Provided by: manpages-tr_1.0.5.1-2_all bug

ISIM

       gzip - dosyalari sikistirir
       gunzip - sikistirilmis dosyalari acar
       gzcat - sikistirilmis dosyalari standart ciktida acar

KULLANIM

       gzip   [ -acdfhlLnNrtvV19 ] [ -S sonek ] [ isim ... ]
       gunzip [ -acfhlLnNrtvV ] [ -S sonek ] [ isim ... ]
       gzcat  [ -fhLV ] [ isim ... ]

A,CIKLAMA

       gzip,  isim  ile  belirtilen  dosyanin  boyutunu Lempel-Ziv Kodlamasini
       (LZ77) kullanarak kucultur.  Mumkun olan butun  dosyalarin  isimlerinin
       sonuna   .gz  soneki  getirilir  ama  dosyalarin  sahiplik,  erisim  ve
       duzenlenme zamanlari korunur (VMS icin  ontanimli  uzanti  -gz,  MSDOS,
       OS/2 FAT, Windows NT FAT ve Atari icin z dir). Sayet herhangi bir dosya
       ismi belirtilmemisse veya dosya ismi olarak "-" belirtilmisse, standart
       girdi  sikistirilir  ve  standart  ciktiya gonderilir. Sembolik baglar,
       ozellikle goz ardi edilir.

       Sayet sikistirilmis dosya ismi, icinde bulundugu dosya sistemi icin cok
       uzun  ise,  gzip  bu ismi kisaltir. gzip, 3 karakterden uzun dosya ismi
       bolumlerini kisaltmaya calisir  (noktalar  ile  sinirlanmis  bolumler).
       Sayet  isim sadece kucuk bolumler iceriyorsa, uzun kisimlar kisaltilir.
       Ornegin;  dosya  isimleri  14  karakter   ile   sinirlandirilmis   ise,
       gzip.msdos.exe,  gzi.msd.exe.gz  seklinde sikistirilir.  Dosya isimleri
       icin sinirlandirma olmayan dosya sistemlerinde isimler kisaltilmaz.

       Ontanimli olarak, gzip orijinal  dosya  ismini  ve  zaman  etiketlerini
       sikistirilmis  dosyada  da  korur. Bu degerler -N secenegi ile birlikte
       sikistirilmis dosyayi acarken kullanilir. Bu yontem, kisaltilmis  dosya
       isimleri  olmasi  durumunda  veya  bir  dosya  transferi  sonrasi zaman
       etiketleri korunmamissa oldukca faydali olur.

       Sikistirilmis  dosyalar,  gzip  -g,  gunzip  veya  gzcat   kullanilarak
       orijinal   durumlarina  donusturulebilir.  Sayet   sikistirilmis  dosya
       icinde saklanan orijinal dosya ismi, yeni dosya  sistemi  icin  gecerli
       degilse, orijinal isimden yeni bir isim uydurulur.

       gunzip,  .gz,  -gz,  .z,  -z,  _z veya .Z ile biten dosyalarin ve dogru
       sihirli sayi ile baslayan dosyalarin isminin  bulundugu  listeyi  kendi
       komut  satirina  alir  ve uzantilari atilmis halde orijinal durumlarina
       donusturur. gunzip ayrica bazi ozel uzantilari da tanir:  .tgz  ve  taz
       (.tar.gz   ve   .tar.Z  nin  kisaltmalari  olarak).  Sikistirma  islemi
       sirasinda, dosya isminin kisaltilmasinin gerekli olmasi durumunda, gzip
       .tar uzantisi yerine .tgz kullanir.

       gunzip;  gzip,  zip,  compress, compress -H veya pack ile sikistirilmis
       paketleri acabilir. Girdi biciminin tespiti  otomatik  olarak  yapilir.
       Ilk iki bicim icin, gunzip bir 32 bitlik CRC sinamasi yapar. pack icin,
       sikistirilmamis uzunlugu kontrol eder. Standart uncompress bicimi  uyum
       sinamalarina  izin  verecek sekilde tasarlanmamistir. Bununla birlikte,
       gunzip bazen bozuk bir .Z dosyasini tespit edebilir.   Bir .Z dosyasini
       acarken  bir hata alirsaniz, standart uncompress komutunun uyarmadigini
       gorup de, .Z  dosyasinin  saglam  oldugunu  dusunmeyin.  Bunun  anlami,
       standart  uncompress,  girdiyi kontrol etmez ve cikti olarak cop yigini
       uretebilir. SCO sikistirmasinin -H bicimi (lzh sikistirma yontemi)  bir
       CRC ihtiva etmez ama bazi tutarlilik denetimlerine izin verir.

