po.
- Naley usun wszystkie dodatkowe czci tlumaczenia, takie jak sekcja,
w ktorej podano nazwisko tlumacza i podzikowania dla wszystkich
ludzi, ktorzy pomagali przy tlumaczeniu. Poniej takie czci bdzie
mona z powrotem doda, uywajc zalcznikow, opisanych w nastpnym
rozdziale.
- Nie wahaj si edytowa zarowno pliku oryginalnego, jak i jego
tlumaczenia. Najwaniejsz rzecz jest otrzymanie pliku PO. Potem
bdzie mona go zaktualizowa. Edytowanie tlumacze powinno by jednak
preferowane, poniewa uproci to pewne rzeczy po zakoczeniu si
procesu przeksztalcania na format gettext.
- Jeli jest taka potrzeba, naley usun kilka czci oryginalnego
dokumentu, ktore nie s przetlumaczone. Poniej podczas
synchronizowania PO z dokumentem czci te si pojawi same.
- Jeli w niewielkim stopniu zmienile struktur dokumentu (polczenie
dwoch akapitow, albo podzielenie innego akapitu), wycofaj te
zmiany. Jeli te zmiany mialy zwizek z problemami wystpujcym w
oryginalnym dokumencie, powiniene poinformowa o nich jego autora.
Korzyci z poprawienie ich tylko w Twoim tlumaczeniu bdzie miala
tyko cz spolecznoci. Co wicej, takie poprawki nie s moliwe, gdy si
uywa po4a.
- Czasami zawartoci akapitow si zgadzaj, ale ich typy nie.
Poprawienie tego zaley od formatu. W formatach POD i man, czsto
bierze si to z tego, e jeden z tych dwoch akapitow zawiera lini
zaczynajc si od bialego znaku, a drugi - nie. W tych formatach
tekst takich akapitow nie moe by zawijany i dlatego wystpuje
niezgodno typow. Rozwizaniem jest usunicie spacji. Moe to by take
literowka w nazwie elementu.
Podobnie, dwa akapity mog zosta scalone razem w formacie POD, jeeli
rozdzielajca linia zawiera spacje lub kiedy brakuje pustej linii
przed lini ==item i zawartoci tego elementu.
- Czasami wystpuje rozsynchronizowanie midzy plikami i tlumaczenie
jest przypisane do zlego akapitu oryginalu. Jest to oznaka, e w
rzeczywistoci problem ley w plikach. Prosz znale w
gettextization.failed.po miejsce, gdzie zaczyna si
rozsynchronizowanie, a nastpnie poprawi w tym miejscu pliki
wejciowe.
- Czasami moe si wydawa, e po4a zjadlo jak cz tekstu albo z
oryginalu, albo z tlumaczenia. gettextization.failed.po wskazuje, e
oba pliki dokladnie do siebie pasowaly, a przetwarzanie koczy si
bldem poniewa nastpila proba dopasowania jakiego akapitu do akapitu
po (lub przed) tym wlaciwym, tak jakby ten wlaciwy si ulotnil. Mona
tylko kl na po4a, tak jak ja kllem, gdy mi si to zdarzylo po raz
pierwszy. Serio.
Ta nieszczliwa sytuacja zdarza si, kiedy ten sam akapit jest
powtorzony w dokumencie. W tym przypadku nie jest tworzony nowy
wpis w pliku PO, ale dodawane jest tylko nowe odwolanie do ju
istniejcego wpisu.
Tak wic, kiedy ten sam akapit pojawia si dwa razy w oryginalnym
dokumencie, ale nie jest przetlumaczony w dokladnie ten sam sposob,
mona mie wraenie, e ten akapit oryginalu zniknl. Wystarczy usun
nowe tlumaczenie. Jeli preferowalby usunicie pierwszego z tych
tlumacze, bo drugie jest lepsze, po prostu przenie drugie
tlumaczenie w miejsce pierwszego.
Odwrotnie, jeli dwa podobne, ale jednak rone, akapity byly
przetlumaczone dokladnie tak samo, to jeden akapit tlumaczenia
zniknie. Rozwizaniem jest dodanie glupiego tekstu do oryginalnego
akapitu (takiego jak "roni si"). Nie trzeba si tego ba, takie
rzeczy znikn podczas synchronizacji, a kiedy taki tekst jest
wystarczajco krotki, gettext dopasuje Twoje tlumaczenie do
istniejcego tekstu (oznaczajc je jako niepewne ["fuzzy"], czym nie
powinno si przejmowa, gdy wszystkie komunikaty s tak oznaczone
zaraz po procesie przeksztalcania na format gettext).
