Provided by:
manpages-tr_1.0.5.1-2_all 
ISIM
gzip - dosyalari sikistirir
gunzip - sikistirilmis dosyalari acar
gzcat - sikistirilmis dosyalari standart ciktida acar
KULLANIM
gzip [ -acdfhlLnNrtvV19 ] [ -S sonek ] [ isim ... ]
gunzip [ -acfhlLnNrtvV ] [ -S sonek ] [ isim ... ]
gzcat [ -fhLV ] [ isim ... ]
A,CIKLAMA
gzip, isim ile belirtilen dosyanin boyutunu Lempel-Ziv Kodlamasini
(LZ77) kullanarak kucultur. Mumkun olan butun dosyalarin isimlerinin
sonuna .gz soneki getirilir ama dosyalarin sahiplik, erisim ve
duzenlenme zamanlari korunur (VMS icin ontanimli uzanti -gz, MSDOS,
OS/2 FAT, Windows NT FAT ve Atari icin z dir). Sayet herhangi bir dosya
ismi belirtilmemisse veya dosya ismi olarak "-" belirtilmisse, standart
girdi sikistirilir ve standart ciktiya gonderilir. Sembolik baglar,
ozellikle goz ardi edilir.
Sayet sikistirilmis dosya ismi, icinde bulundugu dosya sistemi icin cok
uzun ise, gzip bu ismi kisaltir. gzip, 3 karakterden uzun dosya ismi
bolumlerini kisaltmaya calisir (noktalar ile sinirlanmis bolumler).
Sayet isim sadece kucuk bolumler iceriyorsa, uzun kisimlar kisaltilir.
Ornegin; dosya isimleri 14 karakter ile sinirlandirilmis ise,
gzip.msdos.exe, gzi.msd.exe.gz seklinde sikistirilir. Dosya isimleri
icin sinirlandirma olmayan dosya sistemlerinde isimler kisaltilmaz.
Ontanimli olarak, gzip orijinal dosya ismini ve zaman etiketlerini
sikistirilmis dosyada da korur. Bu degerler -N secenegi ile birlikte
sikistirilmis dosyayi acarken kullanilir. Bu yontem, kisaltilmis dosya
isimleri olmasi durumunda veya bir dosya transferi sonrasi zaman
etiketleri korunmamissa oldukca faydali olur.
Sikistirilmis dosyalar, gzip -g, gunzip veya gzcat kullanilarak
orijinal durumlarina donusturulebilir. Sayet sikistirilmis dosya
icinde saklanan orijinal dosya ismi, yeni dosya sistemi icin gecerli
degilse, orijinal isimden yeni bir isim uydurulur.
gunzip, .gz, -gz, .z, -z, _z veya .Z ile biten dosyalarin ve dogru
sihirli sayi ile baslayan dosyalarin isminin bulundugu listeyi kendi
komut satirina alir ve uzantilari atilmis halde orijinal durumlarina
donusturur. gunzip ayrica bazi ozel uzantilari da tanir: .tgz ve taz
(.tar.gz ve .tar.Z nin kisaltmalari olarak). Sikistirma islemi
sirasinda, dosya isminin kisaltilmasinin gerekli olmasi durumunda, gzip
.tar uzantisi yerine .tgz kullanir.
gunzip; gzip, zip, compress, compress -H veya pack ile sikistirilmis
paketleri acabilir. Girdi biciminin tespiti otomatik olarak yapilir.
Ilk iki bicim icin, gunzip bir 32 bitlik CRC sinamasi yapar. pack icin,
sikistirilmamis uzunlugu kontrol eder. Standart uncompress bicimi uyum
sinamalarina izin verecek sekilde tasarlanmamistir. Bununla birlikte,
gunzip bazen bozuk bir .Z dosyasini tespit edebilir. Bir .Z dosyasini
acarken bir hata alirsaniz, standart uncompress komutunun uyarmadigini
gorup de, .Z dosyasinin saglam oldugunu dusunmeyin. Bunun anlami,
standart uncompress, girdiyi kontrol etmez ve cikti olarak cop yigini
uretebilir. SCO sikistirmasinin -H bicimi (lzh sikistirma yontemi) bir
CRC ihtiva etmez ama bazi tutarlilik denetimlerine izin verir.
