Provided by: manpages-pl_20060617-4_all bug

NAZWA

       gpm - narzędzie kopiowania i wklejania oraz serwer myszy

SKŁADNIA

       gpm [ opcje ]

OPIS

       Ten program stara się być użytecznym serwerem myszy dla aplikacji uruchamianych na konsoli
       linuksowej. Bazuje on na pakiecie  "selection"  i  część  jego  kodu  pochodzi  właśnie  z
       selection.  Ten pakiet ma być zamiennikiem programu "selection" jako mechanizmu kopiowania
       i wklejania, a także zapewnia dodatkowe usługi.  "Selection" było  pierwszą  implementacją
       mechanizmu kopiowania i wklejania w Linuksie, używającą dwóch przycisków myszy. Zaznaczony
       tekst będzie dalej w tym  dokumencie  nazywany  zaznaczeniem  (ang.  selection).  Poniższe
       informacje zostały wzięte z pliku texinfo, który nadal jest polecanym źródłem informacji.

       Plik  wykonywalny gpm ma działać jako demon (tak więc gpmd byłoby dla niego lepszą nazwą).
       Ta część opisuje opcje w linii poleceń gpm, a funkcje programu opisuje kolejna część.

       Z powodu ograniczeń wywołania systemowego "ioctl(TIOCLINUX)",  gpm  musi  być  uruchamiany
       przez  administratora.  Ograniczenia  zostały  dodane  w  ostatnich  jądrach  1.1,  w celu
       usunięcia błędu ochrony związanego z zaznaczaniem i robieniem zrzutów ekranowych.

       Serwer może być ustawiony, tak  by  pasował  do  gustu  użytkownika  i  dowolne  aplikacje
       używające  myszy  odziedziczą  te ustawienia. W wersjach od 1.02 aż do 1.19.2, właściwości
       myszy mogły być zmieniane przez każdego użytkownika logującego się na konsoli  systemowej.
       Ze względów bezpieczeństwa ta opcja nie jest już dostępna.

       Od wersji 0.97 serwer sam umieszcza się w tle. Aby usunąć gpm z pamięci wywołaj go jeszcze
       raz z opcją `-k', chociaż `killall gpm' może być lepszym wyjściem.

POLECENIA SPECJALNE

       Wersja 1.10 dodała możliwość wykonywania poleceń  specjalnych  w  odpowiednich  warunkach.
       Standardowo  jest  to  reboot lub zatrzymanie systemu, ale użytkownik może ustawić własne.
       Możliwość wywoływania poleceń jest  ciekawa  dla  programistów,  gdyż  pozwala  na  czyste
       wyłączenie  komputera,  kiedy  klawiatura jest zablokowana i niedostępna jest sieć, w celu
       przywrócenia systemu do stanu używalności.

       Polecenia specjalne są włączane przez potrójne kliknięcie lewym i  prawym  przyciskiem  --
       bardzo  nietypowe  przy  normalnym  używaniu  myszy. Najprościej jest je wykonać trzymając
       jeden przycisk i  trzykrotnie  klikając  drugim.   Kiedy  wykonywanie  specjalnych  komend
       zostanie uruchomione, na konsoli pojawi się wiadomość (i dwa dźwięki z głośniczka jeśli go
       posiadasz); jeśli użytkownik puści wszystkie przyciski i wciśnie  znowu  jeden  z  nich  w
       ciągu trzech sekund, wtedy wykonane zostanie polecenie przypisane do tego przycisku.

       Standardowe polecenia specjalne to:

       lewy przycisk
              Reboot systemu, przez zasygnalizowanie procesu inicjującego.

       środkowy przycisk (jeśli jest)
              Wykonuje `/sbin/shutdown -h now'

       prawy przycisk
              Wykonuje `/sbin/shutdown -r now'

       Opcja  `-S'  włącza wykonywanie poleceń specjalnych i pozwala na zmianę trzech specjalnych
       poleceń. Aby zaakceptować standardowe polecenia użyj `-S ""' (podaje pusty argument).  Aby
       podać  swoje  własne  polecenia, użyj listy rozdzielonej dwukropkami podając polecenia dla
       lewego, środkowego i prawego  przycisku.  Jeśli  jakieś  polecenie  jest  puste,  zostanie
       zinterpretowane  jako  `wyślij  sygnał  do  procesu  inicjującego  (init)'.  Ta szczególna
       operacja jest udostępniana w połączeniu  z  wykonywaniem  poleceń  zewnętrznych,  ponieważ
       czasem  błąd  programu  uniemożliwia  forkowanie;  w  takim  rzadkim przypadku programista
       powinien być w stanie wyłączyć system pomimo tego, a zabicie procesu  `init'  jest  jedyną
       możliwością zrobienia tego.