Mamy nadziej, e te porady pomog w procesie przeksztalcania do formatu
gettext i w otrzymaniu pliku PO. Mona teraz ten plik zsynchronizowa i
zacz go tlumaczy. Prosz zauway, e w wypadku dlugich plikow, pierwsza
synchronizacja moe zaj duo czasu.
Na przyklad, pierwsze wykonanie po4a-updatepo na francuskim tlumaczeniu
dokumentacji Perla (plik PO o rozmiarze 5.5 Mb) zajlo okolo dwoch dni
na komputerze 1Ghz G5. Tak, 48 godzin. Ale kolejne zajmuj tylko
kilkanacie sekund na moim starym laptopie. Dzieje si tak, poniewa na
samym pocztku wikszo msgid pliku PO nie pasuje do adnego msgid w pliku
POT. Wymusza to na programie gettext wyszukiwanie najbardziej zblionego
msgid, uywajc kosztownego algorytmu bliskoci lacuchow znakow.
JAK doda dodatkowy tekst do t/lumacze (np. nazwisko t/lumacza)?
Z powodu rozwiza stosowanych przez gettext, zrobienie tego moe by
trudniejsze w po4a ni bylo wczeniej, kiedy to plik byl po prostu rcznie
edytowany. Jednak pozostaje to moliwe, dziki tak zwanym za/lcznikom.
Dla lepszego zrozumienia mona przyj, e zalczniki s rodzajem lat (patch)
aplikowanych do przetlumaczonego dokumentu po zakoczeniu przetwarzania.
Roni si one od zwyklych lat (maj tylko jedn lini kontekstu, ktora moe
zawiera wyraenie regularne Perla, i mog tylko dodawa nowy tekst bez
usuwania czegokolwiek), ale funkcjonalno jest taka sama.
Celem jest danie tlumaczowi moliwoci dolczenie do dokumentu dodatkowej
zawartoci, ktora nie jest tlumaczeniem oryginalnego dokumentu.
Najczciej uywany jest do dodawania sekcji dotyczcej samego tlumaczenia,
wypisania wspolpracownikow lub podania sposobu zglaszania bldow
znalezionych w tlumaczeniu.
Zalcznik musi by podany jako osobny plik, ktorego pierwsza linia
zawiera naglowek okrelajcy, gdzie naley umieci tekst zalcznika. Reszta
pliku zalcznika bdzie umieszczona bez zmian w okrelonej pozycji
wynikowego dokumentu.
Skladnia naglowka jest calkiem sztywna: musi zaczyna si od tekstu
PO4A-HEADER: poprzedzajcego rozdzielon rednikami (;) list pol
klucz=warto. Spacje S istotne. Prosz zauway, e nie mona uy rednikow (;)
w wartoci, a ich cytowanie za pomoc odwrotnego ukonika nie pomaga.
Tak, brzmi to strasznie, ale ponisze przyklady powinny pomoc w
napisaniu odpowiedniej linii naglowka. Aby zilustrowa dyskusj, zalomy,
e chcemy doda sekcj "O tlumaczeniu" zaraz po sekcji "O dokumencie".
Kilka moliwych kluczy naglowka:
position (obowizkowe)
wyraenie regularne. Zalcznik bdzie umieszczony w pobliu linii
pasujcej do wyraenia regularnego. Prosz zauway, e mowimy tutaj o
dokumencie przetlumaczonym, a nie o oryginale. Jeli wicej ni jedna
linia pasuje do tego wyraenia, dodawanie zalcznika si nie
powiedzie. Istotnie, lepiej jest zglosi bld ni wstawi zalcznik w
nieodpowiednie miejsc.
T lini bdziemy dalej nazywa punktem pozycji. Punkt, w ktorym
zalcznik jest dodawany nazwiemy punktem wstawienia. Te dwa punkty s
blisko siebie, ale nie s sobie rowne. Na przyklad, aby doda now
sekcj latwiej zaczepi punkt pozycji na tytule poprzedniej sekcji i
wytlumaczy programowi po4a, gdzie ta sekcja si koczy (naley pamita,
e punkt pozycji jest podany przez wyraenie regularne, ktore powinno
dopasowywa si do pojedynczej linii).
Zaleno miejsca punktu wstawienia w stosunku do punkty pozycji jest
okrelana przez pola mode, beginboundary i endboundary, opisane
poniej.
W naszym przypadku byloby to:
position=<title>O dokumencie</title>
mode (obowizkowe)
Moe by to jeden z nastpujcych lacuchow znakow: before (= przed) lub
after (= po), okrelajcych pozycj dodatku w stosunku do punktu
pozycji.
Poniewa chcemy now sekcj umieci pod t, ktor wyszukalimy, mamy:
mode=after
beginboundary (uywany, gdy mode=after i obowizkowy w tym wypadku)
endboundary (jak wyej)
wyraenie regularne pasujce do koca sekcji, po ktorej jest dodawany
zalcznik.
