Provided by:
manpages-pl_20060617-4_all 
NAZWA
gpm - narzdzie kopiowania i wklejania oraz serwer myszy
SK/LADNIA
gpm [ opcje ]
OPIS
Ten program stara si by uytecznym serwerem myszy dla aplikacji
uruchamianych na konsoli linuksowej. Bazuje on na pakiecie "selection"
i cz jego kodu pochodzi wlanie z selection. Ten pakiet ma by
zamiennikiem programu "selection" jako mechanizmu kopiowania i
wklejania, a take zapewnia dodatkowe uslugi. "Selection" bylo pierwsz
implementacj mechanizmu kopiowania i wklejania w Linuksie, uywajc dwoch
przyciskow myszy. Zaznaczony tekst bdzie dalej w tym dokumencie
nazywany zaznaczeniem (ang. selection). Ponisze informacje zostaly
wzite z pliku texinfo, ktory nadal jest polecanym rodlem informacji.
Plik wykonywalny gpm ma dziala jako demon (tak wic gpmd byloby dla
niego lepsz nazw). Ta cz opisuje opcje w linii polece gpm, a funkcje
programu opisuje kolejna cz.
Z powodu ogranicze wywolania systemowego "ioctl(TIOCLINUX)", gpm musi
by uruchamiany przez administratora. Ograniczenia zostaly dodane w
ostatnich jdrach 1.1, w celu usunicia bldu ochrony zwizanego z
zaznaczaniem i robieniem zrzutow ekranowych.
Serwer moe by ustawiony, tak by pasowal do gustu uytkownika i dowolne
aplikacje uywajce myszy odziedzicz te ustawienia. W wersjach od 1.02 a
do 1.19.2, wlaciwoci myszy mogly by zmieniane przez kadego uytkownika
logujcego si na konsoli systemowej. Ze wzgldow bezpieczestwa ta opcja
nie jest ju dostpna.
Od wersji 0.97 serwer sam umieszcza si w tle. Aby usun gpm z pamici
wywolaj go jeszcze raz z opcj `-k', chocia `killall gpm' moe by lepszym
wyjciem.
POLECENIA SPECJALNE
Wersja 1.10 dodala moliwo wykonywania polece specjalnych w odpowiednich
warunkach. Standardowo jest to reboot lub zatrzymanie systemu, ale
uytkownik moe ustawi wlasne. Moliwo wywolywania polece jest ciekawa dla
programistow, gdy pozwala na czyste wylczenie komputera, kiedy
klawiatura jest zablokowana i niedostpna jest sie, w celu przywrocenia
systemu do stanu uywalnoci.
Polecenia specjalne s wlczane przez potrojne kliknicie lewym i prawym
przyciskiem -- bardzo nietypowe przy normalnym uywaniu myszy.
Najprociej jest je wykona trzymajc jeden przycisk i trzykrotnie klikajc
drugim. Kiedy wykonywanie specjalnych komend zostanie uruchomione, na
konsoli pojawi si wiadomo (i dwa dwiki z gloniczka jeli go posiadasz);
jeli uytkownik puci wszystkie przyciski i wcinie znowu jeden z nich w
cigu trzech sekund, wtedy wykonane zostanie polecenie przypisane do
tego przycisku.
Standardowe polecenia specjalne to:
lewy przycisk
Reboot systemu, przez zasygnalizowanie procesu inicjujcego.
rodkowy przycisk (jeli jest)
Wykonuje `/sbin/shutdown -h now'
prawy przycisk
Wykonuje `/sbin/shutdown -r now'
Opcja `-S' wlcza wykonywanie polece specjalnych i pozwala na zmian
trzech specjalnych polece. Aby zaakceptowa standardowe polecenia uyj
`-S ""' (podaje pusty argument). Aby poda swoje wlasne polecenia, uyj
listy rozdzielonej dwukropkami podajc polecenia dla lewego, rodkowego i
prawego przycisku. Jeli jakie polecenie jest puste, zostanie
zinterpretowane jako `wylij sygnal do procesu inicjujcego (init)'. Ta
szczegolna operacja jest udostpniana w polczeniu z wykonywaniem polece
zewntrznych, poniewa czasem bld programu uniemoliwia forkowanie; w
takim rzadkim przypadku programista powinien by w stanie wylczy system
pomimo tego, a zabicie procesu `init' jest jedyn moliwoci zrobienia
tego.