       Jako przykład: `-S ":telinit 1:/sbin/halt"', przypisuje zabicie `init' lewemu przyciskowi,
       uruchomienie w  trybie  jednego  użytkownika  środkowemu  i  zatrzymanie  systemu  prawemu
       przyciskowi.

       Administratorzy systemu powinni oczywiście postępować bardzo ostrożnie z tymi poleceniami,
       ponieważ gpm uruchamia się z prawami administratora.  Polecenia specjalne są dobre tylko w
       komputerach, gdzie fizyczny dostęp do myszy jest możliwy tylko dla zaufanych osób.

OPCJE LINII POLECEŃ

       Opcje w linii poleceń są następujące:

       -a accel
              Ustawia  przyspieszenie  myszy  kiedy  pojedynczy ruch myszą jest dłuższy niż delta
              (zobacz -d).

       -A [limit]
              Uruchamia  z  wyłączonym  mechanizmem  wklejania.  Jest  to  pomyślna  jako  środek
              bezpieczeństwa  -  prawdopodobny wydaje się następujący atak na system: ktoś wkleja
              do bufora selekcji złośliwe polecenie powłoki (`rm -rf  /')  włączając  znak  końca
              linii,  a  ofiara  naciska  środkowy  przycisk  myszy...   W  wersji  1.17.2 został
              wprowadzony bardziej ogólny  mechanizm  timeoutu  -  serwer  gpm  może  samoczynnie
              wyłączyć  mechanizm  wklejania po pewnym czasie nieaktywności. Aby włączyć ten tryb
              pracy, należy podać opcjonalny parametr limit, który zostanie zinterpretowany  jako
              czas  w sekundach, w którym bufor zaznaczenia jest uważany za poprawny i możliwy do
              wklejania.  W wersji 1.15.7 został dodany prosty program  `disable-paste'.   Jeżeli
              wiele  użytkowników  może  pracować  na  konsoli systemowej, to dobrym dodatkiem do
              pliku `/etc/profile' mogą być następujące linie:

       `case $( /usr/bin/tty ) in
       /dev/tty[0-9]*) /usr/bin/disable-paste ;;
       esac'

       -b baud
              Ustawia prędkość (baud rate).

       -B sekwencja
              Ustawia kolejność przycisków. ``123'' jest normalnym ustawieniem, ``321'' może  być
              używane   przez   osoby  leworęczne,  a  ``132''  może  być  użyteczne  przy  myszy
              dwuprzyciskowej (zwłaszcza w emacsie). Wszystkie kombinacje są dozwolone.

       -d delta
              Ustawia wartość delty. Kiedy pojedynczy ruch myszą jest dłuższy  niż  delta,  accel
              jest używane jako mnożnik. (Musi być większe lub równe 2).

       -D     Przy  uruchamianiu  nie  uruchamia się automatycznie w tle i wypisuje wiadomości do
              standardowego wyjścia błędów, a nie poprzez mechanizm syslog. Jest to  użyteczne  w
              celu  odpluskiwania;  w  poprzednich  wersjach  było  to  robione  za  pomocą opcji
              kompilacji.

       -g numer
              Używany z urządzeniami typu glidepoint, emuluje określony przycisk przez stukanie w
              tabliczkę.  numer  musi  wynosić  `1',  `2' lub `3' i określa numer przycisku przed
              zmianą ustawień w opcji `-B'. Ta  opcja  wiąże  się  z  dekodowaniem  mman  i  ps2.
              Standardowo   żaden   przycisk   nie  jest  emulowany,  ponieważ  stukanie  w  tych
              urządzeniach jest niekompatybilne z normalnymi myszkami ps2.

       -h     Pokazuje streszczenie opcji w linii poleceń.

       -i interwał
              Ustawia górny limit czasowy przy wielokrotnych kliknięciach.  Jeśli  czas  pomiędzy
              puszczeniem  i  wciśnięciem  przycisku jest mniejszy niż ten limit, uważane jest za
              podwójne lub potrójne kliknięcie. Czas jest w milisekundach.

       -k     Usuwa działający gpm. Może być używane przez użytkowników myszy typu `bus'  w  celu
              usunięcia gpm, przed uruchamianiem X-ów (chyba że użyją opcji `-R' lub ograniczenie
              pojedynczego otwarcia zostanie usunięte z jądra).

       -l charset
              Wybiera tablicę (LUT) dla `inword()'. Argument charset jest listą znaków. `-'  jest
              używane  do  podania  zakresu,  a  `\  '  do  `eskejpowania'  następnego  znaku lub
              zapewnienia kodu ósemkowego. Tylko widoczne  znaki  mogą  pojawić  się  w  charset,
              ponieważ  znaki  specjalne  nie mogą pojawić się w pamięci video w trybie tekstowym
              podczas kopiowania zaznaczenia.

