Provided by:
manpages-tr_1.0.5.1-2_all 
ISIM
getty - ucbirim kipini, hizini ve hat disiplinini ayarlar
KULLANIM
/etc/getty [-d "ontanimli_dosya] [-a] [-h] [-H kapama_s"uresi]
[-t zamana,simi] [-w dizge] hat [hiz [t"ur [disiplin]]]
/etc/getty -c gettydefs_dosyasi
A,CIKLAMA
getty, sistem tarafindan kullanicinin baglanmasini saglamak icin
kullanilan uc uygulamadan ikincisidir (init(1), getty(1) ve login(1)).
getty, init(1) tarafindan cagrilir:
1. tty hatlarini acar ve kiplerini ayarlar.
2. Baglanti ekranini goruntuler ve kullanici ismi girilmesini ister.
3. Kullanici icin bir baglanti surecini baslatir.
getty'nin takip ettigi yol soyle aciklanabilir: Ilk once kendi komut
satirini cozumler, sayet herhangi bir hata yok ise, dogru calisma
zamani degerlerini bulabilmek icin ontanimli dosyalari (sayet FSSTND
secenegi ile derlenmisse /etc/conf.getty) incelemeye baslar. Normalde
bu dosya /etc/conf.getty'dir. Komut satirindan verilen degerler bu
ontanimli dosyadaki (-d "ontanimli_dosya secenegi ile baska bir dosya
belirtilebilir) degerlere gore onceliklidir. Daha sonra okuma ve yazma
icin bir hat acar ve stdio tamponlamasini kapatir. Sayet bir
ilklendirme tanimli ise, onu baslatir.
(Ayrintilar icin HATTIN ILKLENDIRILMESI bolumune bakiniz).
Ilklendirmeden sonra, hat kapatilir ve tekrar acilir. Bu sefer hat
engellenebilen kipte acilir ve boylece aygit serbest hareket edemez
hale gelir. Tasiyici sinyalin tespit edilmesi hattin acilmasini saglar.
Sonra, getty bir onbilgi (genellikle /etc/issue icindeki metin) ve
kullanici ismi istemini basar. Son olarak, kullanicinin girdigi ismi
okur ve login(1)'i kullanici ismini arguman olarak kullanarak cagirir.
Bu ismi okuma islemi esnasinda, getty kullanilan ucbirimin hizini
sisteme uyarlamaya calisir ve kullanicinin baglanti yordaminda
kullanilacak ucbirim parametrelerini (ayrintilar icin termio(7)'e
bakiniz) ayarlar.
getty tarafindan kullanilan tty aygiti hat argumanindan saptanir. Getty
baglanacagi aygitin ismi olarak /dev/hat dizgesini kullanir. Getty -h
secenegi ile calistirilmamis (veya ontanimli dosyada HANGUP=NO
belirtilmemis) ise hizi sifirlayarak hatti kapanmaya zorlayacaktir.
Hattin askida kalma suresini -H secenegine saniye cinsinden sayi
belirterek (veya ontanimli dosyada HANGUPSECS=kapamas"uresi belirterek)
ayarlayabilirsiniz. -r secenegi ile gecikme vererek (veya ontanimli
dosyada WAITCHAR=YES ve DELAY=gecikme belirterek) getty'nin hattan tek
bir karakter girilmesini beklemesi saglanabilir ve bu karakter
girildikten sonra isleme devam etmeden once belirtilen saniye kadar
daha bekler. Gecikme istenmiyorsa, -r0 kullanin. -w secenegi ile dizge
(veya ontanimli dosyada WAITFOR=dizge) belirterek getty'nin bu dizgeyi
hattan beklemesi saglanabilir. -t secenegine zamanasimi (veya ontanimli
dosyada TIMEOUT=zamana,simi) belirtilerek, kullanici ismi icin istem
gosterildikten sonra belirtilmis zaman icinde bir kullanici ismi
girilmez veya bu sure icinde dogru kullanici ismi girilmez ise
getty'nin cikmasi saglanabilir.