Jako przyklad: `-S ":telinit 1:/sbin/halt"', przypisuje zabicie `init'
lewemu przyciskowi, uruchomienie w trybie jednego uytkownika rodkowemu
i zatrzymanie systemu prawemu przyciskowi.
Administratorzy systemu powinni oczywicie postpowa bardzo ostronie z
tymi poleceniami, poniewa gpm uruchamia si z prawami administratora.
Polecenia specjalne s dobre tylko w komputerach, gdzie fizyczny dostp
do myszy jest moliwy tylko dla zaufanych osob.
OPCJE LINII POLECE
Opcje w linii polece s nastpujce:
-a accel
Ustawia przyspieszenie myszy kiedy pojedynczy ruch mysz jest
dluszy ni delta (zobacz -d).
-A [limit]
Uruchamia z wylczonym mechanizmem wklejania. Jest to pomylna
jako rodek bezpieczestwa - prawdopodobny wydaje si nastpujcy
atak na system: kto wkleja do bufora selekcji zloliwe polecenie
powloki (`rm -rf /') wlczajc znak koca linii, a ofiara naciska
rodkowy przycisk myszy... W wersji 1.17.2 zostal wprowadzony
bardziej ogolny mechanizm timeoutu - serwer gpm moe samoczynnie
wylczy mechanizm wklejania po pewnym czasie nieaktywnoci. Aby
wlczy ten tryb pracy, naley poda opcjonalny parametr limit,
ktory zostanie zinterpretowany jako czas w sekundach, w ktorym
bufor zaznaczenia jest uwaany za poprawny i moliwy do wklejania.
W wersji 1.15.7 zostal dodany prosty program `disable-paste'.
Jeeli wiele uytkownikow moe pracowa na konsoli systemowej, to
dobrym dodatkiem do pliku `/etc/profile' mog by nastpujce linie:
`case $( /usr/bin/tty ) in
/dev/tty[0-9]*) /usr/bin/disable-paste ;;
esac'
-b baud
Ustawia prdko (baud rate).
-B sekwencja
Ustawia kolejno przyciskow. ``123'' jest normalnym ustawieniem,
``321'' moe by uywane przez osoby leworczne, a ``132'' moe by
uyteczne przy myszy dwuprzyciskowej (zwlaszcza w emacsie).
Wszystkie kombinacje s dozwolone.
-d delta
Ustawia warto delty. Kiedy pojedynczy ruch mysz jest dluszy ni
delta, accel jest uywane jako mnonik. (Musi by wiksze lub rowne
2).
-D Przy uruchamianiu nie uruchamia si automatycznie w tle i
wypisuje wiadomoci do standardowego wyjcia bldow, a nie poprzez
mechanizm syslog. Jest to uyteczne w celu odpluskiwania; w
poprzednich wersjach bylo to robione za pomoc opcji kompilacji.
-g numer
Uywany z urzdzeniami typu glidepoint, emuluje okrelony przycisk
przez stukanie w tabliczk. numer musi wynosi `1', `2' lub `3' i
okrela numer przycisku przed zmian ustawie w opcji `-B'. Ta
opcja wie si z dekodowaniem mman i ps2. Standardowo aden
przycisk nie jest emulowany, poniewa stukanie w tych urzdzeniach
jest niekompatybilne z normalnymi myszkami ps2.
-h Pokazuje streszczenie opcji w linii polece.
-i interwa/l
Ustawia gorny limit czasowy przy wielokrotnych klikniciach. Jeli
czas pomidzy puszczeniem i wciniciem przycisku jest mniejszy ni
ten limit, uwaane jest za podwojne lub potrojne kliknicie. Czas
jest w milisekundach.
-k Usuwa dzialajcy gpm. Moe by uywane przez uytkownikow myszy typu
`bus' w celu usunicia gpm, przed uruchamianiem X-ow (chyba e uyj
opcji `-R' lub ograniczenie pojedynczego otwarcia zostanie
usunite z jdra).
-l charset
Wybiera tablic (LUT) dla `inword()'. Argument charset jest list
znakow. `-' jest uywane do podania zakresu, a `\ ' do
`eskejpowania' nastpnego znaku lub zapewnienia kodu osemkowego.
