Provided by: manpages-pl_20060617-4_all bug

NAZWA

       gpm - narzdzie kopiowania i wklejania oraz serwer myszy

SK/LADNIA

       gpm [ opcje ]

OPIS

       Ten  program  stara  si  by  uytecznym  serwerem  myszy  dla  aplikacji
       uruchamianych na konsoli linuksowej. Bazuje on na pakiecie  "selection"
       i  cz  jego  kodu  pochodzi  wlanie  z  selection.   Ten  pakiet  ma by
       zamiennikiem  programu  "selection"  jako   mechanizmu   kopiowania   i
       wklejania,  a take zapewnia dodatkowe uslugi.  "Selection" bylo pierwsz
       implementacj mechanizmu kopiowania i wklejania w Linuksie, uywajc dwoch
       przyciskow  myszy.  Zaznaczony  tekst  bdzie  dalej  w  tym  dokumencie
       nazywany zaznaczeniem  (ang.  selection).  Ponisze  informacje  zostaly
       wzite z pliku texinfo, ktory nadal jest polecanym rodlem informacji.

       Plik  wykonywalny  gpm  ma  dziala  jako demon (tak wic gpmd byloby dla
       niego lepsz nazw). Ta cz opisuje opcje w linii polece  gpm,  a  funkcje
       programu opisuje kolejna cz.

       Z  powodu  ogranicze wywolania systemowego "ioctl(TIOCLINUX)", gpm musi
       by uruchamiany przez  administratora.  Ograniczenia  zostaly  dodane  w
       ostatnich  jdrach  1.1,  w  celu  usunicia  bldu  ochrony  zwizanego  z
       zaznaczaniem i robieniem zrzutow ekranowych.

       Serwer moe by ustawiony, tak by pasowal do gustu uytkownika  i  dowolne
       aplikacje  uywajce myszy odziedzicz te ustawienia. W wersjach od 1.02 a
       do 1.19.2, wlaciwoci myszy mogly by zmieniane przez  kadego  uytkownika
       logujcego  si  na konsoli systemowej. Ze wzgldow bezpieczestwa ta opcja
       nie jest ju dostpna.

       Od wersji 0.97 serwer sam umieszcza si w tle. Aby  usun  gpm  z  pamici
       wywolaj go jeszcze raz z opcj `-k', chocia `killall gpm' moe by lepszym
       wyjciem.

POLECENIA SPECJALNE

       Wersja 1.10 dodala moliwo wykonywania polece specjalnych w odpowiednich
       warunkach.  Standardowo  jest  to  reboot  lub zatrzymanie systemu, ale
       uytkownik moe ustawi wlasne. Moliwo wywolywania polece jest ciekawa dla
       programistow,   gdy   pozwala  na  czyste  wylczenie  komputera,  kiedy
       klawiatura jest zablokowana i niedostpna jest sie, w celu  przywrocenia
       systemu do stanu uywalnoci.

       Polecenia  specjalne  s wlczane przez potrojne kliknicie lewym i prawym
       przyciskiem  --  bardzo  nietypowe  przy   normalnym   uywaniu   myszy.
       Najprociej jest je wykona trzymajc jeden przycisk i trzykrotnie klikajc
       drugim.  Kiedy wykonywanie specjalnych komend zostanie uruchomione,  na
       konsoli  pojawi si wiadomo (i dwa dwiki z gloniczka jeli go posiadasz);
       jeli uytkownik puci wszystkie przyciski i wcinie znowu jeden z  nich  w
       cigu  trzech  sekund,  wtedy  wykonane zostanie polecenie przypisane do
       tego przycisku.

       Standardowe polecenia specjalne to:

       lewy przycisk
              Reboot systemu, przez zasygnalizowanie procesu inicjujcego.

       rodkowy przycisk (jeli jest)
              Wykonuje `/sbin/shutdown -h now'

       prawy przycisk
              Wykonuje `/sbin/shutdown -r now'

       Opcja `-S' wlcza wykonywanie polece  specjalnych  i  pozwala  na  zmian
       trzech  specjalnych  polece.  Aby zaakceptowa standardowe polecenia uyj
       `-S ""' (podaje pusty argument). Aby poda swoje wlasne  polecenia,  uyj
       listy rozdzielonej dwukropkami podajc polecenia dla lewego, rodkowego i
       prawego  przycisku.  Jeli  jakie   polecenie   jest   puste,   zostanie
       zinterpretowane  jako  `wylij sygnal do procesu inicjujcego (init)'. Ta
       szczegolna operacja jest udostpniana w polczeniu z wykonywaniem  polece
       zewntrznych,  poniewa  czasem  bld  programu  uniemoliwia forkowanie; w
       takim rzadkim przypadku programista powinien by w stanie wylczy  system
       pomimo  tego,  a  zabicie  procesu `init' jest jedyn moliwoci zrobienia
       tego.

