Provided by: manpages-pl_20060617-4_all bug

NAZWA

       hdparm - pobierz/ustaw parametry dysku twardego

SK/LADNIA

       hdparm [ opcje ] [urzdzenie] ..

OPIS

       hdparm  daje  interfejs  linii  polece do ronych ioctli dyskow twardych
       obslugiwanych przez podsystem sterownika ATA/IDE.  Niektore  opcje  mog
       dziala  prawidlowo  tylko  z  najnowszymi  jdrami. Aby uzyska najlepsze
       wyniki, naley skompilowa hdparm z plikami naglowkowymi  pochodzcymi  ze
       rodel najnowszego jdra.

OPCJE

       Bez opcji, zaklada si acdgkmnru.

       -a     Pobierz/ustaw   wskanik  odczytu  z  wyprzedzeniem  (read-ahead)
              systemu plikow.   Jest  to  uywane  do  zwikszania  wydajnoci  w
              sekwencyjnych   odczytach   duych   plikow   poprzez  pobieranie
              dodatkowych blokow, w nadziei, e bd potrzebne danemu zadaniu.  W
              obecnej wersji jdra (2.0.10) domylnym ustawieniem tej opcji jest
              8 sektorow (4KB). Warto ta  wydaje  si  by  dobra  dla  wikszoci
              zastosowa,  lecz  w systemach, gdzie w wikszoci uywa si losowych
              repozycjowa plikowych, ustawienie mniejszej wartoci moe  zapewni
              lepsz wydajno. Poza tym, wiele sterownikow IDE ma take wbudowane
              oddzielne funkcje tego typu, ktore w  wielu  sytuacjach  niweluj
              potrzeb odczytu z wyprzedzeniem przez system plikow.

       -A     Wlcz/wylcz wlaciwo odczytu wyprzedzajcego (read-lookahead) napdu
              IDE (zwykle domylnie ON -- wlczon).

       -b     Pobierz/ustaw stan magistrali.

       -B     Ustaw wlaciwoci Zaawansowanego Zarzadzania Energi (APM),  o  ile
              napd  posiada wspomaganie dla niej. Mala warto oznacza agresywne
              zarzdzanie  energi,  a  dua  lepsz  wydajno.  Warto  255  wylczy
              zarzdzanie energi na tym dysku.

       -c     Zapytaj/wlcz   obslug   32-bitowego   I/O   w  (E)IDE.  Mona  uy
              numerycznego parametru  wlczajcego/wylczajcego  obslug:  Obecnie
              obslugiwane wartoci zawieraj 0 dla wylczenia obslugi 32-bitowego
              I/O, 1 dla wlczenia 32-bitowej transmisji danych, 3 dla wlczenia
              32-bitowej  transmisji  danych ze specjaln sekwencj sync wymagan
              przez wiele  chipsetow.  Warto  3  dziala  z  prawie  wszystkimi
              32-bitowymi  chipsetami  IDE,  lecz  naraa  na dodatkowe koszty.
              Zauwa, e "32-bit" odnosi si do transmisji poprzez magistral  PCI
              lub  VLB,  ale tylko do karty interfejsu; wszystkie napdy (E)IDE
              maj wci tylko 16-bitowe polczenie z kart interfejsu.

       -C     Sprawd obecny stan trybu zasilania IDE. Jest on zawsze jednym  z
              unknown   (dysk   nie  obsluguje  tego  polecenia),  active/idle
              (normalne dzialanie), standby (tryb oszczdzania energii, dysk si
              zatrzymal),  lub  sleeping  (najniszy  tryb oszczdzania energii,
              dysk jest calkowicie wylczony).  Za pomoc opcji -S, -y, -Y, i -Z
              mona manipulowa trybami zasilania IDE.

       -d     Wlcz/wylcz  flag "using_dma" (uywajcy DMA) dla tego napdu. Opcja
              ta dziala tylko z kilkoma  kombinacjami  napdow  i  interfejsow,
              ktore  obsluguj  DMA,  i ktore s znane sterownikowi IDE.  Dobrym
              pomyslem jest rownie uycie odpowiedniej opcji -X w  polczeniu  z
              -d1  aby zapewni, e sam napd jest zaprogramowany odpowiedni tryb
              DMA, cho  wiele  BIOSow  powinno  zrobi  to  za  ciebie  podczas
              uruchamiania  komputera.   Uywanie  DMA  prawie  zawsze powoduje
              zwikszenie  wydajnoci  i  przepustowoci  oraz  zmniejsza  zuycie
              procesora.  Lecz  jest  co  najmniej  kilka zestawie chipsetow i
              dyskow, dla ktorych uycie DMA  nie  zrobi  wikszej  ronicy,  lub
              nawet  spowolni  dysk  (na  naprawd  spapranym  sprzcie). Ale to
              zaley.