Tylko widoczne znaki mog pojawi si w charset, poniewa znaki
specjalne nie mog pojawi si w pamici video w trybie tekstowym
podczas kopiowania zaznaczenia.
-m filename
Wybiera urzdzenie myszy. Standardowo jest to `/dev/mouse'.
-M Wlcza tryb wielu urzdze. Deamon bdzie czytal dwa rone urzdzenia
myszy. Kada nastpna opcja odnosi si do drugiego urzdzenia, a
kada wczeniejsza do pierwszego. Ta opcja automatycznie uruchamia
``powielacz'' (opcja `-R').
-o lista-opcji-dodatkowych
Opcja ta dziala podobnie do opcji ``-o'' polecenia mount -
pozwala okreli list ``dodatkowych opcji'', specyficznych dla
danego typu myszy. Lista ta jest rozdzielona przecinkami. Opcje
`dtr', `rts' lub `both' s uywane przy inicjalizacji myszy typu
serial do wlczenia linii modemu; opcje te s zgodne ze
wczeniejszymi wersjami gpm, jednake uywanie -o dtr z urzdzeniami
myszy nie bdcymi typu serial, moe teraz generowa bld.
-p Wlcza widoczny wskanik podczas zaznaczania. Tak zachowuje si
selection-1.7, lecz czasem jest to denerwujce. Standardowo
wskanik nie jest pokazywany, co moe by rownie denerwujce.
-r numer
Ustawia czulo. Wysza czulo jest uywana do szybszego ruchu
kursora.
-Rnazwa
Zmienia gpm, aby dzialal jako powielacz: wszystkie dane od myszy
w trybie graficznym zostan przekazane do kolejki fifo
/dev/gpmdata w protokole nazwa. W szczegolnoci mona uy tych
samych nazw, jak dla opcji `-t', aczkolwiek tryb powtarzania dla
pewnych protokolow moe jeszcze nie by zaimplementowany.
Dodatkowo, mona poda `raw' jako nazwa, aby uzyska powtarzanie
bajt po bajcie bez jakiejkolwiek translacji protokolow. Jeeli
nie podano nazwy, to wartoci domyln jest `msc'. Uywajc gpm w
trybie powtarzania mona skonfigurowa serwer X do uywania jego
kolejki jako urzdzenia myszy. Ta opcja jest przydatna dla
wlacicieli myszy typu bus w celu ominicia ogranicze pojedynczego
otwarcia. To pozwala w prosty sposob poradzi sobie z glupimi
myszami, mogcymi dziala w dwoch trybach, co zmusza ci do
trzymania rodkowego przycisku w czasie zmiany trybu graficznego.
Ta opcja jest wlczana przez opcj `-M'.
-s numer
Ustawia czstotliwo probkowania dla urzdzenia myszy.
-S polecenia
Wlcza przetwarzanie polece specjalnych i opcjonalnie ustawia
polecenia specjalne (przez list oddzielon dwukropkami). Zobacz
wyej na dokladniejszy opis polece specjalnych.
-t nazwa
Ustawia typ myszy. Uyj `-t help', aby uzyska list moliwych
typow. Od wersji 1.18.1 lista ta pokazuje take, ktore protokoly
s dostpne jako `powielniki' (patrz opis opcji -R powyej),
oznaczajc je gwiazdk (``*'').
-v Pokazuje informacj o wersji i koczy dzialanie.
-V verbosity increment
Zwiksza lub zmniejsza maksymalny poziom wiadomoci, ktore bd
zapisywane w logu systemu. Podanie argumentu dodatniego
spowoduje zwikszenie liczby komunikatow. Mona rownie poda
argument ujemny w celu wyciszenia programu; jednake z powodu
zasad getopt(3) argument ujemny musi by sklejony z opcj, tj. nie
moe by spacji midzy opcj a argumentem (`-V-1', a nie `-V -1').
Argument tej opcji jest opcjonalny i wynosi domylnie 1. Domylnym
poziomem logowania 5 (`LOG_NOTICE').
-2 Wymusza dwa przyciski. To oznacza, e rodkowy przycisk (jeli
istnieje) bdzie dzialal jakby byl prawym.
-3 Wymusza trzy przyciski. Standardowo mysz jest uwaana za
dwuprzyciskow, dopoki rodkowy przycisk nie zostanie wcinity.