zip ile sikistirilmis dosyalar, sadece 'deflation' yontemi ile
sikistirilmis tek bir uyeye sahip olduklari durumlarda, gzip ile
acilabilirler. Bu ozellik, sadece tar.zip dosyalarinin tar.gz bicimine
donusturulebilmesi amaci ile tasarlanmistir. Icinde pek cok dosya
bulunan zip dosyalarini gunzip ile acmak yerine unzip ile acin.
gzcat, gunzip -c ile aynidir. (gzcat'in gzip ailesi ile gelen
komutunun asil ismi zcat dir. zcat ise aslinda compress ailesine
aittir. Bu bakimdan, compress kurulu sistemlerde komut, gzcat seklinde
bulunabilir.) gzcat, ya komut satirindaki dosya listesini ya da
standart girdideki dosyalari acar ve acilmis veriyi standart ciktiya
yazar. gzcat, sonu .gz ile bitsin ya da bitmesin, dogru sihirli
numaraya sahip dosyalari acar.
gzip, zip ve PKZIP'de kullanilan Lempel-Ziv algoritmasini kullanir.
Elde edilen sikistirma, dosyanin boyutuna ve genel altdizgelerin
dagilimina baglidir. (*C.N.: gzip ingilizce metinler icin iyi sonuc
verir. Turkce metinlerin sikistirilmasinda bzip2 bariz sekilde daha iyi
sikistirir.) Sikistirma, LZW (compress'de kullanilan), Huffman kodu
(pack'de kullanilan) veya compact'daki uyarlanmis Huffman kodu ile
yapilandan daha iyi sonuc verir.
Sikistirma islemi, sikistirilmis dosya orjinalinden buyuk olsa bile,
gerceklestirilir. Bu durum icin en kotu senaryo: gzip dosya basligi
icin fazladan bir kac bayt, her 32K blok icin 5 bayt veya buyuk
dosyalar icin %0.015 oraninda boyut artisidir. Gercekte kullanilan disk
bloklarinin sayisi asla artmaz. gzip, sikistirma veya acma islemi
esnasinda, dosya iyeliklerini, kiplerini ve zaman etiketlerini korur.
SE,CENEKLER
-a, --ascii
Ascii metin kipi: satir sonlarini yerel ayarlara gore
donusturur. Bu secenek, sadece Unix disi birkac sistemde
desteklenir. Ornegin MSDOS'da sikistirma esnasinda CRLF'ler
LF'ye cevrilir ve acma isleminde LF'ler CRLF'ye donusturulur.
-c, --stdout, --to-stdout
Standart ciktiya yazar, orjinal dosyalari degistirmeden muhafaza
eder. Sayet cesitli girdi dosyalari mevcut ise, cikti,
sikistirilmis bagimsiz olarak sikistirilmis uyelerden olusur.
Daha iyi sikistirma elde etmek icin, butun girdi dosyalarini
sikistirma isleminden once birlestirin.
-d, --decompress, --uncompress
Sikistirilmis dosyayi acar.
-f, --force
Dosyanin coklu baglara sahip oldugu durumlarda veya benzer
dosyanin sistemde var olmasi durumunda ya da sikistirilmis
verinin bir terminalden okunmasi/yazilmasi durumunda bile
sikistirma/acma isleminin yapilmasini saglar. Sayet girdi
bilgisi gzip tarafindan taninmayan bir bicimde ise ve ayrica
--stdout secenegi belirtilmisse, girdi dosyasini hic
degistirmeden standart ciktiya kopyalar: gzcat'in, cat gibi
davranmasina izin verir. Sayet -f verilmemis ve gzip artalanda
calismiyorsa, varolan dosyanin uzerine yazilip yazilmayacagini
kullaniciya sorar.
-h, --help
Yardim konularini goruntuler ve cikar.