       -D     Wylcz/wlcz wbudowan w dnapd wlaciwo zarzdzania uszkodzeniami, za
              pomoc   ktorej   jego  firmware  probuje  automatycznie  zarzdza
              uszkodzonymi sektorami,  przenoszc  je  na  sektory  "zapasowe",
              zarezerwowane fabrycznie do tego celu.

       -E     Ustaw  szybko  cdrom-u.  NIE  jest  to  konieczne  do normalnego
              dzialania, gdy napd automatycznie sam przelcza  prdkoci.  Jednak
              jeli  chcesz  si  nim  bawi,  podaj po tej opcji warto szybkoci,
              zwykle liczb tak jak 2 lub 4.

       -f     Synchronizuj  (sync)  i  wyproniaj   (flush)   bufory   podrczne
              urzdzenia  przy wyjciu.  Operacja ta jest rownie wykonywana jako
              cz pomiarow -t i -T.

       -g     Poka geometri dysku (cylindry,  glowice,  sektory),  rozmiar  (w
              sektorach),  a take przesunicie (w sektorach) pocztku urzdzenia,
              poczynajc od pocztku napdu.

       -h     Poka krotk informacj o uyciu (pomoc).

       -i     Poka informacje identyfikacyjne, ktore zostaly pobrane  z  napdu
              podczas   startu,   o  ile  s  one  dostpne.   Jest  to  wlaciwo
              nowoczesnych napdow IDE i moe nie by obslugiwana  przez  starsze
              urzdzenia.   Zwracane  dane  mog  nie  by  aktualne,  zalenie od
              czynnoci  wykonanych  po  uruchomieniu  systemu.   Pomimo  tego,
              pokazywana    jest    zawsze    bieca   warto   trybu   operacji
              wielosektorowych   (multiple   sector    mode    count).     Dla
              dokladniejszej   interpretacji   informacji   identyfikacyjnych,
              odsylamy do AT Attachment Interface for Disk  Drives  (ANSI  ASC
              X3T9.2 working draft, revision 4a, April 19/93).

       -I     daj  informacji  identyfikacji  bezporednio od napdu. Informacja
              jest wywietlana w nowym, rozszerzonym  formacie  z  wiksz  iloci
              szczegolow,  ni  przy  starszej  opcji  -i.   Dostpna  jest take
              specjalna odmiana tej opcji "bez pasow  bezpieczestwa"  -Istdin,
              ktora  nie  moe  by  uywana  z  adn  inn  opcj.  Dziki niej blok
              identyfikacyjny dysku  bdzie  pobrany  ze  standardowego  wejcia
              zamiast  uywania  parametru  /dev/hd*. Format tego bloku musi by
              dok/ladnie taki sam jak w "plikach" /proc/ide/*/hd*/identify.  Ta
              odmiana  jest  przeznaczona do uytku z "bibliotekami" informacji
              identyfikacyjnych dysku,  oraz  z  dyskami  ATAPI,  dla  ktorych
              standardowe mechanizmy mog dziala bldnie.

       -k     Pobierz/ustaw flag keep_settings_over_reset (zachowaj ustawienia
              po resecie).  Gdy  ta  flaga  jest  ustawiona,  sterownik  bdzie
              chronil  opcje  -dmu  po mikkim resecie.  Flaga ta domylnie jest
              wylczona, aby uchroni napd przed ptlami resetowa, ktore  moglyby
              by  spowodowane  kommbinacjami ustawie -dmu Opcja -k powinna wic
              by ustawiana tylko gdy jeste przekonany, e  to  co  robisz  jest
              dobre.  Praktycznie,  wszystko  co  trzeba zrobi aby przetestowa
              konfiguracj (przed uyciem -k) to sprawdzenie czy  napd  daje  si
              odczyta/zapisa   i  czy  proces  nie  generuje  bldow  w  logach
              (komunikaty   jdra)   (w   wikszoci    systemow    zajrzyj    do
              /var/adm/messages).

       -K     Ustaw   flag  keep_features_over_reset  (zachowaj  wlaciwoci  po
              resecie).  Jej ustawienie powoduje, e napd odzyskuje  po  mikkim
              resecie  ustawienia dla -APSWXZ.  Nie wszystkie napdy wspieraj t
              wlaciwo.

