man [-acdfFhkKtwW] [--path] [-m sistem] [-p dizge] [-C ayar-dosyasý]
[-M dosyayolu] [-P sayfalayýcý] [-S bölüm-listesi] [bölüm]
isim ...
man kýlavuz sayfalarýný
biçimler ve görüntüler. Þayet
bölüm belirtilirse, man komutu bu
bölümdeki kýlavuzla ilgilenecektir. isim
genellikle, bir komut, iþlev ya da dosyanýn ismi olarak
kýlavuz sayfasýnýn adýdýr. Bununla
birlikte, þayet isim bir bölü (/) iþareti
içeriyorsa, man komutu bunu bir dosya belirimi gibi kabul edecektir.
Böylece man ./foo.5 ve hatta man /cd/foo/bar.1.gz
þeklinde bile komut uygulanabilir.
Kýlavuz sayfasý dosyalarýný
man'ýn nerede aradýðý
aþaðýda
açýklanmýþtýr.
- -C
ayar-dosyasý
- Kullanýlacak ayar dosyasý belirtilir,
öntanýmlý olarak /etc/man.config'dir
(man.conf(5)'a bakýnýz.)
- -M dosyayolu
- Man sayfalarýnýn aranacaðý dizinler
belirtilir. Dizinler `:'larla ayrýlýr. Boþ liste
-M hiç kullanýlmamýþ gibi iþlem
görür. KILAVUZ SAYFALARININ ARAMA YOLU
bölümüne bakýnýz.
- -P
sayfalayýcý
- Kullanýlacak sayfalayýcý uygulamasýný
belirtmek için kullanýlýr. Bu seçenek MANPAGER
ortam deðiþkenini umursamaz. Komutun
kullanýlmasýndan sonra PAGER deðiþkeni tekrar
devreye girer. Öntanýmlý sayfalayýcý
olarak, man komutu /usr/bin/less -isr kullanýr.
- -S
bölüm-listesi
- Aranacak kýlavuz bölümlerinin `:'
ayraçlý listesi belirtilir. Bu seçenek MANSECT ortam
deðiþkenini umursamaz.
- -a
- Öntanýmlý olarak, man bulduðu ilk
kýlavuz sayfasýný
görüntüledikten sonra devreden
çýkacaktýr. Bu seçenek ile, sadece bulunan ilk
kýlavuz sayfasýnýn deðil, isimle
eþleþen bütün sayfalarýn
gösterilmesi saðlanýr.
- -c
- Bir güncel cat sayfasý mevcut olsa bile man
sayfasýný tekrar biçimler. Bu seçenek sadece,
cat sayfasýnýn farklý bir ekran
geniþliði için derlenmiþ olduðu ya da
evvelce biçimlenmiþ dosyanýn bozulmasý halinde
kullanýlýrsa anlamlýdýr.
- -d
- Man sayfasýný görüntülemez, sadece hata
ayýklama bilgileri basar.
- -D
- Yukarýdaki seçenekten farklý olarak man
sayfasýný görüntülediði gibi
hata ayýklama bilgilerini de basar.
- -f
- whatis ile aynýdýr.
- -F,
--preformat
- Sadece biçimler, göstermez.
- -h
- Tek satýrlýk bir yardým iletisi basar ve
çýkar.
- -k
- apropos ile aynýdýr.
- -K
- Bütün man sayfalarý içinde, belirtilen dizgeyi
arar. UYARI: Bu iþlem, muhtemelen, çok yavaþ
olacaktýr. Bir bölüm belirtmek daha uygundur (sadece
bir fikir vermesi açýsýndan: 500 man
sayfasýnýn aranmasý bir dakika sürer)
- -m sistem
- Ýsmi belirtilen sistem üzerinde aranacak, baþka bir
man sayfalarý kümesi tanýmlar.
- -p dizge
- nroff veya troff'dan önce
çalýþtýrýlacak öniþlemci
dizilimini belirtmek için kullanýlýr. Her kurulum
bütün öniþlemcilere sahip deðildir.
Bazý öniþlemciler ve bunlarý belirten harfler
þunlardýr: eqn (e), grap (g), pic (p), tbl (t), vgrind
(v),refer (r). Bu seçenek MANROFFSEQ ortam
deðiþkenini yok sayacaktýr.
- -t
- Kýlavuz sayfasýný standart
çýktýya akterýrken biçimlemek
için /usr/bin/groff -Tps -mandoc kullanýr.
/usr/bin/groff -Tps -mandoc'dan
çýktýsýnýn basýlmadan
önce bazý filtrelerden geçirilmesi gerekebilir.
- -w, --path
- Aslýnda man sayfalarýný
görüntülemez, sadece biçemlenecek veya
görüntülenecek dosyalarýn bulunduðu
yerleri bildirir. Herhangi bir argüman belirtilmemiþse, man
komutu tarafýndan man sayfalarýný bulmak için
aranan dizinlerin listesini standart çýktýdan
görüntüler. Þayet manpath, man'e bir
bað ise, bu durumda "tr-manpath" ile "tr-man
--path" eþdeðerdir.