Hiz argumani /etc/gettydefs (ayrintilar icin gettydefs(4)kilavuzuna
bakiniz) dosyasi icindeki girdiye bir etikettir. Bu girdi getty'nin tty
ayarlarinda baslangic hizini, kullanicinin ismini girerken baglanti
hizi ile hizin yanlis olmasi durumunda kullanicinin mudahale etmesini
saglayacak baska bir girdiye gosterici olacak hizi tanimlar. Bu islem
<break> karakteri (aslinda bir karakter dizisidir) gondererek yapilir.
Belirli sartlar altinda, bir CR (Satirbasi karakteri) de ayni isi
yapacaktir. Bu genellikle getty'nin modem veya ucbirim hizindan daha
yuksege ayarlandigi durumlara olusur. getty, gettydefs dosyasini sira
ile tarar ve verilen girdiye uygun bir eslesme arar. Sayet hiz
belirtilmemisse veya bir girdi bulunamazsa, /etc/gettydefs icindeki ilk
girdi ontanimli deger olarak kabul edilir ve o deger kullanilir.
gettydefs dosyasina ulasilamadigi durumlarda, derleme zamaninda
tanimlanmis girdi kullanilir.
t"ur argumani, hatta bagli ucbirimi tanimlayan bir dizgedir. t"ur,
termcap(7) icinde listelenen gecerli ucbirim isimlerinden biri
olmalidir. getty, bu degeri ekrani nasil temizleyecegine karar vermek
icin kullanir. Ayrica TERM ortam degiskenini bu deger ile ayarlar.
disiplin argumani hat uzerinde kullanilacak hat disiplinini tarif eden
bir dizgedir. Ontanimli deger LDISCO'dur.
Daha once bahsedildigi gibi, getty baglanti ekranini goruntuledikten
sonra kullanici adini okur. Sayet bos karakter alinirsa, kullanicinin
<break> tusuna veya hizin hatali oldugunu bildirmek icin CR tusuna
bastigi kabul edilir. Bunun sonucu olarak getty siradaki hiza gecer
(/etc/gettydefs icinde tanimli olan hizlar).
Kullanici ismi satirsonu karakteri veya satirbasi karakteri ile
sonlandirilir.. Bir satirbasi karakteri, sistemde yeni satira gecilmesi
sonucunu dogurur (ayrintili bilgi icin ioctl(2)).
Kullanici adi, sadece buyuk harflerdenen olusup olusmadigini gormek
icin taranir. Sayet oyle ise, sistem butun buyuk harfleri kucuk harfe
cevirir.
gettydefs dosyasini sinama secenegi de vardir. getty, -cgettydefs
secenegi ile cagrilirsa, adi gecen gettydefs dosyasi taranir ve gorulen
degerler standart ciktiya aktarilir. Sayet herhangi bir yazim hatasi
var ise (gettydefs dosyasindaki sozdizimi hatalari) bunlar kullaniciya
bildirilir.
"ONTANIMLILAR DOSYASI
Baslangicta, getty /etc/conf.getty.hat dosyasina bakar (veya bu
dosyanin bulunamadigi durumlarda /etc/conf.getty dosyasina). Sayet bu
dosya var ise satirlari asagidaki bicimde okur:
ISIM=deger
Bu sayede, getty calisma zamani esnasinda yeniden derlemeye gerek
olmadan belirli ozellikleri ayarlama sansina sahip olur. Taninan ISIM
dizgesi ve onlarin karsiliklari sunlardir:
SYSTEM=isim
Dugumismi degerini (@S ile gosterilen -- ISTEM IKAMELERI
bolumune bakiniz) isim'e ayarlar. Ontanimli d"ug"umismi degeri
uname(3) cagrisi tarafindan dondurulur.
VERSION=dizge
@V parametresi (ayrintilar icin ISTEM IKAMELERI bolumune
bakiniz) ile gosterilen degeri dizge'ye ayarlar. Sayet dizge '/'
karakteri ile basliyorsa, dosyanin tam yolu belirtilmis olarak
kabul edilir ve @V bu dosyanin icerigine gore ayarlanir.
Ontanimli deger /proc/version'dur.
LOGIN=isim
Baglanti icin kullanilacak uygulamanin adini ayarlar. Ontanimli
olarak /bin/login kullanilir. Sayet bu secenek belirtilmisse, bu
isim /bin/login yerine kullanilacak uygulamanin tam yolunu da
vermelidir. Sayet bu string '/' karakteri ile basliyorsa, bu bir
dosyanin tam yolu olarak kabul edilir ve /etc/issue yerine adi
belirtilen bu dosya kullanilir. Unutmayin ki, /bin/login
arguman olarak sadece kullanici adini alir.