       -L     Ustaw  flag  blokowania  drzwiczek  (doorlock  flag).  Warto   1
              spowoduje  zablokowanie  drzwiczek  niektorych wymiennych dyskow
              twardych (np. Syquest, ZIP, Jazz...). Z kolei warto 0  spowoduje
              odblokowanie  drzwiczek.  Normalnie  Linux automatycznie zarzdza
              mechanizmem blokowania drzwiczek,  w  zalenoci  od  eksploatacji
              dysku  (zablokowane,  gdy  system plikow jest zamontowany). Lecz
              podczas zamykania systemu moe by to uciliwe, gdy glowna partycja
              znajduje  si  na  dysku  wymiennym,  gdy  partycja  ta pozostaje
              zamontowana (w trybie tylko-do-odczytu)  po  zamkniciu  systemu.
              Dziki  uyciu tej opcji po przemontowaniu glownego systemu plikow
              w trybie tylko-do-odczytu moliwe jest wyjcie kasety ze stacji po
              zamkniciu systemu.

       -m     Pobierz/ustaw   licznik  sektorow  dla  wielosektorowego  I/O  w
              napdzie.  Ustawienie 0 wylcza t wlaciwo. Tryb ten (inaczej znany
              jako IDE Block Mode) jest wlaciwoci wikszoci nowoczesnych dyskow
              twardych IDE, zezwalajc na transfer wielu sektorow na przerwanie
              I/O,  w  przeciwiestwie  do  tradycyjnego  jednego  sektora. Gdy
              wlczona jest ta wlaciwo, zazwyczaj  obcienie  I/O  przez  system
              zmniejsza  si  o  30-50%.  W  wielu  systemach  powoduje to take
              zwikszenie przeplywu danych o 5% do 50%. Mimo to, niektore napdy
              (najbardziej  zauwaalnie  seria  WD  Caviar),  wydaj  si  dziala
              wolniej w tym trybie.  Ronie  to  jednak  bywa.   Wikszo  napdow
              wspiera  minimalny  zestaw  ustawie  obejmujcy  2,  4,  8  i  16
              (sektorow). Dla niektorych dyskow moliwe s take wiksze  wartoci.
              Ustawienie  16  lub  32 wydaje si optymalnym dla wielu systemow.
              Western Digital zaleca nisze ustawienia od 4 do 8 na wielu z ich
              dyskow,  a  to  z  powodu  malych  (32KB)  buforow  w  napdach i
              niezoptymalizowanych algorytmow buforowania.  Opcja -i moe  sluy
              do  znajdywania  maksymalnej  wspieranej wartoci zainstalowanego
              napdu (szukaj MaxMultSect na wyjciu).  Niektore napdy twierdz, e
              wspieraj  ten tryb, lecz trac dane przy niektorych ustawieniach.
              W  rzadkich  wypadkach,  takie   bldy   mog   spowodowa   powane
              uszkodzenie systemu plik'ow.

       -M     Pobierz/ustaw warto Automatycznego Zarzdzania Glonoci (Automatic
              Acoustic Management -  AAM).  Wikszo  nowych  dyskow  ma  moliwo
              zwolnienia  obrotow glowicy aby zredukowa poziom halasu. Wartoci
              mog by z przedzialu od 0 do 254. 128 jest najcichszym  (a  zatem
              najwolniejszym)    ustawieniem,    a    254    najszybszym    (i
              najgloniejszym). Niektore dyski maj tylko dwa poziomy  (cichy  /
              szybki),  a  inne mog przyjmowa wszystkie wartoci od 128 do 254.
              TA OPCJA JEST EKSPERYMANTALNA I  NIEZBYT  DOBRZE  PRZETESTOWANA.
              UYWASZ JEJ NA W/LASNE RYZYKO.

       -n     Pobierz  lub  ustaw  flag  "ignore  write  errors" (ignoruj bldy
              zapisu) w sterowniku. NIE baw si tym bez uprzedniego  zapoznania
              si z kodem rodlowym sterownika.