- -W
- -w gibidir, fakat her satýra tek bir dosya ismi basar ve herhangi
bir ek bilgi vermez. man -aW man | xargs ls -l benzeri kabuk
komutlarýnda oldukça faydalýdýr.
Tekrar ihtiyaç duyulduðunda man
sayfalarýnýn biçimlenme zamanýný kazanmak
için, man komutu biçimlenmiþ man
sayfalarýný kaydetmek isteyecektir. Geleneksel olarak
DÝZÝN/manX içindeki sayfalarýn
biçimlenmiþ halleri, DÝZÝN/catX içinde
tutulur. Fakat, man dizini ile cat dizini arasýndaki diðer
eþleþmeler /etc/man.config içinde
belirtilebilir. Gerekli cat dizini yoksa, hiçbir cat sayfasý
kaydedilmeyecektir. Satýr uzunluðu 80 karakterden
farklý biçimlenmiþ hiçbir cat sayfasý
kaydedilmez. man.conf dosyasý NOCACHE içeriyorsa hiçbir
cat dosyasý kaydedilmez.
bir man kullanýcýsýna, man suid yapmak
mümkündür. Böylece, bir cat dizininin sahibi man
kullanýcýsý ve izinler 755 (sadece man
tarafýndan yazýlabilir) ve cat dosyalarýnýn
sahibi man kullanýcýsý ve izinleri 644 veya 444 (sadece
man kullanýcýsý tarafýndan yazýlabilir
veya hiç kimse yazamaz) iken, herhangi bir normal
kullanýcý cat sayfalarýný
deðiþtiremez veya bu dizine baþka dosyalar koyamaz.
Þayet man, suid olarak tanýmlanmamýþsa,
bütün kullanýcýlarýn cat
sayfalarýný buraya býrakmasýný istersek,
cat dizininin izinleri 777 olmalýdýr.
-c seçeneði, bir cat sayfasý var olsa
bile, sayfanýn tekrar biçimlenmesini saðlar.
man komutu kýlavuz sayfalarýný bulmak
için, verilen seçeneklere, ortam deðiþkenlerine,
/etc/man.config ayar dosyasýna ve bazý yerleþik
ve geleneksel yapýlara dayanan oldukça
karýþýk bir yöntem kullanýr.
Ýlk olarak, isim argümaný
bölü (/) karakterini içeriyorsa, man komutu bunu
dosyanýn kendi belirtimi olarak kabul eder ve arama
yapýlmaz.
isim argümaný bölü (/)
karakterini içermediði normal durumlarda, aranan
kýlavuz sayfasý ile alakalý olabilecek bir
dosyayý bulmak için çeþitli dizinleri
araþtýrýr.
Þayet -M dosyayolu seçeneðini
belirtirseniz, dosyayolu `:' ayraçlý dizin listesindeki
dizinler man komutunun arayacaðý dizinlerdir.
Þayet -M belirtilmemiþ ama MANPATH
ortam deðiþkeni belirtilmiþ ise, bu
deðiþkenin deðerindeki dizin listesi man komutunun
arayacaðý dizinlerdir.
Þayet -M veya MANPATH ile dizin listesi
açýkça belirtilmemiþ ise, man komutu
/etc/man.config ayar dosyasýnda
tanýmlanmýþ olan kendi dizin listesini esas
alýr. Ayar dosyasýndaki MANPATH deyimleri, aramada
kullanýlacak ek dizinleri tanýmlar.
Bununla birlikte, MANPATH_MAP deyimleri sizin arama
yollarýnýza eklenir, tabii ki bu sizin komut arama yolunuza
baðlýdýr (mesela: sizin PATH ortam
deðiþkeninize). Komut arama yolunda olabilecek her bir dizin
için, kýlavuz sayfalarý arama yoluna eklenebilecek bir
dizin MANPATH_MAP deyimi içinde tanýmlanýr.
man komutu PATH deðiþkenine bakar ve uygun
dizinleri kýlavuz sayfalarý arama yoluna ekler.
Böylece, MANPATH_MAP'in tam olarak kullanýmýnda,
man xyz komutu ile xyz komutunu verdiðinizde
çalýþacak uygulamanýn kýlavuz
sayfasýný elde edersiniz.
Ek olarak, komut arama yolundaki (bundan sonra `komut dizini'
olarak anýlacaktýr) MANPATH_MAP ifadesine sahip olmayan
herbir dizin için, man komutu, man dizinini, komut dizini
altýnda veya komut dizininin üst dizininin altdizinlerinde
arar.
/etc/man.config içerisine NOAUTOPATH deyimini
ekleyerek bu yakýnlýk aramasýný iptal
edebilirsiniz.