       Jako przyklad: `-S ":telinit 1:/sbin/halt"', przypisuje zabicie  `init'
       lewemu  przyciskowi, uruchomienie w trybie jednego uytkownika rodkowemu
       i zatrzymanie systemu prawemu przyciskowi.

       Administratorzy systemu powinni oczywicie postpowa  bardzo  ostronie  z
       tymi  poleceniami,  poniewa  gpm uruchamia si z prawami administratora.
       Polecenia specjalne s dobre tylko w komputerach, gdzie  fizyczny  dostp
       do myszy jest moliwy tylko dla zaufanych osob.

OPCJE LINII POLECE

       Opcje w linii polece s nastpujce:

       -a accel
              Ustawia  przyspieszenie  myszy  kiedy  pojedynczy ruch mysz jest
              dluszy ni delta (zobacz -d).

       -A [limit]
              Uruchamia z wylczonym mechanizmem  wklejania.  Jest  to  pomylna
              jako  rodek  bezpieczestwa  -  prawdopodobny wydaje si nastpujcy
              atak na system: kto wkleja do bufora selekcji zloliwe  polecenie
              powloki  (`rm  -rf /') wlczajc znak koca linii, a ofiara naciska
              rodkowy przycisk myszy...  W wersji  1.17.2  zostal  wprowadzony
              bardziej  ogolny mechanizm timeoutu - serwer gpm moe samoczynnie
              wylczy mechanizm wklejania po pewnym  czasie  nieaktywnoci.  Aby
              wlczy  ten  tryb  pracy,  naley  poda opcjonalny parametr limit,
              ktory zostanie zinterpretowany jako czas w sekundach,  w  ktorym
              bufor zaznaczenia jest uwaany za poprawny i moliwy do wklejania.
              W wersji 1.15.7 zostal dodany  prosty  program  `disable-paste'.
              Jeeli  wiele  uytkownikow  moe pracowa na konsoli systemowej, to
              dobrym dodatkiem do pliku `/etc/profile' mog by nastpujce linie:

       `case $( /usr/bin/tty ) in
       /dev/tty[0-9]*) /usr/bin/disable-paste ;;
       esac'

       -b baud
              Ustawia prdko (baud rate).

       -B sekwencja
              Ustawia kolejno przyciskow. ``123'' jest normalnym  ustawieniem,
              ``321''  moe  by  uywane przez osoby leworczne, a ``132'' moe by
              uyteczne  przy  myszy  dwuprzyciskowej  (zwlaszcza  w  emacsie).
              Wszystkie kombinacje s dozwolone.

       -d delta
              Ustawia  warto  delty. Kiedy pojedynczy ruch mysz jest dluszy ni
              delta, accel jest uywane jako mnonik. (Musi by wiksze lub  rowne
              2).

       -D     Przy  uruchamianiu  nie  uruchamia  si  automatycznie  w  tle  i
              wypisuje wiadomoci do standardowego wyjcia bldow, a nie  poprzez
              mechanizm  syslog.  Jest  to  uyteczne  w  celu odpluskiwania; w
              poprzednich wersjach bylo to robione za pomoc opcji kompilacji.

       -g numer
              Uywany z urzdzeniami typu glidepoint, emuluje okrelony  przycisk
              przez  stukanie w tabliczk. numer musi wynosi `1', `2' lub `3' i
              okrela numer przycisku przed zmian  ustawie  w  opcji  `-B'.  Ta
              opcja  wie  si  z  dekodowaniem  mman  i  ps2.  Standardowo aden
              przycisk nie jest emulowany, poniewa stukanie w tych urzdzeniach
              jest niekompatybilne z normalnymi myszkami ps2.

       -h     Pokazuje streszczenie opcji w linii polece.

       -i interwa/l
              Ustawia gorny limit czasowy przy wielokrotnych klikniciach. Jeli
              czas pomidzy puszczeniem i wciniciem przycisku jest mniejszy  ni
              ten  limit, uwaane jest za podwojne lub potrojne kliknicie. Czas
              jest w milisekundach.

       -k     Usuwa dzialajcy gpm. Moe by uywane przez uytkownikow myszy  typu
              `bus' w celu usunicia gpm, przed uruchamianiem X-ow (chyba e uyj
              opcji  `-R'  lub  ograniczenie  pojedynczego  otwarcia  zostanie
              usunite z jdra).

       -l charset
              Wybiera  tablic (LUT) dla `inword()'. Argument charset jest list
              znakow.  `-'  jest  uywane  do  podania  zakresu,  a  `\  '   do
              `eskejpowania'  nastpnego znaku lub zapewnienia kodu osemkowego.
              Tylko widoczne znaki mog pojawi  si  w  charset,  poniewa  znaki
              specjalne  nie  mog  pojawi si w pamici video w trybie tekstowym
              podczas kopiowania zaznaczenia.