W trybie after punkt wstawienia jest za punktem pozycji, ale nie
bezporednio za! Jest on umieszczony na kocu sekcji zaczynajcej si w
punkcie pozycji, czyli za albo przed lini pasujc do argumentu
???boundary w zalenoci od tego, czy bylo uyte beginboundary, czy
endboundary.
W rozpatrywanym przypadku moemy wybra wskazanie koca dopasowywanej
sekcji, dodajc:
endboundary=</section>
albo moemy wskaza pocztek kolejnej sekcji w nastpujcy sposob:
beginboundary=<section>
W obu wypadkach zalcznik bdzie umieszczony po </section>, a przed
<section>. Ten pierwszy sposob dziala lepiej, poniewa zadziala
nawet wtedy, gdy dokument zostanie zreorganizowany.
Obie formy istniej poniewa formaty dokumentacji s rone. Niektore z
nich zawieraj znacznik koca sekcji (tak jak </section>, ktorej
wlanie uylimy), a inne (np. man) tego koca nie oznaczaj w aden
szczegolny sposob. W pierwszym przypadku boundary powinno odpowiada
kocowi sekcji, tak e punkt wstawienia nastpuje po niej. W drugim
przypadku boundary powinno pasowa do pocztku nastpnej sekcji, a
punkt wstawienia powinien by umieszczony zaraz przed ni.
Moe si to wydawa niejasne, nastpne przyklady powinny co nieco
wyklarowa.
Podsumowujc przyklady podane do tej pory: aby doda sekcj "O
tlumaczeniu" po sekcji "O dokumencie" w dokumencie SGML, naley uy
jednej z poniszych linii naglowka:
PO4A-HEADER: mode=after; position=O dokumencie; endboundary=</section>
PO4A-HEADER: mode=after; position=O dokumencie; beginboundary=<section>
Aby doda co po nastpujcej sekcji nroff:
.SH "AUTORZY"
powinno si ustawi positon pasujce do tej linii oraz beginboundary
pasujce do pocztku nastpnej sekcji (tj. ^\.SH). Zalcznik zostanie
dodany po punkcie pozycji i zaraz przed pierwsz lini pasujc do
beginboundary. Czyli:
PO4A-HEADER:mode=after;position=AUTORZY;beginboundary=\.SH
Aby zamiast dodawa cal sekcj, doda co do jakiej sekcji (np. po
"Copyright Big Dude"), trzeba poda position pasujce do tej linii i
beginboundary pasujce do jakiejkolwiek linii.
PO4A-HEADER:mode=after;position=Copyright Big Dude, 2004;beginboundary=^
Aby doda co na kocu dokumentu, naley poda position pasujce do
jakiejkolwiek linii pliku (ale tylko jednej linii. Po4a nie przetworzy
tego, jeli linia nie bdzie unikatowa) i poda endboundary nie pasujce do
niczego. Nie naley uywa tutaj prostych tekstow jak "EOF", tylko takich,
ktore maj male szanse pojawienia si w dokumencie.
PO4A-HEADER:mode=after;position=<title>O dokumencie</title>;beginboundary=NieistniejaLiniaPo4a
W kadym wypadku naley pamita, e s to wyraenia regularne. Na przyklad,
aby dopasowa koniec sekcji nroff, koczcej si lini
.fi
nie naley uywa .fi jako endboundary, poniewa bdzie on pasowal do "the[
fi]le" co raczej nie jest tym, czego mona by oczekiwa. Poprawnym
endboundary w tym przypadku jest ^\.fi$.
Jeli zalcznik nie trafil tam, gdzie powinien, sprobuj przekaza
narzdziom po4a argument -vv, ktory powinien pomoc wyjani co si dzieje
podczas dodawania zalcznika.
Bardziej szczeg'o/lowy przyk/lad
Oryginalny dokument (w formacie POD):
|=head1 NAZWA
|
|dummy - fikcyjny program
|
|=head1 AUTOR
|
|ja
Wtedy nastpujcy dodatek spowoduje dodanie sekcji (w jzyku francuskim)
na koniec tego pliku (w jz. francuskim "TRADUCTEUR" oznacza "TLUMACZ",
a "moi" znaczy "ja")
|PO4A-HEADER:mode=after;position=AUTEUR;beginboundary=^=head
|
|=head1 TRADUCTEUR
|
|moi
Aby umieci dodatek przed sekcj AUTOR, naley uy nastpujcego naglowka:
PO4A-HEADER:mode=after;position=NOM;beginboundary=^=head1
To dziala, poniewa nastpn lini pasujc do beginboundary /^=head1/ po
sekcji "NAZWA" (przetlumaczonej na francuskie "NOM") jest linia
opisujca autorow. Tak wic zalcznik zostanie umieszczony pomidzy obiema
sekcjami.