       -p     Proba przeprogramowania chipsetu interfejsu IDE na okrelony tryb
              PIO, lub proba automatycznego dostosowania si  do  "najlepszego"
              trybu  PIO  wspieranego  przez napd. Wlaciwo ta jest wspierana w
              jdrze tylko dla kilku "znanych" chipsetow. Niektore chipsety IDE
              nie  s w stanie zmieni trybu PIO dla pojedynczego napdu; wowczas
              opcja ta moe spowodowa ustawienie trybu PIO dla  obydwu  napdow.
              Wiele   chipsetow   IDE   wspiera  albo  mniej,  albo  wicej  ni
              standardowe 6 (od 0 do 5) trybow PIO,  wic  dokladne  ustawienie
              szybkoci,  ktore  wlaciwie  jest zaimplementowane, bdzie roni si
              zalenie od wyrafinowania  chipsetu/sterownika.   Uywaj  z  wielk
              ostronoci!   Wlaciwo ta nie chroni przed nierozwag, a niepomylne
              dzialanie moe spowodowa powane uszkodzenie systemu plik'ow!

       -P     Ustaw maksymalny licznik sektorow  dla  wewntrznych  mechanizmow
              preodczytu napdu. Nie wszystkie napdy wspieraj t wlaciwo.

       -q     Obslu  nastpn opcj cicho, nie wydajc komunikatow na wyjcie. Jest
              to przydatne do zmniejszenia zamieszania na  ekranie  w  wypadku
              uruchamiania  z  /etc/rc.c/rc.local.   Nie mona stosowa do opcji
              -i, -v, -t, oraz -T.

       -Q     Ustaw glboko tagowanej kolejki (tagged queue) (1 lub wiksz), lub
              wylcz  kolejkowanie (0). Dziala to tylko z nowszymi jdrami serii
              2.5.xx (lub poniejszych serii) i tylko z  niektorymi,  aktualnie
              wspierajcymi t funkcj sterownikami.

       -r     Pobierz/ustaw  flag  read-only (tylko do odczytu) urzdzenia. Gdy
              jest  ustawiona,  operacje  zapisu  nie  s  na   tym   urzdzeniu
              dozwolone.

       -R     Zarejestruj interfejs IDE.  Niebezpieczne.  Zobacz opis opcji -U
              aby zdoby wicej informacji.

       -S     Ustaw timeout standby dla napdu.  Warto  ta  jest  uywana  przez
              napd  w celu uzyskania informacji o tym, jak dlugo oczekiwa (bez
              aktywnoci  dyskowych)  przed   wylczeniem   silnika   w   celach
              oszczdnoci  mocy.  W takich warunkach, dysk moe potrzebowa do 30
              sekund aby odpowiedzie na nagle  odwolanie,  cho  wikszo  napdow
              robi  to  znacznie  szybciej.  Warto  0  oznacza  wylczenie  tej
              wlaciwoci. Wartoci od 1 do 240 okrelaj wielokrotnoci  5  sekund,
              czyli  daj  timeouty  od 5 sekund do 20 minut. Wartoci od 241 do
              251 okreslaj 1 do 11 jednostek po 30 minut dla timeoutow  od  30
              minut  do  5.5  godzin.  Warto 252 oznacza timeout 21 minut, 253
              ustawia  timeout  zdefiniowany  przez  dostawc,   a   255   jest
              interpretowane jako 21 minut plus 15 sekund.

       -T     Dokonuj  pomiarow czasu odczytow z cache dla celow porownawczych
              i testow wydajnociowych. Aby uzyska miarodajne wyniki,  operacja
              ta  powinna  by  powtarzana  2-3  razy na nieaktywnym pod innymi
              wzgldami systemie (bez innych aktywnych procesow) z przynajmniej
              kilkoma  megabajtami  wolnej  pamici.   Wywietlana  jest  szybko
              odczytu bezporednio z linuksowych buforow cache, bez  dostpu  do
              dysku.   Warto   ta   jest  wskanikiem  przeplywu  danych  midzy
              procesorem, cache i pamici systemu.  Jeli podano rownie opcj -t,
              to  wynik  zglaszany  przez  operacj -t zostanie zmodyfikowany o
              czynnik korygujcy oparty na wyniku -T.

       -t     Dokonuj  pomiarow  czasu  odczytow   z   urzdzenia   dla   celow
              porownawczych  i  testow  wydajnociowych.  Aby uzyska miarodajne
              wyniki,  operacja  ta  powinna  by  powtarzana   2-3   razy   na
              nieaktywnym  pod  innymi wzgldami systemie (bez innych aktywnych
              procesow) z  przynajmniej  kilkoma  megabajtami  wolnej  pamici.
              Wywietlana jest szybko odczytu poprzez bufory cache z dysku, bez
              wczeniejszego cache'owania danych. Warto ta jest miar  szybkoci,
              z  jak  napd  jest w stanie obslugiwa liniowe odczyty danych pod
              Linuksem bez obcienia zwizanego z systemem plikow.  Aby  zapewni
              dokladne pomiary, cache jest oproniany za pomoc ioctl BLKFLSBUF.
              Jeli podano rownie opcj -T, to wynik zglaszany przez operacj  -t
              zostanie zmodyfikowany o czynnik korygujcy oparty na wyniku -T.