       zip   ile   sikistirilmis  dosyalar,  sadece  'deflation'  yontemi  ile
       sikistirilmis tek  bir  uyeye  sahip  olduklari  durumlarda,  gzip  ile
       acilabilirler.  Bu ozellik, sadece tar.zip dosyalarinin tar.gz bicimine
       donusturulebilmesi amaci  ile  tasarlanmistir.  Icinde  pek  cok  dosya
       bulunan zip dosyalarini gunzip ile acmak yerine unzip ile acin.

       gzcat,  gunzip   -c  ile  aynidir.   (gzcat'in  gzip  ailesi  ile gelen
       komutunun asil ismi  zcat  dir.  zcat  ise  aslinda  compress  ailesine
       aittir.  Bu bakimdan, compress kurulu sistemlerde komut, gzcat seklinde
       bulunabilir.)  gzcat,  ya  komut  satirindaki  dosya  listesini  ya  da
       standart  girdideki  dosyalari  acar ve acilmis veriyi standart ciktiya
       yazar. gzcat, sonu  .gz  ile  bitsin  ya  da  bitmesin,  dogru  sihirli
       numaraya sahip dosyalari acar.

       gzip,  zip  ve  PKZIP'de  kullanilan Lempel-Ziv algoritmasini kullanir.
       Elde  edilen  sikistirma,  dosyanin  boyutuna  ve  genel  altdizgelerin
       dagilimina   baglidir.  (*C.N.:  gzip ingilizce metinler icin iyi sonuc
       verir. Turkce metinlerin sikistirilmasinda bzip2 bariz sekilde daha iyi
       sikistirir.)  Sikistirma,  LZW  (compress'de  kullanilan), Huffman kodu
       (pack'de kullanilan) veya  compact'daki  uyarlanmis  Huffman  kodu  ile
       yapilandan daha iyi sonuc verir.

       Sikistirma  islemi,  sikistirilmis  dosya orjinalinden buyuk olsa bile,
       gerceklestirilir. Bu durum icin en kotu  senaryo:  gzip  dosya  basligi
       icin  fazladan  bir  kac  bayt,  her  32K  blok  icin 5 bayt veya buyuk
       dosyalar icin %0.015 oraninda boyut artisidir. Gercekte kullanilan disk
       bloklarinin  sayisi  asla  artmaz.  gzip,  sikistirma  veya acma islemi
       esnasinda, dosya iyeliklerini, kiplerini ve zaman etiketlerini korur.

SE,CENEKLER

       -a, --ascii
              Ascii   metin  kipi:  satir  sonlarini   yerel   ayarlara   gore
              donusturur.   Bu  secenek,  sadece  Unix  disi  birkac  sistemde
              desteklenir.  Ornegin  MSDOS'da  sikistirma  esnasinda  CRLF'ler
              LF'ye cevrilir ve acma isleminde LF'ler CRLF'ye donusturulur.

       -c, --stdout, --to-stdout
              Standart ciktiya yazar, orjinal dosyalari degistirmeden muhafaza
              eder.  Sayet  cesitli  girdi  dosyalari   mevcut   ise,   cikti,
              sikistirilmis  bagimsiz  olarak  sikistirilmis uyelerden olusur.
              Daha iyi sikistirma elde etmek  icin,  butun  girdi  dosyalarini
              sikistirma isleminden once birlestirin.

       -d, --decompress, --uncompress
              Sikistirilmis dosyayi acar.

       -f, --force
              Dosyanin  coklu  baglara  sahip  oldugu  durumlarda  veya benzer
              dosyanin sistemde  var  olmasi  durumunda  ya  da  sikistirilmis
              verinin   bir   terminalden  okunmasi/yazilmasi  durumunda  bile
              sikistirma/acma  isleminin  yapilmasini  saglar.   Sayet   girdi
              bilgisi  gzip  tarafindan  taninmayan  bir bicimde ise ve ayrica
              --stdout   secenegi   belirtilmisse,   girdi    dosyasini    hic
              degistirmeden  standart  ciktiya  kopyalar:  gzcat'in,  cat gibi
              davranmasina izin verir. Sayet -f verilmemis ve  gzip  artalanda
              calismiyorsa,  varolan  dosyanin uzerine yazilip yazilmayacagini
              kullaniciya sorar.

       -h, --help
              Yardim konularini goruntuler ve cikar.