       -m filename
              Wybiera urzdzenie myszy. Standardowo jest to `/dev/mouse'.

       -M     Wlcza tryb wielu urzdze. Deamon bdzie czytal dwa rone  urzdzenia
              myszy.   Kada  nastpna  opcja odnosi si do drugiego urzdzenia, a
              kada wczeniejsza do pierwszego. Ta opcja automatycznie uruchamia
              ``powielacz'' (opcja `-R').

       -o lista-opcji-dodatkowych
              Opcja  ta  dziala  podobnie  do  opcji  ``-o'' polecenia mount -
              pozwala okreli list  ``dodatkowych  opcji'',  specyficznych  dla
              danego  typu myszy. Lista ta jest rozdzielona przecinkami. Opcje
              `dtr', `rts' lub `both' s uywane przy inicjalizacji  myszy  typu
              serial   do   wlczenia  linii  modemu;  opcje  te  s  zgodne  ze
              wczeniejszymi wersjami gpm, jednake uywanie -o dtr z urzdzeniami
              myszy nie bdcymi typu serial, moe teraz generowa bld.

       -p     Wlcza  widoczny  wskanik  podczas  zaznaczania. Tak zachowuje si
              selection-1.7, lecz  czasem  jest  to  denerwujce.   Standardowo
              wskanik nie jest pokazywany, co moe by rownie denerwujce.

       -r numer
              Ustawia  czulo.  Wysza  czulo  jest  uywana  do  szybszego ruchu
              kursora.

       -Rnazwa
              Zmienia gpm, aby dzialal jako powielacz: wszystkie dane od myszy
              w   trybie   graficznym   zostan   przekazane  do  kolejki  fifo
              /dev/gpmdata w protokole nazwa.  W  szczegolnoci  mona  uy  tych
              samych nazw, jak dla opcji `-t', aczkolwiek tryb powtarzania dla
              pewnych  protokolow  moe  jeszcze   nie   by   zaimplementowany.
              Dodatkowo,  mona  poda  `raw' jako nazwa, aby uzyska powtarzanie
              bajt po bajcie bez jakiejkolwiek translacji  protokolow.   Jeeli
              nie  podano  nazwy,  to wartoci domyln jest `msc'.  Uywajc gpm w
              trybie powtarzania mona skonfigurowa serwer X  do  uywania  jego
              kolejki  jako  urzdzenia  myszy.  Ta  opcja  jest  przydatna dla
              wlacicieli myszy typu bus w celu ominicia ogranicze pojedynczego
              otwarcia.   To  pozwala  w prosty sposob poradzi sobie z glupimi
              myszami, mogcymi  dziala  w  dwoch  trybach,  co  zmusza  ci  do
              trzymania rodkowego przycisku w czasie zmiany trybu graficznego.
              Ta opcja jest wlczana przez opcj `-M'.

       -s numer
              Ustawia czstotliwo probkowania dla urzdzenia myszy.

       -S polecenia
              Wlcza przetwarzanie polece  specjalnych  i  opcjonalnie  ustawia
              polecenia  specjalne  (przez list oddzielon dwukropkami). Zobacz
              wyej na dokladniejszy opis polece specjalnych.

       -t nazwa
              Ustawia typ myszy. Uyj  `-t  help',  aby  uzyska  list  moliwych
              typow.  Od wersji 1.18.1 lista ta pokazuje take, ktore protokoly
              s dostpne  jako  `powielniki'  (patrz  opis  opcji  -R  powyej),
              oznaczajc je gwiazdk (``*'').

       -v     Pokazuje informacj o wersji i koczy dzialanie.

       -V verbosity increment
              Zwiksza  lub  zmniejsza  maksymalny  poziom  wiadomoci, ktore bd
              zapisywane  w  logu  systemu.   Podanie   argumentu   dodatniego
              spowoduje   zwikszenie  liczby  komunikatow.  Mona  rownie  poda
              argument ujemny w celu wyciszenia  programu;  jednake  z  powodu
              zasad getopt(3) argument ujemny musi by sklejony z opcj, tj. nie
              moe by spacji midzy opcj a argumentem (`-V-1', a nie  `-V  -1').
              Argument tej opcji jest opcjonalny i wynosi domylnie 1. Domylnym
              poziomem logowania 5 (`LOG_NOTICE').

       -2     Wymusza dwa przyciski. To  oznacza,  e  rodkowy  przycisk  (jeli
              istnieje) bdzie dzialal jakby byl prawym.