JAK to wszystko zrobi, wywo/lujc tylko jeden program?
Uytkownicy udowodnili, e takie uycie po4a jest naraone na bldy, poniewa
naley we wlaciwym porzdku wywola dwa rone programy (po4a-updatepo, a
nastpnie po4a-translate), z ktorych kady wymaga podania wicej ni 3
argumentow. Co wicej, w tym systemie bylo trudno uy tylko jednego pliku
PO dla wszystkich dokumentow, kiedy uyto wicej ni jednego formatu.
Program po4a(1) zaprojektowano, aby rozwiza te trudnoci. Kiedy tylko
projekt zostanie skonwertowany do tego systemu, mona napisa prosty plik
konfiguracyjny opisujcy miejsce poloenia plikow tlumacze (PO i POT) i
oryginalnych dokumentow, ich formaty oraz miejsce, gdzie powinny trafia
przetlumaczone dokumenty.
Uruchomienie po4a(1) na tym pliku spowoduje zsynchronizowanie
wszystkich plikow PO z oryginalnym dokumentem, tak eby przetlumaczony
dokument zostal poprawnie wygenerowany. Oczywicie naley ten program
wywola dwa razy: raz przed edytowaniem pliku PO, eby go zaktualizowa, i
raz po jego edycji, aby otrzyma calkowicie aktualny przetlumaczony
dokument . Tylko e potrzebujesz zapamita tylko jedn komend linii
polece.
JAK dostosowa po4a do w/lasnych potrzeb?
Moduly po4a maj opcje (okrelane przez -o opcja), ktorych mona uy, eby
zmieni zachowanie modulow.
Moliwe jest take dostosowywanie modulu oraz modulu nowego / pochodnego
/ zmodyfikowanego przez umieszczenie go w katalogu lib/Locale/Po4a/ i
dodanie lib do cieki okrelonej w zmiennej rodowiskowej PERLLIB lub
PERL5LIB. Na przyklad:
PERLLIB=$PWD/lib po4a --previous po4a/po4a.cfg
Uwaga: rzeczywista nazwa katalogu lib nie jest istotna.
Jak to dzia/la?
Ten rozdzial zawiera krotki opis wewntrznych mechanizmow po4a, tak e
bdziesz mial wicej odwagi, aby pomoc nam w jego tworzeniu i
udoskonalaniu. Moe take Ci pomoc w zrozumieniu, dlaczego nie dziala
tak, jak by tego oczekiwal, oraz jak rozwiza napotkane problemy.
Jak wygldaj szczeg'o/ly?
Architektura po4a jest zorientowana obiektowo (w Perlu, czy to nie
eleganckie?). Wspolny przodek wszystkich klas parserow zwie si
TransTractor. Ta dziwna nazwa wzila si std, e jest on odpowiedzialny za
tlumaczenie dokumentu i wydobywanie komunikatow.
Bardziej formalnie mowic, pobiera dokument do przetlumaczenia oraz plik
PO zawierajcy tlumaczenia uywany jako wejcie podczas tworzenia dwoch
oddzielnych plikow wyjciowych: innego pliku PO (wyniku wyodrbniania
komunikatow z dokumentu wejciowego) oraz przetlumaczonego dokumentu
(majcego tak sam struktur jak plik wejciowy, ale ze wszystkimi
komunikatami zamienionymi na zawarto wejciowego pliku PO). Poniej jest
graficzne przedstawienie tego procesu:
Dokument wejciowy -\ /-> Dokument wyjciowy
\ TransTractor:: / (przetlumaczony)
+-->-- parse() --- -+
/ \
Wejciowy PO -------/ \---> Wyjciowy PO
(wyodrbniony)
Ta mala ko jest podstaw calej architektury po4a. Jeli pominiesz
wejciowy plik PO i dokument wyjciowy, otrzymasz po4a-gettextize. Jeli
podasz oba pliki wejciowe i zlekcewaysz wyjciowy plik PO, otrzymasz
po4a-translate.
TransTractor::parse() jest wirtualn funkcj zaimplementowan w kadym
module. Tutaj podano prosty przyklad, eby zobrazowa jej dzialanie.
Przetwarza list akapitow, z ktorych kady zaczyna si od <p>.
1 sub parse {
2 PARAGRAPH: while (1) {
3 $my ($paragraph,$pararef,$line,$lref)=("","","","");
4 $my $first=1;
5 while (($line,$lref)=$document->shiftline() && defined($line)) {
6 if ($line =~ m/<p>/ && !$first--; ) {
7 $document->unshiftline($line,$lref);
8
9 $paragraph =~ s/^<p>//s;
10 $document->pushline("<p>".$document->translate($paragraph,$pararef));
11
12 next PARAGRAPH;
13 } else {
14 $paragraph .= $line;
15 $pararef = $lref unless(length($pararef));
16 }
17 }
18 return; # Nie otrzymano linii? Koniec pliku wejciowego.
