Provided by:
manpages-pl_20060617-4_all 
NAZWA
fdisk - Obsluga tablicy partycji dla Linuksa
SK/LADNIA
fdisk [-u] [-b rozmiar_sektora] urzdzenie
fdisk -l [-u] [-b rozmiar_sektora] [urzdzenie ...]
fdisk -s partycja ...
fdisk -v
OPIS
Dyski twarde mog by podzielone na jeden lub wicej logicznych dyskow
zwanych partycjami. Podzial ten jest zapisany w tablicy partycji
znajdujcej si w sektorze 0 dysku.
W wiecie BSD mowi si o tzw. "plastrach dyskowych" (`disk slices') i
"etykiecie dysku" (`disklabel').
Linux potrzebuje przynajmniej jednej partycji -- mianowicie partycji
przeznaczonej na glowny system plikow. Moe uywa plikow i/lub partycji
wymiany, ale te drugie s bardziej wydajne. Tak wic, zazwyczaj uywana
jest druga partycja linuksowa przeznaczona na partycj wymiany (tzw.
swap). Na komputerach o architekturze zgodnej z Intelem, BIOS, uywany
do uruchamiania systemu, czsto ma dostp tylko do pierwszych 1024
cylindrow dysku. Z tego powodu osoby majce due dyski czsto tworz trzeci
partycj o rozmiarze kilku MB, zazwyczaj montowan w katalogu /boot,
ktora przechowuje obraz jdra i kilka dodatkowych plikow potrzebnych w
czasie uruchamiania systemu, eby mie pewno, e te rzeczy s dostpne dla
BIOS-u. Mog by rone przyczyny, zwizane z bezpieczestwem, ulatwieniem
administrowania i tworzenia kopii zapasowych lub testowaniem, eby uywa
wikszej liczby partycji ni to minimum.
fdisk (w pierwszej wersji jego wywolania) to obslugiwany z pomoc menu
program do dzialania na tablicy partycji dysku twardego. Rozumie
partycje DOS-owe oraz etykiety dyskow typu BSD lub SUN-a.
Urzdzenie jest zwykle jednym z:
/dev/hda
/dev/hdb
/dev/sda
/dev/sdb
(/dev/hd[a-h] -- to dyski IDE, /dev/sd[a-p] -- dyski SCSI, /dev/ed[a-d]
-- dyski ESDI, /dev/xd[ab] -- dyski XT). Nazwa urzdzenia odnosi si do
calego dysku.
Partycja to nazwa urzdzenia, za ktor nastpuje liczba. Na przyklad,
/dev/hda1 jest pierwsz partycj pierwszego dysku twardego IDE w
systemie. Dyski IDE mog zawiera do 63 partycji, a dyski SCSI -- do 15.
Zobacz take /usr/src/linux/Documentation/devices.txt.
Etykieta dysku typu BSD/SUN moe opisywa 8 partycji, z ktorych trzecia
powinna by specjaln partycj oznaczajc caly dysk. Partycji, ktora uywa
swojego pierwszego sektora (jak na przyklad partycja wymiany) nie naley
umieszcza w cylindrze 0, poniewa zniszczy to etykiet dysku.
Etykieta dysku typu IRIX/SGI moe opisywa 16 partycji, z ktorych
jedenasta powinna by partycj calego "woluminu", natomiast dziewita
powinna by tzw. "naglowkiem woluminu". Naglowek woluminu take pokrywa
cal tablic partycji, tzn. zaczyna si w bloku zerowym i domylnie
cignie si przez pi cylindrow. Pozostale miejsce w naglowku woluminu
moe by uyte przez wpisy glownych katalogow. adna partycja nie moe
nachodzi na naglowek woluminu. Take, nie naley zmienia typu naglowka
woluminu, ani tworzy na nim systemu plikow, poniewa spowoduje to utrat
tablicy partycji. Prosz uywa tego typu etykiety dysku tylko podczas
pracy z Linuksem na komputerach IRIX/SGI lub podczas pracy z dyskami
IRIX/SGI pod Linuksem.