       -u     Pobierz/ustaw  flag interrupt-unmask napdu. Ustawienie 1 zezwala
              sterownikowi   na   niemaskowanie   innych    przerwa    podczas
              przetwarzania   przerwania  dyskowego,  co  w  znaczcym  stopniu
              zmniejsza czas reakcji na  Linuksa  na  polecenia  uytkownika  i
              eliminuje  bldy  "serial  port  overrun".  Uywajc tej opcji nley
              zachowa ostrono: niektore kombinacje napdu/kontrolera  nie  radz
              sobie  dobrze z t wlaciwoci, co moe spowodowa powane uszkodzenie
              systemu  plik'ow.   Praktycznie,  interfejsy  CMD-640B  i  RZ1000
              (E)IDE  mog  by  niestabilne  (z  powodu usterek sprztowych) gdy
              opcja ta jest uywana z wersjami jdra  wczeniejszymi  ni  2.0.13.
              Wylczenie   wlaciwoci  IDE  prefetch  tych  interfejsow  (zwykle
              ustawienie BIOS/CMOS) daje bezpieczne rozwizanie  tego  problemu
              dla wczeniejszych jder.

       -U     Wyrejestruj interfejs IDE.  Niebezpieczne.  Do uycia wraz z opcj
              -R.  Dedykowane dla sprztu skonstruowanego specjalnie do wymiany
              "na  gorco"  (hot-swapping,  bardzo  rzadki!).  Uywaj wiadomie z
              zachowaniem szczeg'olnej ostronoci gdy moe to latwo  zawiesi  lub
              uszkodzi   twoj  system.   rodlowa  dystrybucja  hdparm  zawiera
              katalog 'contrib' z kilkoma skryptami wspomagajcymi  wymian  "na
              gorco" na UltraBay z ThinkPad 600E.  Uywaj na wlasne ryzyko.

       -v     Wypisz  wszystkie  ustawienia,  poza  -i (tak jak -acdgkmnru dla
              IDE, -gr dla  SCSI  lub  -adgr  dla  XT).  Jest  to  te  domylne
              zachowanie, kiedy nie poda si adnych opcji.

       -w     Zresetuj  urzdzenie  (NIEBEZPIECZNE).  NIE uywaj tej opcji. Jest
              ona  tylko  do  uytku  w  nieoczekiwanych  sytuacjach,  gdy  dla
              przywrocenia  dysku  do  stanu  uywalnoci i tak moe by konieczne
              przeladowanie systemu.

       -W     Wlcz/wylcz wlaciwo cache'owania zapisu w  napdach  IDE  (domylny
              stan jest nieokrelony i zaleny od modelu/producenta).

       -x     Przestaw    urzdzenie    do   wymiany   "na   gorco"   (hotswap)
              (NIEBEZBIECZNE).

       -X     Ustaw tryb transferu IDE dla nowszych napdow  (E)IDE/ATA.   Jest
              to zazwyczaj uywane lcznie z -d1 gdy wlacza si DMA do/z napdu na
              wspieranym chipsecie interfejsu, przy  czym  -X  mdma2  sluy  do
              wyboru trybu transferow multiword DMA mode2 a -X sdma1 do wyboru
              prostego  trybu  mode1  transferow  DMA.   Na  systemach,  ktore
              wspieraj  UltraDMA  uycie  -X  udma2  sluy  do  ustawiania trybu
              transferow UltraDMA mode2 (bdziesz  musial  przygotowa  wczeniej
              chipset  do  uycia  UltraDMA).  Poza  tym,  uycie tej opcji jest
              rzadko  potrzebne  gdy  wikszo/wszystkie  nowoczesne  napdy  IDE
              domylnie  ustawiaj  si  w  najszybszym ze swoich trybow PIO przy
              wlczaniu. Manipulowanie tym moe by  bezcelowe  i  ryzykowne.  Na
              dyskach,  ktore  wspieraj  alternatywne  tryby transferu, -X moe
              sluy do  przelczania  tylko  trybu  napdu.   Przed  zmian  trybu
              transferu,  interfejs  IDE powinien by ustawiony za pomoc zworek
              lub  zaprogramowany  (zobacz  opcj  -p)  do  nowego  trybu,  aby
              zapobiec  utracie  i/lub  zniszczeniu  danych.   Uywaj  tego  ze
              szczeg'oln  uwag!    Dla   trybow   transferu   PIO   (Programmed
              Input/Output),  uywanych przez Linuksa, warto ta jest zwyczajnie
              oczekiwanym numerem trybu PIO plus 8. Dlatego warto  09  ustawia
              tryb   PIO  mode1,  10  PIO  mode2,  a  11  wybiera  PIO  mode3.
              Ustawienie 00 odtwarza "domylny" tryb PIO  dysku,  a  01  wylcza
              IORDY. Dla UltraDMA wartoci jest oczekiwany numer trybu UltraDMA
              plus 64.

