Provided by: manpages-pl_20060617-4_all bug

NAZWA

       fdisk - Obsługa tablicy partycji dla Linuksa

SKŁADNIA

       fdisk [-u] [-b rozmiar_sektora] urządzenie

       fdisk -l [-u] [-b rozmiar_sektora] [urządzenie ...]

       fdisk -s partycja ...

       fdisk -v

OPIS

       Dyski twarde mogą być podzielone na jeden lub więcej logicznych dysków zwanych partycjami.
       Podział ten jest zapisany w tablicy partycji znajdującej się w sektorze 0 dysku.

       W świecie BSD mówi się o tzw. "plastrach dyskowych" (`disk slices')  i  "etykiecie  dysku"
       (`disklabel').

       Linux  potrzebuje  przynajmniej  jednej  partycji  —  mianowicie partycji przeznaczonej na
       główny system plików.  Może używać  plików  i/lub  partycji  wymiany,  ale  te  drugie  są
       bardziej  wydajne.  Tak więc, zazwyczaj używana jest druga partycja linuksowa przeznaczona
       na partycję wymiany (tzw. swap).  Na komputerach o architekturze zgodnej z Intelem,  BIOS,
       używany  do  uruchamiania  systemu,  często  ma  dostęp tylko do pierwszych 1024 cylindrów
       dysku. Z tego powodu osoby mające duże dyski często tworzą trzecią  partycję  o  rozmiarze
       kilku  MB,  zazwyczaj  montowaną  w  katalogu /boot, która przechowuje obraz jądra i kilka
       dodatkowych plików potrzebnych w czasie uruchamiania systemu, żeby  mieć  pewność,  że  te
       rzeczy  są  dostępne  dla  BIOS-u.   Mogą być różne przyczyny, związane z bezpieczeństwem,
       ułatwieniem administrowania i tworzenia kopii  zapasowych  lub  testowaniem,  żeby  używać
       większej liczby partycji niż to minimum.

       fdisk  (w  pierwszej  wersji  jego  wywołania)  to  obsługiwany  z  pomocą menu program do
       działania na tablicy partycji dysku twardego.   Rozumie  partycje  DOS-owe  oraz  etykiety
       dysków typu BSD lub SUN-a.

       Urządzenie jest zwykle jednym z:
              /dev/hda
              /dev/hdb
              /dev/sda
              /dev/sdb
       (/dev/hd[a-h]  —  to  dyski  IDE,  /dev/sd[a-p]  —  dyski SCSI, /dev/ed[a-d] — dyski ESDI,
       /dev/xd[ab] — dyski XT).  Nazwa urządzenia odnosi się do całego dysku.

       Partycja to nazwa urządzenia, za którą  następuje  liczba.  Na  przykład,  /dev/hda1  jest
       pierwszą partycją pierwszego dysku twardego IDE w systemie.  Dyski IDE mogą zawierać do 63
       partycji, a dyski SCSI — do 15.  Zobacz także /usr/src/linux/Documentation/devices.txt.

       Etykieta dysku typu BSD/SUN może opisywać  8  partycji,  z  których  trzecia  powinna  być
       specjalną partycją oznaczającą cały dysk. Partycji, która używa swojego pierwszego sektora
       (jak na przykład partycja wymiany) nie należy umieszczać w cylindrze 0, ponieważ  zniszczy
       to etykietę dysku.

       Etykieta  dysku  typu  IRIX/SGI może opisywać 16 partycji, z których jedenasta powinna być
       partycją całego "woluminu", natomiast dziewiąta powinna być  tzw.  "nagłówkiem  woluminu".
       Nagłówek  woluminu także pokrywa całą tablicę partycji, tzn.  zaczyna się  w bloku zerowym
       i domyślnie ciągnie się przez pięć cylindrów.  Pozostałe miejsce w nagłówku woluminu  może
       być  użyte  przez  wpisy głównych katalogów. Żadna partycja nie może nachodzić na nagłówek
       woluminu.  Także, nie należy zmieniać typu nagłówka woluminu, ani tworzyć na  nim  systemu
       plików,  ponieważ  spowoduje  to utratę tablicy partycji. Proszę używać tego typu etykiety
       dysku tylko podczas pracy z Linuksem na komputerach IRIX/SGI lub podczas pracy  z  dyskami
       IRIX/SGI pod Linuksem.