19 }
20 }
W linii 6. po raz drugi napotkalimy <p>. Oznacza to kolejny akapit.
Powinnimy dlatego zwroci otrzyman lini do oryginalnego dokumentu (linia
7.), a na wyjcie doloy akapit zbudowany do tej pory. Po usuniciu z
niego pocztkowego <p> w linii 9., dokladamy ten element polczony z
tlumaczeniem reszty akapitu.
Funkcja translate() jest bardzo fajna (cool ;)). Dodaje swoje argumenty
na koniec wynikowego pliku PO (ekstrakcja) i zwraca ich tlumaczenie,
znalezione w wejciowym pliku PO (tlumaczenie). Poniewa jest uywana jako
cz argumentu pushline(), tlumaczenie lduje w wynikowym dokumencie.
Czy to nie jest fajne? Jest moliwe zbudowanie kompletnego modulu po4a w
mniej ni 20 liniach, jeeli tylko format jest wystarczajco prosty...
Wicej informacji o tym mona znale w Locale::Po4a::TransTractor(3pm).
Proces przekszta/lcania do formatu gettext: jak to dzia/la?
Idea jest nastpujca: pobranie oryginalnego dokumentu i jego tlumaczenia
i powiedzenie, e n-ty komunikat wyodrbniony z tlumaczenia jest
tlumaczeniem n-tego komunikatu wyodrbnionego z oryginalu. Aby to
zadzialalo, oba pliki musz mie dokladnie tak sam struktur. Na przyklad,
jeeli pliki maj ponisz struktur, to jest raczej niemoliwe, by 4.
komunikat tlumaczenia (typu "rozdzial") byl tlumaczeniem 4. komunikatu
oryginalu (typu "akapit").
Oryginal Tlumaczenie
rozdzial rozdzial
akapit akapit
akapit akapit
akapit rozdzial
rozdzial akapit
akapit akapit
Aby to osign, parsery po4a s uywane zarowno na pliku oryginalu, jak i
tlumaczenia, eby utworzy pliki PO, a nastpnie jest budowany z nich
trzeci plik PO zawierajcy komunikaty z drugiego pliku jako tlumaczenia
komunikatow z pierwszego. Aby sprawdzi, e komunikaty, ktore ze sob
lczymy, s rzeczywicie odpowiadajcymi sobie tlumaczeniami, parsesy
dokumentow w po4a powinny umieszcza informacje o typach skladniowych
komunikatow wyodrbnionych z dokumentu (wszystkie istniejce to robi,
Twoj te powinien). Nastpnie te informacje s uywane do sprawdzenia, e
oba dokumenty maj t sam skladni. W poprzednim przykladzie pozwolilo nam
to wykry, e 4. komunikat jest w jednym przypadku akapitem, a w drugim -
tytulem rozdzialu i zglosi problem.
Teoretycznie byloby moliwe zsynchronizowanie plikow po wykryciu
problemu (tak, jak to robi diff). Niestety, nie jest jasne, co zrobi z
komunikatami, ktore nie wystpujc w jednym z plikow, byly przyczyn
rozsynchronizowania. Dlatego obecna implementacja nie stara si
synchronizowa plikow i zglasza bld, kiedy co poszlo le, wymagajc od
uytkownika rcznego zmodyfikowania plikow w celu rozwizania problemu.
Nawet z tymi zabezpieczeniami, rzeczy mog le si potoczy. Wlanie dlatego
wszystkie tlumaczenia odgadnite w ten sposob s zaznaczane jako niepewne
("fuzzy"), aby tlumacz je przejrzal i sprawdzil.
Za/lcznik: Jak to dzia/la?
Hmm, to calkiem proste. Tlumaczony dokument nie jest bezporednio
zapisywany na dysk, ale trzymany w pamici, dopoki wszystkie zalczniki
nie zostan dodane. Wykorzystane algorytmy s raczej proste. Szukamy
linii pasujcej do wyraenia regularnego okrelajcego pozycj i dodajemy
zalcznik przed t lin, jeli tryb = before. Jeli nie jestemy w tym
trybie, to szukamy nastpnej linii pasujcej do ograniczenia i wstawiamy
zalcznik po tej linii, jeli jest to endboundary, lub przed ni, jeli
jest to beginboundary.