Yukarýda tarif edilen arama yolu içerisindeki her
bir dizinde, man komutu, bölüm olarak isteðe
baðlý bir numara ve olasý bir
sýkýþtýrma sonekiyle
konu.bölüm isimli dosyayý arar. Þayet
böyle bir dosya bulamaz ise, N kýlavuz
bölüm numarasý olmak üzere manN
veya catN adlý altdizinlere bakar. Þayet dosya
catN altdizininde bulunursa, man bu dosyasý
biçimlenmiþ kýlavuz sayfalarý dosyasý
(cat sayfalarý) olarak kabul eder. Aksi durumda, man bu
sayfalarýn biçimlenmediði varsayar. Her ikisi durumda
da dosya bilinen bir sýkýþtýrma biçimine
sahip sonek taþýyorsa (örneðin; .gz),
man bu dosyanýn gzipli olduðunu kabul eder.
Belirli bir konu için, man komutunun bir
kýlavuz sayfasýný nerede
bulacaðýný (veya bulup
bulamayacaðýný) görmek için --path
(-w) seçeneðini kullanýn.
- MANPATH
- Þayet MANPATH belirtilmiþ ise, man komutu
burada belirtilen yolu kýlavuz sayfalarýný aramak
için kullanacaðý yol olarak kabul eder ve otomatik
arama yolu ile ayar dosyasýndaki ayarlar yok sayýlýr,
ama -M seçeneði MANPATH ile belirtilen yolun
da yok sayýlmasýný saðlar. KILAVUZ
SAYFALARININ ARAMA YOLU bölümüne
bakýnýz.
- MANPL
- Þayet MANPL belirtilmiþ ise,
görüntülenecek sayfa uzunluðunu belirlemek
için bu deðiþkeninin deðeri
kullanýlýr. Aksi halde, bütün man
sayfasý tek (ve muhtemelen uzun) bir sayfa halinde
görüntülenir.
- MANROFFSEQ
- Þayet MANROFFSEQ belirtilmiþ ise; bu
deðiþkenin deðeri, nroff veya troff
çalýþtýrýlmadan önce
çalýþtýrýlacak
öniþlemcileri belirlemek için
kullanýlýr. Öntanýmlý olarak, sayfalar
nroff'tan önce tbl öniþlemcisinden
geçirilirler.
- MANSECT
- Þayet MANSECT belirtilmiþ ise; bu
deðiþkenin deðeri hangi kýlavuz
bölümünün
araþtýrýlacaðýný belirlemek
için kullanýlýr.
- MANWIDTH
- Þayet MANWIDTH belirtilmiþ ise, bu
deðiþkenin deðeri kýlavuz
sayfasýnýn ne geniþlkte
görüntüleneceðini belirtmek için
kullanýlýr. Belirtilmemiþse sayfa tam ekran
geniþliðinde görüntülenir.
- Þayet MANPAGER belirtilmiþ ise; bu
deðiþkenin deðeri kýlavuz
sayfasýný görüntüleyecek
programýn adýný tayin etmek için
kullanýlýr. Belirtilmemiþse, PAGER
kullanýlýr. Eðer hiçbir deðer yok ise,
/usr/bin/less -isr kullanýlýr.
- LANG
- Þayet LANG belirtilmiþ ise; bu
deðiþkenin deðeri, man komutunun
kýlavuz sayfasý için ilk bakacaðý
altdizini belirtir. Böylece, `LANG=dk man1 foo' komutu,
man'in, foo kýlavuz sayfalarý için ilk olarak
.../dk/man1/foo.1, eðer bu dosya bulunamazsa, .../man1/foo.1
dosyasýna bakmasýný saðlar. Buradaki
`...' arama yolunda tanýmlý bir dizindir.
- NLSPATH,
LC_MESSAGES, LANG
- NLSPATH ve LC_MESSAGES çevre
deðiþkenleri (veya ikincisinin olmadýðý
durumlarda LANG deðiþkeni) mesaj kataloðunu
konumlamada rol oynar. (Ýngilizce sayfalar derlenmiþtir ve
Ýngilizce için kataloða gerek yoktur.) Ayrýca
man tarafýndan çaðrýlan col(1)
gibi uygulamalarýn LC_CTYPE'ý
kullandýðýný unutmayýn.
- PATH
- PATH, kýlavuz sayfalarý dosyalarý için
arama yolunu tayin etmeye yardýmcý olur. KILAVUZ
SAYFALARININ ARAMA YOLU bölümüne
bakýnýz
- SYSTEM
- Öntanýmlý olarak gelen bir sonraki sistem ismini
almak için kullanýlýr (-m
seçeneði ile birlikte kullanmak için).
ÝLGÝLÝ BELGELER
-t seçeneði sadece troff benzeri bir uygulama
yüklü ise çalýþýr.
ÝPUÇLARI
.emacs dosyanýza
(global-set-key [(f1)] (lambda () (interactive) (manual-entry (current-word))))
satýrýný eklerseniz, F1'e
bastýðýnýz zaman imlecin üzerinde
bulunduðu kütüphane
çaðrýsýnýn man sayfasý
açýlýr.
Bir man sayfasýný düz metin halinde,
tersbölüler ve altçizgiler olmadan, görmek
isterseniz
# man foo | col -b > foo.mantxt
komutunu vermeyi deneyin.
ÇEVÝREN
Yalçýn Kolukýsa <yalcink01 (at)
yahoo.com>, Kasým 2003