       Tablica  partycji  typu  DOS może opisać nieograniczoną liczbę partycji. W sektorze 0 jest
       miejsce na opis 4 partycji (zwanych podstawowymi —  `primary').  Jedna  z  nich  może  być
       partycją  rozszerzoną;  jest  ona  jakby pudełkiem zawierającym partycje logiczne, których
       deskryptory  można  znaleźć  w  wiązanej  liście  sektorów,  z  których  każdy   poprzedza
       odpowiadającą  partycję  logiczną.  Cztery podstawowe partycje, niezależnie od tego czy są
       obecne, czy nie, otrzymują numery od 1 do 4. Numery partycji logicznych zaczynają  się  od
       5.

       W  tablicy  partycji typu DOS początkowe przesunięcie (`offset') i rozmiar każdej partycji
       przechowywany jest na dwa sposoby: jako bezwzględna  liczba  sektorów  (zapisywana  na  32
       bitach)  i  jako  trójka Cylindry/Głowice/Sektory (Cylinders/Heads/Sectors) (zapisywana na
       10+8+6 bitach). Pierwszy zapis jest w  porządku  -  przy  512-bajtowych  sektorach  będzie
       działał  aż  do  2  TB.  W  przypadku  drugiego zapisu występują dwa małe problemy. Przede
       wszystkim pola C/H/S mogą być wypełnione tylko wtedy, gdy znana jest  liczba  głowic  oraz
       liczba  sektorów  na  ścieżce.  Po drugie, nawet jeżeli te liczby są znane, to te 24 bity,
       które są dostępne, nie wystarczają.  DOS używa tylko C/H/S, Windows — obu, a  Linux  nigdy
       nie używa C/H/S.

       Jeśli   jest  to  możliwe,  fdisk  automatycznie  uzyska  informacje  o  geometrii  dysku.
       Niekoniecznie musi to  być  fizyczna  geometria  dysku  (co  więcej,  nowoczesne  dyski  w
       rzeczywistości  nie  mają czegoś takiego jak fizyczna geometria, a w każdym razie nie mają
       niczego,  co  mogłoby  być  opisane  w  prostej  postaci  cylindry/głowice/sektory),  lecz
       geometria, której używa MS-DOS dla tablicy partycji.

       Zazwyczaj  wszystko  idzie  dobrze  i  nie ma żadnych problemów, jeżeli Linux jest jedynym
       systemem na dysku. Jednakże, jeśli dysk będzie dzielony z innymi  systemami  operacyjnymi,
       to  dobrym  pomysłem  jest  utworzenie  co najmniej jednej partycji fdiskiem pochodzącym z
       innego systemu operacyjnego. Linux, podczas uruchamiania,  przegląda  tablicę  partycji  i
       stara  się  wywnioskować,  jaka (fałszywa) geometria dysku jest wymagana, żeby mógł dobrze
       współpracować z innymi systemami.

       Gdy drukowana jest tablica  partycji,  dokonywane  jest  sprawdzenie  konsystencji  wpisów
       tablicy. Sprawdzane jest, czy fizyczne i logiczne punkty startowe i końcowe są takie same,
       oraz czy partycja rozpoczyna się i kończy w granicach cylindrów (poza pierwszą partycją).

       Niektóre wersje MS-DOS tworzą pierwszą partycję,  która  nie  rozpoczyna  się  na  granicy
       cylindra, lecz na 2 sektorze pierwszego cylindra. Partycje rozpoczynające się na cylindrze
       1 nie mogą rozpoczynać się na granicy  cylindra,  lecz  raczej  nie  powinno  to  sprawiać
       problemów, chyba że używasz OS/2.

       Funkcje  sync() i ioctl() BLKRRPART są wywoływane (o ile zmieniono tablicę partycji) przed
       wyjściem, kiedy tablica partycji zostanie już zaktualizowana.  Dawno temu  było  konieczne
       przeładowanie  systemu  (reboot) po użyciu fdiska.  Teraz nie powinno być takiej potrzeby;
       co  więcej,  zbyt  szybkie  przeładowanie  systemu  może  spowodować  utratę  jeszcze  nie
       zapisanych danych. Proszę zauważyć, że zarówno jądro, jak i dysk mogą buforować dane.