       -m filename
              Wybiera urządzenie myszy. Standardowo jest to `/dev/mouse'.

       -M     Włącza tryb wielu urządzeń. Deamon będzie czytał dwa różne urządzenia myszy.  Każda
              następna  opcja  odnosi  się  do  drugiego  urządzenia,  a  każda  wcześniejsza  do
              pierwszego. Ta opcja automatycznie uruchamia ``powielacz'' (opcja `-R').

       -o lista-opcji-dodatkowych
              Opcja ta działa podobnie do opcji ``-o'' polecenia mount - pozwala  określić  listę
              ``dodatkowych   opcji'',  specyficznych  dla  danego  typu  myszy.  Lista  ta  jest
              rozdzielona  przecinkami.  Opcje  `dtr',  `rts'  lub   `both'   są   używane   przy
              inicjalizacji  myszy  typu  serial do włączenia linii modemu; opcje te są zgodne ze
              wcześniejszymi wersjami gpm, jednakże używanie -o  dtr  z  urządzeniami  myszy  nie
              będącymi typu serial, może teraz generować błąd.

       -p     Włącza widoczny wskaźnik podczas zaznaczania. Tak zachowuje się selection-1.7, lecz
              czasem jest to denerwujące.  Standardowo wskaźnik nie jest pokazywany, co może  być
              równie denerwujące.

       -r numer
              Ustawia czułość. Wyższa czułość jest używana do szybszego ruchu kursora.

       -Rnazwa
              Zmienia  gpm,  aby  działał  jako  powielacz:  wszystkie  dane  od  myszy  w trybie
              graficznym zostaną przekazane do kolejki fifo /dev/gpmdata w  protokole  nazwa.   W
              szczególności  można  użyć  tych  samych  nazw, jak dla opcji `-t', aczkolwiek tryb
              powtarzania  dla  pewnych  protokołów  może  jeszcze  nie   być   zaimplementowany.
              Dodatkowo, można podać `raw' jako nazwa, aby uzyskać powtarzanie bajt po bajcie bez
              jakiejkolwiek  translacji  protokołów.   Jeżeli  nie  podano  nazwy,  to  wartością
              domyślną  jest `msc'.  Używając gpm w trybie powtarzania można skonfigurować serwer
              X do używania jego kolejki jako urządzenia  myszy.  Ta  opcja  jest  przydatna  dla
              właścicieli  myszy  typu bus w celu ominięcia ograniczeń pojedynczego otwarcia.  To
              pozwala w prosty sposób poradzić sobie z głupimi myszami, mogącymi działać w  dwóch
              trybach,  co  zmusza  cię  do  trzymania środkowego przycisku w czasie zmiany trybu
              graficznego. Ta opcja jest włączana przez opcję `-M'.

       -s numer
              Ustawia częstotliwość próbkowania dla urządzenia myszy.

       -S polecenia
              Włącza przetwarzanie poleceń specjalnych i opcjonalnie ustawia polecenia  specjalne
              (przez  listę  oddzieloną  dwukropkami). Zobacz wyżej na dokładniejszy opis poleceń
              specjalnych.

       -t nazwa
              Ustawia typ myszy. Użyj `-t help', aby uzyskać listę możliwych  typów.   Od  wersji
              1.18.1  lista  ta  pokazuje  także,  które  protokoły są dostępne jako `powielniki'
              (patrz opis opcji -R powyżej), oznaczając je gwiazdką (``*'').

       -v     Pokazuje informację o wersji i kończy działanie.

       -V verbosity increment
              Zwiększa lub zmniejsza maksymalny poziom wiadomości, które będą zapisywane  w  logu
              systemu.  Podanie  argumentu  dodatniego  spowoduje zwiększenie liczby komunikatów.
              Można również podać argument ujemny w celu wyciszenia programu; jednakże  z  powodu
              zasad  getopt(3) argument ujemny musi być sklejony z opcją, tj. nie może być spacji
              między opcją a argumentem  (`-V-1',  a  nie  `-V  -1').  Argument  tej  opcji  jest
              opcjonalny i wynosi domyślnie 1. Domyślnym poziomem logowania 5 (`LOG_NOTICE').

       -2     Wymusza  dwa  przyciski.  To  oznacza, że środkowy przycisk (jeśli istnieje) będzie
              działał jakby był prawym.

       -3     Wymusza trzy przyciski. Standardowo mysz jest  uważana  za  dwuprzyciskową,  dopóki
              środkowy  przycisk  nie  zostanie  wciśnięty.  Jeżeli są trzy przyciski, prawy jest
              używany do rozszerzenia zaznaczenie, a środkowy do wklejenia.  Uwaga: jeśli użyjesz
              opcji -3 z myszką dwuprzyciskową nie będziesz mógł wkleić zaznaczenia.