ISSUE=dizge
Baslangic esnasinda getty bir onbilgi, genellikle /etc/issue
icindeki metni basar. Sayet bu dizge belirtilmisse getty bu
dizgeyi gosterir. Sayet bu dizge '/' karakteri ile basliyorsa,
bir dosyanin tam yolu olarak kabul edilir ve /etc/issue yerine
adi belirtilen bu dosya kullanilir.
CLEAR=deger
deger olarak NO belirtilmisse, baslangic esnasinda getty bir
onbilgi ve kullanici ismi istemini basmadan once ekrani
temizlemez. Ontanimli olarak ekran temizlenir.
HANGUP=deger
deger olarak NO belirtilmisse, baslangic esnasinda getty hatti
kapatmayacaktir. Komut satirindan -h secenegini belirtmek ile
ayni seydir.
WAITCHAR=deger
deger olarak YES belirtilmisse, getty devam etmeden once tek bir
karakter girilmesi icin bekleyecektir. Bu, ozellikle modemin
surekli mesgul olmasina sebep olan CD'ye sahip modemlerin sonsuz
bir sekilde getty'nin modem ile haberlesmesini saglar.
DELAY=deger
WAITCHAR ile birlikte kullanilir. getty'nin girilen karakteri
kabul ettikten sonra isleme devam etmeden once saniye cinsinden
verilen sure kadar beklemesi saglanir. Komut satirindan
-rgecikme seklinde tanilama yapilirsa hem WAITCHAR hem de DELAY
bu tanimlama ile ayni etkiye sahip olur. Sayet WAITCHAR, bir
DELAY tanimlamasi yapilmadan verilmis ise sonuc, komut satirinda
-r0 verilmesi ile ayni olur. Ontanimli olarak bekleme yapilmaz.
TIMEOUT=deger
-t zamana,simi komut satiri argumani ile ayni etkiye sahiptir.
Baglanti ekraninin goruntulenmesinden sonra belirtilen sure
icinde bir kullanici adi girilmez ise getty'nin cikmasi
saglanir. Ontanimli olarak sonsuz bekleyise ayarlidir.
CONNECT=dizge
Sayet belirtilmisse, dizge baglantinin saglanmasi esnasinda
getty'i yonlendirecek bir umulan/gonderilen dizilimi (tipki
INIT icin oldugu gibi) olmalidir. dizge yerine DEFAULT
yazilabilir ve bu yerlesik dizge olan
CONNECT\s\A\r\n
yerine gecer. \A oncelemesi hizi gosterecek rakamlarin yerini
isaret eder. Ayrintilar icin BAGLANTI ve HIZ kismina bakiniz.
Ontanimli olarak bir baglanti uzlasmasi gerceklestirilmez.
WAITFOR=dizge
Bu parametre WAITCHAR'e benzer ama beklenen sey bir karakter
degil karakter dizisidir. Bu karakter dizisi girilene kadar
getty bekler. Bu parametre CONNECT ile birlikte kullanildigi
zaman en iyi sonucu verir. Ornek:
WAITFOR=RING
CONNECT="" ATA\r CONNECT\s\A
getty, RING dizgesini bekler, ardindan hicbir sey gelmesi
beklemez, bir satirbasi karakteri ile biten ATA gonderir ve
CONNECT 2400 gibi bir dizge bekler ve bu durumda kendini 2400
baud'a ayarlar. Ontanimli olarak herhangi bir dizge girilmesini
beklemez.
ALTLOCK=hat
Uugetty bu parametreyi bagli oldugu aygita ilave olarak, diger
bir aygiti kilitlemek icin kullanir. Ayni fiziksel port icin iki
farkli aygit ismine sahip sistemler icindir. Ornegin;
/dev/tty1A'nin ve /dev/tty1a'nin ayni modemi belirttigi ve baska
bir modem olmadigi durumda kullanilir. Ayrintilar icin UUGETTY
bolumune bakiniz. Ontanimli olarak baska bir aygitin kilitlemesi
yapilmaz.