-l, --list
Sikistirilmis her bir dosya icin asagidaki bolumleri listeler:
compressed size: sikistirilmis dosyanin boyu
uncompressed size: sikistirilmamis dosyanin boyu
ratio: sikistirma orani (bilinmiyorsa 0.0%)
uncompressed_name: sikistirilmamis dosyanin ismi
Acilmis boyut, .Z dosyalari gibi gzip biciminde olmayan
sikistirilmis dosyalar icin -1 olarak verilir. Bu tur bir
dosyanin acilmis boyutunu bulmak icin sunu kullanabilirsiniz:
zcat file.Z | wc -c
--verbose secenegi ile birlikte kullanilirsa, asagidaki bolumler
de gosterilir:
method: sikistirma yontemi
crc: sikistirilmamis verinin 32 bitlik CRC'si
date & time: sikistirilmamis dosya icin tarih damgasi
Desteklenen sikistirma yontemleri: deflate, compress, lzh (SCO
compress -H) ve pack'dir. gzip biciminde olmayan bir dosya
icin crc, ffffffff seklinde belirtilir.
--name secenegi ile sikistirilmis dosya icinde eger varsa,
sikistirilmamis dosya ismi, tarih ve zaman saklanir.
--verbose secenegi ile ayrica, bilinmeyen boyutlar olmadikca
butun dosyalar icin toplam boyut ve sikistirma orani
goruntulenir. --quiet secenegi ile, baslik ve toplam satirlari
goruntulenmez.
-L, --license
gzip lisansini goruntuler ve cikar.
-n, --no-name
Sikistirirken, orjinal dosya adini ve tarih damgasini kaydetmez.
(Ismin kirpilmasi gerektiginde, orjinal isim her zaman
kaydedilir.) Acarken, orjinal ismi (sadece sikistirma sonekini
kaldirir) ve orjinal tarih damgasini eski haline getirmez
(sikistirilmis dosyadan kopyalar). Bu secenek acma islemi icin
ontanimlidir.
-N, --name
Sikistirirken dosya adini ve zaman damgasini kaydeder; bu
secenek sikistirma icin ontanimlidir. Acarken, varsa, orjinal
dosya adi ve zaman damgasini eski haline getirir. Dosya ismi
icin sinirlama uygulayan sistemler veya bir dosya aktarimi
sonucu zaman damgasinin kayboldugu durumlar icin oldukca
kullanisli bir secenektir.
-q, --quiet
Butun uyarilar engellenir.
-r, --recursive
Dizinin alt dizinlerini de ardisik olarak dolasir. Sayet komut
satirindan belirtilen bir dosya ismi bir dizin ise, gzip bu
dizinin icine girer ve orada bulunan butun dosyalari sikistir
(veya gunzip'in kullanildigi durumlara acar).
-S .sonek, --suffix .sonek
.gz soneki yerine .sonek sonekini kullanir. Herhangi bir sonek
belirtilebilir. Dosyalari baska bir sisteme tasimak gibi bir
niyetiniz varsa, karisikliga sebep olmamak adina, .z ve .gz
disinaki soneklerden kacinin. Sonek bulunmadigi durumlarda,
gunzip butun dosyalari soneksiz acmaya kalkar:
gunzip -S "" * (MSDOS icin *.*)
gzip'in eski surumleri .z sonekini kullanmaktaydi ama pack(1)
ile bir karisikliga sebebiyet vermemek icin bundan vazgecildi.
-t, --test
Sikistirilmis dosyanin butunlugunu sinar.
-v, --verbose
Ayrinti kipi. Sikistirilan veya acilan her bir dosya icin isim
ve sikistirma oranini gosterir.
-V, --version
Surum numarasini ve derleme seceneklerini gosterir ve cikar.
-#, --fast, --best
Sikistirma hizini ayarlamayi saglar. -1 ile -9 arasinda degisen
degerler alir. -1 (--fast) ile en hizli yontemle en az
sikistirma, -9 (--best) ile en yavas yontemle en yuksek
sikistirma yapilir. Ontanimli deger -6 dir (hiz ve sikistirmanin
her ikisininde olabildigince yuksek oldugu durum).