       -3     Wymusza   trzy   przyciski.  Standardowo  mysz  jest  uwaana  za
              dwuprzyciskow, dopoki rodkowy  przycisk  nie  zostanie  wcinity.
              Jeeli  s  trzy  przyciski,  prawy  jest  uywany  do rozszerzenia
              zaznaczenie, a rodkowy do wklejenia.  Uwaga: jeli  uyjesz  opcji
              -3 z myszk dwuprzyciskow nie bdziesz mogl wklei zaznaczenia.

DZIA/LANIE

       Aby  zaznaczy  tekst wcinij lewy przycisk i przecignij mysz.  Aby wklei
       tekst na tej samej lub innej konsoli wcinij  rodkowy  przycisk.   Prawy
       przycisk  jest  uywany  do  zmiany  rozmiaru  zaznaczenia  (tak  jak  w
       `xterm').

       Myszy dwuprzyciskowe uywaj prawego przycisku do wklejania,

       Podwojne i potrojne kliknicia zaznaczaj caly wyraz lub cal lini.  Uycie
       opcji `-p' jest polecane w celu uzyskania lepszej widocznoci.

       Jeli  po  zawartoci linii zaznaczona jest koczca spacja i jeli nie ma w
       tej linii wicej tekstu, reszta linii zostanie zaznaczona automatycznie.
       Jeli  zaznaczone  jest kilka linii, zaznaczone spacje na kocach kadej z
       nich zostan usunite z bufora zaznaczenia.

       Cokolwiek pokazane na wirtualnej konsoli w zaznaczonym  miejscu  usunie
       podwietlone  zaznaczenie  z ekranu, aby zachowa integralno wywietlania,
       ale zawarto bufora zostanie nienaruszona.

       Mechanizm zaznaczania jest wylczony  jeli  wirtualna  konsola  zostanie
       ustawiona  w  tryb graficzny, np. w czasie uruchamiania X11, i zostanie
       przywrocona przy powrocie do trybu tekstowego. (Zobacz cz BLDY poniej).

B/LDY

       Serwer gpm moe mie problemy w czasie wspoldzialania z X-ami: jeli Twoja
       mysz  jest  urzdzeniem z moliwoci pojedynczego otwarcia (np. myszy typu
       bus), powiniene wylczy gpm przed uruchamianiem X-ow, lub uy opcji  `-R'
       (zobacz  wyej).  Aby  wylczy gpm, uyj `gpm -k'. Ten problem nie dotyczy
       myszy typu serial.

       Dwie instancje gpm nie mog zosta uruchomione  na  tym  samym  systemie.
       Jeli masz dwie myszki uyj opcji `-M' (zobacz wyej).

       Podczas  gdy aktualna konsola jest w trybie graficznym, gpm jest upiony
       dopoki nie powroci do trybu tekstowego (chyba e  zostanie  uyte  `-R').
       Przez  to  nie  bdzie  zwracal  odpowiedzi  klientom.  Jednak  jest  to
       nietypowe, aby programy wykorzystujce mysz, odczytywaly  j  na  ukrytej
       konsoli.

AUTORZY

       Andrew Haylett <ajh@gec-mrc.co.uk> (oryginalny kod selection)
       Alessandro Rubini <rubini@linux.it> (stary maintainer (wci bardzo pomaga))
       Ian Zimmerman <itz@speakeasy.org> (stary maintainer)
       Nico Schottelius <nico@schottelius.org> (maintainer)

       A take bardzo wiele innych osob, ktore pomogly tworzy selection i gpm.

OPIEKUNOWIE

       Obecnym  opiekunem  jest Nico Schottelius. Jednak bez pomocy Alessandra
       Rubiniego i czlonkow listy emailowej,  on  sam  nie  podolalby  zadaniu
       opiekowania   si   gpm.   Adres  lista  emailowej  dla  developerow  to
       gpm@lists.linux.it. Wicej  informacji  o  licie  znajduje  si  w  pliku
       README, w czci powiconej dystrybucji rodel gpm.

PLIKI

       /var/run/gpm.pid PID uruchomionego gpm
       /dev/gpmctl      Gniazdko kontrolne dla klientow
       /dev/gpmdata     Kolejka fifo zapisywana przez powielacz (opcja `-R').

ZOBACZ TAKE

        mev(1)      Prosty klient serwera gpm.
        gpm-root(1) Program do obslugi komunikatow kontrolnych myszy.

       Plik  info  o  `gpm',  ktory zawiera kompletne informacje i wyjania jak
       napisa klienta gpm.

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze tlumaczenie pochodzi z nieistniejcego ju  Projektu  Tlumaczenia
       Manuali  i  moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic midzy powyszym
       opisem a rzeczywistym zachowaniem  opisywanego  programu  lub  funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.