FAQ
Ten rozdzial zawiera odpowiedzi na czsto zadawane pytania. Tak naprawd,
wikszo tych pyta moe by sformulowanych jako "Dlaczego po4a zostalo
zaprojektowane tak, a nie inaczej?". Jeli wydaje Ci si, e po4a nie jest
wlaciwym narzdziem do tlumaczenia dokumentacji, powiniene rozway
przeczytanie tego rozdzialu. Jeli nie znajdziesz w nim odpowiedzi na
swoje pytanie, prosimy si z nami skontaktowa poprzez list dyskusyjn
<po4a-devel@lists.alioth.debian.org>. Uwielbiamy zna opinie
uytkownikow.
Dlaczego trzeba t/lumaczy kady akapit osobno?
Tak, w po4a, kady akapit jest tlumaczony osobno (w zasadzie, to kady
modul o tym decyduje, ale wszystkie istniejce moduly tak robi i Twoj
take powinien). S dwie glowne przyczyny takiego rozwizania:
o Kiedy techniczne czci dokumentu s ukryte, tlumacz nie moe w nich
zrobi balaganu. Im mniej znacznikow pokazujemy tlumaczowi, tym mniej
bldow moe popelni.
o Przycinanie dokumentu pomaga odizolowa zmiany w oryginalnym
dokumencie. Kiedy oryginal zostanie zmieniony, ten proces uproci
wyszukanie czci tlumacze potrzebujcych aktualizacji.
Nawet biorc pod uwag te plusy, niektorym ludziom nie podoba si osobne
tlumaczenie kadego akapitu. Postaram si odpowiedzie na ich obawy:
o Takie podejcie sprawdzilo si w projekcie KDE, pozwalajc temu
zespolowi na wyprodukowanie znacznej iloci przetlumaczonej i
aktualnej dokumentacji.
o Tlumacze mog wci uywa kontekstu tlumaczenia, poniewa wszystkie
komunikaty w pliku PO s w takiej samej kolejnoci jak w oryginalnym
dokumencie. Tlumaczenie sekwencyjne jest podobne, niezalenie, czy
uywa si po4a czy nie. I w kadym wypadku najlepszym sposobem
otrzymania kontekstu pozostaje skonwertowanie dokumentu do formatu
dokumentu drukowanego, poniewa formaty rodlowe tekstu mog nie by zbyt
czytelne.
o Takie podejcie jest uywany przez profesjonalnych tlumaczy. Zgadzam
si, maj oni troch inne cele ni tlumacze oprogramowania open-source.
Na przyklad moliwo latwego zarzdzania tlumaczeniem jest czsto dla
nich mniej istotna, poniewa zawarto rzadko si zmienia.
Dlaczego nie podzieli na zdania (lub mniejsze czci)?
Profesjonalne narzdzie tlumaczy czasami dziel dokument na poszczegolne
zdania, aby zmaksymalizowa wykorzystanie wczeniejszych tlumacze i
zwikszy szybko tlumaczenia. Problemem jest jednak to, e w zalenoci od
kontekstu to samo zdanie moe mie kilka tlumacze.
Akapity s z definicji dlusze ni zdania. Jeeli w dwoch dokumentach ten
sam akapit wystpuje, to moemy zaloy, e jego znaczenie (i tlumaczenie)
jest takie samo, niezalenie od kontekstu.
Dzielenie na czci mniejsze ni zdania byloby czym bardzo niedobrym. Za
duo miejsca by zajlo napisanie tu wyjanienie dlaczego, ale
zainteresowany czytelnik moe na przyklad przeczyta stron podrcznika
Locale::Maketext::TPJ13(3pm) (pochodzc z dokumentacji Perla). W
skrocie, kady jzyk ma okrelone zasady skladniowe i nie istnieje taki
sposob budowania zda przez lczenie ich czci, ktory by dzialal dla
wszystkich istniejcych jzykow (lub nawet dla tylko 5 czy 10
najpopularniejszych).
Dlaczego nie umieci orygina/lu jako komentarza do t/lumaczenia (lub w inny
spos'ob)?
Na pierwszy rzut oka gettext nie wydaje si by przeznaczony do
wszystkich rodzajow tlumacze. Na przyklad nie wydawal si on by
przystosowany do debconfa, interfejsu wszystkich pakietow Debiana
uywanego do interakcji z uytkownikiem podczas instalacji. W tym
przypadku teksty do tlumaczenia byly calkiem krotkie (tuzin linii dla
kadego pakietu) i bylo trudno umieci tlumaczenie w specjalnym pliku
poniewa musialo by dostpne jeszcze przed zainstalowaniem pakietu.