ALTLINE=hat
Modem ilklendirmesinde kullanilacak baska bir aygiti tanimlamak
icin kullanilan parametredir. Sayet WAITFOR secenegi
tanimlanmissa, bu hatta da uygulanir. Iki hat arasinda kilitleme
alistirmalari yapan sistemler icin gereklidir.
RINGBACK=deger
Sayet deger YES ise geri arama etkinlestirilir. Gelen aramalar
ile uzlasabilmek icin WAITFOR ve CONNECT ile birlikte
kullanilmalidir. Ontanimli eylem, hattin bir ila uc defa
caldirilip kapatilmasi ve ilk aramadan sonra 60 saniye cagri
beklenmesidir. MINRBTIME ve MAXRBTIME ikinci arama icin asgari
ve azami sureleri tanimlar. INTERRING ayni aramada iki ardisik
calma arasindaki azami sureyi belirtir. MINRINGS ve MAXRINGS ilk
arama icin asgari ve azami calma sayisini belirtir.
SCHED=>aralik1 aralik2 aralik3 ...
getty bu degerleri acilacak oturumlarin zamanlamasi icin
kullanir. Her bir aralik HG:SA:DAK-HG:SA:DAK seklindedir. HG
haftanin gunu demektir. 0 = Pazar, 1 = Pazartesi, ... 6 =
Cumartesi. SA saat ve DAK dakika anlamina gelir. Sayet o an ki
zaman bu araliklardan birine denk gelirse, INIT dizisi
gonderilir ve getty sure bitimine kadar calismasini surdurur.
Aksi taktirde, OFF dizisi gonderilir ve getty zamani gelene
kadar uyur.
OFF=dizge
Bu satir INIT satirina benzer, tek farki zamanlama nedeniyle
hattin kapatilmasi icin gonderilmesidir.
FIDO=dizge
Bu satir FidoNet postacisina tam yolu tanimlar. Ontanimli
olarak tanimsiz gelir. Bir FidoNet postacisina ayarlandigi
zaman, EMSI'yi de acmalisiniz (yes yapmalisiniz). Disaridan bir
FidoNet aramasi alindigi zaman, sanki iki TSYNC veya iki YOOHOO
ardisik alinmis gibi, FidoNet postacisina komut satiri
secenekleri olarak tsync veya yoohoo kelimeleri aktarilir. Sayet
EMSI yes olarak ayarlanmissa, butun EMSI dizgesi (yildiz ile
baslar satirbasi karakteri ile biter) komut satiri secenegi
olarak (satirbasi karakteri haric) aktarilir.
EMSI=deger
Sayet "yes" olarak ayarlanirsa, FidoNet EMSI dizilimleri icin
girdiyi tarar.
Ontanimli dosyanin adi, komut satirindan -d "ontanimli_dosya seklinde
tanimlama yapilarak degistirilebilir. Eger ontanimli_dosya ismi "/"
isareti ile basliyorsa, dosyanin tam yeri belirtiliyormus gibi kabul
edilir. Aksi taktirde, sadece bir dosya ismiymis gibi ele alinir ve
getty'nin tam dosya ismi olarak /etc/conf."ontanimli_dosya'yi
kullanmasi saglanir. Sayet FSSTND uyumlulugu ile derlenmis ise
/etc/conf."ontanimli_dosya kullanilir.
ISTEM IKAMELERI
getty onbilgi (genellikle /etc/issue icindeki) ve kullanici istemini
goruntuledigi zaman, cesitli terbolu oncelemeli karakterlerin
kullanilacagini kabul eder. Bu karakterlerden biri bulundugu zaman,
getty tarafindan uretilen ciktida bunlarin yerine degeri atanir.
Taninan tersbolu oncelemeli karakterler sunlardir:
\\ Tersbolu (\)
\b Gerisilme (^H)
\c Bir dizgenin sonunda satirsonu karakterinden once
kullanildiginda o satirsonu karakterinin yoksayilmasini saglar.
\f Sayfa ileri (^L)
\n Satirsonu (^J)
\r Satirbasi (^M)
\s Tek bosluk (' ')
\t Yatay sekme (^I)
\nnn Onluk tabandaki degeri nnn olan ASCII karakter. Eger nnn 0 ile
basliyorsa sekizlik tabanda, 0x ile basliyorsa onaltilik tabanda
verilmis kabul edilir.