Jeeli s trzy przyciski, prawy jest uywany do rozszerzenia
zaznaczenie, a rodkowy do wklejenia. Uwaga: jeli uyjesz opcji
-3 z myszk dwuprzyciskow nie bdziesz mogl wklei zaznaczenia.
DZIA/LANIE
Aby zaznaczy tekst wcinij lewy przycisk i przecignij mysz. Aby wklei
tekst na tej samej lub innej konsoli wcinij rodkowy przycisk. Prawy
przycisk jest uywany do zmiany rozmiaru zaznaczenia (tak jak w
`xterm').
Myszy dwuprzyciskowe uywaj prawego przycisku do wklejania,
Podwojne i potrojne kliknicia zaznaczaj caly wyraz lub cal lini. Uycie
opcji `-p' jest polecane w celu uzyskania lepszej widocznoci.
Jeli po zawartoci linii zaznaczona jest koczca spacja i jeli nie ma w
tej linii wicej tekstu, reszta linii zostanie zaznaczona automatycznie.
Jeli zaznaczone jest kilka linii, zaznaczone spacje na kocach kadej z
nich zostan usunite z bufora zaznaczenia.
Cokolwiek pokazane na wirtualnej konsoli w zaznaczonym miejscu usunie
podwietlone zaznaczenie z ekranu, aby zachowa integralno wywietlania,
ale zawarto bufora zostanie nienaruszona.
Mechanizm zaznaczania jest wylczony jeli wirtualna konsola zostanie
ustawiona w tryb graficzny, np. w czasie uruchamiania X11, i zostanie
przywrocona przy powrocie do trybu tekstowego. (Zobacz cz BLDY poniej).
B/LDY
Serwer gpm moe mie problemy w czasie wspoldzialania z X-ami: jeli Twoja
mysz jest urzdzeniem z moliwoci pojedynczego otwarcia (np. myszy typu
bus), powiniene wylczy gpm przed uruchamianiem X-ow, lub uy opcji `-R'
(zobacz wyej). Aby wylczy gpm, uyj `gpm -k'. Ten problem nie dotyczy
myszy typu serial.
Dwie instancje gpm nie mog zosta uruchomione na tym samym systemie.
Jeli masz dwie myszki uyj opcji `-M' (zobacz wyej).
Podczas gdy aktualna konsola jest w trybie graficznym, gpm jest upiony
dopoki nie powroci do trybu tekstowego (chyba e zostanie uyte `-R').
Przez to nie bdzie zwracal odpowiedzi klientom. Jednak jest to
nietypowe, aby programy wykorzystujce mysz, odczytywaly j na ukrytej
konsoli.
AUTORZY
Andrew Haylett <ajh@gec-mrc.co.uk> (oryginalny kod selection)
Alessandro Rubini <rubini@linux.it> (stary maintainer (wci bardzo pomaga))
Ian Zimmerman <itz@speakeasy.org> (stary maintainer)
Nico Schottelius <nico@schottelius.org> (maintainer)
A take bardzo wiele innych osob, ktore pomogly tworzy selection i gpm.
OPIEKUNOWIE
Obecnym opiekunem jest Nico Schottelius. Jednak bez pomocy Alessandra
Rubiniego i czlonkow listy emailowej, on sam nie podolalby zadaniu
opiekowania si gpm. Adres lista emailowej dla developerow to
gpm@lists.linux.it. Wicej informacji o licie znajduje si w pliku
README, w czci powiconej dystrybucji rodel gpm.
PLIKI
/var/run/gpm.pid PID uruchomionego gpm
/dev/gpmctl Gniazdko kontrolne dla klientow
/dev/gpmdata Kolejka fifo zapisywana przez powielacz (opcja `-R').
ZOBACZ TAKE
mev(1) Prosty klient serwera gpm.
gpm-root(1) Program do obslugi komunikatow kontrolnych myszy.
Plik info o `gpm', ktory zawiera kompletne informacje i wyjania jak
napisa klienta gpm.
INFORMACJE O T/LUMACZENIU
Powysze tlumaczenie pochodzi z nieistniejcego ju Projektu Tlumaczenia
Manuali i moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic midzy powyszym
opisem a rzeczywistym zachowaniem opisywanego programu lub funkcji,
prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.