To dlatego opiekun debconfa zdecydowal zaimplementowa inne rozwizanie,
w ktorym tlumaczenia s umieszczane w tym samym pliku, co oryginal. Jest
to pocigajce. Kto moglby nawet chcie co takiego zrobi dla XML-a na
przyklad. Moglby on wyglda tak:
<section>
<title lang="en">My title</title>
<title lang="fr">Mon titre</title>
<para>
<text lang="en">My text.</text>
<text lang="fr">Mon texte.</text>
</para>
</section>
Jednak bylo to na tyle problematyczne, e obecnie jest uywane rozwizanie
oparte na plikach PO. Tylko oryginalny tekst moe by edytowany w pliku,
a tlumaczenia musz si pojawi w plikach PO, wycignitych z glownego
szablonu (lczonych z powrotem w czasie kompilacji pakietu). Ten stary
system jest potpiany z kilku powodow:
o problemy w zarzdzaniu
Jeeli kilku tlumaczy dostarczy lat w tym samym czasie, bdzie trudno
polczy te laty wszystkie razem.
Jak wykry te zmiany w oryginale, ktore musz by zastosowane w
tlumaczeniach? Aby uy programu diff, trzeba bylo zanotowa wersj
oryginalu, ktora zostala przetlumaczone. Tj. potrzebujesz pliku PO
w Twoim pliku.
o problemy z kodowaniem znakow
Rozwizanie to jest dobre tylko dla europejskich jzykow, jednak
wprowadzenie koreaskiego, rosyjskiego lub arabskiego bardzo
wszystko komplikuje. Rozwizaniem moglby by UTF, jednak wci jest z
nim kilka problemow.
Co wicej takie problemy s trudne do wychwycenia (tj. tylko
Koreaczycy zauwa e kodowanie znakow w koreaskim tekcie jest zepsute
[bo tlumacz byl Rosjaninem]).
gettext rozwizuje wszystkie te problemy razem.
Ale gettext nie zosta/l zaprojektowany do takiego uycia!
To prawda, ale do tej pory nikt nie znalazl lepszego rozwizania. Jedyn
znan alternatyw jest rczne tlumaczenie ze wszystkimi problemami w jego
zarzdzaniu.
Co z innymi narzdziami do t/lumacze dokumentacji wykorzystujcymi gettext?
O ile mi wiadomo, s tylko dwa takie:
poxml
Jest to narzdzie rozwijane przez ludzi z KDE obslugujce format
DocBook XML. O ile mi wiadomo, byl to pierwszy program wycigajcy
lacuchy znakow do przetlumaczenia z dokumentacji do plikow PO i
wstawiajcy je z powrotem po przetlumaczeniu.
Moe on obslugiwa tylko XML i czciowo DTD. Jestem bardzo
niezadowolony z obslugi list, ktore zostaj umieszczone w jednym
wielkim msgid. Kiedy lista staje si dluga, sprawa si komplikuje.
po-debiandoc
Program utworzony przez Denisa Barbiera jest poprzednikiem modulu
SGML po4a, ktory w mniejszym bd wikszym stopniu go zastpuje, czynic
przestarzalym. Zgodnie ze sw nazw obsluguje tylko DebianDoc DTD,
ktory jest DTD mniej lub bardziej przestarzalym.
Najwiksz zalet po4a nad nimi jest latwo umieszczania dodatkowej
zawartoci (co jest nawet gorsze tutaj) i przejcia na format gettext.
Przekazywanie deweloperom wiedzy o t/lumaczeniu
Probujc tlumaczy dokumentacj lub programy mona napotka trzy rodzaje
problemow: lingwistyczne (nie kady mowi dwoma jzykami), techniczne (to
dlatego istnieje po4a) i ludzkie. Nie wszyscy deweloperzy rozumiej
potrzeb tlumacze. Nawet majc dobre chci, mog ignorowa potrzeb
upraszczania pracy tlumaczy. Aby w tym pomoc, po4a dostarcza wiele
dokumentacji, do ktorej mona si odnosi.
Innym wanym punktem jest to, e kady plik z tlumaczeniem zaczyna si od
krotkiego komentarza okrelajcego, czym jest ten plik i jak go uy.
Powinno to pomoc deweloperom, zalanym tonami plikow w ronych jzykach,
ktorych nie znaj, pomoc w poprawnym obslueniu tego.
W projekcie po4a przetlumaczone dokumenty nie s plikami rodlowymi.