OSTRZEŻENIE DOS 6.x

       Komenda  FORMAT  z DOS 6.x szuka informacji w pierwszym sektorze obszaru danych partycji i
       traktuje je jako godniejsze zaufania niż informacje z  tablicy  partycji.   Dosowy  FORMAT
       oczekuje  od  dosowego  FDISK-a,  że ten wyczyści pierwsze 512 bajtów obszarów danych przy
       każdej zmianie rozmiarów. Dosowy FORMAT zajrzy do tych dodatkowych danych nawet z flagą /U
       -- uważamy to za błąd tych programów.

       Tak  więc używając cfdiska lub fdiska do zmiany rozmiaru partycji dosowej, należy też użyć
       dd do wyzerowania pierwszych 512 bajtów tej partycji przed  użyciem  dosowego  FORMAT.  Na
       przykład,  po utworzeniu dosowej partycji programem cfdisk, powinno się  wykonać polecenie
       "dd  if=/dev/zero  of=/dev/hda1  bs=512  count=1",  które  zeruje  pierwszych  512  bajtów
       partycji.

       BĄDŹ  NIEWYOBRAŻALNIE OSTROŻNY przy używaniu komendy dd, gdyż mała pomyłka może spowodować
       zniszczenie wszystkich danych z dysku.

       Dla  najlepszych  wyników,  zawsze  powinieneś  używać  fdiska  specyficznego  dla  danego
       systemowi operacyjnemu. Na przykład, partycje dosowe powinieneś tworzyć dosowym FDISK-iem,
       a linuksowe — linuksowym fdiskiem lub cfdiskiem.

OPCJE

       -b rozmiar_sektora
              Określa rozmiar sektora dysku. Możliwe wartości są następująca: 512, 1024 lub 2048.
              (Ostatnie  jądra  znają  rozmiar sektora. Proszę używać tej opcji tylko dla starych
              jąder lub w celu nadpisania wartości podanej przez jądro).

       -l     Drukuje tablice partycji dla podanych urządzeń  i  kończy  działanie.   Jeżeli  nie
              podano   żadnych   urządzeń,   to   używane   są   urządzenia  wymienione  w  pliku
              /proc/partitions (o ile taki istnieje).

       -s partycja
              Wypisuje na standardowym wyjściu rozmiar partycji (blokach).

       -v     Drukuje numer wersji fdiska i kończy działanie.

BŁĘDY

       Istnieje kilka różnych programów *fdisk.   Każdy  z  nich  ma  swoje  problemy  i  zalety.
       Prosimy  wypróbować  ich  w  następującej  kolejności:  cfdisk, fdisk, sfdisk.  (Istotnie,
       cfdisk jest pięknym programem, mającym surowe  wymagania  co  do  tablic  partycji,  które
       akceptuje,  tworzącym  tablice  partycji wysokiej jakości.  Należy go używać, jeżeli tylko
       jest taka możliwość.  fdisk jest programem mającym wiele błędów, robiącym mętne  rzeczy  —
       zazwyczaj  zdarza  mu się dać sensowne wyniki. Jego pojedynczą zaletą jest obsługa etykiet
       dysków typu BSD i innych nie-DOS-owych tablic partycji.  Należy go  unikać,  jeżeli  tylko
       jest taka możliwość.  sfdisk jest programem tylko dla hakerów — interfejs użytkownika jest
       okropny, ale program jest poprawniejszy od fdiska i potężniejszy od zarówno fdiska, jak  i
       cfdiska. Co więcej, może być używany nieinterakcyjnie).

       Etykiety dysku typu IRIX/SGI nie są jeszcze obsługiwane przez jądro.  Co więcej,  katalogi
       główkowe (header directories) IRIX/SGI nie są jeszcze w pełni obsługiwane.

       Brak opcji "zapisz tablicę partycji do pliku".

ZOBACZ TAKŻE

       cfdisk(8), parted(8), sfdisk(8).

INFORMACJE O TŁUMACZENIU

       Powyższe tłumaczenie pochodzi z nieistniejącego już Projektu Tłumaczenia  Manuali  i  może
       nie  być  aktualne.  W  razie  zauważenia  różnic  między  powyższym opisem a rzeczywistym
       zachowaniem opisywanego programu lub  funkcji,  prosimy  o  zapoznanie  się  z  oryginalną
       (angielską) wersją strony podręcznika.