       -l, --list
              Sikistirilmis her bir dosya icin asagidaki bolumleri listeler:

              compressed size:   sikistirilmis dosyanin boyu
              uncompressed size: sikistirilmamis dosyanin boyu
              ratio:             sikistirma orani (bilinmiyorsa 0.0%)
              uncompressed_name: sikistirilmamis dosyanin ismi
              Acilmis  boyut,  .Z  dosyalari  gibi  gzip   biciminde   olmayan
              sikistirilmis  dosyalar  icin  -1  olarak  verilir.  Bu  tur bir
              dosyanin acilmis boyutunu bulmak icin sunu kullanabilirsiniz:

              zcat file.Z | wc -c
              --verbose secenegi ile birlikte kullanilirsa, asagidaki bolumler
              de gosterilir:

              method:      sikistirma yontemi
              crc:         sikistirilmamis verinin 32 bitlik CRC'si
              date & time: sikistirilmamis dosya icin tarih damgasi
              Desteklenen sikistirma yontemleri: deflate, compress,  lzh  (SCO
              compress  -H)  ve  pack'dir. gzip biciminde  olmayan  bir  dosya
              icin crc, ffffffff seklinde belirtilir.

              --name  secenegi  ile  sikistirilmis  dosya  icinde  eger varsa,
              sikistirilmamis dosya ismi, tarih ve zaman saklanir.

              --verbose secenegi ile  ayrica,  bilinmeyen  boyutlar  olmadikca
              butun   dosyalar   icin   toplam   boyut   ve  sikistirma  orani
              goruntulenir. --quiet secenegi ile, baslik ve  toplam  satirlari
              goruntulenmez.

       -L, --license
              gzip lisansini goruntuler ve cikar.

       -n, --no-name
              Sikistirirken, orjinal dosya adini ve tarih damgasini kaydetmez.
              (Ismin  kirpilmasi  gerektiginde,   orjinal   isim   her   zaman
              kaydedilir.)  Acarken,  orjinal ismi (sadece sikistirma sonekini
              kaldirir)  ve  orjinal  tarih  damgasini  eski  haline  getirmez
              (sikistirilmis  dosyadan  kopyalar). Bu secenek acma islemi icin
              ontanimlidir.

       -N, --name
              Sikistirirken  dosya  adini  ve  zaman  damgasini  kaydeder;  bu
              secenek  sikistirma  icin  ontanimlidir. Acarken, varsa, orjinal
              dosya adi ve zaman damgasini eski  haline  getirir.  Dosya  ismi
              icin  sinirlama  uygulayan  sistemler  veya  bir  dosya aktarimi
              sonucu  zaman  damgasinin  kayboldugu  durumlar   icin   oldukca
              kullanisli bir secenektir.

       -q, --quiet
              Butun uyarilar engellenir.

       -r, --recursive
              Dizinin  alt  dizinlerini de ardisik olarak dolasir. Sayet komut
              satirindan belirtilen bir dosya ismi  bir  dizin  ise,  gzip  bu
              dizinin  icine  girer  ve orada bulunan butun dosyalari sikistir
              (veya gunzip'in kullanildigi durumlara acar).

       -S .sonek, --suffix .sonek
               .gz soneki yerine .sonek sonekini kullanir. Herhangi bir  sonek
              belirtilebilir.  Dosyalari  baska  bir  sisteme tasimak gibi bir
              niyetiniz varsa, karisikliga sebep  olmamak  adina,  .z  ve  .gz
              disinaki  soneklerden  kacinin.  Sonek  bulunmadigi  durumlarda,
              gunzip butun dosyalari soneksiz acmaya kalkar:

              gunzip -S "" *       (MSDOS icin *.*)
              gzip'in eski surumleri .z sonekini  kullanmaktaydi  ama  pack(1)
              ile bir karisikliga sebebiyet vermemek icin bundan vazgecildi.

       -t, --test
              Sikistirilmis dosyanin butunlugunu sinar.

       -v, --verbose
              Ayrinti  kipi.  Sikistirilan veya acilan her bir dosya icin isim
              ve sikistirma oranini gosterir.

       -V, --version
              Surum numarasini ve derleme seceneklerini gosterir ve cikar.

       -#, --fast, --best
              Sikistirma hizini ayarlamayi saglar.  -1 ile -9 arasinda degisen
              degerler   alir.  -1  (--fast)  ile  en  hizli  yontemle  en  az
              sikistirma,  -9  (--best)  ile  en  yavas  yontemle  en   yuksek
              sikistirma yapilir. Ontanimli deger -6 dir (hiz ve sikistirmanin
              her ikisininde olabildigince yuksek oldugu durum).