GELI,SMI,S KULLANIM
Coklu sikistirilmis dosyalar birlestirilebilir. Bu durumda, gunzip
butun uyeleri tek seferde acacaktir. Ornegin:
gzip -c dosya1 > foo.gz
gzip -c dosya2 >> foo.gz
Daha sonra bu komut verilirse:
gunzip -c foo
Elde edilen sonuc asagidaki komuta esdegerdir:
cat dosya1 dosya2
Bir .gz dosyasinin bozulmasi durumunda diger dosyayi kurtarmak mumkun
olabilir (sayet hasarli uye cikarilirsa). Bununla birlikte, butun
uyeleri tek seferde sikistirarak daha iyi sikistirma saglayabilirsiniz:
cat dosya1 dosya2 | gzip > foo.gz
Bu, asagidaki yontemden daha iyi sikistirma saglar.
gzip -c dosya1 dosya2 > foo.gz
Sayet birlesik dosyalari daha iyi bir sikistirma icin tekrar
sikistirmak isterseniz:
gzip -cd eski.gz | gzip > yeni.gz
Sayet sikistirilmis bir dosya cesitli uyeler iceriyorsa, --list
secenegi ile bildirilen acilmis boyut ve CRC raporu sadece son uye icin
verilir. Digerlerini kapsamaz. Sayet butun uyelerin acilmis boyutuna
ihtiyaciniz varsa:
gzip -cd dosya.gz | wc -c
Coklu dosyalar ile tek bir arsiv olusturmak istiyorsaniz ve daha sonra
bu dosyalari birbirinden bagimsiz olarak acilabilmesini istiyorsaniz,
tar veya zip gibi bir arsivleyici kullanin. GNU tar yazilimi gzip'i
baslatmak icin -z secenegine sahiptir. gzip, tar uygulamasina
tamamlayici olarak gelistirilmistir, onun yerini alacak bir uygulama
degildir.
ORTAM DEGI,SKENLERI
GZIP ortam degiskeni, gzip uygulamasi icin ontanimli birkac deger
ihtiva eder. Bu degerler once yorumlanir ve daha sonra komut satirindan
belirtilen parametreler tarafindan degistirilebilirler. Ornegin:
sh icin: GZIP="-8v --name"; export GZIP
csh icin: setenv GZIP "-8v --name"
MSDOSicin: set GZIP=-8v --name
Vax/VMS'de ortam degiskeninin adi karisiklik yaratmamak icin GZIP_OPT
olarak gecer.
ILGILI BELGELER
compact(1), compress(1), gzexe(1), pack(1), unzip(1), zcmp(1),
zforce(1), zip(1), zmore(1), znew(1).
gzip dosya bicimi P. Deutsch icinde GZIP dosya bicimi belirtimi surum
4.3 olarak Internet RFC 1952'de (Mayis 1996) belirtilmistir ve
<ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc1952.txt> adresinde bulunabilir. zip
bicimi ise P. Deutsch icinde DEFLATE sikistirilmis veri bicimi
belirtimi surum 1.3 olarak Internet RFC 1951'de (Mayis 1996)
belirtilmistir ve <ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc1951.txt> adresinde
bulunabilir.
,CIKI,S DURUMU VE HATA ILETILERI
Cikis durumu normalde 0 dir, hata olusmasi durumunda 1 doner, uyari
olusmasi durumunda 2 doner.
Usage: gzip [-cdfhlLnNrtvV19] [-S suffix] [file ...]
Komut satirinda gecersiz secenekler tanimlandi.
dosyaismi: not in gzip format
gunzip'e arguman olarak verilen dosya, sikistirilmis bir dosya
degil.
dosyaismi: Corrupt input. Use zcat to recover some data.
Sikistirilmis dosya zarar gormus. Hatanin verildigi noktaya
kadar olan kisim su sekilde kurtarilabilir:
zcat dosyaismi > kurtarilan
dosyaismi: compressed with xx bits, can only handle yy bits
Dosya (LZW kullanilarak) bu makinedeki acma programinin
isleyebilecegi bitlerden daha fazlasini kullanabilen bir
uygulama ile sikistirilmis. Dosyayi gzip ile tekrar sikistirin.
