Provided by: manpages-pl_20060617-4_all bug

NAZWA

       fdisk - Obsluga tablicy partycji dla Linuksa

SK/LADNIA

       fdisk [-u] [-b rozmiar_sektora] urzdzenie

       fdisk -l [-u] [-b rozmiar_sektora] [urzdzenie ...]

       fdisk -s partycja ...

       fdisk -v

OPIS

       Dyski  twarde  mog  by  podzielone na jeden lub wicej logicznych dyskow
       zwanych partycjami.  Podzial  ten  jest  zapisany  w  tablicy  partycji
       znajdujcej si w sektorze 0 dysku.

       W  wiecie  BSD  mowi  si o tzw. "plastrach dyskowych" (`disk slices') i
       "etykiecie dysku" (`disklabel').

       Linux potrzebuje przynajmniej jednej partycji  --  mianowicie  partycji
       przeznaczonej  na glowny system plikow.  Moe uywa plikow i/lub partycji
       wymiany, ale te drugie s bardziej wydajne. Tak  wic,  zazwyczaj  uywana
       jest  druga  partycja  linuksowa  przeznaczona na partycj wymiany (tzw.
       swap).  Na komputerach o architekturze zgodnej z Intelem, BIOS,  uywany
       do  uruchamiania  systemu,  czsto  ma  dostp  tylko  do pierwszych 1024
       cylindrow dysku. Z tego powodu osoby majce due dyski czsto tworz trzeci
       partycj  o  rozmiarze  kilku  MB,  zazwyczaj montowan w katalogu /boot,
       ktora przechowuje obraz jdra i kilka dodatkowych plikow  potrzebnych  w
       czasie  uruchamiania  systemu, eby mie pewno, e te rzeczy s dostpne dla
       BIOS-u.  Mog by rone przyczyny, zwizane z  bezpieczestwem,  ulatwieniem
       administrowania  i tworzenia kopii zapasowych lub testowaniem, eby uywa
       wikszej liczby partycji ni to minimum.

       fdisk (w pierwszej wersji jego wywolania) to obslugiwany z  pomoc  menu
       program  do  dzialania  na  tablicy  partycji  dysku twardego.  Rozumie
       partycje DOS-owe oraz etykiety dyskow typu BSD lub SUN-a.

       Urzdzenie jest zwykle jednym z:
              /dev/hda
              /dev/hdb
              /dev/sda
              /dev/sdb
       (/dev/hd[a-h] -- to dyski IDE, /dev/sd[a-p] -- dyski SCSI, /dev/ed[a-d]
       --  dyski ESDI, /dev/xd[ab] -- dyski XT).  Nazwa urzdzenia odnosi si do
       calego dysku.

       Partycja to nazwa urzdzenia, za  ktor  nastpuje  liczba.  Na  przyklad,
       /dev/hda1   jest  pierwsz  partycj  pierwszego  dysku  twardego  IDE  w
       systemie.  Dyski IDE mog zawiera do 63 partycji, a dyski SCSI -- do 15.
       Zobacz take /usr/src/linux/Documentation/devices.txt.

       Etykieta  dysku  typu BSD/SUN moe opisywa 8 partycji, z ktorych trzecia
       powinna by specjaln partycj oznaczajc caly dysk. Partycji,  ktora  uywa
       swojego pierwszego sektora (jak na przyklad partycja wymiany) nie naley
       umieszcza w cylindrze 0, poniewa zniszczy to etykiet dysku.

       Etykieta dysku  typu  IRIX/SGI  moe  opisywa  16  partycji,  z  ktorych
       jedenasta  powinna  by  partycj  calego  "woluminu", natomiast dziewita
       powinna by tzw. "naglowkiem woluminu".  Naglowek woluminu take  pokrywa
       cal  tablic  partycji,  tzn.   zaczyna  si   w bloku zerowym i domylnie
       cignie si przez pi cylindrow.  Pozostale miejsce  w  naglowku  woluminu
       moe  by  uyte  przez  wpisy  glownych  katalogow. adna partycja nie moe
       nachodzi na naglowek woluminu.  Take, nie naley zmienia  typu  naglowka
       woluminu,  ani tworzy na nim systemu plikow, poniewa spowoduje to utrat
       tablicy partycji. Prosz uywa tego typu  etykiety  dysku  tylko  podczas
       pracy  z  Linuksem  na komputerach IRIX/SGI lub podczas pracy z dyskami
       IRIX/SGI pod Linuksem.