       -y     Zmu napd IDE do  natychmiastowego  przejcia  w  tryb  mniejszego
              zuycia energii: standby.  To najczciej powoduje zwolnienie pracy
              dysku. aktualny tryb moe by sprawdzony dziki opcji -C.

       -Y     Zmu napd IDE do natychmiastowego przejcia w  tryb  najmniejszego
              zyycia  energii: sleep.  To kompletnie wylcza napd. Aby napd byl
              dostpny  ponownie  potrzebny  jest  twardy   lub   mikki   reset
              (sterownik  IDE  Linuksa  automatycznie  wykona  reset gdy bdzie
              potrzebny).  Aktualny tryb moe by sprawdzony dziki opcji -C.

       -z     Zmu jdro do ponownego odczytu tablicy partycji podanych urzdze.

       -Z     Wylcz automatyczne  funkcje  oszczdzania  energii  w  niektorych
              napdach  Seagate  (modelach ST3xx?), aby uchroni je od wylczania
              si w nieoczekiwanych momentach.

B/LDY

       Jak zauwaono powyej, opcje -m sectcount i -u  1  powinny  by  uywane  z
       ostronoci,  najlepiej  na  systemie  plikow  tylko  dla odczytu. Wikszo
       napdow pracuje z tymi wlaciwociami  dobrze,  lecz  zdarzaj  si  wyjtki.
       System  plikow  moe  wtedy  ulec  zniszczeniu. Pamitaj o backupie przed
       takimi eksperymentami!

       Niektore opcje (np. -r dla SCSI) mog nie dziala ze starszymi jdrami,  w
       ktorych potrzebne ioctl()'e nie byly wspierane.

       Chocia  to narzdzie jest skierowane przede wszystkim do uytku z napdami
       dyskow  twardych  (E)IDE,  to  cz  opcji  jest  rownie  prawidlowa   (i
       dozwolona)  w  uyciu  z  dyskami twardymi SCSI oraz z dyskami MFT/RLL z
       interfejsem XT.

AUTOR

       hdparm zostal napisany przez Marka  Lorda  <mlord@pobox.com>,  glownego
       tworc i opiekuna sterownika (E)IDE dla Linuxa.

       Kod   wylczajcy  automatyczne  oszczdzanie  energii  w  Seagate  zostal
       napisany przez Tomiego Leppikangasa <tomilepp@paju.oulu.fi>.

ZOBACZ TAKE

       AT Attachment Interface for Disk Drives, ANSI ASC X3T9.2 working draft,
       revision 4a, April 19, 1993.

       AT  Attachment  Interface  with  Extensions  (ATA-2),  ANSI  ASC X3T9.2
       working draft, revision 2f, July 26, 1994.

       AT Attachment  with  Packet  Interface  -  5  (ATA/ATAPI-5),  T13-1321D
       working draft, revision 3, February 29, 2000.

       AT  Attachment  with  Packet  Interface  -  6  (ATA/ATAPI-6), T13-1410D
       working draft, revision 3b, February 26, 2002.

       Western Digital Enhanced IDE Implementation Guide, by  Western  Digital
       Corporation, revision 5.0, November 10, 1993.

       Enhanced  Disk  Drive  Specification,  by  Phoenix  Technologies  Ltd.,
       version 1.0, January 25, 1994.

INFORMACJE O T/LUMACZENIU

       Powysze tlumaczenie pochodzi z nieistniejcego ju  Projektu  Tlumaczenia
       Manuali  i  moe nie by aktualne. W razie zauwaenia ronic midzy powyszym
       opisem a rzeczywistym zachowaniem  opisywanego  programu  lub  funkcji,
       prosimy o zapoznanie si z oryginaln (angielsk) wersj strony podrcznika.