Poniewa jestemy przyzwyczajeni do tego, e pliki sgml s plikami
rodlowymi, latwo jest o pomylk. Dlatego wszystkie pliki zawieraj taki
naglowek:
| ****************************************************
| * PLIK WYGENEROWANY, NIE EDYTOWA *
| * TO NIE JEST PLIK RODLOWY, ALE WYNIK KOMPILACJI *
| ****************************************************
|
| Ten plik zostal wygenerowany przez po4a-translate(1). Nie przechowuj go
| (na przyklad w CVS-ie), ale przechowuj plik PO, uyty jako plik rodlowy
| przez polecenie po4a-translate.
|
| Tak naprawd, potraktuj ten plik jako plik binarny, a plik PO jako zwykly
| plik rodlowy: jeli plik PO zaginie, to bdzie trudniej zachowa aktualno
| tego tlumaczenia ;)
Podobnie, to co naley zrobi ze zwyklymi plikami PO programu gettext, to
skopiowa je do katalogu po/. Ale w przypadku plik'ow zarzdzanych przez
po4a to nie dzia/la. Najwikszym ryzykiem tutaj jest to, e deweloper
usunie istniejce tlumaczenia jego programu wraz z tlumaczeniami
dokumentacji. (Oba nie mog by przechowywane w jednym pliku PO, poniewa
program wymaga instalacji pliku tlumacze jako pliku mo, podczas gdy
dokumentacja uywa tlumacze w czasie kompilacji). Dlatego pliki PO
tworzone przez modul po-debiandoc zawieraj poniszy naglowek:
#
# RADY DLA DEWELOPEROW:
# - nie trzeba rcznie edytowa plikow POT i PO.
# - ten plik zawiera tlumaczenie Twoich szablonow confiteor.
# Nie zastpuj tlumacze Twojego programu tym plikiem !!
# (albo tlumacze bd na Ciebie wciekli)
#
# RADY DLA TLUMACZY:
# Jeli nie jeste zaznajomiony z formatem PO, warto przeczyta
# dokumentacj pakietu gettext, zwlaszcza sekcje powicone
# temu formatowi. Na przyklad uruchom:
# info -n "(gettext)PO Files"
# info -n "(gettext)Heder Centry"
#
# Informacje specyficzne po-debconf s dostpne w
# /usr/share/doc/po-debconf/README-trans
# lub http://www.debian.org/intl/l10n/po-debconf/README-trans
#
PODSUMOWANIE plus'ow i minus'ow rozwizania opartego na gettext
o Tlumaczenia nie s trzymane wraz z oryginalem, co pozwala w prosty
sposob wykry, czy tlumaczenia nie s przestarzale.
o Tlumaczenia s przechowywane w oddzielnych plikach, dziki czemu
tlumacze ronych jzykow sobie nie przeszkadzaj, zarowno kiedy podsylaj
swoje tlumaczenia, jak i kiedy zmieniaj kodowanie znakow pliku.
o Wewntrznie jest oparty na pakiecie gettext (ale po4a oferuje bardzo
prosty interfejs, tak e nie ma potrzeby poznawania wewntrznych
mechanizmow, aby go uy). W ten sposob, nie musimy ponownie wymyla
kola, a poniewa gettext jest szeroko uywany, mamy nadziej, e w
wikszym lub mniejszym stopniu jest wolny od bldow.
o Z punktu widzenia kocowego uytkownika nic si nie zmienilo (poza tym,
e tlumaczenia s lepiej zarzdzane). Wynikowe pliki z dokumentacj s tak
samo dystrybuowane.
o Tlumacze nie musz uczy si skladni nowego pliku i mog po prostu uy
swojego ulubionego edytora plikow PO (jak tryb PO Emasca, Lokalize
lub Gtranslator).
o gettext udostpnia prosty sposob otrzymania statystyk o tym, co
zostalo zrobione, co powinno by przejrzane i zaktualizowane, a co
jeszcze jest do zrobienia. Przyklady mona znale POD tymi adresami:
- http://kv-53.narod.ru/kaider1.png
- http://www.debian.org/intl/l10n/
Nie wszystko zloto, co si wieci - to podejcie ma take kilka minusow, z
ktorymi musimy sobie poradzi.
o Na pierwszy rzut oka zalczniki s... dziwne.
o Nie mona dostosowywa tlumaczonego tekstu do wlasnych upodoba, na
przyklad przez podzielenie w danym miejscu na akapity, polczenie
dwoch innych akapitow w jeden. Jednak w pewnym sensie, jeeli jest
jaki problem z oryginalem, powinno to zosta zgloszone jako bld.
o Nawet majc latwy interfejs, wci pozostaje nowym narzdziem, ktorego
trzeba si uczy.
Jednym z moich marze jest zintegrowanie w jaki sposob po4a z
programami Gtranslator lub Lokalize. Kiedy plik SGML jest otwierany,
komunikaty zostaj automatycznie wycigane. Kiedy jest zamykany,
przetlumaczony plik jest zapisywany na dysk. Jeli uda nam si zrobi
modul MS Word (TM) (a przynajmniej RFT), to bd mogli go nawet uywa
profesjonalni tlumacze.
AUTORZY
Denis Barbier <barbier,linuxfr.org>
Martin Quinson (mquinson#debian.org)