       Tablica partycji typu DOS moe opisa  nieograniczon  liczb  partycji.  W
       sektorze  0  jest  miejsce  na opis 4 partycji (zwanych podstawowymi --
       `primary'). Jedna z nich moe by  partycj  rozszerzon;  jest  ona  jakby
       pudelkiem zawierajcym partycje logiczne, ktorych deskryptory mona znale
       w wizanej licie sektorow, z ktorych kady poprzedza odpowiadajc  partycj
       logiczn.   Cztery podstawowe partycje, niezalenie od tego czy s obecne,
       czy nie, otrzymuj numery od 1 do 4. Numery partycji logicznych zaczynaj
       si od 5.

       W  tablicy partycji typu DOS pocztkowe przesunicie (`offset') i rozmiar
       kadej partycji przechowywany  jest  na  dwa  sposoby:  jako  bezwzgldna
       liczba   sektorow   (zapisywana   na   32   bitach)   i   jako   trojka
       Cylindry/Glowice/Sektory   (Cylinders/Heads/Sectors)   (zapisywana   na
       10+8+6  bitach).  Pierwszy  zapis  jest  w porzdku - przy 512-bajtowych
       sektorach bdzie dzialal a do 2 TB. W przypadku drugiego zapisu  wystpuj
       dwa  male problemy. Przede wszystkim pola C/H/S mog by wypelnione tylko
       wtedy, gdy znana jest liczba glowic oraz liczba sektorow na  ciece.  Po
       drugie,  nawet jeeli te liczby s znane, to te 24 bity, ktore s dostpne,
       nie wystarczaj.  DOS uywa tylko C/H/S, Windows -- obu,  a  Linux  nigdy
       nie uywa C/H/S.

       Jeli  jest to moliwe, fdisk automatycznie uzyska informacje o geometrii
       dysku.  Niekoniecznie musi to by fizyczna geometria  dysku  (co  wicej,
       nowoczesne  dyski  w  rzeczywistoci  nie maj czego takiego jak fizyczna
       geometria, a w kadym razie nie maj niczego, co  mogloby  by  opisane  w
       prostej  postaci cylindry/glowice/sektory), lecz geometria, ktorej uywa
       MS-DOS dla tablicy partycji.

       Zazwyczaj wszystko idzie dobrze i nie ma adnych problemow, jeeli  Linux
       jest  jedynym  systemem  na  dysku. Jednake, jeli dysk bdzie dzielony z
       innymi systemami operacyjnymi, to dobrym pomyslem  jest  utworzenie  co
       najmniej   jednej   partycji   fdiskiem  pochodzcym  z  innego  systemu
       operacyjnego. Linux, podczas uruchamiania, przeglda tablic  partycji  i
       stara  si  wywnioskowa,  jaka (falszywa) geometria dysku jest wymagana,
       eby mogl dobrze wspolpracowa z innymi systemami.

       Gdy  drukowana  jest  tablica  partycji,  dokonywane  jest  sprawdzenie
       konsystencji  wpisow  tablicy. Sprawdzane jest, czy fizyczne i logiczne
       punkty startowe i kocowe s takie same, oraz czy partycja rozpoczyna  si
       i koczy w granicach cylindrow (poza pierwsz partycj).

       Niektore  wersje  MS-DOS tworz pierwsz partycj, ktora nie rozpoczyna si
       na granicy cylindra, lecz na 2 sektorze pierwszego  cylindra.  Partycje
       rozpoczynajce  si  na  cylindrze  1  nie  mog  rozpoczyna si na granicy
       cylindra, lecz raczej nie powinno to sprawia problemow, chyba e  uywasz
       OS/2.

       Funkcje sync() i ioctl() BLKRRPART s wywolywane (o ile zmieniono tablic
       partycji)  przed  wyjciem,   kiedy   tablica   partycji   zostanie   ju
       zaktualizowana.    Dawno  temu  bylo  konieczne  przeladowanie  systemu
       (reboot) po uyciu fdiska.  Teraz nie powinno  by  takiej  potrzeby;  co
       wicej,  zbyt  szybkie przeladowanie systemu moe spowodowa utrat jeszcze
       nie zapisanych danych. Prosz zauway, e zarowno jdro,  jak  i  dysk  mog
       buforowa dane.