Tablica partycji typu DOS moe opisa nieograniczon liczb partycji. W
sektorze 0 jest miejsce na opis 4 partycji (zwanych podstawowymi --
`primary'). Jedna z nich moe by partycj rozszerzon; jest ona jakby
pudelkiem zawierajcym partycje logiczne, ktorych deskryptory mona znale
w wizanej licie sektorow, z ktorych kady poprzedza odpowiadajc partycj
logiczn. Cztery podstawowe partycje, niezalenie od tego czy s obecne,
czy nie, otrzymuj numery od 1 do 4. Numery partycji logicznych zaczynaj
si od 5.
W tablicy partycji typu DOS pocztkowe przesunicie (`offset') i rozmiar
kadej partycji przechowywany jest na dwa sposoby: jako bezwzgldna
liczba sektorow (zapisywana na 32 bitach) i jako trojka
Cylindry/Glowice/Sektory (Cylinders/Heads/Sectors) (zapisywana na
10+8+6 bitach). Pierwszy zapis jest w porzdku - przy 512-bajtowych
sektorach bdzie dzialal a do 2 TB. W przypadku drugiego zapisu wystpuj
dwa male problemy. Przede wszystkim pola C/H/S mog by wypelnione tylko
wtedy, gdy znana jest liczba glowic oraz liczba sektorow na ciece. Po
drugie, nawet jeeli te liczby s znane, to te 24 bity, ktore s dostpne,
nie wystarczaj. DOS uywa tylko C/H/S, Windows -- obu, a Linux nigdy
nie uywa C/H/S.
Jeli jest to moliwe, fdisk automatycznie uzyska informacje o geometrii
dysku. Niekoniecznie musi to by fizyczna geometria dysku (co wicej,
nowoczesne dyski w rzeczywistoci nie maj czego takiego jak fizyczna
geometria, a w kadym razie nie maj niczego, co mogloby by opisane w
prostej postaci cylindry/glowice/sektory), lecz geometria, ktorej uywa
MS-DOS dla tablicy partycji.
Zazwyczaj wszystko idzie dobrze i nie ma adnych problemow, jeeli Linux
jest jedynym systemem na dysku. Jednake, jeli dysk bdzie dzielony z
innymi systemami operacyjnymi, to dobrym pomyslem jest utworzenie co
najmniej jednej partycji fdiskiem pochodzcym z innego systemu
operacyjnego. Linux, podczas uruchamiania, przeglda tablic partycji i
stara si wywnioskowa, jaka (falszywa) geometria dysku jest wymagana,
eby mogl dobrze wspolpracowa z innymi systemami.
Gdy drukowana jest tablica partycji, dokonywane jest sprawdzenie
konsystencji wpisow tablicy. Sprawdzane jest, czy fizyczne i logiczne
punkty startowe i kocowe s takie same, oraz czy partycja rozpoczyna si
i koczy w granicach cylindrow (poza pierwsz partycj).
Niektore wersje MS-DOS tworz pierwsz partycj, ktora nie rozpoczyna si
na granicy cylindra, lecz na 2 sektorze pierwszego cylindra. Partycje
rozpoczynajce si na cylindrze 1 nie mog rozpoczyna si na granicy
cylindra, lecz raczej nie powinno to sprawia problemow, chyba e uywasz
OS/2.
Funkcje sync() i ioctl() BLKRRPART s wywolywane (o ile zmieniono tablic
partycji) przed wyjciem, kiedy tablica partycji zostanie ju
zaktualizowana. Dawno temu bylo konieczne przeladowanie systemu
(reboot) po uyciu fdiska. Teraz nie powinno by takiej potrzeby; co
wicej, zbyt szybkie przeladowanie systemu moe spowodowa utrat jeszcze
nie zapisanych danych. Prosz zauway, e zarowno jdro, jak i dysk mog
buforowa dane.