GELI,SMI,S KULLANIM

       Coklu sikistirilmis  dosyalar  birlestirilebilir.  Bu  durumda,  gunzip
       butun uyeleri tek seferde acacaktir. Ornegin:

       gzip -c dosya1  > foo.gz
       gzip -c dosya2 >> foo.gz

       Daha sonra bu komut verilirse:

       gunzip -c foo

       Elde edilen sonuc asagidaki komuta esdegerdir:

       cat dosya1 dosya2

       Bir  .gz  dosyasinin bozulmasi durumunda diger dosyayi kurtarmak mumkun
       olabilir (sayet hasarli  uye  cikarilirsa).   Bununla  birlikte,  butun
       uyeleri tek seferde sikistirarak daha iyi sikistirma saglayabilirsiniz:

       cat dosya1 dosya2 | gzip > foo.gz

       Bu, asagidaki yontemden daha iyi sikistirma saglar.

       gzip -c dosya1 dosya2 > foo.gz

       Sayet   birlesik   dosyalari   daha  iyi  bir  sikistirma  icin  tekrar
       sikistirmak isterseniz:

       gzip -cd eski.gz | gzip > yeni.gz

       Sayet  sikistirilmis  bir  dosya  cesitli  uyeler  iceriyorsa,   --list
       secenegi ile bildirilen acilmis boyut ve CRC raporu sadece son uye icin
       verilir. Digerlerini kapsamaz. Sayet butun uyelerin  acilmis   boyutuna
       ihtiyaciniz varsa:

       gzip -cd dosya.gz | wc -c

       Coklu  dosyalar ile tek bir arsiv olusturmak istiyorsaniz ve daha sonra
       bu dosyalari birbirinden bagimsiz olarak  acilabilmesini  istiyorsaniz,
       tar  veya  zip  gibi  bir arsivleyici kullanin. GNU tar yazilimi gzip'i
       baslatmak  icin  -z  secenegine  sahiptir.   gzip,   tar   uygulamasina
       tamamlayici  olarak  gelistirilmistir,  onun yerini alacak bir uygulama
       degildir.

ORTAM DEGI,SKENLERI

       GZIP ortam degiskeni,  gzip  uygulamasi  icin  ontanimli  birkac  deger
       ihtiva eder. Bu degerler once yorumlanir ve daha sonra komut satirindan
       belirtilen parametreler tarafindan degistirilebilirler. Ornegin:

       sh icin:   GZIP="-8v --name"; export GZIP
       csh icin:  setenv GZIP "-8v --name"
       MSDOSicin: set GZIP=-8v --name

       Vax/VMS'de ortam degiskeninin adi karisiklik yaratmamak  icin  GZIP_OPT
       olarak gecer.

ILGILI BELGELER

       compact(1),   compress(1),   gzexe(1),   pack(1),   unzip(1),  zcmp(1),
       zforce(1), zip(1), zmore(1), znew(1).

       gzip dosya bicimi P. Deutsch icinde GZIP dosya bicimi  belirtimi  surum
       4.3   olarak  Internet  RFC  1952'de  (Mayis  1996)  belirtilmistir  ve
       <ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc1952.txt>  adresinde  bulunabilir.   zip
       bicimi   ise  P.  Deutsch  icinde  DEFLATE  sikistirilmis  veri  bicimi
       belirtimi  surum  1.3  olarak  Internet  RFC   1951'de   (Mayis   1996)
       belirtilmistir  ve  <ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc1951.txt>  adresinde
       bulunabilir.

,CIKI,S DURUMU VE HATA ILETILERI

       Cikis durumu normalde 0 dir, hata olusmasi  durumunda  1  doner,  uyari
       olusmasi durumunda 2 doner.

       Usage: gzip [-cdfhlLnNrtvV19] [-S suffix] [file ...]
              Komut satirinda gecersiz secenekler tanimlandi.

       dosyaismi: not in gzip format
              gunzip'e  arguman  olarak verilen dosya, sikistirilmis bir dosya
              degil.

       dosyaismi: Corrupt input. Use zcat to recover some data.
              Sikistirilmis dosya  zarar  gormus.  Hatanin  verildigi  noktaya
              kadar olan kisim su sekilde kurtarilabilir:

              zcat dosyaismi > kurtarilan
       dosyaismi: compressed with xx bits, can only handle yy bits
              Dosya   (LZW   kullanilarak)   bu  makinedeki  acma  programinin
              isleyebilecegi  bitlerden  daha   fazlasini   kullanabilen   bir
              uygulama  ile sikistirilmis. Dosyayi gzip ile tekrar sikistirin.
              Hem daha iyi sikistirma saglar, hem de daha az bellek kullanir.