DZIAŁANIE

       Aby  zaznaczyć  tekst  wciśnij lewy przycisk i przeciągnij myszą.  Aby wkleić tekst na tej
       samej lub innej konsoli wciśnij środkowy przycisk.  Prawy przycisk jest używany do  zmiany
       rozmiaru zaznaczenia (tak jak w `xterm').

       Myszy dwuprzyciskowe używają prawego przycisku do wklejania,

       Podwójne  i  potrójne  kliknięcia  zaznaczają cały wyraz lub całą linię. Użycie opcji `-p'
       jest polecane w celu uzyskania lepszej widoczności.

       Jeśli po zawartości linii zaznaczona jest kończąca spacja i  jeśli  nie  ma  w  tej  linii
       więcej  tekstu,  reszta  linii  zostanie  zaznaczona automatycznie.  Jeśli zaznaczone jest
       kilka linii, zaznaczone spacje  na  końcach  każdej  z  nich  zostaną  usunięte  z  bufora
       zaznaczenia.

       Cokolwiek  pokazane  na  wirtualnej  konsoli  w  zaznaczonym  miejscu  usunie podświetlone
       zaznaczenie z  ekranu,  aby  zachować  integralność  wyświetlania,  ale  zawartość  bufora
       zostanie nienaruszona.

       Mechanizm  zaznaczania  jest  wyłączony  jeśli wirtualna konsola zostanie ustawiona w tryb
       graficzny, np. w czasie uruchamiania X11, i zostanie przywrócona przy  powrocie  do  trybu
       tekstowego. (Zobacz część BŁĘDY poniżej).

BŁĘDY

       Serwer  gpm  może  mieć  problemy  w  czasie współdziałania z X-ami: jeśli Twoja mysz jest
       urządzeniem z możliwością pojedynczego otwarcia (np. myszy typu bus), powinieneś  wyłączyć
       gpm  przed  uruchamianiem X-ów, lub użyć opcji `-R' (zobacz wyżej). Aby wyłączyć gpm, użyj
       `gpm -k'. Ten problem nie dotyczy myszy typu serial.

       Dwie instancje gpm nie mogą zostać uruchomione na tym  samym  systemie.  Jeśli  masz  dwie
       myszki użyj opcji `-M' (zobacz wyżej).

       Podczas gdy aktualna konsola jest w trybie graficznym, gpm jest uśpiony dopóki nie powróci
       do trybu tekstowego  (chyba  że  zostanie  użyte  `-R').   Przez  to  nie  będzie  zwracał
       odpowiedzi   klientom.  Jednak  jest  to  nietypowe,  aby  programy  wykorzystujące  mysz,
       odczytywały ją na ukrytej konsoli.

AUTORZY

       Andrew Haylett <ajh@gec-mrc.co.uk> (oryginalny kod selection)
       Alessandro Rubini <rubini@linux.it> (stary maintainer (wciąż bardzo pomaga))
       Ian Zimmerman <itz@speakeasy.org> (stary maintainer)
       Nico Schottelius <nico@schottelius.org> (maintainer)

       A także bardzo wiele innych osób, które pomogły tworzyć selection i gpm.

OPIEKUNOWIE

       Obecnym opiekunem jest Nico Schottelius. Jednak bez pomocy Alessandra Rubiniego i członków
       listy  emailowej,  on sam nie podołałby zadaniu opiekowania się gpm. Adres lista emailowej
       dla developerów to gpm@lists.linux.it. Więcej informacji o liście  znajduje  się  w  pliku
       README, w części poświęconej dystrybucji źródeł gpm.

PLIKI

       /var/run/gpm.pid PID uruchomionego gpm
       /dev/gpmctl      Gniazdko kontrolne dla klientów
       /dev/gpmdata     Kolejka fifo zapisywana przez powielacz (opcja `-R').

ZOBACZ TAKŻE

        mev(1)      Prosty klient serwera gpm.
        gpm-root(1) Program do obsługi komunikatów kontrolnych myszy.

       Plik info o `gpm', który zawiera kompletne informacje i wyjaśnia jak napisać klienta gpm.

INFORMACJE O TŁUMACZENIU

       Powyższe  tłumaczenie  pochodzi  z nieistniejącego już Projektu Tłumaczenia Manuali i może
       nie być aktualne. W  razie  zauważenia  różnic  między  powyższym  opisem  a  rzeczywistym
       zachowaniem  opisywanego  programu  lub  funkcji,  prosimy  o  zapoznanie się z oryginalną
       (angielską) wersją strony podręcznika.