OSTRZEENIE DOS 6.x

       Komenda  FORMAT z DOS 6.x szuka informacji w pierwszym sektorze obszaru
       danych partycji i traktuje je jako godniejsze zaufania ni informacje  z
       tablicy  partycji.   Dosowy  FORMAT oczekuje od dosowego FDISK-a, e ten
       wyczyci  pierwsze  512  bajtow  obszarow  danych  przy  kadej   zmianie
       rozmiarow. Dosowy FORMAT zajrzy do tych dodatkowych danych nawet z flag
       /U -- uwaamy to za bld tych programow.

       Tak wic uywajc cfdiska lub fdiska do zmiany rozmiaru partycji  dosowej,
       naley  te uy dd do wyzerowania pierwszych 512 bajtow tej partycji przed
       uyciem dosowego FORMAT. Na przyklad,  po  utworzeniu  dosowej  partycji
       programem   cfdisk,  powinno  si   wykona  polecenie  "dd  if=/dev/zero
       of=/dev/hda1  bs=512  count=1",  ktore  zeruje  pierwszych  512  bajtow
       partycji.

       BD NIEWYOBRAALNIE OSTRONY przy uywaniu komendy dd, gdy mala pomylka moe
       spowodowa zniszczenie wszystkich danych z dysku.

       Dla najlepszych wynikow, zawsze powiniene uywa fdiska specyficznego dla
       danego  systemowi  operacyjnemu. Na przyklad, partycje dosowe powiniene
       tworzy dosowym  FDISK-iem,  a  linuksowe  --  linuksowym  fdiskiem  lub
       cfdiskiem.

OPCJE

       -b rozmiar_sektora
              Okrela  rozmiar  sektora dysku. Moliwe wartoci s nastpujca: 512,
              1024 lub 2048.  (Ostatnie jdra znaj rozmiar sektora. Prosz  uywa
              tej  opcji  tylko dla starych jder lub w celu nadpisania wartoci
              podanej przez jdro).

       -l     Drukuje tablice partycji dla podanych urzdze i koczy  dzialanie.
              Jeeli nie podano adnych urzdze, to uywane s urzdzenia wymienione
              w pliku /proc/partitions (o ile taki istnieje).

       -s partycja
              Wypisuje na standardowym wyjciu rozmiar partycji (blokach).

       -v     Drukuje numer wersji fdiska i koczy dzialanie.

B/LDY

       Istnieje kilka ronych programow *fdisk.  Kady z nich ma swoje  problemy
       i zalety.  Prosimy wyprobowa ich w nastpujcej kolejnoci: cfdisk, fdisk,
       sfdisk.   (Istotnie,  cfdisk  jest  piknym  programem,  majcym   surowe
       wymagania  co  do  tablic  partycji,  ktore akceptuje, tworzcym tablice
       partycji wysokiej jakoci.  Naley go uywa, jeeli tylko jest taka moliwo.
       fdisk  jest  programem  majcym  wiele  bldow,  robicym  mtne  rzeczy --
       zazwyczaj zdarza mu si da sensowne wyniki. Jego  pojedyncz  zalet  jest
       obsluga etykiet dyskow typu BSD i innych nie-DOS-owych tablic partycji.
       Naley go unika, jeeli tylko jest taka moliwo.   sfdisk  jest  programem
       tylko  dla  hakerow  --  interfejs uytkownika jest okropny, ale program
       jest poprawniejszy od fdiska i potniejszy  od  zarowno  fdiska,  jak  i
       cfdiska. Co wicej, moe by uywany nieinterakcyjnie).

       Etykiety  dysku typu IRIX/SGI nie s jeszcze obslugiwane przez jdro.  Co
       wicej,  katalogi glowkowe (header directories) IRIX/SGI nie s jeszcze w
       pelni obslugiwane.

       Brak opcji "zapisz tablic partycji do pliku".

ZOBACZ TAKE

       cfdisk(8), parted(8), sfdisk(8).

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze  tlumaczenie  pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
       Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic  midzy  powyszym
       opisem  a  rzeczywistym  zachowaniem  opisywanego programu lub funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.