OSTRZEENIE DOS 6.x
Komenda FORMAT z DOS 6.x szuka informacji w pierwszym sektorze obszaru
danych partycji i traktuje je jako godniejsze zaufania ni informacje z
tablicy partycji. Dosowy FORMAT oczekuje od dosowego FDISK-a, e ten
wyczyci pierwsze 512 bajtow obszarow danych przy kadej zmianie
rozmiarow. Dosowy FORMAT zajrzy do tych dodatkowych danych nawet z flag
/U -- uwaamy to za bld tych programow.
Tak wic uywajc cfdiska lub fdiska do zmiany rozmiaru partycji dosowej,
naley te uy dd do wyzerowania pierwszych 512 bajtow tej partycji przed
uyciem dosowego FORMAT. Na przyklad, po utworzeniu dosowej partycji
programem cfdisk, powinno si wykona polecenie "dd if=/dev/zero
of=/dev/hda1 bs=512 count=1", ktore zeruje pierwszych 512 bajtow
partycji.
BD NIEWYOBRAALNIE OSTRONY przy uywaniu komendy dd, gdy mala pomylka moe
spowodowa zniszczenie wszystkich danych z dysku.
Dla najlepszych wynikow, zawsze powiniene uywa fdiska specyficznego dla
danego systemowi operacyjnemu. Na przyklad, partycje dosowe powiniene
tworzy dosowym FDISK-iem, a linuksowe -- linuksowym fdiskiem lub
cfdiskiem.
OPCJE
-b rozmiar_sektora
Okrela rozmiar sektora dysku. Moliwe wartoci s nastpujca: 512,
1024 lub 2048. (Ostatnie jdra znaj rozmiar sektora. Prosz uywa
tej opcji tylko dla starych jder lub w celu nadpisania wartoci
podanej przez jdro).
-l Drukuje tablice partycji dla podanych urzdze i koczy dzialanie.
Jeeli nie podano adnych urzdze, to uywane s urzdzenia wymienione
w pliku /proc/partitions (o ile taki istnieje).
-s partycja
Wypisuje na standardowym wyjciu rozmiar partycji (blokach).
-v Drukuje numer wersji fdiska i koczy dzialanie.
B/LDY
Istnieje kilka ronych programow *fdisk. Kady z nich ma swoje problemy
i zalety. Prosimy wyprobowa ich w nastpujcej kolejnoci: cfdisk, fdisk,
sfdisk. (Istotnie, cfdisk jest piknym programem, majcym surowe
wymagania co do tablic partycji, ktore akceptuje, tworzcym tablice
partycji wysokiej jakoci. Naley go uywa, jeeli tylko jest taka moliwo.
fdisk jest programem majcym wiele bldow, robicym mtne rzeczy --
zazwyczaj zdarza mu si da sensowne wyniki. Jego pojedyncz zalet jest
obsluga etykiet dyskow typu BSD i innych nie-DOS-owych tablic partycji.
Naley go unika, jeeli tylko jest taka moliwo. sfdisk jest programem
tylko dla hakerow -- interfejs uytkownika jest okropny, ale program
jest poprawniejszy od fdiska i potniejszy od zarowno fdiska, jak i
cfdiska. Co wicej, moe by uywany nieinterakcyjnie).
Etykiety dysku typu IRIX/SGI nie s jeszcze obslugiwane przez jdro. Co
wicej, katalogi glowkowe (header directories) IRIX/SGI nie s jeszcze w
pelni obslugiwane.
Brak opcji "zapisz tablic partycji do pliku".
ZOBACZ TAKE
cfdisk(8), parted(8), sfdisk(8).
INFORMACJE O T/LUMACZENIU
Powysze tlumaczenie pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic midzy powyszym
opisem a rzeczywistym zachowaniem opisywanego programu lub funkcji,
prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.