Bunlara ek olarak, satir sonundaki tek bir tersbolu yeni satirin yok
sayilmasina sebebiyet verir ve ilk satirin asagidaki satirda devam
ettigi kabul edilir.
Ayrica, @ ile oncelenmis belirli karakterleri parametre olarak
kullanabilirsiniz. Bu parametreler ve bu parametrelere atanan degerler
sunlardir:
@B baud cinsinden gecerli hiz (@B gorundugu zaman degerlendirilir)
@D O an ki tarih, AA/GG/YY biciminde gosterilir.
@L getty'nin baglandigi hat.
@S Sistemin dugum ismi.
@T O an ki saat, SS:DD:SN (24 saat uzerinden) biciminde gosterilir.
@U O an bagli bulunan kullanicilarin sayisi. Bu sayi; /etc/utmp
dosyasinda ut_name alani bos olmayan girdilerin toplami ile
olarak elde edilir.
@V Ontanimlilar dosyasinda verilen VERSION degeri.
Tek bir '@' karakteri goruntulemek icin '\@' ya da '@@' kullanin.
HATTIN ILKLENDIRILMESI
getty'nin en buyuk ozelliklerinden birisi (en azindan yazar acisindan)
kullanacagi hatti, kullanmadan once ilklendirme yetenegidir. Bu
cogunlukla ucbirimlerde degil de modemli hatlarda olmaktaysa da,
ucbirimlerin ilkendirilmesi bu kapsamin disinda degildir.
Hattin ilklendirilmesi; hattin acilmasindan hemen sonra, WAITCHAR
ve/veya WAITFOR seceneklerine bagli olarak, yapilir. Ilklendirme,
ontanimlilar dosyasina
INIT=dizge
girdisi yerlestirilerek gerceklestirilir. dizge, asagidaki sekilde bir
ya da daha fazla alandan olusur:
umulan [ g"onderilen [ umulan [ g"onderilen ] ] ...]
Bu UUCP L.sys dosyasinda kullanilan umulan/g"onderilen dizilimine
benzer. Tek farki, 'g"onderilen' dizilimine ozdevinimli olarak satirbasi
karakteri eklenmemesidir.. Sayet bir satirbasi karakteri eklenmesini
istiyorsaniz, bunu '\r' ile acikca gostermelisiniz.
getty, umulan alaninda, UUCP'deki gibi alt alanlari destekler:
umulan[-g"onderilen-umulan]...
ISTEM IKAMELERI bolumunde belirtilen butun tersbolulu onceleme
karakterleri umulan ve gonderilen alanlari icin de gecerlidir. Bunlara
ek olarak, asagidaki onceleme karakterleri de gecerlidir:
\p 1 saniyelik gecikme ekler.
\d 2 saniyelik gecikme ekler.
\K 0.25 saniyelik Break gonderir.
\Tnnn Ontanimli (30 saniyelik) zamanasimi degerini nnn saniye olarak
degistirir. nnn degeri, onluk, sekizlik veya onaltilik olarak
belirtilebilir; ISTEM IKAMELERI bolumundeki \nnn kullanimina
bakiniz.
Bu ilave onceleme karakterleri icin, gercekte karakter gonderilmedigini
unutmayin.
BAGLANTI VE HIZ
getty duzgun kurulmus bir baglanti saglamak icin bir uzlasmaya girisir.
Bu ozelliginin en iyi kullanimi modem tarafindan gonderilen CONNECT
iletisine bakmak ve hat hizini bu iletide belirtilen hiza ayarlamaktir
(ornegin 2400).
Baglanti uzlasmasi icin gereken betik, asagidaki ek disinda INIT betigi
ile tamamen aynidir (HATTIN ILKLENDIRILMESI bolumune bakiniz):
\A baud cinsinden hizin gorunecegi yerleri isaretler. Bu isaret,
betik icinde isaret edilen yerdeki 0-9 arasindaki rakamlarin
tamami ile eslesir ve mumkunse hizi bu degere gore ayarlar.
Hizin ozdevinimli ayarlanmasi 0 degeri ile etkinlestirilir.