Hem daha iyi sikistirma saglar, hem de daha az bellek kullanir.
dosyaismi: already has .gz suffix -- no change
Belirtilen dosyanin zaten sikistirilmis oldugu kabul ediliyor.
Dosyayi tekrar isimlendirin ve tekrar deneyin.
dosyaismi already exists; do you wish to overwrite (y or n)?
Mevcut dosyasinin degistirilmesini istiyorsaniz "y" tusuna
basin, istemiyorsaniz "n" ye basin.
gunzip: corrupt input
Bir SIGSEGV celiskisi saptandi. Girdi dosyasi bozuk olabilir.
xx.x% Percentage of the input saved by compression.
Sikistirma tarafindan kaydedilmis girdinin yuzdesi (sadece -v ve
-l ile alakalidir).
-- not a regular file or directory: ignored
Girdi dosyasi normal bir dosya veya dizin degil ise (ornegin,
bir sembolik bag, soket, FIFO veya aygit dosyasi olabilir),
dokunulmaz.
-- has xx other links: unchanged
Girdi dosyasi baglara sahiptir; dokunulmadan gecildi. Daha fazla
bilgi icin ln(1)'e bakiniz. Cok sayida baga sahip dosyalari
sikistirmak icin -f secenegini kullaniniz.
YETERSIZLIKLER
Sikistirilmis veriyi bir teybe yazarken, genellikle, ciktiyi blok
sinirina kadar sifirlarla doldurmak gerekebilir. Veri okundugu ve butun
blok gunzip'e acilmak uzere gonderildigi zaman, gunzip sikistirilmis
verinin ardinda fazladan copluk izi bulur ve ontanimli olarak bir uyari
verir. Bu iletiyi atlamak icin --quiet secenegini kullanmaniz gerekir.
Bu secenek GZIP ortam degiskeni vasitasi ile ayarlanabilir:
sh icin: GZIP="-q" tar -xfz --block-compress /dev/rst0
csh icin: (setenv GZIP -q; tar -xfz --block-compr /dev/rst0
Yukaridaki ornekte, gzip, GNU tar uygulamasi tarafindan, belirtilen -z
secenegi ile calistirilir. Teypler uzerinde okuma ve yazma icin ayni
boyda bloklar ayrilmis oldugundan emin olun (tar'in -b secenegi ile).
Bu ornek sizin tar uygulamasinin GNU surumunu kullandiginiz kabul
ederek verilmistir.
YAZILIM HATALARI
gzip bicimi, modulo 2^32 girdi boyutuna gore davranir, bu nedenle
--list secenegi, 4 GB veya daha buyuk dosyakarin sikistirilmamis boyunu
ve sikistirma oranini yanlis raporlar. Daha buyuk dosyalarin gercek
boyutlarini tespit etmek icin asagidaki komutu kullanarak bu sorunun
cevresinden dolanabilirsiniz:
zcat dosya.gz | wc -c
Sayet sikistirilmis dosya arastirilamayan bir ortam uzerinde ise,
--list secenegi boyut olarak -1 ve crc olarak ffffffff dondurur.
Bazi cok istisnai durumlarda, --best secenegi ontanimli seviye -6'dan
daha kotu bir sikistirma uygular. Bazi son derece gereksiz dosyalarda,
compress, gzip'den daha iyi sikistirma saglar.
TELIF HAKKI
Telif Hakki (C) 1998, 1999, 2001 Free Software Foundation, Inc.
Telif Hakki (C) 1992, 1993 Jean-loup Gailly
Permission is granted to make and distribute verbatim copies of this
manual provided the copyright notice and this permission notice are
preserved on all copies.
Permission is granted to copy and distribute modified versions of this
manual under the conditions for verbatim copying, provided that the
entire resulting derived work is distributed under the terms of a
permission notice identical to this one.
Permission is granted to copy and distribute translations of this
manual into another language, under the above conditions for modified
versions, except that this permission notice may be stated in a
translation approved by the Foundation.
,CEVIREN
Yalcin Kolukisa <yalcink01 (at) yahoo.com>, Ocak 2004
gzip(1)