       dosyaismi: already has .gz suffix -- no change
              Belirtilen dosyanin zaten sikistirilmis oldugu  kabul  ediliyor.
              Dosyayi tekrar isimlendirin ve tekrar deneyin.

       dosyaismi already exists; do you wish to overwrite (y or n)?
              Mevcut   dosyasinin  degistirilmesini  istiyorsaniz  "y"  tusuna
              basin, istemiyorsaniz "n" ye basin.

       gunzip: corrupt input
              Bir SIGSEGV celiskisi saptandi. Girdi dosyasi bozuk olabilir.

       xx.x% Percentage of the input saved by compression.
              Sikistirma tarafindan kaydedilmis girdinin yuzdesi (sadece -v ve
              -l ile alakalidir).

       -- not a regular file or directory: ignored
              Girdi  dosyasi  normal  bir dosya veya dizin degil ise (ornegin,
              bir sembolik bag, soket,  FIFO  veya  aygit  dosyasi  olabilir),
              dokunulmaz.

       -- has xx other links: unchanged
              Girdi dosyasi baglara sahiptir; dokunulmadan gecildi. Daha fazla
              bilgi icin ln(1)'e bakiniz.  Cok  sayida  baga  sahip  dosyalari
              sikistirmak icin -f secenegini kullaniniz.

YETERSIZLIKLER

       Sikistirilmis  veriyi  bir  teybe  yazarken,  genellikle,  ciktiyi blok
       sinirina kadar sifirlarla doldurmak gerekebilir. Veri okundugu ve butun
       blok  gunzip'e  acilmak  uzere gonderildigi zaman, gunzip sikistirilmis
       verinin ardinda fazladan copluk izi bulur ve ontanimli olarak bir uyari
       verir.  Bu iletiyi atlamak icin --quiet secenegini kullanmaniz gerekir.
       Bu secenek GZIP ortam degiskeni vasitasi ile ayarlanabilir:

       sh icin:  GZIP="-q"  tar -xfz --block-compress /dev/rst0
       csh icin: (setenv GZIP -q; tar -xfz --block-compr /dev/rst0

       Yukaridaki ornekte, gzip, GNU tar uygulamasi tarafindan, belirtilen  -z
       secenegi  ile  calistirilir.  Teypler uzerinde okuma ve yazma icin ayni
       boyda bloklar ayrilmis oldugundan emin olun (tar'in -b  secenegi  ile).
       Bu  ornek  sizin  tar  uygulamasinin  GNU  surumunu kullandiginiz kabul
       ederek verilmistir.

YAZILIM HATALARI

       gzip bicimi, modulo 2^32  girdi  boyutuna  gore  davranir,  bu  nedenle
       --list secenegi, 4 GB veya daha buyuk dosyakarin sikistirilmamis boyunu
       ve sikistirma oranini yanlis raporlar.  Daha  buyuk  dosyalarin  gercek
       boyutlarini  tespit  etmek  icin asagidaki komutu kullanarak bu sorunun
       cevresinden dolanabilirsiniz:

       zcat dosya.gz | wc -c

       Sayet sikistirilmis  dosya  arastirilamayan  bir  ortam  uzerinde  ise,
       --list secenegi boyut olarak -1 ve crc olarak ffffffff dondurur.

       Bazi  cok  istisnai durumlarda, --best secenegi ontanimli seviye -6'dan
       daha kotu bir sikistirma uygular. Bazi son derece gereksiz  dosyalarda,
       compress, gzip'den daha iyi sikistirma saglar.

TELIF HAKKI

       Telif Hakki (C) 1998, 1999, 2001 Free Software Foundation, Inc.
       Telif Hakki (C) 1992, 1993 Jean-loup Gailly

       Permission is granted to make and distribute verbatim  copies  of  this
       manual  provided  the  copyright  notice and this permission notice are
       preserved on all copies.

       Permission  is granted to copy and distribute modified versions of this
       manual  under  the  conditions  for verbatim copying, provided that the
       entire  resulting  derived  work  is  distributed  under the terms of a
       permission notice identical to this one.

       Permission  is granted to copy  and  distribute  translations  of  this
       manual  into  another language, under the above conditions for modified
       versions,  except  that this permission  notice  may  be  stated  in  a
       translation approved by the Foundation.

,CEVIREN

       Yalcin Kolukisa <yalcink01 (at) yahoo.com>, Ocak 2004

                                                                       gzip(1)