CONNECT=CONNECT\s\A
Yukaridaki satir CONNECT 1200 dizgesi ile eslesirse, getty'nin baglanti
hizini 1200 baud'a ayarlamasina sebep olur. Bu islem su adimlari takip
eder:
1. 1200 degeriyle eslesme olmasi icin getty, gettydefs dosyasi icinde
1200 etiketli bir girdi arayacaktir. Sayet eslesen bir girdi
bulursa, bu deger kullanilir. Eger bulamazsa, ikinci adima gecilir.
2. O an kullanilan gecerli gettydefs degerleri eslesen hiza uyum icin
duzenlenir (ornegin 1200'e). Bununla birlikte, eslesen hiz gecersiz
ise, sonraki adima gecilir.
3. getty bir hata iletisini gunluge kaydedip, normal islemine doner.
Boylece gettydefs dosyasindaki disiplin girdileri denenerek yapilan
normal islevlerine donmesi saglanir.
UUGETTY
uugetty, getty'ye benzer ama UUCP ailesi (uucp(1), cu(1) ve digerleri)
tarafindan kullanilan kilit dosyalarini olusturmak ve kullanmak icin
tasarlanmistir. Bu sayede iki veya daha fazla surecin ayni tty hattini
kullanmasi onlenir.
uugetty basladigi zaman, kullanmaya niyetlendigi hatta bir kilit
dosyasi gorurse, bu hattaki kilit dosyasinin sahibi olan bir surec olup
olmadigini tespit etmek icin, kilit dosyasinin surec numarasini
kullanir. Sayet bu kilit dosyasi bir surece ait degilse, uugetty bu
dosyasi siler ve isleme devam eder. Sayet bu dosyanin kontrolunu elinde
tutan, gecerli bir surec varsa, uugetty, o surec bu kilit dosyasini
serbest birakana kadar uyur ve daha sonra init(1)'in yeni bir uugetty
baslatmasini saglayip kendini sonlandirir. Cakisan surec ortadan
kalkinca, uugetty kendi kilit dosyasini olusturarak baglanti ekranini
calistirir. Bu sayede diger sureclerin ayni hatti kullanmasi onlenmis
olur.
uugetty normalde sadece uzerinde calistigi hattin adini kilitler. Ayni
porta isaret eden iki ayri aygit isminin bulundugu sistemlerde (bir
tanesi modemi kontrol eden, digeri etmeyen iki aygit bulunmasi durumu
gibi) asagidaki gibi bir hat ontanimli dosyaya yerlestirilir:
ALTLOCK=hat
Ornegin; eger uugetty'nin /dev/tty1a uzerinde ise ve ilaveten
/dev/tty1A'nin kilitlenmesini istiyorsaniz, ontanimli dosyaya su satiri
girin: ALTLOCK=tty1A.
Tasiyici tespiti icin beklerken, uugetty her 30 saniyede bir kilit
dosyalarini kontrol eder. Eger kilit dosyalari bulursa, uugetty cikar
ve init yeni bir getty baslatir. Boylece, modem baska bir surec
tarafindan kullanilmadan once tekrar ilklendirilmis olur.
ILGILI DOSYALAR
/etc/conf.getty[.hat]
Calisma zamani yapilandirmalarini icerir. uugetty,
/etc/conf.uugetty[.hat] dosyasini kullanir.
/etc/gettydefs
getty tarafindan kullanilacak hiz ve tty ayarlarini icerir.
/etc/issue
Onbilgilerin bulundugu dosya.
/bin/login
Kullanici ismi girildikten sonra cagrilan ontanimli uygulama.
ILGILI BELGELER
init(1), login(1), uucp(1), ioctl(2), uname(3), gettydefs(5), utmp(5),
termio(7).
YAZAN
Su an ki seytani Getty_ps:
Kris Gleason <gleasokr (at) boulder.colorado.edu>
Orjinal getty_ps:
Paul Sutcliffe, Jr. <paul (at) devon.lns.pa.us>
UUCP: ...!rutgers!devon!paul
Autobauding rutinleri Mark Keating <...!utzoo!censor!markk> tarafindan
onerilen kodlardan alinmistir.
,CEVIREN
Yalcin Kolukisa <yalcink01 (at) yahoo.com>, Mart 2004
Surum 2.0.7h 2 Kasim 1995 getty(1)